Ин таҳқиқот омӯзиши сеандозаи ғайрихаттии таҳлили заминларза мебошад, ки рафтори биноҳои оҳанубетонии дорои деворҳои пуркунандаи хиштӣ, ки дар нишебӣ сохта шудаанд, на танҳо зери як такони асосӣ, балки ҳангоми таъсири пасларзаҳои баъд аз он низ месанҷад. Дар таҳқиқот се тарҳи сохторӣ барои замини нишеб, ки step-back (SB), split-foundation (SF) ва setback-step-back (SSB) ном доранд, ҳамчун моделҳои 3, 7 ва 9-ошёна дар муҳити OpenSees Navigator сохта шуда, зери сабтҳои такони асосӣ–пасларза, ки аз минтақаи Ҳимолой интихоб шудаанд, бо Nonlinear Response History Analysis (NRHA) арзёбӣ гардидаанд. Азбаски дар таҳлилҳо пасларзаҳо бе ба сифр баргардонидани осеби ба вуҷудомада пас аз такони асосӣ татбиқ шудаанд, ҳадаф инъикоси ҷамъшавии осеб дар заминларзаҳои пайдарпай мебошад. Натиҷаҳо нишон медиҳанд, ки дар байни моделҳои омӯхташуда сохторҳои split-foundation аз сабаби номуназзамии сахтии амудӣ, рафтори сутуни кӯтоҳ ва қатъшавиҳои пайвастагии роҳи интиқоли бор умуман гурӯҳи осебпазиртаринро ташкил медиҳанд; геометрияи SSB бошад, бо тақсимоти мутавозинтари масса ва сахтӣ талаботи камтар ба вуҷуд меорад. Бо вуҷуди ин, ин натиҷаҳо ченкунии саҳроии захираи воқеии биноҳо нестанд, балки натиҷаҳои моделҳои ададӣ мебошанд, ки ба фарзияҳои мушаххаси геометрия, мавод, таҳкурсӣ ва сабти заминларза асос ёфтаанд.

Пайдарпаии такони асосӣ–пасларза ҳолати боргузории заминларза аст, ки дар он тарқиш, пластикшавӣ, талафи сахтӣ ва деформатсияҳои боқимонда, ки дар заминларзаи аввал ба вуҷуд омадаанд, пеш аз оғози ларзиши дуюм бартараф карда намешаванд. Ин хусусият махсусан барои биноҳои нишебӣ муҳим аст; зеро аз сабаби нишебӣ оғоз шудани сутунҳо аз сатҳҳои гуногуни таҳкурсӣ метавонад қатъшавиҳои пайвастагии сахтӣ ва роҳи борро ба вуҷуд оварда, талаботи печишӣ, сутуни кӯтоҳ ва ҷойивазкунии байниқабатиро зиёд кунад.

Параметрҳои асосии талаботи муҳандисӣ, ки дар таҳқиқот истифода шудаанд, Peak Inter-story Drift Ratio (PIDR), Normalized Peak Floor Acceleration (NPFA) ва Peak Roof Displacement (PRD) мебошанд. PIDR деформатсияи нисбӣ байни ошёнаҳо, NPFA афзоиши суръатгириро дар сатҳҳои ошёна ва PRD ҷойивазкунии паҳлуии тамоми сохторро дар сатҳи бом ифода мекунад. Ҳангоми арзёбии якҷояи ин се нишондиҳанда на танҳо осеби системаи борбардор, балки ҷузъҳои ғайрисохтории ба суръатгирӣ ҳассос ва таъсирҳои тартиби дуюм, ки аз ҷойивазкуниҳои калон ба вуҷуд меоянд, низ метавонанд пайгирӣ шаванд.

Масъалаи таҳқиқот: Чаро бинои нишебӣ бинои оддии рӯйи замини ҳамвор нест?

Яке аз принсипҳои асосии тарҳрезии сохторҳои ба заминларза тобовар ин аст, ки роҳҳои интиқоли бор то ҳадди имкон геометрияи мунтазам ва пайваста дошта бошанд. Дар замини нишеб бошад, сутунҳои ҳамон як бино метавонанд ба таҳкурсӣ дар сатҳҳои гуногун такя кунанд. Ҳамин тавр, баъзе сутунҳо кӯтоҳу сахт ва баъзеи дигар дарозтару чандир мешаванд. Мавқеи маркази масса ва маркази сахтӣ низ нисбат ба бинои мунтазами рӯйи замини ҳамвор осонтар аз ҳам ҷудо шуда метавонад. Дар натиҷа, зери ҳамон ҳаракати уфуқии заминларза дар сутунҳо ва ошёнаҳои гуногун талаботи хеле фарқкунандаи деформатсия, қувваи буришӣ ва печишӣ ба вуҷуд омада метавонанд.

Таҳқиқоти манбаъ ба амалияи сохтмонӣ дар камарбанди Ҳимолой равона шудааст. Муҳаққиқон се тарҳи маъмули сохториро дар ин минтақа муқоиса мекунанд:

Чаро пайдарпаии такони асосӣ–пасларза аз таҳлили танҳо як такони асосӣ натиҷаи дигар медиҳад?

Азбаски такони асосӣ метавонад дар унсурҳои сохторӣ тарқиш, ташаккули шарнири пластикӣ, фишурдаву майдашавии деворҳои пуркунанда ва талафи сахтӣ боқӣ гузорад, пасларза дигар ба сохтори солими ибтидоӣ не, балки ба сохторе таъсир мекунад, ки хусусиятҳояш тағйир ёфтаанд; дар ин таҳқиқот низ азбаски пеш аз пасларза хусусиятҳои сохторӣ барқарор нашудаанд, таҳлилҳои MS–AS осеби ҷамъшударо мустақиман нигоҳ медоранд.

Чаро омӯзиши танҳо такони асосӣ метавонад нокифоя бошад?

Он ки бино ҳангоми заминларзаи асосӣ пурра фурӯ намеравад, маънои онро надорад, ки муқовимати ибтидоии худро нисбат ба пасларзаҳо нигоҳ медорад. Бетон метавонад тарқиш хӯрад, арматура ба ҷараёншавӣ расад, девори пуркунанда сахтии худро гум кунад ва давраи табиӣ ва шаклҳои модалии сохтор тағйир ёбанд. Аз ин рӯ, ҳатто пасларзаи хурдтаре, ки бузургиаш ба такони асосӣ баробар нест, метавонад дар сутунҳо, ошёнаҳо ё панелҳои пуркунандае, ки аллакай осеб дидаанд, талаботи критикӣ ба вуҷуд оварад.

Дар татбиқи NRHA-и таҳқиқот сабтҳои заминларза пайдарпай моделсозӣ шуда, осеби боқимонда пас аз такони асосӣ нигоҳ дошта шудааст. Ҳамин тавр, нуқтаи оғозии таҳлили пасларза “сохтори беосеб” нест, балки ҳолати сохтор пас аз такони асосӣ мебошад.

Чаро биноҳои нишебии split-foundation метавонанд осебпазиртар рафтор кунанд?

Дар моделҳои манбаъ, дар конфигуратсияи SF оғоз шудани сутунҳо аз сатҳҳои гуногуни таҳкурсӣ боис мешавад, ки сутунҳои кӯтоҳу сахт ва сутунҳои дарозтар дар як система якҷо шаванд, қатъшавии пайвастагии сахтии амудӣ ва интиқоли номуназзами қувваҳои буришӣ ба вуҷуд ояд; аз ин рӯ, махсусан дар атрофи сатҳи таҳкурсии болоӣ талаботи баланди drift, суръатгирӣ ва сутунҳои кӯтоҳи морт пайдо мешаванд.

Сатҳи болоии таҳкурсӣ: марзи критикие, ки рафтор дар он тағйир меёбад

Дар таҳқиқот Uppermost Foundation Level (UFL), яъне сатҳи болотарини таҳкурсӣ, ҳамчун гузариш байни қисми поёнии сохтор, ки аз тарафи нишебӣ қисман маҳдуд шудааст, ва ошёнаҳои болоӣ, ки озодтар ҳаракат мекунанд, намоён мешавад. Дар натиҷаҳои такони асосӣ дар поёни UFL ҷойивазкуниҳои байниқабатӣ камтар мушоҳида мешаванд, дар ҳоле ки фавран болои ин марз талаботи drift зуд меафзояд. Муаллифон ин гузаришро бо тағйироти ногаҳонии сахтӣ вобаста мекунанд.

Дар моделҳои 3, 7 ва 9-ошёна ҷамъ шудани талаботи баландтарини drift дар ҳудуди тақрибан 0,7–0,8-и баландии нисбии бино нишон медиҳад, ки осеб на танҳо дар атрофи таҳкурсӣ, балки ба самти ошёнаҳои миёна ва боло низ метавонад критикӣ гардад.

Деворҳои пуркунандаи хиштӣ рафтори заминларзаро чӣ гуна тағйир медиҳанд?

Девори пуркунандаи хиштӣ дар оғоз метавонад дар дохили каркаси оҳанубетонӣ механизми борбардореро монанди тири фишории диагоналӣ ташкил карда, сахтии уфуқиро зиёд кунад; аммо бо пешрафти тарқиш ва майдашавӣ ин саҳм кам мешавад ва панелҳои пуркунандае, ки дар такони асосӣ осеб дидаанд, ҳангоми пасларза сахтии ибтидоии худро нигоҳ дошта наметавонанд.

Намоиши ададии девори пуркунанда

Таҳқиқот панелҳои пуркунандаи хиштиро на бо микро-модели муфассали хишт ва маҳлул, балки бо макро-модели эквивалентӣ, ки сарбории ҳисобиро кам мекунад, муаррифӣ менамояд. Ҳар панел бо чор унсури чандири beam-column, роҳҳои эквивалентии фишории диагоналӣ ва як унсури ғайрихаттии beam-column дар марказ моделсозӣ шудааст. Барои рафтори гистеретикӣ модели якмеҳварии маводи Pinching4 дар OpenSees истифода шудааст.

Равиши Pinching4 тавассути параметрҳое, ки коҳиши муқовимат, сахтии холишавӣ, сахтии аз нав боркунӣ ва тағйироти масрафи энергияро ифода мекунанд, рафтори панели пуркунандаро дар давраҳои такрорӣ тақрибан пайгирӣ мекунад. Ин интихоб барои моделсозии он ки чаро девори пуркунанда баъд аз осеб дидан дар такони асосӣ ҳангоми пасларза ҳамон саҳми сахтии пешинаро нишон намедиҳад, аҳамияти марказӣ дорад.

Тарқиш ва муқовимати боқимонда дар девори пуркунанда

Дар манбаъ фарз мешавад, ки тарқиши девори пуркунанда дар ҳудуди тақрибан %0,015–%0,15 таносуби ҷойивазкунии байниқабатӣ оғоз мешавад. Муқовимати тарқиш 0,55 баробари муқовимати максималии уфуқӣ қабул шудааст. Таносуби ҷойивазкуние, ки дар он муқовимати максималӣ ба даст меояд, %0,25 дода шудааст. Муқовимати боқимонда бошад, %20-и муқовимати авҷӣ қабул шуда, фарз мешавад, ки ба ин сатҳ дар панҷ баробари ҷойивазкунии муқовимати максималӣ мерасад.

Модели бетон

Бетони ядро ва пӯшиши унсурҳои оҳанубетонӣ бо модели якмеҳварии маводи OpenSees Concrete04 муаррифӣ шудааст. Қабати фишорӣ ба робитаи Popovics асос меёбад:

\[ f_{ci}=f'_c \frac{ \left(\frac{\varepsilon_{ci}}{\varepsilon_c}\right)n }{ n-1+\left(\frac{\varepsilon_{ci}}{\varepsilon_c}\right)^n } \]

\[ n=\frac{E_c}{E_c-E_{sec}}, \qquad E_{sec}=\frac{f_{ci}}{\varepsilon_{ci}} \]

Дар ин ҷо \(f'_c\) муқовимати фишории 28-рӯзаи бетон, \(\varepsilon_c\) деформатсияи нисбиро, ки ба муқовимати авҷии фишорӣ мувофиқ аст, \(E_c\) модули ибтидоии чандирӣ ва \(E_{sec}\) сахтии секантиро ифода мекунад. Манбаъ барои сахтии ибтидоии чандирӣ робитаи \(E_c=5000\sqrt{|f'_c|}\) MPa-ро истифода мебарад.

Барои рафтори кашишии бетон манбаъ инчунин робитаи экспоненсиалии зеринро медиҳад:

\[ \sigma_i = f_t \left( \frac{\beta f_{ti}}{f_t} \right)^{ \frac{ \varepsilon_{ti}-f_{ti}/E_t }{ \varepsilon_t-f_t/E_t } } \]

Дар манбаъ \(f_t=3.83\) MPa, \(\varepsilon_t=0.00015\) ва \(\beta=0.1\) истифода шудаанд. \(E_t\) сахтии ибтидоии кашиш ва \(\beta\) параметреро ифода мекунад, ки шиддати боқимондаи кашишро дар деформатсияи ниҳоии кашиш идора мекунад.

Модели пӯлоди арматура

Пӯлоди арматура бо модели якмеҳварии маводи SteelMPF муаррифӣ шудааст. Модел ба муносибати гистеретикии Menegotto–Pinto ва равиши сахтшавии изотропии Filippou ва ҳамкоронаш асос меёбад. Барои арматураи Fe415 муқовимати ҷараёншавӣ 415 MPa ва сахтии ибтидоии чандирӣ 210 GPa қабул шудааст. Таносубҳои сахтшавии деформатсияи мусбат ва манфӣ \(b_p=b_n=0.02\), параметри ибтидоии каҷӣ \(R_0=18.5\), параметрҳои таназзули каҷӣ \(cR_1=0.96\) ва \(cR_2=0.15\) дода шудаанд. Параметрҳои дигари SteelMPF дар манбаъ \(a_1=0.05\), \(a_2=0.96\), \(a_3=0.15\) ва \(a_4=0.97\) мебошанд.

Муқовимати максималии уфуқии девори пуркунанда

Дар манбаъ муқовимати максималии уфуқии панели пуркунанда ба шакли зерин дода мешавад:

\[ F_{max}=0.818 \frac{L_{in}\,t\,f_{tp}}{c_1} \left(1+\sqrt{C_L^2+1}\right) \]

\[ C_I=1.925\frac{L_{in}}{h'} \]

\(f_{tp}\) шиддати тарқиши масолеҳи хиштиро, \(t\) ғафсии панел, \(L_{in}\) дарозии панел ва \(h'\) баландии панелро ифода мекунад. Дар муодилаи манбаъ \(c_1\), \(C_L\) ва дар робитаи фавран баъдӣ \(C_I\) ҳамчун индекс/нотацияҳои аз ҳам фарқкунанда дида мешаванд. Матни Verianla онҳоро бо фарз кардани як параметр буданашон бесадо якҷо намекунад; муодила дар доираи маънои шакле, ки дар манбаъ навишта шудааст, интиқол дода шудааст.

Таъсири кушодагии тиреза/дар

Барои ба назар гирифтани коҳиши сахтии панел ва муқовимати уфуқӣ аз сабаби кушодагӣ дар девори пуркунанда, дар манбаъ коэффисиенти коҳишдиҳии \(\rho\), ки аз таҳқиқоти таҷрибавӣ ва ададӣ калибр шудааст, истифода мешавад:

\[ \rho = 0.55\exp(-0.035\alpha_a) + 0.44\exp(-0.025\alpha_1) \pm 0.284\varepsilon \]

Дар ин ҷо \(\alpha_a=(l_0h_0/LH)100\) таносуби масоҳати кушодагӣ, \(\alpha_1=(l_0/L)100\) таносуби дарозии кушодагиро ифода мекунад. Манбаъ инчунин \(\alpha_h=(h_0/H)100\) таносуби баландии кушодагиро муайян мекунад. Ҳади \(0.284\varepsilon\) бошад, ҳамчун банди парокандагӣ/номуайянӣ шарҳ дода шудааст.

Таҳқиқот чӣ мегӯяд ва чӣ намегӯяд

Он чизе, ки таҳқиқот дастгирӣ мекунад: Дар моделҳои ададии омӯхташуда боргузории пайдарпайи MS–AS нисбат ба таҳлили танҳо такони асосӣ талаботи ҷамъшудаи баландтар ба вуҷуд меорад. Конфигуратсияи SF умуман рафтори номусоидтаринро нишон медиҳад, дар ҳоле ки SSB посухи мутавозинтар медиҳад. Деворҳои пуркунандаи хиштӣ метавонанд сахтии ибтидоиро зиёд кунанд, аммо зери боргузории такрории заминларза саҳми онҳо аз сабаби тарқиш ва майдашавӣ коҳиш меёбад.

Он чизе, ки таҳқиқот дастгирӣ намекунад: Натиҷаҳо исбот намекунанд, ки ҳамаи биноҳои нишебӣ бо ҳамон таносуб осеб мебинанд, бинои воқеии муайян ҳатман фурӯ меравад ё геометрияи дар ин ҷо истифодашударо метавон бевосита ба кишвар, хок, мавод ва меъёрҳои сохтмонии дигар интиқол дод. Дар модел таҳкурсӣ собит қабул шудааст ва таъсири мутақобилаи хок–сохтор моделсозӣ нашудааст. Илова бар ин, таҳқиқот маъракаи ченкунии саҳроии бинои воқеӣ пас аз заминларза нест.

Усул ва натиҷаҳои таҳқиқот

1. Геометрияи моделҳои сохторӣ

Дар таҳқиқот ҳамагӣ нӯҳ модели асосии сохторӣ сохта шудааст: омезиши се баландии бино бо се конфигуратсияи сохтории нишебӣ.

Манбаъ ғафсии плитаро дар матн ҳамчун “150 m” навиштааст. Азбаски ин қимат дар муҳандисии сохторӣ номувофиқати ҷиддии воҳидро ба вуҷуд меорад, дар ин ҷо бесадо ба “150 mm” ислоҳ нашудааст. Ин нуқта, ки бо дигар андозаҳои модел мухолиф аст, бояд ҳамчун хатои таҳририи матни манбаъ арзёбӣ шавад.

2. Модели унсурҳои ниҳоӣ

Моделҳои ададӣ бо истифода аз OpenSees Navigator сохта шудаанд. Унсурҳои оҳанубетонӣ бо distributed plasticity beam-column моделсозӣ шуда, буришҳо ба нахҳо ҷудо карда шудаанд. Барои минтақаҳои ядро ва пӯшиши бетон фармонҳои patch ва барои арматураи тӯлонӣ Layer истифода шудаанд. Равиши Section Aggregator махсусан барои ба модели буриш ворид кардани рафтори қувва–деформатсияи печишӣ дар сутунҳои step-back истифода шудааст.

Ғайрихаттии геометрӣ тавассути таъсири P–Δ ба модел дохил карда шудааст. Массаҳои аз бори доимии ошёнаҳо ҳосилшуда дар гиреҳҳои маркази вазни ҳар ошёна мутамарказ шудаанд.

3. Панели пуркунандаи хиштӣ

Ҳам ҳолатҳои бе кушодагӣ ва ҳам дорои кушодагии панелҳои пуркунанда ба таҳқиқот дохил карда шудаанд. Дар манбаъ барои пуркунанда маълумоти хишти сурхи пухтаи гилӣ, ки шароити Ҳиндустонро намояндагӣ мекунад, истифода шуда, параметрҳо аз таҳқиқоти қаблии таҷрибавӣ/ададӣ гирифта шудаанд.

4. Сабтҳои заминларза

Дар таҳқиқот панҷ пайдарпаии такони асосӣ аз Ҳиндустони Шимолу Шарқӣ ва минтақаи Ҳимолой истифода шудаанд. Дар ҷадвали манбаъ Sikkim 2011, Nepal 2015, Chamoli 1999, Uttarkashi 1991 ва як пайдарпаӣ бо номи North-East India ҷой доранд.

Дар майдонҳои санаи сатри EQ5 дар дохили манбаъ санаҳои 1991 ва тамғаи ҳодисаи “1988” паҳлуи ҳам дида мешаванд. Аз ин рӯ, пайдарпаии дахлдори санаҳо дар ин ҷо ислоҳ нашудааст ва санаи нав таъин нагардидааст.

5. Таҳлили динамикии пайдарпай

Сабтҳои такони асосӣ ва пасларза ба модел пайдарпай татбиқ шудаанд. Нуқтаи муҳими методологӣ ин аст, ки пас аз такони асосӣ таърихи сахтӣ, муқовимат ё деформатсияи пластикии модел ба сифр баргардонида намешавад. Бо ин роҳ пасларза на ба сохтори ҳолати ибтидоӣ, балки ба сохторе таъсир мекунад, ки дар такони асосӣ осеб дидааст.

Манбаъ хабар медиҳад, ки дар ҳалли динамикӣ интегратсияи вақти implicit Newmark-beta истифода шуда, параметрҳо

\[ \beta=\frac{1}{6}, \qquad \gamma=\frac{1}{2} \]

интихоб шудаанд. Гуфта мешавад, ки қадами вақт бо фосилаи намунагирии сабтҳои заминларза мувофиқ аст, аммо дар матни асосӣ як қадами ягонаи ададии вақт дода нашудааст.

6. Параметрҳои талаботи муҳандисӣ

7. Натиҷаҳои PIDR зери такони асосӣ

Манбаъ дар минтақаи зери UFL, ки аз тарафи нишебӣ бештар маҳдуд шудааст, қиматҳои камтари drift ва фавран болои UFL афзоиши назарраси drift-ро гузориш медиҳад. Ба вуҷуд омадани деформатсияҳои критикӣ дар ҳудуди тақрибан 0,7–0,8-и баландии нисбии бино нишон медиҳад, ки ошёнаҳои миёна–боло минтақаи муҳими талабот мебошанд.

Дар моделҳои 7 ва 9-ошёна гуфта шудааст, ки SB ва SF умуман нисбат ба SSB PIDR-и баландтар ба вуҷуд меоранд. Тақсимоти мутавозинтари масса ва сахтии тарҳи SSB бо коҳиши эксцентриситети печишӣ ва деформатсияи мутамаркази ғайриэластикӣ вобаста карда шудааст.

8. Суръатгирии ошёна зери такони асосӣ

Профилҳои меъёршудаи PFA дар сатҳҳое, ки сахтӣ аз минтақаи аз тарафи нишебӣ маҳдудшуда ба қисми болоии озодтар мегузарад, тағйироти назарраси суръатгириро нишон медиҳанд. Манбаъ хабар медиҳад, ки дар сохтори 3-ошёна PFA-и меъёршуда метавонад ба сатҳи тақрибан 4–5 расад, дар сохторҳои 7 ва 9-ошёна бошад баъзе қиматҳои авҷӣ ба 5,5–6 мерасанд. Профили зигзагӣ дар биноҳои баландтар бо зиёд шудани саҳми модҳои баланд ва номуназзамии печишии вобаста ба нишебӣ шарҳ дода мешавад.

9. Ҷойивазкунии бом зери такони асосӣ

Бо зиёд шудани баландии бино сахтии умумии паҳлуӣ кам ва давраи табиӣ дароз мешавад, аз ин рӯ PRD меафзояд. Қатъшавиҳои пайвастагии роҳи бор дар тарҳи SF бо ҷойивазкуниҳои бештарини бом вобаста карда шудаанд. Манбаъ ҳамчунин мегӯяд, ки дар типологияҳои биноҳои омӯхташуда қиматҳои PRD аз ҳадди иҷроиш, ки дар IS 1893:2016 нишон дода шудааст, гузаштаанд.

10. Drift-и ҷамъшуда зери MS–AS

Ҳангоми татбиқи пасларзаҳо ба сохторҳое, ки дар такони асосӣ аллакай осеб дидаанд, фарқи байни конфигуратсияҳо равшантар шудааст. Дар натиҷаҳои манбаъ сохторҳои SF гурӯҳи баландтарини миёнаи PIDR-ро ташкил медиҳанд. Зери пайдарпаии MS3 ва MS4 дар ошёнаи 9 барои SF PIDR ба %3,88 расидааст, гуфта мешавад.

Дар конфигуратсияи SB дар ошёнаи 9 зери MS4 %3,63 PIDR гузориш шудааст, дар ҳоле ки қимати максималии миёнаи PIDR барои SSB %2,81 мебошад. Муҳаққиқон drift-и камтари SSB-ро бо он вобаста мекунанд, ки геометрияи setback дар қисми болоӣ тақсимоти масса ва сахтии паҳлуиро мутавозин мекунад.

11. NPFA зери MS–AS

Бо пеш рафтани пайдарпаии пасларзаҳо пластикшавӣ ва тағйири сахтӣ, ки ҳангоми такони асосӣ ба вуҷуд омадаанд, талаботи суръатгирии ошёнаро низ тағйир медиҳанд. SSB дар байни се геометрияи омӯхташуда қиматҳои пасттари NPFA нишон додааст ва дар манбаъ гуфта мешавад, ки қиматҳои авҷӣ аз 5,45 паст боқӣ мондаанд. Дар тарҳҳои дигар қиматҳои баландтар дида шудаанд; моделҳои SF бо баландтарин қиматҳои NPFA, ки ба 5,95–5,96 мерасанд, гузориш шудаанд.

Ин натиҷа махсусан барои таҷҳизоти ошёна, ҷузъҳои фасад ва системаҳои ғайрисохтории ба суръатгирӣ ҳассос муҳим аст. Ҳатто агар системаи борбардор пурра фурӯ наравад, суръатгирии баланди ошёна метавонад ба фаъолияти бино таъсири ҷиддӣ расонад.

12. Ҷойивазкунии бом зери MS–AS

Афзоиши PRD танҳо маънои ҳаракати паҳлуии бузургтарро надорад. Ҷойивазкунии калонтар, махсусан дар сохторҳои баланд ва амудан номуназзам, метавонад таъсирҳои тартиби дуюми P–Δ-ро зиёд кунад; ин талафи мавҷудаи сахтиро боз ҳам муҳимтар мегардонад.

13. Осеби ҷамъшудаи деворҳои пуркунанда

Дар бахши натиҷаҳои манбаъ гуфта мешавад, ки деворҳои пуркунанда дар марҳилаи аввал каркасро мисли унсури фишории диагоналӣ сахт мекунанд, аммо дар шиддатҳои пасти тақрибан 0,05–0,1 g микротарқиш ва майдашавӣ метавонанд оғоз шаванд. Пуркунандаи пас аз такони асосӣ осебдида метавонад ҳангоми пасларза сахтии худро зуд аз даст диҳад ва қисми бештари талаботи ғайриэластикӣ ба дӯши каркаси оҳанубетонӣ гузарад.

Дар деворҳои пуркунандаи дорои кушодагӣ бошад, манбаъ мегӯяд, ки таъсири печиш метавонад шадидтар шавад ва ҳатто дар шиддатҳои спектрии бо код муайяншудаи 0,3–0,4 g хавфи нокомӣ зиёд мешавад. Ин рақамҳо бо фарзияҳои модели ададии таҳқиқот маҳдуданд ва набояд ҳамчун ҳадди умумӣ барои ҳамаи системаҳои пуркунандаи дорои кушодагӣ татбиқ шаванд.

14. Маънои умумии натиҷаҳо

Паёми асосии таҳқиқот ин нест, ки “пасларза ҳамеша аз такони асосӣ калонтар аст ва аз ҳамин сабаб хатарнок мебошад”. Паёми аслӣ ин аст, ки пасларза ба сохтори осебдида ва дорои хусусиятҳои тағйирёфта таъсир мекунад. Аз ин рӯ, таҳлили як ҳодиса метавонад талафи сахтӣ, деформатсияи боқимонда ва қувваҳои аз нав тақсимшударо, ки сохтор дар тӯли пайдарпаии заминларза аз сар мегузаронад, нопурра нишон диҳад.

Дар геометрия ва шароити омӯхташуда тарҳи SSB умуман натиҷаи мусоидтарин ва SF осебпазиртаринро нишон додааст. Номусоидии SF танҳо бо мафҳуми “замини нишеб” вобаста нест, балки бо номуназзамии сахтии амудӣ ва қатъшавиҳои пайвастагии роҳи бор, ки аз ҷудо шудани сатҳҳои таҳкурсӣ ба вуҷуд меоянд, алоқаманд аст. Сохторҳои SB бошанд, дар хулосаи манбаъ махсусан ҳамчун ба осеби вобаста ба печиш ҳассос тавсиф мешаванд.

15. Маҳдудиятҳои методологӣ ва холигиҳои гузориш

Дар тафсири таҳқиқот якчанд маҳдудияти муҳим вуҷуд дорад. Якум, таҳкурсӣ собит қабул шуда, таъсири мутақобилаи хок–сохтор моделсозӣ нашудааст. Дуюм, се геометрияи сохторӣ ва се гурӯҳи баландӣ ба стандартҳои муайяни Ҳиндустон, синфҳои мавод ва амалияи сохтмони минтақаи Ҳимолой асос ёфтаанд. Сеюм, гарчанде дар бахши хулоса гуфта мешавад, ки сабтҳои заминларза ба сатҳи “code-specified intensity measures” миқёс карда шудаанд, дар матни асосӣ коэффициентҳои пурра такроршавандаи миқёс ва тартиби спектри ҳадаф ба таври муфассал дода нашудаанд.

Чорум, гарчанде дар ҳадафҳои таҳқиқот таҳияи fragility curves барои MS-only ва MS–AS зикр шуда, дар калидвожаҳо Incremental Dynamic Analysis мавҷуд аст, бахши асосии натиҷаҳои пешниҳодшуда ба муқоисаҳои NRHA дар асоси PIDR, NPFA ва PRD равона шудааст. Аз ин рӯ, мақолаи Verianla каҷи осебпазирӣ, эҳтимоли осеб ё натиҷаи IDA-еро, ки дар манбаъ ба таври намоён пешниҳод нашудааст, тавлид намекунад.

Панҷум, дар манбаъ баъзе номувофиқатиҳои таҳрирӣ/воҳидӣ мавҷуданд. “150 m” навишта шудани ғафсии плита, мувофиқ набудани тамғаҳои ҳодиса/санаи EQ5 дар дохили худ ва пурра бо ҳам мутобиқ карда нашудани нотацияҳои \(c_1\), \(C_L\) ва \(C_I\) дар муодилаи муқовимати максималии девори пуркунанда аз ҷумлаи онҳоянд. Ин нуқтаҳо ҳамчун маълумоти илмии ислоҳшуда пешниҳод нашудаанд.

Ёддошт оид ба манбаъ ва усул

Таҳқиқоти аслӣ: Damage state assessment of masonry - infilled hillside buildings under mainshock-aftershock earthquake sequences

Муаллифон: Vedatrayee Acharya; Piyali Sengupta; Jagajyoti Panda.

Муаллифи масъул: Дар PDF Vedatrayee Acharya нишон дода шудааст.

Муассисаҳо: Department of Civil Engineering, Poornima University, Jaipur, Rajasthan, India; Department of Civil Engineering, IIT (ISM) Dhanbad, Jharkhand, India; NCDMM, MNIT Jaipur, Rajasthan, India.

Навъи манбаъ: Preprint-и мақолаи таҳқиқотӣ.

Ҳолати баррасии ҳамтоён: Дар PDF-и манбаъ ба таври равшан ибораи “This preprint research paper has not been peer reviewed” оварда шудааст.

Платформа: SSRN.

Санҷиши SSRN/DOI: Дар поёни саҳифаҳои PDF-и манбаъ нишонии `https://ssrn.com/abstract=7196887` нишон дода шудааст. Аммо сабти расмии SSRN бо ҳамон унвон ва ҳамон муаллифон `abstract_id=7196889` ва DOI `10.2139/ssrn.7196889`-ро медиҳад. Азбаски фарқи байни ин ду сабт дар манбаъ ҳал нашудааст, он пинҳон карда нашудааст.

Санаи расмии сабти SSRN: 28 июли 2026.

Иҷозатнома: Сабти расмии SSRN мегӯяд, ки соҳиби ҳуқуқи муаллиф ба SSRN иҷозатнома додааст ва истифодаи дубораи беиҷозат манъ аст. Аз ин рӯ, шаклҳои аслӣ набояд айнан нусхабардорӣ шаванд; робитаҳои илмӣ бояд барои Verianla ба таври аслӣ аз нав тасвир карда шаванд.

Маблағгузорӣ: Муаллифон изҳор мекунанд, ки ҳангоми омодасозии мақола ягон маблағ, грант ё дастгирии дигар нагирифтаанд.

Бархӯрди манфиатҳо: Муаллифон изҳор мекунанд, ки манфиатҳои молиявӣ ё ғайримолиявии дахлдор надоранд.

Дастрасии маълумот: Дар манбаъ изҳороти алоҳидаи дастрасии маълумот ба таври намоён дода нашудааст. Гарчанде маълумоти ҳодиса, истгоҳ, PGA ва магнитудаи сабтҳои такони асосӣ–пасларза дар ҷадвал оварда шудаанд, файлҳои хоми қатори вақт дар дохили мақола пешниҳод нашудаанд.

Саҳми муаллифон / CRediT: Дар матни манбаъ изҳороти алоҳидаи саҳми CRediT ба таври намоён дода нашудааст.

Усули асосӣ: Моделсозии сеандозаи унсурҳои ниҳоӣ дар асоси OpenSees Navigator; модели бетонии Concrete04; модели пӯлоди арматураи SteelMPF; модели пуркунандаи хиштии Pinching4; унсурҳои distributed plasticity beam-column; ғайрихаттии геометрии P–Δ; таҳкурсии собит; таҳлили пайдарпайи MS–AS Nonlinear Response History Analysis бо нигоҳ доштани осеби такони асосӣ.

Маҳдудияти асосии тафсир: Таҳқиқот на ченкуниҳои саҳроии биноҳои воқеӣ пас аз заминларза, балки моделҳои ададиеро меомӯзад, ки зери фарзияҳои муайяни геометрӣ ва маводӣ сохта шудаанд. Интиқоли натиҷаҳо ба хок, кодҳои сохтмонӣ, мавод, нишебӣ, тарҳи даҳана ё хатари заминларзаи дигар санҷиши ҷудогона талаб мекунад.