Ин таҳқиқот ба як ҷаҳиши муҳими фикрӣ дар арзёбии таҷрибаҳои ғайриоддии шуур диққат медиҳад. Ба назари муаллиф, ёфтани мувофиқати як таҷриба дар фаъолияти майна худ ба худ маънои онро надорад, ки он таҷриба ғайривоқеӣ, беарзиш ё танҳо галлюцинатсия аст. Зеро таҷрибаҳои оддии шуур низ ҳамроҳ бо фаъолияти майна пайдо мешаванд; аммо ин моро ба хулосае намебарад, ки ҳар як идроки оддӣ ғайривоқеӣ аст.

Иддаои асосии мақола чунин аст: ҳамбастагии нейрофизиологӣ, яъне фаъолияти майнае, ки бо як таҷриба ҳамроҳ мешавад, танҳо ба худ ҳукми ontological намедиҳад. Ҳукми ontological қарорест фалсафӣ дар бораи он ки чизе воқеан чист ё дар кадом сатҳи ҳастӣ қарор дорад. Ба назари муаллиф, шарҳи нейроилм зарур ва арзишманд аст; аммо ин шарҳ метавонад маънои феноменологӣ, клиникӣ, фарҳангӣ, рамзӣ ё epistemic-и таҷрибаро пурра фаро нагирад.

Барои пешгирӣ аз ин омехтагӣ таҳқиқот модели шашсатҳаро пешниҳод мекунад: тавсифи феноменологӣ, ҳамбастагиҳои нейропсихологӣ, арзёбии клиникӣ-функсионалӣ, заминаи рамзӣ-фарҳангӣ, фарзияҳои эпистемологӣ ва кушодагии онтологӣ. Ин модел ният надорад таҷрибаҳои ғайриоддиро худкор муқаддас кунад ё фавран патологӣ эълон намояд. Ҳадаф сохтани заминаи арзёбии бодиққат байни редуксионизм-и бармаҳал ва эътиқоди бе санҷиш аст.

Мушкил чист?

Таҷрибаҳои ғайриоддии шуур одатан бо категорияҳои клиникӣ ва нейропсихологӣ шарҳ дода мешаванд. Берун аз бадан таҷриба, таҷрибаи наздик ба марг, эҳсоси ваҳдати ирфонӣ, тағйир дар идроки вақт ва фазо, шаклҳои гуногуни худидрок ё вохӯрӣ бо ҳузурҳо метавонанд бо мафҳумҳое чун галлюцинатсия, диссотсиатсия, ихтилоли идрок ё ҳолати тағйирёфтаи шуур баррасӣ шаванд.

Ин мафҳумҳо аз ҷиҳати клиникӣ заруранд. Хусусан агар шахс азобу ташвиши шадид дошта бошад, фаъолияти рӯзмаррааш халалдор шавад, таҷриба ба эътиқоди сахт ва тағйирнопазир табдил ёбад ё хавф эҷод кунад, арзёбии равонпизишкӣ ва равонӣ муҳим аст. Аммо мушкил вақте ба вуҷуд меояд, ки ин категорияҳои клиникӣ аз фарзия-и шарҳдиҳанда ба қатъӣ ҳукм дар бораи воқеият табдил дода мешаванд.

Ҷаҳиши фикрие, ки мақола танқид мекунад, чунин аст: «Ин таҷриба дар майна мувофиқати нейронӣ дорад; пас таҷриба танҳо аз майна иборат аст ва арзиши воқеият надорад». Муаллиф мегӯяд, ки чунин хулоса мустақиман аз маълумоти нейрофизиологӣ намебарояд. Иштироки майна дар таҷриба маънои онро надорад, ки тамоми маъно ва эҳтимоли арзиши эпистемикӣ-и он ба таври худкор аз байн меравад.

Дар заминаи ин баҳс саволи калонтаре қарор дорад: усули илмӣ ҳангоми таҳқиқи чизҳое, ки мустақиман чен карда метавонад, бо кадом фарзияҳои фалсафӣ ҳаракат мекунад? Натурализми методологӣ, яъне принсипи ҷустуҷӯи механизмҳои табиӣ дар шарҳҳои илмӣ, барои илм зарур аст. Аммо вақте ин принсип бидуни баҳси иловагӣ ба материализми онтологӣ бо маънои «танҳо модда вуҷуд дорад ва шуур пурра маҳсул-и майна аст» табдил мешавад, мушкил пайдо мешавад.

Усул чӣ пешниҳод мекунад?

Таҳқиқот усули таҷрибавӣ истифода намекунад; он баррасии ривоятӣ-и назариявӣ-консептуалӣ мегузаронад. Баррасии ривоятӣ навъи баррасиест, ки ба ҷойи якҷо кардани адабиёт ба шакли мета-таҳлили миқдорӣ, онро дар заминаи консептуалӣ муҳокима мекунад. Аз ин рӯ, мақола андозаи таъсир ё таҷрибавӣ натиҷа-и рақамӣ тавлид намекунад.

Муаллиф таҳқиқоти шуур, ҳамбастагиҳои нейронии шуур, феноменология, нейрофеноменология, таҷрибаҳои ғайриоддӣ, таҷрибаҳои берун аз бадан, таҷрибаҳои наздик ба марг, равонпизишкӣ дифференсиалӣ ташхис ва баҳсҳо on редуксионизм-ро якҷо арзёбӣ мекунад. Зикр мешавад, ки ҷустуҷӯи манбаъҳо дар шакли ривоятӣ сурат гирифта, аз PubMed, Google Scholar, APA PsycNet, PhilPapers ва сайтҳои нашриёт истифода шудааст.

Усули асосии пешниҳодшуда ин аст, ки таҷриба ба як сатҳи шарҳ маҳдуд карда нашавад. Аввал бояд фаҳмид, ки таҷриба чӣ гуна зиндагӣ ва эҳсос шудааст; сипас шароити эҳтимолии нейропсихологӣ бояд баррасӣ шавад; баъдан сатҳи хавфи клиникӣ ва фаъолияти функсионалӣ арзёбӣ гардад. Пас аз он фарҳангӣ ва рамзӣ маъноҳо, фарзияҳои эпистемологӣ-и муҳаққиқ ва дар ниҳоят саволҳои онтологӣ-и бозмонда бояд ҷудогона таҳлил шаванд.

Ин равиш ҳадаф дорад аз ду ифрот канора гирад. Ифроти аввал редуксионизм аст, ки ҳар таҷрибаи ғайриоддиро худкор беморӣ ё тасаввури бардурӯғ ҳисоб мекунад. Ифроти дуюм эътиқоди бе санҷиш аст, ки ҳар таҷрибаи субъективӣ-ро мустақиман далел-и дигар воқеиятҳо мешуморад. Таҳқиқот мекӯшад байни ин ду ифрот модели арзёбии бодиққаттаре бисозад.

Формулаҳо чиро шарҳ медиҳанд?

Ин таҳқиқот формулаи математикӣ надорад. Саҳми асосии он муодила ё модели таҷрибавӣ-и рақамӣ нест, балки тафовути консептуалӣ ва чаҳорчӯбаи арзёбии бисёрсатҳа мебошад.

Мантиқи асосии мақоларо консептуалӣ чунин нишон додан мумкин аст:

Ин ифода мегӯяд, ки фаъолияти майнае, ки бо як таҷриба ҳамроҳ аст, таҷрибаро ба таври худкор «комилан ғайривоқеӣ» ё «танҳо галлюцинатсия» намекунад. Ҳамбастагӣ маънои ҳамроҳӣ ё муносибатро дорад; он худ ба худ шарҳи ниҳоии воқеият нест.

Ҷаҳиши редуксионистӣ-е, ки таҳқиқот танқид мекунад, ба шакли содда чунин нишон дода мешавад:

Муаллиф ин хулосабарорӣ-ро нопурра мешуморад. Равиши бодиққаттар бошад чунин ҷамъбаст мешавад:

Ин схемаи консептуалӣ мегӯяд, ки таҷрибаро набояд танҳо ба механизм-и майна кам кард, аммо ҳамзамон онро набояд мустақиман далели метафизикӣ ҳисобид.

Паёми асосии график, ҷадвал ва схема

Ҷадвали муҳимтарини таҳқиқот барои таҳлили таҷрибаҳои ғайриоддии шуур модели шашсатҳаро пешниҳод мекунад. Паёми асосии модел ин аст, ки забони як фан ҳақ надорад тамоми таҷрибаро ба танҳоӣ шарҳ диҳад. Нейроилм, равонпизишкӣ, феноменология, фарҳанг, фалсафа ва онтология метавонанд ба як phenomenon аз сатҳҳои гуногун назар кунанд.

Сатҳи аввал феноменология мебошад. Саволи асосӣ «Чӣ таҷриба шуд?» аст. Content-и таҷриба, идроки вақт, идроки бадан, эҳсоси воқеият, оҳанги эҳсосӣ ва мавқеи худ тавсиф мешаванд. Дар ин марҳила мақсад шарҳи фаврии таҷриба нест, балки аввал дуруст тасвир кардани он аст.

Сатҳи дуюм нейропсихологӣ мебошад. Дар ин ҷо ҳолати хоб, стресс, осеб, истифодаи моддаҳо, таҷрибаҳои гипнагогӣ, ҳамгироии бисёрҳиссӣ ва ҳолатҳои неврологӣ баррасӣ мешаванд. Ин сатҳ механизмs-и майна ва зеҳн-ро меомӯзад; аммо ба назари мақола, танҳо ин сатҳ набояд ultimate қарори онтологӣ диҳад.

Сатҳи сеюм клиникӣ-функсионалӣ мебошад. Дар ин ҷо санҷида мешавад, ки таҷриба ранҷу изтироб, хавф, коҳиши фаъолияти функсионалӣ, аз даст рафтани назорат ё осеб дар санҷиши воқеият эҷод мекунад ё не. Ин сатҳ unusualness-ро худ ба худ беморӣ намешуморад; арзёбии асосӣ ба сифати зиндагӣ, сатҳи хавф ва қобилияти ҳамгиро кардани таҷриба такя мекунад.

Сатҳи чорум рамзӣ-фарҳангӣ мебошад. Як таҷриба метавонад дар фарҳангҳои гуногун бо забони динӣ, руҳонӣ, ҳунарӣ, патологӣ ё ғайримуқаррарӣ тафсир шавад. Модел пешниҳод мекунад, ки забони фарҳангӣ на ҳамчун ташхис ва на ҳамчун далел мустақиман қабул карда шавад.

Сатҳи панҷум эпистемологӣ мебошад. Дар ин ҷо савол гузошта мешавад, ки муҳаққиқ ё мутахассиси клиникӣ бо кадом conception of воқеият сухан мегӯяд. Материализм, физикализм, дуализм, идеализм, панпсихизм ё равишҳои плюралистӣ метавонанд тафсирҳои гуногун диҳанд. Модел таъкид мекунад, ки ин фарзияҳо набояд пинҳон шаванд.

Сатҳи шашум кушодагии онтологӣ мебошад. Дар ин сатҳ эътироф карда мешавад, ки далелҳои мавҷуда кадом саволҳоро ҳанӯз боз мегузоранд. Ҳадаф бармаҳал бастани масъала нест; ҳамзамон номуайянӣ набояд ба иддаои бе далел табдил дода шавад.

Таҷрибаҳо чӣ гуна гузаронида шуданд?

Ин таҳқиқот таҷрибаи аслӣ нагузаронидааст. Он participant маълумот-и нав, laboratory андозагирӣ, муқоисаи гурӯҳҳои клиникӣ ё statistical analysis пешниҳод намекунад. Ба ҷойи ин, баҳсҳои назариявӣ, клиникӣ, нейроилм ва фалсафиро дар адабиёти мавҷуда якҷо карда, модели консептуалӣ месозад.

Дар таҳқиқот нейроилм натиҷаҳо дар бораи таҷрибаҳои берун аз бадан муҳокима мешаванд. Хусусан зикр мешавад, ки минтақаҳое чун temporo-parietal junction ва right angular gyrus бо идроки бадан ва худ-location алоқаманданд. Ин натиҷаҳо нишон медиҳанд, ки таҷрибаҳои берун аз бадан метавонанд бо равандҳои майна робита дошта бошанд. Аммо муаллиф мегӯяд, ки ин робита исбот намекунад, ки ҳар таҷрибаи берун аз бадан аз ҷиҳати ontological false аст.

Near-death таҷрибаҳо ва “таҷрибаҳои ба ёд овардашудаи марг” ҳам ҳамчун соҳаи алоҳида баррасӣ мешаванд. Дар ин таҳқиқотҳо хотираҳо, идрокҳо ва гузоришҳои шуур пас аз бозистии дил омӯхта шудаанд. Мақола мегӯяд, ки ин соҳа таҷрибаҳои ғайриоддӣ-ро барои таҳқиқоти илмӣ боз кардааст, аммо далел-и қатъии идомаи шуур пас аз марг ё идроки воқеии берун аз бадан пешниҳод намекунад.

Адабиёти марбут ба ирфонӣ ва психоделикӣ таҷрибаҳо низ муҳокима мешавад. Он ки ин таҷрибаҳо бо равандҳои нейрохимиявӣ алоқаманданд, тағйирдиҳанда ё таъсирҳои маъносоз-и онҳоро ба таври худкор беэътибор намекунад. Муаллиф таъкид мекунад, ки миёнаравии нейробиологӣ ва маънои субъективӣ/зисташуда of таҷриба бояд аз ҳам ҷудо шаванд.

Натиҷаҳо чиро нишон медиҳанд?

Хулосаи асосии таҳқиқот ин аст, ки таҷрибаҳои ғайриоддии шуур набояд ба як сатҳи шарҳ кам карда шаванд. Neuroшарҳҳои илмӣ муҳиманд; аммо ёфтани ҳамбастагии майна барои як таҷриба тамоми meaning ва status-и онро ба таври худкор аз байн намебарад.

Мақола хотиррасон мекунад, ки problem of шуур ҳанӯз боз аст. Гарчанде дар бораи ҳамбастагиҳои нейронии шуур бисёр чиз омӯхта шудааст, саволи он ки таҷрибаи субъективӣ чаро ва чӣ гуна пайдо мешавад, аз ҷиҳати фалсафӣ ва илмӣ пурра ҳал нашудааст. Аз ин рӯ, бастани таҷрибаҳои ғайриоддӣ танҳо бо гуфтани «фаъолияти майна» метавонад тафсири метафизикӣ-и қавитар аз худи маълумоти илмӣ бошад.

Таҳқиқот аҳамияти арзёбии клиникӣ-ро рад намекунад. Баръакс, мегӯяд, ки хавф, ранҷу изтироб, коҳиши фаъолияти функсионалӣ, сахтгирии тафсир ва санҷиши воқеият бояд бодиққат арзёбӣ шаванд. Аммо unusual таҷриба ба танҳоӣ патология нест.

Дар натиҷа, муаллиф пешниҳод мекунад, ки таҷрибаҳои ғайриоддӣ ҳам аз ҷиҳати илмӣ, клиникӣ ва феноменологӣ бо диққат омӯхта шаванд. Ин равиш на ба эътиқоди содалавҳона, ки ҳар таҷрибаро далел мешуморад, ва на ба редуксионизми шитобкорона, ки ҳар таҷрибаро беморӣ медонад, такя мекунад.

Чаро ин муҳим аст?

Ин таҳқиқот барои саводнокии илмӣ як фарқи муҳимро равшан мекунад: маълумот, шарҳ, тафсир ва ҳукми онтологӣ як чиз нестанд. Натиҷаи тасвирбардории майна метавонад маълумот бошад; маънои он finding сатҳи шарҳ аст; қарор дар бораи мақоми воқеият-и таҷриба бошад фарзияҳои фалсафӣ-и васеътарро дар бар мегирад.

Ин фарқ махсусан барои равонпизишкӣ ва psychology муҳим аст. Зеро таҷрибаҳои ғайриоддӣ-и одамон баъзан метавонанд бо осеб, стресс, ҳолатҳои неврологӣ ё ихтилолҳои клиникӣ алоқаманд бошанд. Дар ҳолатҳои дигар онҳо метавонанд барои шахс meaningful, тағйирдиҳанда ё фарҳангӣly important бошанд. Барои ҷудо кардани ин ҳолатҳо бояд на танҳо мундариҷа, балки фаъолияти функсионалӣ, сатҳи ранҷ, вазъи хавф ва тарзи тафсир-и таҷриба низ ба назар гирифта шавад.

Таҳқиқот ҳамчунин арзиши феноменология-ро дар баҳсҳои илмӣ ёдрас мекунад. Phenomenology мекӯшад таҷрибаро пеш аз шарҳ додан, аввал тавсиф кунад. Ин махсусан дар таҷрибаҳо of шуур, ки ба категорияҳои оддӣ намегунҷанд, муҳим аст.

Барои хонандаи Verianla паёми пурқуввати мақола чунин аст: тафаккури илмӣ танҳо зуд тамға гузоштан нест. Баъзан муносибати илмӣ-и беҳтар ин аст, ки таҷриба-ро на sacred созем ва на бармаҳал рад кунем, балки онро дар сатҳҳои гуногун бодиққат таҳқиқ кунем.

Нуктаҳои эҳтиётӣ

Муҳимтарин маҳдудияти таҳқиқот ин аст, ки original таҷрибавӣ маълумот пешниҳод намекунад. Аз ин рӯ, модели шашсатҳа ҳанӯз empirically tested протоколи клиникӣ ё андозагирӣ tool нест. Дар оянда он бояд тавассути мусоҳибаҳои сифатӣ, таҳқиқоти ҳолатӣ, абзорҳои психометрӣ ва равандҳои арзёбии клиникӣ санҷида шавад.

Маҳдудияти дуюм ин аст, ки literature review ҳамчун баррасии систематикӣ анҷом нашудааст. Баррасии ривоятӣs барои conceptual discussion муфиданд, аммо тақсимоти равандҳо ё андозаҳои таъсир-и quantitative дар адабиётро нишон намедиҳанд.

Нуктаи сеюми эҳтиётӣ баҳсҳо оид ба физикаи квантӣ мебошад. Таҳқиқот механикаи квантӣ-ро ҳамчун далел-и таҷрибаҳои ғайриоддӣ истифода намекунад; бештар онро мисол меорад, то нишон диҳад фарзияҳо-и соддаи воқеияти классикӣ бояд бо эҳтиёт баррасӣ шаванд. Ин фарқ муҳим аст, зеро физикаи квантӣ набояд барои шуур ё таҷрибаҳои ирфонӣ ҳамчун далел-и осон ва мустақим истифода шавад.

Нуктаи чорум ин аст, ки critique of редуксионизм маънои инкор кардани психопатология-ро надорад. Баъзе таҷрибаҳои ғайриоддӣ метавонанд бо ихтилолҳои клиникӣ алоқаманд бошанд ва арзёбии мутахассис талаб кунанд. Мақсади мақола рад кардани патология нест; мегӯяд патология бояд бе presumption арзёбӣ шавад.

Нуктаи панҷум ин аст, ки кушодагии онтологӣ ҷойи далел-ро намегирад. Нопурра шарҳ дода шудани таҷриба маънои онро надорад, ки он ҳатман далел-и воқеияти дигар аст. Кушода question маънои эътиқоди худкор-ро надорад; он даъват ба таҳқиқоти бодиққат аст.

Хулоса

Ин таҳқиқот як омехтагии маъмулро дар арзёбии таҷрибаҳои ғайриоддии шуур танқид мекунад: ҳамбастагии нейрофизиологӣ-ро мустақиман ба ҳукми онтологӣ табдил додан. Ҳамроҳии майна бо таҷриба маънои онро надорад, ки таҷриба худкор meaningless, unreal ё танҳо патологӣ аст.

Модели шашсатҳаи пешниҳодшуда аввал тавсифи феноменологӣ, сипас нейропсихологӣ ва арзёбии клиникӣ, баъдан фарҳангӣ ва эпистемологӣ context-ро равшан карданро тавсия медиҳад. Дар сатҳи охирин саволҳои онтологӣ, ки ҳанӯз боз мондаанд, эътироф карда мешаванд.

Арзиши асосии мақола дар он нест, ки ба таҷрибаҳои ғайриоддӣ ҷавоби қатъӣ медиҳад; балки дар он аст, ки саволҳои бодиққаттар доданро меомӯзонад. Scientific approach баъзан пеш аз гуфтани «ин қатъиян real аст» ё «ин қатъиян тасаввури бардурӯғ аст» талаб мекунад, ки равшан кунем дар кадом сатҳи шарҳ сухан мегӯем.

Ёддошт оид ба манбаъ ва усул

Ин мундариҷа бар асоси таҳқиқоти назариявӣ-консептуалии Bruno Abbondanza бо номи “From Neurophysiological Ҳамбастагӣs to Ontological Verdicts: An Epistemological Critique of Nonordinary Таҷрибаs of Consciousness” таҳия шудааст. Кор адабиёти марбут ба шуур, таҷрибаҳои ғайриоддӣ, феноменология, нейроилм, равонпизишкӣ, таҷрибаҳои берун аз бадан ва таҷрибаҳои наздик ба марг-ро аз ҷиҳати консептуалӣ муҳокима мекунад.

Ин мундариҷа тарҷумаи ҳарфӣ нест; ғояи асосии таҳқиқот мувофиқи хатти нашрии Verianla содда карда шуда, ба мақолаи таҳририи аслии тоҷикӣ табдил дода шудааст.

Мафҳумҳои мақола на барои ташхис ё treatment recommendation, балки барои фаҳмотар кардани илмӣ ва баҳси фалсафӣ оварда шудаанд. Агар таҷрибаҳои ғайриоддии шуур бо ранҷу изтироб-и шадид, коҳиши фаъолияти функсионалӣ, хавф ё осеб дар санҷиши воқеият ҳамроҳ бошанд, бояд аз мутахассис кӯмак гирифта шавад.