Patient Health Questionnaire-9 (PHQ-9) ni chombo sanifu cha kujiripoti kinachotumika kuchunguza ukali wa dalili za unyogovu kwa kupima marudio ya maeneo tisa ya dalili za unyogovu katika wiki mbili zilizopita. Utafiti huu wa mkato, wa kurejea nyuma na wa uchanganuzi ulichunguza rekodi za mahojiano ya kwanza za wanafunzi 350 wa chuo kikuu katika kipindi cha 2020–2023 kutoka mradi wa mtandaoni wa afya ya akili wa PROTEGER-SE unaotekelezwa katika Federal University of Uberlândia nchini Brazili. Wastani wa alama ya PHQ-9 ulikuwa 16,00; %33,43 ya wanafunzi waliainishwa katika kategoria ya dalili kali ya PHQ-9. Katika modeli iliyopunguzwa ya urejeshi wa kilojistiki, jinsia ya kike ilihusishwa na uwiano wa odds ulio juu zaidi wa kuwa katika kategoria ya dalili kali. Baada ya mahojiano, %86,29 ya wanafunzi waliainishwa katika kategoria ya “uboreshaji uliotambuliwa” kutokana na uchanganuzi wa hisia wa majibu ya maswali ya wazi. Hata hivyo, utafiti huu si utafiti wa utambuzi wa kitabibu, jaribio lililodhibitiwa kwa nasibu wala tathmini ya matibabu ya muda mrefu; kwa hiyo matokeo haya hayathibitishi athari ya kisababishi wala athari ya kudumu ya kitabibu.

Katika modeli iliyopunguzwa ya uboreshaji uliotambuliwa, alama ya juu zaidi ya PHQ-9 ilihusishwa na uwiano wa odds ulio chini wa uboreshaji, ilhali kusomea Sayansi za Kibinadamu kulihusishwa na uwiano wa odds ulio juu zaidi wa uboreshaji ikilinganishwa na kundi rejea la Sayansi za Kibiolojia. Hata hivyo, kipindi cha kujiamini wa makadirio ya Sayansi za Kibinadamu ni mpana na waandishi hutathmini matokeo haya kuwa ya kiuchunguzi. Kwa kuwa utafiti pia haukuweza kuunda modeli ya kuaminika ya hatua za janga, hali ya maambukizi au chanjo ya wanafunzi na viwango vya vizuizi vya eneo, hautafsiri matokeo ya kipindi cha 2020–2023 kuwa athari ya moja kwa moja ya mawimbi mahususi ya janga.

Kwa nini mradi wa PROTEGER-SE uliundwa?

PROTEGER-SE ni mradi wa ugani wa chuo kikuu wa taaluma mbalimbali ulioanzishwa Aprili 2020 katika Federal University of Uberlândia kwa lengo la kukabiliana na athari za kisaikolojia na kijamii za janga la COVID-19. Katika hatua ya kwanza, msaada wa kitabibu wa mtandaoni wa mahojiano moja ulitolewa; baadaye chaguo za kuelekeza watumiaji kwenye huduma za ufuatiliaji za muda mfupi zenye mahojiano kati ya matatu na 12 zilitengenezwa kulingana na mahitaji yao.

Swali la utafiti huu si kupima ufanisi wote wa kitabibu wa mradi. Watafiti walilenga hasa kueleza viwango vya dalili za unyogovu zilizojiripotiwa na wanafunzi wa chuo kikuu waliopokea huduma wakati wa mahojiano ya kwanza ya mtandaoni, kuchunguza uhusiano wa sifa za kijamii na kidemografia na kiwango cha dalili kali, na kutathmini ni vigezo gani vilihusishwa na uboreshaji uliotambuliwa ulioripotiwa mara tu baada ya mahojiano ya kwanza.

PHQ-9 Inapima Nini Katika Utafiti Huu?

Katika utafiti huu, PHQ-9 haikutumika kuweka utambuzi wa kitabibu wa unyogovu, bali kuchunguza marudio ya dalili za unyogovu na ukali wa jumla wa dalili zilizoripotiwa na wanafunzi katika wiki mbili kabla ya mahojiano yao ya kwanza ya PROTEGER-SE. Vipengele tisa hupewa alama kati ya 0 na 3, jumla ya alama hubadilika kati ya 0–27, na utafiti uligawanya jumla ya alama katika kategoria za dalili ndogo kabisa, nyepesi, za wastani, za wastani hadi kali na kali.

Vipengele viwili vya kwanza vya PHQ-9 huuliza kuhusu kupoteza hamu au furaha na hali ya huzuni/ukosefu wa matumaini. Vipengele vingine vinahusu usingizi, nguvu, hamu ya kula, kujiona huna thamani au kujihisi na hatia, uwezo wa kuzingatia, mabadiliko ya kisaikomota na mawazo ya kifo au kujidhuru.

Wastani wa jumla ya alama ya PHQ-9 katika sampuli ulikuwa 16,00 (%95 kipindi cha kujiamini 15,30–16,70), mediani ilikuwa 17 na masafa ya baina ya robo yalikuwa 11–21. Thamani hizi zinaonyesha mzigo mkubwa wa dalili za unyogovu katika kundi la wanafunzi waliotafuta huduma; hata hivyo, sampuli hii si sampuli wakilishi iliyochaguliwa kwa nasibu ya wanafunzi wote wa chuo kikuu. Washiriki ni watu waliotafuta msaada wa afya ya akili kupitia huduma ya PROTEGER-SE.

Ni dalili zipi zilikuwa na wastani wa alama ulio juu zaidi?

Wastani wa juu zaidi ulionekana katika upungufu wa nguvu/uchovu, kujihisi huna thamani au kuwa na hatia, na ugumu wa kuzingatia. Wastani wa alama ya kipengele 9 ulikuwa 0,88, mediani 0 na IQR 0–2. Kwa kuwa chanzo hakikuripoti kando idadi ya wanafunzi waliopata alama zaidi ya sifuri katika kipengele 9, wastani huu hauwezi kubadilishwa kuwa asilimia ya kiwango cha kuenea kwa mawazo ya kujiua.

Dalili ziliathiri kwa kiwango gani utendaji wa kila siku?

Swali hili liliuliza jinsi matatizo yaliyoripotiwa na washiriki yalivyofanya shughuli za kila siku kuwa ngumu, kama vile masomo/kazi, majukumu ya nyumbani au mahusiano na watu wengine. Data zinaonyesha kwamba si alama za dalili pekee zilizokuwa muhimu, bali pia kulikuwa na mzigo wa kiutendaji uliotambuliwa katika sehemu kubwa ya wanafunzi.

Je, %86,29 ya Uboreshaji Uliotambuliwa Baada ya Mahojiano Inamaanisha Ufanisi wa Matibabu?

Hapana. Thamani ya %86,29 ni kipimo cha papo hapo na cha kihisia cha uboreshaji uliotambuliwa, kilichopatikana kwa kuainisha kwa uchanganuzi wa hisia unaosimamiwa majibu ya wazi kuhusu jinsi wanafunzi walivyohisi mara moja kabla na mara moja baada ya mahojiano ya kwanza ya mtandaoni; kwa kuwa utafiti haukuwa na kundi dhibiti, kipimo cha PHQ-9 kilichorudiwa wala ufuatiliaji wa muda mrefu, uwiano huu hauwezi kufasiriwa kama ufanisi wa matibabu wa kudumu au athari ya kitabibu ya kisababishi.

Wanafunzi waliulizwa maswali mawili ya wazi: “Ulijisikiaje kabla ya mahojiano?” na “Unajisikiaje baada ya mahojiano?”. Mwelekeo wa kihisia wa majibu ulichanganuliwa, na mabadiliko kutoka hisia hasi kwenda chanya yaliainishwa kama “uboreshaji”, kuongezeka kwa usemi wa hisia hasi kama “kuzorota”, na kutokuwepo kwa mabadiliko yenye maana kama “hali isiyobadilika”. Kwa ajili ya urejeshi, kategoria za hali isiyobadilika na kuzorota ziliunganishwa katika kategoria moja ya “hakuna uboreshaji uliotambuliwa”.

Nguvu ya kipimo hiki ni kwamba kinaainisha kwa utaratibu mabadiliko ya kihisia ya kibinafsi baada ya mawasiliano ya kwanza. Kizuizi chake kikuu ni kwamba hakionyeshi kama wanafunzi waliboreka kweli kwa kiwango cha kitabibu au kama athari iliendelea katika siku, wiki au miezi iliyofuata.

Sifa kuu za sampuli

Wastani wa umri wa wanafunzi katika utafiti ulikuwa 23,89; umri ulikuwa kati ya 18–59. %67,43 ya washiriki walikuwa wanawake na %32,57 wanaume. Katika mgawanyo wa rangi/kabila uliojiripotiwa, %48,86 waliripotiwa kuwa weupe, %31,43 Pardo/rangi mchanganyiko na %19,71 weusi.

%98,86 ya wanafunzi walihusishwa na UFU. Kwa mgawanyo wa fani, %36,29 walikuwa katika Sayansi za Kibiolojia, %30,86 Sayansi za Kibinadamu na %32,86 Sayansi Halisi. %95,14 ya washiriki walikuwa wanafunzi wa shahada ya kwanza, %4,29 wa uzamili/masomo ya baada ya shahada na %2,86 wa programu za kiufundi. Kwa kuwa chanzo kinasema mwanafunzi mmoja alikuwa amejiunga na zaidi ya programu moja, asilimia hizi za kiwango cha elimu hazipaswi kufasiriwa kama mgawanyo mmoja wa kategoria zinazotengana.

%18,57 ya washiriki waliripoti komorbiditi ya kiakili na/au ya jumla ya kitabibu. Baada ya mahojiano ya kwanza, %17,14 walielekezwa kwenye huduma za ufuatiliaji ndani ya mradi; %82,86 walitumia huduma ya mahojiano moja pekee.

Uhusiano Kati ya Jinsia ya Kike na Dalili Kali za Unyogovu Unapaswa Kufasiriwaje?

Katika modeli iliyopunguzwa ya urejeshi wa kilojistiki, jinsia ya kike ilihusishwa na uwiano wa odds ulio juu zaidi wa kuwa na alama ya PHQ-9 ya 20 au zaidi ikilinganishwa na wanaume (OR = 1,860; %95 MK 1,127–3,069; p = 0,015); hata hivyo, kwa kuwa utafiti ni wa uchunguzi, hauonyeshi kwamba jinsia ya kike husababisha dalili kali za unyogovu, na matokeo yanaeleza tu uhusiano uliopimwa katika sampuli hii ya waliotafuta huduma ya PROTEGER-SE.

Katika modeli kamili, umri, rangi/kabila, fani ya elimu na uwepo wa komorbiditi havikuonyesha uhusiano wenye umuhimu wa kitakwimu na kategoria kali ya PHQ-9. Uhusiano wa jinsia ya kike uliendelea kuwa na umuhimu katika modeli kamili: OR = 1,866; %95 MK 1,120–3,107; p = 0,017.

Ni vigezo gani vilihusishwa na uboreshaji uliotambuliwa?

Katika modeli iliyopunguzwa ya uboreshaji uliotambuliwa, vigezo viwili viliendelea kuwa na umuhimu wa kitakwimu. Kadiri jumla ya alama ya PHQ-9 ilivyoongezeka, uwiano wa odds wa uboreshaji uliotambuliwa baada ya mahojiano ulipungua: OR = 0,929; %95 MK 0,881–0,980; p = 0,007. Kwa wanafunzi wa Sayansi za Kibinadamu, uwiano wa odds wa uboreshaji uliotambuliwa ulikuwa juu zaidi ikilinganishwa na kundi rejea la Sayansi za Kibiolojia: OR = 3,878; %95 MK 1,255–11,988; p = 0,019.

Makadirio ya Sayansi za Kibinadamu yana muda mpana wa kujiamini. Waandishi wa chanzo pia wanasema kwamba kutokana na mgawanyo wa kikundi kidogo na kutokuwa na uhakika, matokeo haya yanapaswa kutathminiwa kwa namna ya kiuchunguzi. Matokeo haya hayawezi kujumlishwa kuwa “wanafunzi wa Sayansi za Kibinadamu hunufaika zaidi kwa uhakika na tiba ya mtandaoni”.

Katika modeli kamili, fani ya Sayansi Halisi ilionyesha OR = 0,468 na p = 0,033 dhidi ya rejea ya Sayansi za Kibiolojia. Hata hivyo, katika modeli iliyopunguzwa OR = 0,509 na p = 0,051, hivyo ilikuwa nje kidogo ya kizingiti cha kawaida cha umuhimu cha p < 0,05. Kwa hiyo, haipaswi kudaiwa kuwa kuna matokeo huru na thabiti ya umuhimu kwa Sayansi Halisi.

Matokeo yanayoungwa mkono na utafiti

• Katika wanafunzi 350 waliotafuta huduma ya PROTEGER-SE, mzigo wa dalili za unyogovu zilizojiripotiwa ulikuwa mkubwa na %33,43 walifikia kizingiti cha kategoria kali ya PHQ-9.
• Jinsia ya kike ilihusishwa na kategoria ya dalili kali ya PHQ-9 katika kiwango cha uwiano wa odds ulio juu zaidi.
• Jumla ya alama ya PHQ-9 iliyo juu zaidi ilihusishwa na uwiano wa odds ulio chini zaidi wa uboreshaji uliotambuliwa mara baada ya mahojiano ya kwanza.
• Fani ya Sayansi za Kibinadamu ilihusishwa na uwiano wa odds ulio juu zaidi wa uboreshaji uliotambuliwa ikilinganishwa na kundi rejea la Sayansi za Kibiolojia; hata hivyo, hili ni tokeo la kiuchunguzi.
• Wanafunzi 302 waliingia katika kategoria ya uboreshaji uliotambuliwa baada ya mahojiano ya kwanza katika uchanganuzi wa hisia unaosimamiwa.
• Kipengele cha PHQ-9 kinachouliza kuhusu mawazo ya kifo au kujidhuru kilikuwa na wastani wa alama zaidi ya sifuri; hata hivyo, chanzo hakitoi kando maambukizi ya wanafunzi waliyoripoti mawazo hayo.

Matokeo yasiyoungwa mkono na utafiti

• Alama za PHQ-9 hazionyeshi kwamba wanafunzi walipewa utambuzi wa kitabibu wa ugonjwa mkubwa wa unyogovu.
• Haijathibitishwa kwamba PROTEGER-SE hutoa mafanikio ya matibabu ya kimalengo au ya muda mrefu kwa kiwango cha %86,29.
• Haijaonyeshwa kwamba mahojiano moja hupunguza dalili za unyogovu kwa njia ya kisababishi.
• Haijaonyeshwa kwamba jinsia ya kike husababisha dalili za unyogovu.
• Haijathibitishwa kwamba wanafunzi wa Sayansi za Kibinadamu kwa ujumla huitikia afua za kisaikolojia vizuri zaidi.
• Haijaonyeshwa kwamba mabadiliko katika kipindi cha 2020–2023 yalisababishwa na mawimbi mahususi ya COVID-19, virusi vibadala, chanjo au sera za vizuizi.
• Kiwango cha kuenea kwa mawazo ya kujiua hakiwezi kuhesabiwa kutokana na wastani wa kipengele 9 cha PHQ-9.
• Matokeo ya wanafunzi 350 waliotafuta huduma hayawezi kujumlishwa moja kwa moja kwa wanafunzi wote wa UFU au wanafunzi wote wa vyuo vikuu.

Mbinu na Matokeo ya Utafiti

Muundo wa utafiti

Utafiti ni utafiti wa mkato, wa kurejea nyuma na wa uchanganuzi wa data za upili. Chanzo cha data ni rekodi zilizokusanywa kwa fomu sanifu baada ya mahojiano ya mtandaoni ya afya ya akili ya wataalamu wa fani mbalimbali yaliyofanywa ndani ya mradi wa PROTEGER-SE kati ya 2020–2023.

Uchanganuzi uliwekewa kikomo kwenye mahojiano ya kwanza ya wanafunzi. Sababu ya kutokujumuisha mahojiano ya ufuatiliaji ilikuwa kuzuia kuvurugika kwa uthabiti wa sampuli, kwa kuwa watu wanaorudi kwenye huduma kwa kawaida huwa na dalili kali zaidi au zinazoendelea zaidi.

Uteuzi wa sampuli

Watu waliojumuishwa walipaswa kuwa wanafunzi wa chuo kikuu wenye umri wa angalau 18 katika tarehe ya mahojiano ya kwanza na kuwa na fomu kamili ya mahojiano ya kwanza ya mtandaoni.

Vigezo vilivyokusanywa

Vigezo vya kijamii na kidemografia vilijumuisha umri, jinsia iliyowekwa wakati wa kuzaliwa, rangi/kabila iliyojiripotiwa, fani ya elimu na kiwango cha masomo. Vigezo vya kitabibu vilijumuisha komorbiditi za kiakili na/au za jumla za kitabibu zilizoripotiwa na wanafunzi, vipengele tisa vya PHQ-9 na jumla ya alama ya PHQ-9.

Hali za kibinafsi za wanafunzi kabla na baada ya mahojiano ya kwanza zilitathminiwa kupitia maswali mawili ya wazi na kugawanywa katika kategoria za uboreshaji, kuzorota au kutobadilika kwa kutumia mbinu iliyopangwa ya uchanganuzi wa hisia inayosimamiwa na watafiti. Katika modeli ya takwimu, majibu ya kutobadilika na kuzorota yaliwekwa pamoja kama “hakuna uboreshaji”.

Urejeshi wa kilojistiki uliundwaje?

Katika utafiti, urejeshi wa kilojistiki wenye vigezo vingi ulitumika kwa matokeo mawili makuu ya kimbili:

1. Kategoria ya dalili kali yenye jumla ya alama ya PHQ-9 ya 20 au zaidi.
2. Uboreshaji uliotambuliwa baada ya mahojiano ya kwanza.

Uteuzi wa vigezo ulifanywa kwa mbinu ya kuondoa kwa kurudi nyuma inayotegemea kipimo cha Wald; vigezo vyenye p > 0,05 viliondolewa wakati wa kuunda modeli iliyopunguzwa. Matokeo yalitolewa kama uwiano wa odds (odds ratio, OR) na %95 kipindi cha kujiamini; kizingiti cha umuhimu wa kitakwimu kiliwekwa kuwa p < 0,05.

Thamani ya OR = 1 inawakilisha kutokuwepo kwa tofauti katika uwiano wa odds kwa kigezo kinacholinganishwa. OR iliyo zaidi ya 1 huhusishwa na uwiano wa odds ulio juu, na iliyo chini ya 1 huhusishwa na uwiano wa odds ulio chini. Thamani hizi zinaonyesha uhusiano wa kiuchunguzi; si vigawo vya athari ya kisababishi.

Wasifu wa kikundi kidogo cha dalili kali

Wastani wa alama ya wanafunzi 117 katika kategoria kali ya PHQ-9 ulikuwa 23,26; wastani wa alama ya wanafunzi 233 katika kategoria nyingine ulikuwa 12,36. Katika kategoria kali, uwiano wa wanawake uliripotiwa kuwa %76,07 na katika kategoria nyingine %63,09.

Uboreshaji uliotambuliwa ulionekana kwa %79,49 ya wanafunzi katika kategoria kali na %89,70 ya wanafunzi katika kategoria nyingine. Ulinganisho huu wa vikundi ni wa maelezo; hitimisho kuu lenye vigezo vingi linategemea modeli za urejeshi.

Ulinganisho wa maelezo wa vikundi vya uboreshaji uliotambuliwa

Katika maelezo ya matokeo ya chanzo imeandikwa kwamba ndani ya kundi la uboreshaji uliotambuliwa, Sayansi za Kibinadamu zilikuwa “za mara nyingi zaidi” kwa %34,9, zikifuatiwa na Sayansi za Kibiolojia kwa %36,4. Kwa kuwa %36,4 ni kubwa zaidi kwa nambari, kauli hii haiendani na Jedwali 4. Jedwali lililo hapo juu linahifadhi thamani za nambari zilizotolewa katika Jedwali 4 la chanzo.

Kwa nini hatua za janga kwa muda hazikujumuishwa katika modeli?

Watafiti walikubali kwamba vipindi tofauti vya janga la COVID-19 vinaweza kuathiri afya ya akili, lakini hawakuweza kuunda modeli ya kuaminika ya kigezo hiki. Mahali wanafunzi walipoishi wakati wa mahojiano hapakurekodiwa, hatua za kufunga na kulegeza vizuizi zilitekelezwa kwa nyakati tofauti katika manispaa tofauti, na hakukuwa na rekodi sanifu za eneo.

Zaidi ya hayo, hali binafsi ya chanjo, uzingatiaji wa hatua za kuweka umbali wa kijamii au historia ya maambukizi ya COVID-19 hazikukusanywa kwa utaratibu. Data kuhusu mawimbi ya eneo ya mlipuko na virusi vibadala vilivyokuwa vinazunguka pia hazikuwa na maelezo ya kutosha. Kwa hiyo, watafiti walitathmini kwamba kuwagawa wanafunzi katika vipindi bandia kama “katika wimbi hili la janga” kungeweza kusababisha uainishaji usio sahihi na upendeleo wa kiuchanganuzi.

Vikwazo vikuu vya kimethodolojia

Sampuli iliyochaguliwa: Data zinatoka kwa wanafunzi waliotafuta PROTEGER-SE kwa msaada wa afya ya akili. Matokeo si makadirio ya kiwango cha kuenea katika idadi yote ya wanafunzi wa chuo kikuu.

Kujiripoti: Dalili za unyogovu, komorbiditi na hali ya kihisia baada ya mahojiano zinategemea kujiripoti.

PHQ-9 si chombo cha utambuzi: Kategoria kali ya PHQ-9 inaonyesha mzigo mkubwa wa dalili; haichukui nafasi ya utambuzi rasmi wa kiakili.

Hatua moja ya muda: Utafiti ulitathmini data za mahojiano ya kwanza na mabadiliko yaliyotambuliwa mara tu baada yake. Dalili za muda mrefu au mwenendo wa kitabibu haukufuatiliwa.

Hakuna kundi dhibiti: Haiwezi kuonyeshwa kwamba mabadiliko yaliyotambuliwa baada ya mahojiano yalitokana na afua ya PROTEGER-SE pekee.

Uchanganuzi wa hisia: Uboreshaji uliotambuliwa uliundwa kwa utaratibu lakini ulitokana na majibu ya maandishi ya kibinafsi; si ulinganisho wa moja kwa moja wa kipimo cha dalili za kitabibu kabla na baada ya jaribio.

Muda wa janga: Kwa sababu ya uhaba wa data kuhusu makazi, chanjo, maambukizi, virusi vibadala na vizuizi vya eneo, athari za vipindi tofauti vya janga hazikuweza kutenganishwa.

Kutokuwa na uhakika kwa kikundi kidogo: Muda wa kujiamini katika modeli ya uboreshaji kwa Sayansi za Kibinadamu ni mpana na matokeo yanapaswa kutathminiwa kwa namna ya kiuchunguzi.

Maana ya vitendo ya utafiti

Utafiti unaashiria kwamba uchunguzi sanifu wa dalili za unyogovu unaweza kuwa wa manufaa katika huduma zinazofikika za afya ya akili ndani ya chuo kikuu. PHQ-9 inaweza kusaidia kurekodi mzigo wa dalili kwa utaratibu na kutambua hitaji la wanafunzi wenye alama za juu kufanyiwa tathmini ya kina zaidi au ufuatiliaji.

Hata hivyo, PHQ-9 peke yake si mfumo unaofanya maamuzi ya matibabu au kuweka utambuzi wa kitabibu. Hasa majibu yanayohusisha mawazo ya kifo au kujidhuru yanaweza kuhitaji tathmini inayofaa ya kitabibu bila kujali jumla ya alama. Utafiti huu haukujaribu ubora wa itifaki mahususi ya ufuatiliaji.

Maelezo ya Chanzo na Mbinu

Kichwa asilia: Self-Reported Depressive Symptomatology Among University Students: Evidence from the PROTEGER-SE Project

Waandishi: Karine Santana de Azevedo Zago; Raissa Pereira Dutra; Clesnan Mendes-Rodrigues; Amanda Viana Hortêncio; Analicy Rodrigues Xavier; Sarah Campos Moura Rabelo; Gustavo Henrique Borges de Souza; Felipe Rodrigues Torres; Polyana Alvarenga Matumoto; Mônica Rodrigues da Silva; Hélder Eterno da Silveira; Elaine Saraiva Calderari; Tiago Rocha Pinto; Ricardo Wagner Machado da Silveira; Cynthia Daniela Figueiredo de Souza; Tatiana Benevides Magalhães Braga; Marciana Gonçalves Farinha; Luiza Pereira Silva Assis; Beatriz da Silva Vieira; Fabiola Alves Gomes.

Mwandishi anayewajibika: Karine Santana de Azevedo Zago.

Taasisi: Idara ya Uuguzi, Idara ya Tiba, Taasisi ya Saikolojia, Equipe DISAU, Taasisi ya Kemia, Campus Administration Office na Faculty of Computing katika Federal University of Uberlândia; São Paulo State University (UNESP) Faculty of Medicine of Botucatu; Abreak Complementary Therapies.

Jarida: Psychiatry International.

Mchapishaji: MDPI, Basel, Switzerland.

Taarifa ya uchapishaji: Psychiatry International, 2026, Juzuu 7, Makala 136.

DOI: 10.3390/psychiatryint7030136

Tarehe ya kuwasilishwa: 10 Machi 2026.

Tarehe ya marekebisho: 1 Mei 2026.

Tarehe ya kukubaliwa: 1 Juni 2026.

Tarehe ya kuchapishwa: 12 Juni 2026.

Aina ya chanzo: Utafiti wa mkato, wa kurejea nyuma na wa uchanganuzi wa data za upili; si jaribio la kitabibu lililodhibitiwa kwa nasibu.

Kipindi cha data: 2020–2023.

Sampuli ya mwisho: Rekodi ya mahojiano ya kwanza ya PROTEGER-SE ya wanafunzi 350 wa chuo kikuu.

Kipimo kikuu: Patient Health Questionnaire-9 (PHQ-9), alama 0–27.

Matokeo ya dalili kali: PHQ-9 ≥ 20.

Matokeo makuu ya pili: Uboreshaji uliotambuliwa uliotokana na uchanganuzi wa hisia unaosimamiwa wa majibu ya wazi kabla na mara tu baada ya mahojiano.

Takwimu: Urejeshi wa kilojistiki wenye vigezo vingi; uondoaji wa vigezo kwa kurudi nyuma kulingana na kipimo cha Wald; OR na %95 kipindi cha kujiamini; kizingiti cha umuhimu p < 0,05.

Matokeo makuu: Wastani wa PHQ-9 = 16,00; kategoria kali ya PHQ-9 %33,43; jinsia ya kike ilihusishwa na uwiano wa odds ulio juu zaidi wa kategoria kali; wanafunzi 302/350 walikuwa katika kategoria ya uboreshaji uliotambuliwa baada ya mahojiano ya kwanza; alama ya chini zaidi ya PHQ-9 na fani ya Sayansi za Kibinadamu zilihusishwa na uboreshaji uliotambuliwa.

Idhini ya kimaadili: Federal University of Uberlândia Research Ethics Committee (CEP/UFU), CAAE 52575620.8.0000.5152, idhini 5.214.606, 27 Januari 2022.

Ridhaa yenye taarifa: Kwa sababu data za upili zilizofichwa utambulisho zilitumika na watafiti hawakuwa na ufikiaji wa vitambulisho binafsi, hitaji la ridhaa ya maandishi liliondolewa na kamati ya maadili.

Ufadhili: Kupitia Federal University of Uberlândia Office of the Vice-Rector for Extension and Culture chini ya Parliamentary Amendment 202443220016; taasisi ya usaidizi wa utekelezaji ni FAU—University Support Foundation.

Upatikanaji wa data: Seti za data zilizofichwa utambulisho zinaweza kupatikana kutoka kwa mwandishi anayewajibika kwa ombi lenye msingi; hazipatikani wazi kwa umma kwa sababu ya vikwazo vya faragha na vya kitaasisi.

Mgongano wa maslahi: Imeripotiwa kwamba Cynthia Daniela Figueiredo de Souza anafanya kazi katika Abreak Complementary Therapies. Waandishi wengine walitangaza kuwa hakuna uhusiano ambao unaweza kuunda mgongano wa maslahi ya kibiashara au kifedha.

Leseni: Creative Commons Attribution (CC BY).

Kikomo kikuu cha tafsiri: Utafiti ni wa uchunguzi, wa mkato, unategemea sampuli iliyochaguliwa ya walioomba huduma na unategemea sana kujiripoti. Matokeo hayaonyeshi usababishi, utambuzi rasmi wa unyogovu wala ufanisi wa kudumu wa matibabu.

Dokezo la uadilifu wa ndani ya chanzo 1: Katika maelezo ya matokeo, Sayansi za Kibinadamu zinaelezwa kuwa fani “iliyo nyingi zaidi” kwa %34,9 miongoni mwa wanafunzi walioboreshwa, lakini katika sentensi hiyo hiyo Sayansi za Kibiolojia zimetolewa kuwa %36,4, na Jedwali 4 pia linaonyesha Sayansi za Kibiolojia kuwa %36,42. Katika ulinganisho wa Verianla, thamani za nambari za Jedwali 4 zimehifadhiwa.

Dokezo la uadilifu wa ndani ya chanzo 2: Katika sehemu ya matokeo, neno “effective” limetumika kuhusu PROTEGER-SE; hata hivyo, utafiti huo huo unasema kwamba uhusiano wa kisababishi hauwezi kuanzishwa kutokana na muundo wa uchunguzi na kwamba uboreshaji uliotambuliwa unaakisi tu mabadiliko ya kibinafsi ya mara moja baada ya mahojiano. Kwa hiyo, Verianla haiwasilishi matokeo kama ufanisi wa kitabibu uliothibitishwa.

Dokezo la uadilifu wa ndani ya chanzo 3: Wastani wa 0,88 uliripotiwa kwa kipengele 9 cha PHQ-9, lakini idadi au uwiano wa wanafunzi walioripoti alama zaidi ya sifuri haukutolewa. Kwa hiyo, kiwango cha kuenea kwa mawazo ya kujiua ambacho hakipo katika chanzo hayakuhesabiwa.

Mbinu ya maudhui ya Verianla: Maandishi haya si tafsiri kamili ya makala asilia wala uandishi upya wa aya kwa aya. Tatizo la utafiti, sampuli, zana za kipimo, modeli za takwimu, majedwali, matokeo ya kiasi, vikwazo na matatizo ya tafsiri ndani ya chanzo yamehifadhiwa ili kuunda safu huru ya kujifunzia sayansi kwa Kiswahili.