Аз нав оғоз кардани сабзиши ҷангал танҳо маънои қад кашидани дарахтонро надорад. Ҳамзамон низоми нави биохимиявӣ ташаккул меёбад, ки дар он нитроген байни хок, решаҳо, занбӯруғҳо, бактерияҳо, резиши барг ва атмосфера пайваста ҳаракат мекунад. Нитроген барои рушди растанӣ, истеҳсоли сафеда ва фотосинтез зарур аст; аммо аз миқдори умумии нитроген дар экосистема муҳимтар он аст, ки он дар кадом шакл мавҷуд аст, бо чӣ суръат табдил меёбад ва чӣ қадар аз он дар дохили низом нигоҳ дошта мешавад.

Ин таҳқиқот 408 нашрияро, ки гардиши нитрогенро дар ҷангалҳои ҷавон ва аз нав инкишофёбанда меомӯзанд, тавассути баррасии систематикии адабиёт, таҳлили библиометрӣ ва синтези сифатии муҳтаво арзёбӣ мекунад. Адабиёти баррасишуда тақрибан давраи 1980–2025-ро фаро гирифта, далелҳоро аз ҷангалҳои бореалӣ, мӯътадил, тропикӣ, нимхушк ва плантатсионӣ муттаҳид мекунад.

Дар ҷангалҳои ҷавон бинобар ҷамъшавии босуръати биомасса талабот ба нитроген баланд аст. Растаниҳо ва микроорганизмҳои хок барои нитрогени дастрас сахт рақобат мекунанд. Бо инкишофи ҷангал низомҳои реша, воридшавии litter, ҷомеаҳои микробӣ ва робитаҳои микоризавӣ тақвият ёфта, метавонанд истифодаи такрории нитрогенро дар дохили экосистема зиёд кунанд.

Аммо ҳамаи ҷангалҳо дар як самт пеш намераванд. Низомҳои бореалӣ одатан гардишҳои нисбатан муҳофизакореро ташаккул медиҳанд, ки нитрогенро сахт нигоҳ медоранд; дар баъзе ҷангалҳои дуюмдараҷаи тропикӣ бошад, бо рушд минерализатсия ва нитрификатсия тез шуда, гардиши бозтари нитроген пайдо мешавад. Дар ҷангалҳои мӯътадил идоракунӣ ва таркиби намудҳо, дар низомҳои нимхушк бошад, дастрасии об махсусан муҳим аст.

Хулосаи умумии баррасӣ ин аст, ки гардиши нитрогенро дар ҷангалҳои ҷавон танҳо аз рӯйи синни ҷангал пешгӯӣ кардан мумкин нест. Иқлим, намудҳои дарахт, ҷомеаи микробӣ, таърихи вайроншавӣ, истифодаи қаблии замин ва воридшавии атмосферии нитроген бояд якҷоя арзёбӣ шаванд.

Чаро Нитроген барои Ҷангал Ин Қадар Муҳим аст?

Нитроген ҷузъи асосии аминокислотаҳо, сафедаҳо, кислотаҳои нуклеинӣ ва хлорофилл мебошад. Аз ин рӯ, ба метаболизми растанӣ ва истеҳсолоти ибтидоӣ таъсири мустақим дорад.

Гарчанде дар атмосфера миқдори хеле зиёди N₂ мавҷуд аст, аксари организмҳо ин молекуларо бевосита истифода бурда наметавонанд. Барои биологӣ дастрас шудани нитроген табдилоти микробӣ ва физикию кимиёвӣ заруранд.

Ба равандҳои асосии гардиши нитроген дар ҷангал фиксатсияи биологии нитроген, минерализатсия, нитрификатсия, иммобилизатсия, денитрификатсия ва anammox дохил мешаванд.

Ҷараёни Асосии Гардиши Нитроген Чист?

Ба шакли содакардашуда:

N₂-и атмосферӣ → фиксатсияи биологӣ → нитрогени органикӣ → минерализатсия → NH₄⁺ → нитрификатсия → NO₃⁻ → азхудкунии растанӣ/микроб ё талафот

гунаи чунин равандро тасаввур кардан мумкин аст.

Аммо дар ҷангали воқеӣ ин хатти рост нест. Растаниҳо нитрогенро мегиранд, барг ва реша ҳосил мекунанд, моддаи органикӣ боз ба хок бармегардад, микроорганизмҳо ин маводро табдил медиҳанд ва нитроген дубора дастрас мегардад.

Ҷангали Ҷавон Чист?

Дар ин баррасӣ ҷангали ҷавон танҳо бо синни собит муайян нашудааст. Умуман давраи тақрибан 30 соли аввали инкишоф асос гирифта шудааст, аммо иқлим ва навъи ҷангал низ ба назар гирифта шудаанд.

Дар низомҳои бореалӣ ва мӯътадили сард, азбаски инкишоф сусттар аст, баъзе тӯдаҳои тақрибан 40-сола ҳамчун низоми ҷавон/суксессияи барвақтӣ қабул шудаанд. Дар низомҳои тропикӣ ва субтропикӣ бошад, азбаски рушд тезтар аст, тӯдаҳои зиёда аз тақрибан 20–25 сол танҳо дар ҳолате дохил карда шудаанд, ки ҳанӯз хусусиятҳои суксессияи барвақтиро нигоҳ дошта бошанд.

Сабаби асосии ин равиш пешгирӣ аз фарзияи “ҳамаи ҷангалҳои 30-сола аз ҷиҳати экологӣ дар як марҳилаи рушд қарор доранд” мебошад.

408 Нашрия Чӣ Гуна Интихоб Шуд?

Таҳқиқотчиён аз пойгоҳҳои додаи Scopus ва Web of Science Core Collection истифода кардаанд.

Интихоб бо истифода аз равиши PRISMA 2020 гузаронида шуда, аз ҷониби ду арзёбандаи мустақил анҷом дода шудааст.

Дар тавсифи матнии усули манбаъ хатои шуморӣ вобаста ба арзёбии матни пурра вуҷуд дорад: матн ибораи “5 full-text publications”-ро истифода мебарад, дар ҳоле ки нақшаи PRISMA нишон медиҳад, ки 457 матни пурра арзёбӣ шудааст. Шумораи ниҳоии 408 нашрия аз ҷиҳати арифметикӣ бо ҷараёни нақшаи PRISMA мувофиқ аст.

Қисми Бештари Нашрияҳо Таҳқиқоти Аслӣ Ҳастанд?

Ин таҳқиқот meta-analysis нест. Аз нашрияҳо андозаи умумии таъсир ҳисоб карда нашудааст ва ҳамаи таҳқиқот ҳамчун дорои як тарҳи таҷрибавӣ якҷоя карда нашудаанд.

Хусусияти Асосии Гардиши Нитроген дар Ҷангалҳои Ҷавон Чист?

Ҷангалҳои ҷавон зуд мерӯянд. Азбаски тана, барг ва решаҳои нав ташаккул меёбанд, талаботи растаниҳо ба нитроген баланд аст.

Ҳамзамон микроорганизмҳои хок низ нитрогени дастрасро барои метаболизми худ истифода мебаранд. Аз ин рӯ, байни растаниҳо ва микроорганизмҳо рақобати шадид ба вуҷуд омада метавонад.

Бинобар ин, хурд будани захираи умумии нитроген дар ҷангалҳои ҷавон маънои суст будани гардиши нитрогенро надорад. Захираҳои хурди нитроген метавонанд хеле зуд табдил ёфта, дубора истифода шаванд.

Бо Калон Шудани Ҷангал Чӣ Тағйир Меёбад?

Дар бисёр низомҳо бо гузашти вақт:

• биомассаи реша зиёд мешавад,
• пӯшиши тоҷ рушд мекунад,
• воридшавии барг ва моддаи органикӣ зиёд мешавад,
• ҷомеаҳои микробӣ рушд мекунанд,
• робитаҳои микоризавӣ қавитар мешаванд,
• гардиши такрории нитроген дар дохили низом зиёд мешавад.

Ин равандҳо метавонанд нигоҳдории нитрогенро дар дохили экосистема пурқувват кунанд.

Аммо ин тамоюл универсалӣ нест. Дар баъзе низомҳои тропикӣ бо рушд минерализатсия ва нитрификатсия зиёд шуда, гардиши нитроген бозтар шуда метавонад.

Гардиши Нитроген дар Ҷангалҳои Бореалӣ Чӣ Гуна аст?

Дар низомҳои бореалӣ ҳарорати паст таҷзияро суст мекунад. Занбӯруғҳои эктомикоризавӣ ва микроорганизмҳо метавонанд қисми зиёди нитрогенро дар захираҳои органикӣ ё микробӣ нигоҳ доранд.

Аз ин рӯ, дар ҷангалҳои ҷавони бореалӣ одатан:

табдили суст + иммобилизатсияи қавии микробӣ + дастрасии пасти нитрогени ғайриорганикӣ + гардиши қавии дохилӣ

мушоҳида мешавад.

Бо инкишофи ҷангал самаранокии истифодаи нитроген ва гардиши дохилии он метавонад боз ҳам қавитар шавад.

Чаро Гардиши Нитроген дар Ҷангалҳои Тропикӣ Тезтар аст?

Ҳарорати баланд имкон медиҳад, ки фаъолияти биологӣ ва таҷзия тезтар сурат гирад.

Бисёр ҷангалҳои дуюмдараҷаи тропикӣ дар марҳилаи ибтидоӣ талаботи баланди нитроген доранд. Намудҳои пешсафи нитрогенфиксатсиякунанда метавонанд N₂-и атмосфериро ба экосистема ворид карда, ҷамъшавии нитрогенро тезонанд.

Бо инкишофи ҷангал дар баъзе низомҳо:

минерализатсия ↑ → нитрификатсия ↑ → нитрогени дастрас ↑ → талафоти эҳтимолии нитроген ↑

мушоҳида шуда метавонад.

Аммо дар ҷангалҳои тропикии хушк, ки об ё дигар маводи ғизоӣ маҳдудкунандаанд, ин роҳ ҳатман пайгирӣ намешавад.

Дар Ҷангалҳои Мӯътадил Чиро Бояд Пайгирӣ Кард?

Дар низомҳои мӯътадил ҳарорат ва намӣ метавонанд барои таҷзия мувофиқ бошанд; аммо гардиши нитроген аз идоракунӣ ва таркиби намудҳо сахт таъсир мегирад.

Махсусан буридан, тунуккунӣ, нуриандозӣ, фурӯнишасти атмосферии нитроген ва иваз кардани намудҳои дарахт метавонанд минерализатсия, нитрификатсия ва талафоти нитрогенро тағйир диҳанд.

Аз ин рӯ, гардиши нитроген дар ҷангалҳои мӯътадил набояд ҳамчун “арзиши миёна”-и собит байни низомҳои бореалӣ ва тропикӣ тасаввур карда шавад.

Маҳдудкунандаи Асосӣ дар Ҷангалҳои Нимхушк Чист?

Об.

Намии пасти хок фаъолияти микробӣ ва минерализатсияро маҳдуд мекунад. Аз ин рӯ, танҳо мавҷуд будани нитроген маънои онро надорад, ки растаниҳо метавонанд онро истифода баранд.

Мавҷудияти намудҳои нитрогенфиксатсиякунанда метавонад ҷамъшавии нитрогенро тезонад; аммо фаъолияти умумии низом асосан аз дастрасии об маҳдуд боқӣ мемонад.

Навъи Дарахт Гардиши Нитрогенро Чӣ Гуна Тағйир Медиҳад?

Ба гардиши нитроген танҳо синни ҷангал таъсир намекунад. Кадом намудҳо мавҷуданд, низ муҳим аст.

Намудҳои нитрогенфиксатсиякунанда метавонанд воридшавии нави нитрогенро ба экосистема таъмин кунанд. Плантатсияҳои намудҳои омехта бошад, ба туфайли умқи гуногуни решаҳо, стратегияҳои истифодаи маводи ғизоӣ ва робитаҳои микробӣ дар баъзе таҳқиқот нисбат ба монокультураҳо нигоҳдорӣ ва самаранокии баландтари истифодаи нитрогенро нишон додаанд.

Аз ин рӯ, дар барқарорсозии ҷангал на танҳо саволи “чанд дарахт шинонда шуд?”, балки “кадом таркиби намудҳо дар кадом хок истифода шуд?” низ муҳим аст.

Чаро Хок дар Маркази Гардиши Нитроген аст?

Хок танҳо анбори нитроген нест. Он ҳамзамон муҳити фаъолест, ки дар он нитроген аз ҷиҳати кимиёвӣ ва биологӣ табдил меёбад.

Моддаҳои органикӣ дар ин ҷо таҷзия мешаванд; микроорганизмҳо нитрогенро иммобилизатсия ё минерализатсия мекунанд; аммоний метавонад ба нитрат табдил ёбад; решаҳо нитрогени дастрасро мегиранд.

Аз ин рӯ, миқдори умумии нитрогени хок бо миқдори нитрогене, ки воқеан ба растанӣ дастрас аст, яксон нест.

Микроорганизмҳо Кадом Равандҳоро Назорат Мекунанд?

Ҷомеаҳои микробӣ равандҳои фиксатсияи нитроген, минерализатсия, нитрификатсия, денитрификатсия ва иммобилизатсияро иҷро мекунанд.

Пас, барои фаҳмидани гардиши нитроген танҳо таркиби кимиёвии хок не, балки кадом микроорганизмҳо вуҷуд доранд ва то чӣ андоза фаъоланд, низ бояд дониста шавад.

Дар Резиши Барг Миқдор Муҳимтар аст ё Сифат?

Синтези манбаъ нишон медиҳад, ки дар бисёр низомҳо сифати litter барои озодшавии нитроген нисбат ба миқдори litter муҳимтар буда метавонад.

Махсусан таносуби C:N, миқдори лигнин ва полифенол ба суръати таҷзия таъсир мерасонанд.

Аз ин рӯ, ду навъи дарахте, ки миқдори якхелаи барг мерезонанд, метавонанд нитрогенро ба хок бо суръати якхела барнагардонанд.

Решаҳо ва Микориза Чӣ Кор Мекунанд?

Решаҳо нитрогени дастрасро аз хок мегиранд ва ҳамзамон ба микроорганизмҳои ризосфера таъсир мерасонанд.

Дарахтони ҷавон метавонанд бештар ба азхудкунии мустақими решавӣ такя кунанд, дар ҳоле ки бо пешрафти рушди ҷангал нақши ҳамкориҳои микоризавӣ дар гирифтани нитроген метавонад зиёд шавад.

Мурдан ва нав шудани решаҳои борик низ миқдори назарраси нитрогени органикиро боз ба хок мебарад.

Чаро Пас аз Вайроншавӣ Нитроген Талаф Ёфта Метавонад?

Пас аз сӯхтор, clear-cut ё дигар вайроншавиҳои калон талаботи растаниҳо ба нитроген муваққатан кам шуда метавонад.

Дар натиҷа, агар нитрогени дастраси хок зуд аз ҷониби растанӣ гирифта нашавад, метавонад ба нитрат табдил ёфта, бо об интиқол дода шавад ё дар шакли газӣ талаф ёбад.

Аммо бо аз нав инкишоф ёфтани растаниҳо ва ҷомеаҳои микробӣ механизмҳои нигоҳдории нитроген дар дохили низом метавонанд дубора қавӣ шаванд.

Оё Сӯхтор ва Clear-Cut Як Хел Таъсир Мекунанд?

Не. Дар мисоли шимоли Michigan jack pine, ки дар баррасӣ оварда шудааст, минерализатсияи холиси нитроген дар ҷангалҳои ҷавони пайдоишашон clear-cut нисбат ба тӯдаҳои аз сӯхтор ба вуҷудомада тақрибан ду баробар баландтар буд.

Фарқи нитрификатсияи холис боз ҳам калонтар буд ва дар майдонҳои clear-cut ба ҳисоби миёна зиёда аз бист баробар афзоиш гузориш шудааст.

Аммо инҳо натиҷаҳои саҳроии дар як экосистемаи муайян ченшуда мебошанд ва коэффисиентҳои универсалӣ барои ҳамаи ҷангалҳо нестанд.

Оё Илова кардани Нурӣ Гардиши Нитрогенро Ҳамеша Тез мекунад?

Не.

Дар як таҷрибаи дарозмуддате, ки дар баррасӣ оварда шудааст, зери таъсири нуриандозӣ биомассаи микробӣ ва нафаскашӣ %20–30 кам шудааст.

Гарчанде дар минерализатсияи нитроген афзоиши умумӣ мушоҳида нашуд, афзоиши нитрификатсия ва иммобилизатсияи нитрат гузориш шудааст.

Ин мисол нишон медиҳад, ки гардиши нитроген низоми одии хаттии “маводи ғизоии бештар илова кун → ҳамаи равандҳо тез мешаванд” нест.

Гардиши Нитроген бо Нигоҳдории Карбон Чӣ Гуна Пайваст аст?

Барои он ки ҷангалҳо карбонро дар биомасса нигоҳ доранд, бояд рушд кунанд ва барои рушд нитроген зарур аст.

Агар нитроген маҳдуд бошад, ҷамъшавии карбон низ маҳдуд шуда метавонад. Аммо агар воридшавии нитроген аз қобилияти нигоҳдории экосистема зиёд шавад, шусташавии нитрат, партовҳои N₂O ва номувозинии маводи ғизоӣ зиёд шуда метавонанд.

Аз ин рӯ, аз нуқтаи назари иқлим беҳтарин ҳолат ҳарчи бештар нитроген нест; балки нитроген самаранок дубора гардиш карда, дар дохили низом нигоҳ дошта турган мувозинатнок экосистема мебошад.

Библиометрияи 408 Нашрия Чиро Нишон Медиҳад?

Дар таҳқиқот муҳаққиқон аз 57 кишвар саҳм гузоштаанд.

Таҳқиқотҳо дар 142 маҷаллаи гуногун нашр шудаанд. Аз рӯйи шумораи нашрияҳо Forest Ecology and Management дар ҷои аввал аст.

Дар таҳлили калимаҳои калидӣ мафҳумҳое чун nitrogen, carbon, dynamics, forest, decomposition, biomass, soil, growth ва diversity бештар намоёнанд.

Ин намуна нишон медиҳад, ки соҳаи таҳқиқот аз табдилоти ҷудогонаи нитроген тадриҷан ба робитаҳои фарогиртари растанӣ–хок–микроб ва карбон–нитроген мегузарад.

Тағйирёбии Иқлим Гардиши Нитрогенро Чӣ Гуна Тағйир Дода Метавонад?

Гармшавӣ метавонад фаъолияти микробӣ ва минерализатсияро зиёд кунад. Аммо ҳамзамон метавонад evapotranspiration-ро афзоиш дода, хокро хушк кунад ва ҳамин равандҳоро маҳдуд созад.

CO₂-и баланди атмосферӣ метавонад рушди растанӣ ва воридшавии карбон аз решаҳоро зиёд кунад; дар натиҷа талаботи микроорганизмҳо ба нитроген ҳам боло рафта метавонад.

Фурӯнишасти атмосферии нитроген метавонад норасоии нитрогенро кам кунад; аммо агар аз қобилияти нигоҳдории экосистема зиёд шавад, нитрификатсия, шусташавии нитрат ва талафоти газии нитрогенро зиёд карда метавонад.

Аз ин рӯ, барои пешгӯии гардиши ояндаи нитроген дар ҷангал таҷрибаҳои якфакторӣ метавонанд нокифоя бошанд.

Камбудиҳои Асосӣ дар Соҳаи Таҳқиқот Кадомҳоянд?

Баррасӣ махсусан чор холигии муҳимро муайян мекунад.

Норасоии мониторинги дарозмуддат: Таҳқиқоти саҳроии чандсола наметавонанд рушди ҷангалро, ки даҳсолаҳо давом мекунад, пурра намояндагӣ кунанд.

Норасоии ҳамгироии рӯйизаминӣ–зеризаминӣ: Растаниҳо, решаҳо, litter, микроорганизмҳо ва хок аксар вақт ҷудогона омӯхта мешаванд.

Нобаробарии ҷуғрофӣ: Таҳқиқотҳо дар Амрикои Шимолӣ, Аврупо ва чанд минтақаи тропикӣ мутамарказ шудаанд, дар ҳоле ки Нимкураи Ҷанубӣ, ҷангалҳои хушки тропикӣ ва низомҳои нимхушк камтар намояндагӣ шудаанд.

Омилҳои сершумори тағйироти глобалӣ: Таъсири якҷояи гармшавӣ, хушксолӣ, афзоиши CO₂ ва фурӯнишасти нитроген метавонад аз таҳқиқоти якфакторӣ фарқ кунад.

Технологияҳои Нав Чӣ Имкон Медиҳанд?

Манбаъ барои оянда истифодаи:

• пайгирии изотопӣ,
• метагеномика,
• метатранскриптомика,
• eDNA,
• метаболомика,
• секвениронии баландқобилият,
• санҷиши фосилавӣ,
• омӯзиши мошинӣ,
• моделҳои экосистемавии бар раванди физикӣ асосёфта

дар якҷоягӣ бо ченкуниҳои дарозмуддати саҳроӣ тавсия медиҳад.

Хулосаи Асосие, ки Таҳқиқот Дастгирӣ Мекунад

Барои шарҳи гардиши нитроген дар ҷангалҳои ҷавон як тағйирёбандаи ягона вуҷуд надорад.

Синни ҷангал + иқлим + намудҳои дарахт + микроорганизмҳо + хок + таърихи вайроншавӣ + идоракунӣ + истифодаи қаблии замин + воридшавии берунии нитроген

якҷоя амал мекунанд.

Аз ин рӯ, ду ҷангали ҳамсинну сол метавонанд гардиши нитрогени тамоман гуногун дошта бошанд.

Чизҳое, ки Таҳқиқот Танҳо Бо Худ Исбот Намекунад

Гарчанде ин баррасӣ 408 нашрияро фаро мегирад, meta-analysis нест; барои ҳамаи таҳқиқот андозаи умумии рақамии таъсирро ҳисоб намекунад.

Гуфтан мумкин нест, ки ҳамаи ҷангалҳои ҷавон бо пиршавӣ ҳатман ба гардиши баста ва муҳофизакоронаи нитроген мегузаранд.

Қиматҳое чун “ду баробар минерализатсия” ё “20 баробар нитрификатсия”, ки дар як таҳқиқоти муайян гузориш шудаанд, ба ҳамаи навъҳои ҷангал умумӣ карда намешаванд.

Ин баррасӣ исбот намекунад, ки ҷангалҳои омехта дар ҳама шароит аз монокультураҳо беҳтаранд.

Аз воридшавии бештари нитроген худкорона рушди тезтар ё захиракунии бештари карбон ба вуҷуд меояд, хулоса баровардан мумкин нест.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Унвони аслӣ: Ecology of Nitrogen Cycling in Young Forest Ecosystems: Drivers, Ecosystem Functioning, and Research Perspectives

Муаллифон: Lucian Dinca; Cristinel Constandache; Gabriel Murariu; Dan Munteanu; Marian Barbu; Romana Drasovean; Petrică-Cătălin Arama.

Маҷалла: Ecologies.

Сабти библиографӣ: Ecologies 2026, 7, 90.

DOI: 10.3390/ecologies7030090.

Санаи қабул: 22 Июл 2026.

Бозбинӣ: 17 Август 2026.

Қабул: 20 Август 2026.

Нашр: 1 Сентябр 2026.

Иҷозатнома: Creative Commons Attribution (CC BY).

Навъи таҳқиқот: Баррасии систематикии адабиёт, таҳлили библиометрӣ ва синтези сифатии муҳтаво.

Пойгоҳҳои дода: Scopus ва Web of Science Core Collection.

Равиши интихоб: PRISMA 2020.

Маҷмӯи ниҳоии додаҳо: 408 нашрия.

Давраи библиометрӣ: Дар амал тақрибан 1980–2025.

Абзорҳо: Web of Science, Scopus, Microsoft Excel 2024, GeoChart ва VOSviewer 1.6.20.

Додаи нави таҷрибавӣ: Истеҳсол нашудааст. Мақола адабиёти қаблан нашршударо синтез мекунад.

Meta-analysis: Гузаронида нашудааст; андозаи умумии таъсир ё натиҷаи миқдории pooled вуҷуд надорад.

Маҳдудияти ҷуғрофӣ: Тақсимоти адабиёт дар миқёси ҷаҳонӣ баробар нест; Амрикои Шимолӣ, Аврупо ва Чин пурқувваттар намояндагӣ шудаанд, дар ҳоле ки Нимкураи Ҷанубӣ, низомҳои тропикии хушк ва нимхушк маҳдудтар намояндагӣ шудаанд.

Ёддошти гузориши PRISMA: Ибораи “5 full-text publications were assessed” дар матни усул бо Расми 1-и PRISMA мувофиқат намекунад. Расм нишон медиҳад, ки 457 матни пурра арзёбӣ ва 408 нашрия дохил карда шудаанд.

Ёддошти якпорчагии библиографӣ: Дар сатри 25-уми Ҷадвали 4 кори “The abundance of nitrogen cycle genes and potential greenhouse gas fluxes depends on land use type and little on soil aggregate size” ҳамчун Jha 2014 [57] нишон дода шудааст. Аммо нашри тасдиқшудаи ин унвон мақолаи Blaud ва ҳаммуаллифон дар Applied Soil Ecology аз соли 2018 мебошад. Аз ин рӯ, дар ҷадвали манбаъ хатои мувофиқкунии иқтибос вуҷуд дорад.

Маблағгузорӣ: Кори Gabriel Murariu бо гранти дохилии таҳқиқотии муҳандисии муҳити зисти Dunărea de Jos University of Galati; саҳмҳои Lucian Dinca ва Cristinel Constandache бо лоиҳаи PN23090203 (FORCLIMSOC) дастгирӣ шудаанд.

Дастрасии додаҳо: Таҳқиқот мегӯяд, ки додаи нав тавлид нашудааст ва мубодилаи додаҳо татбиқшаванда нест.

Бархӯрди манфиатҳо: Муаллифон бархӯрди манфиатҳоро гузориш намекунанд.

Маҳдудияти асосии тафсир: Самти гардиши нитроген дар ҷангалҳои ҷавонро танҳо аз синни тӯдаи ҷангал баровардан мумкин нест. Гарчанде рушди ҷангал дар бисёр низомҳо гардиши дохилӣ ва нигоҳдории нитрогенро зиёд карда метавонад, дар низомҳои тропикӣ, дорои воридшавии баланди нитроген ё таърихи гуногуни истифодаи замин роҳҳои бозтари гардиши нитроген низ мушоҳида шуда метавонанд.