Udhaifu wa mafuriko ya mijini ni eneo la tathmini linalohusiana na kiwango ambacho watu, majengo, miundombinu na mifumo ya kijamii katika jiji wako wazi na nyeti kwa madhara hasi ya hatari ya mafuriko. Utafiti wa Ahyahudin Sodri na wenzake ni mapitio ya bibliometriki na ya kimfumo yanayochunguza jinsi uhusiano kati ya teknolojia zinazotumiwa kubaini udhaifu wa mafuriko na maandalizi ya jamii kwa majanga ulivyojadiliwa katika fasihi ya kisayansi. Kati ya rekodi 47 zilizobainishwa katika hifadhidata ya Scopus, tafiti 27 za kisayansi zilichaguliwa na kutathminiwa; matumizi ya mifumo ya taarifa za kijiografia (GIS), LiDAR, mitandao ya kumbukumbu ya muda mrefu-mfupi (LSTM), ujifunzaji wa mashine, majukwaa ya data yanayotokana na jamii na blockchain yalitafsiriwa pamoja na ushiriki wa jamii na tafiti za maandalizi.

Mapitio haya yanaunganisha matokeo ya tafiti zilizopo yanayoonyesha kwamba maendeleo katika tathmini ya kiufundi ya mafuriko hayaongezi yenyewe uwezo wa maandalizi wa jamii. Thamani ya mifumo ya kiteknolojia ya utabiri, uchoraji ramani na ushirikishanaji wa data haiamuliwi na utendaji wa kiufundi pekee. Pia ni muhimu taarifa ya hatari ieleweke, ionekane kuwa ya kuaminika, ifae hali za eneo husika na watu waweze kuunda hatua za kujilinda zinazoweza kutekelezwa.

Watafiti wanapendekeza kwamba fahirisi jumuishi ya baadaye ya udhaifu wa mafuriko ya mijini ijumuishe vipimo vinne vinavyokamilishana: uwezo wa kiteknolojia, ubora wa ushiriki wa jamii, udhaifu wa kijamii na kiuchumi, na utayari wa utawala. Hata hivyo, utafiti hauwasilishi fomula ya mwisho ya nambari ya fahirisi inayounganisha vipimo hivyo vinne, uzito uliothibitishwa au utendaji huru wa uwanjani.

Kikomo cha tafsiri ya kisayansi: Matumizi ya LSTM, LiDAR, GIS, blockchain na uhalisia pepe yaliyojadiliwa katika makala yanatokana na tafiti zilizotangulia zilizochunguzwa katika mapitio ya kimfumo. Si yote yaliyotengenezwa au kujaribiwa pamoja katika mpangilio mpya wa majaribio na waandishi wa utafiti huu.

1. Umuhimu wa mafuriko ya mijini kwa upangaji endelevu wa miji

Hatari ya mafuriko katika miji inahusiana si tu na kiasi na nguvu ya mvua, bali pia na sifa za nyuso za mijini, miundombinu ya mifereji, mitandao ya asili ya mikondo ya maji na muundo wa makazi. Utafiti chanzo unasisitiza kwamba mabadiliko ya tabianchi na matukio makali ya hali ya hewa yanafanya usimamizi wa mafuriko ya mijini kuwa mgumu zaidi.

Kuenea kwa barabara, maegesho, majengo na nyuso nyingine ngumu kunaweza kupunguza maeneo ambayo maji ya mvua yanaweza kupenya kwenye udongo. Maji yanapokusanyika juu ya uso au kuelekezwa kwenye mfumo wa mifereji, uwezo wa mfumo kubeba maji unaweza kuwa hautoshi wakati wa mvua kubwa.

Kubadilisha njia za asili za mito ya mijini, kuzifunika na kuelekeza maji kwenye mifereji iliyofungwa pia kunaweza kuathiri tabia ya kihidrologia. Kwa hiyo, usimamizi wa mafuriko si suala la uwezo wa mfereji au bomba moja pekee; unahitaji kutathmini bonde lote na makazi ya mijini kwa pamoja.

Chanzo kinajadili kuongezeka kwa umuhimu wa miundombinu ya bluu-kijani na suluhisho zinazotegemea mazingira katika kukabiliana na matatizo haya. Suluhisho hizi zinaweza kuhusishwa na kuhifadhi, kuchelewesha, kuruhusu maji kupenya ardhini na kuyasimamia katika maeneo ya wazi. Hata hivyo, utendaji halisi wa suluhisho fulani unategemea udongo wa eneo, topografia, mvua na hali za usanifu.

Mafuriko ya Pluvial Ni Nini na Yanatofautianaje na Mafuriko ya Mto?

Mafuriko ya pluvial (pluvial flooding) ni mafuriko yanayotokana na mvua kubwa kuzidi uwezo wa mifereji ya eneo na uondoaji wa maji ya juu ya ardhi. Aina hii ya mafuriko haihitaji lazima mto uvuke kingo zake. Katika mafuriko ya mto, ongezeko la mtiririko na kiwango cha maji kuzidi uwezo wa njia ya mto ni jambo la msingi. Mapitio chanzo yanatathmini hasa tafiti zinazohusiana na mvua kubwa, mtiririko wa juu ya ardhi, mifereji ya mijini na hatari za mafuriko ya ghafla.

2. Uhusiano kati ya mvua, mtiririko wa juu ya ardhi na nyuso zisizopenyeza maji

Katika tukio la mvua, sehemu ya maji inaweza kutiririka juu ya ardhi, sehemu inaweza kupenya kwenye udongo na sehemu nyingine inaweza kuingia katika michakato mbalimbali ya kuhifadhi kwa muda. Mgawanyo huu huathiriwa na kifuniko cha ardhi, mteremko, sifa za udongo, hali ya unyevu wa awali na miundombinu.

Kuongezeka kwa nyuso zisizopenyeza maji kunaweza, hali nyingine zikiwa sawa, kuongeza umuhimu wa mtiririko wa juu ya ardhi. Hata hivyo, haiwezi kudhaniwa kuwa mvua yote itabadilika kuwa mtiririko wa juu ya ardhi kwa uwiano uleule.

Katika tathmini za mafuriko, si tu kiasi cha jumla cha mvua kinachokuwa muhimu, bali pia namna mvua inavyosambaa kwa muda. Kiasi kikubwa cha mvua kwa muda mfupi kinaweza kusababisha matokeo ya kihidrauliki tofauti na kiasi kilekile kilichosambazwa kwa muda mrefu zaidi.

Mapitio chanzo yanajadili taratibu hizi za kihidrologia kwa kutegemea tafiti zilizotangulia. Waandishi wa mapitio hawakuripoti matokeo ya kipimo cha jaribio jipya la mvua-mtiririko.

3. Tofauti kati ya hatari ya mafuriko, mfiduo, udhaifu na maandalizi

Dhana hizi zinahusiana lakini hazipimi kitu kilekile. Eneo linaweza kuwa na hatari kubwa ya mafuriko lakini watu au miundombinu inayoweza kuathiriwa ikawa michache. Katika eneo jingine, hata kama hatari ya kimwili ni ndogo zaidi, udhaifu wa kijamii na kiuchumi unaweza kufanya madhara kuwa makubwa zaidi.

Utafiti chanzo unajadili umuhimu wa mbinu ambayo haitathmini hatari ya mafuriko kwa kutumia ramani za kimwili pekee, bali pia inazingatia hali za maandalizi ya jamii.

4. Uhusiano kati ya usalama wa maji na usimamizi wa mafuriko

Usalama wa maji hauwezi kupunguzwa kuwa suala la kuwa na kiasi cha kutosha cha maji pekee. Katika miji, mwendelezo wa mifumo ya maji, ulinzi wa miundombinu, ubora wa maji na usimamizi wa hatari zinazohusiana na maji pia ni muhimu.

Mafuriko makubwa yanaweza kuathiri miundombinu ya usafiri na maji taka, kuchangia kukatika kwa huduma za maji na kuongeza hatari ya uchafuzi wa mazingira. Kwa hiyo, maandalizi ya mafuriko na usimamizi endelevu wa maji yanaweza kutathminiwa kama mahitaji yanayohusiana ya upangaji, si kama maeneo tofauti.

Mapitio chanzo yanapendekeza kwamba kuweka udhaifu wa mafuriko na kiwango cha maandalizi ya jamii katika mfumo mmoja wa tathmini ni mwelekeo wa utafiti unaoweza kuchangia usalama wa maji wa muda mrefu. Hata hivyo, hakuna jaribio jipya la uwanjani kuhusu usalama wa maji linalopima ukubwa wa mchango huu.

5. Pengo kuu la utafiti lililobainishwa katika fasihi

Sehemu ya tafiti zilizopo inalenga kuongeza usahihi wa kiufundi wa utabiri wa mafuriko, sehemu nyingine kuendeleza ramani za kijiografia za udhaifu, na nyingine kuelewa mtazamo wa hatari na kiwango cha maandalizi ya jamii.

Kuendelea tofauti kwa mistari hii ya utafiti kunaweza kufanya iwe vigumu kutathmini kama taarifa inayotolewa na mfumo wa kiufundi kweli inabadilika kuwa uwezo wa maandalizi unaoweza kutumiwa na jamii.

Kwa mfano, kuwepo kwa ramani ya mafuriko yenye azimio la juu hakuhakikishi kwamba jamii husika itaielewa au kwamba watu watajua ni hatua gani za kujilinda wanapaswa kuchukua.

Vivyo hivyo, mafanikio ya algoriti ya utabiri katika tathmini ya kiufundi hayathibitishi kwamba maonyo yamewafikia kaya zenye kipato cha chini au zenye ufikiaji mdogo wa kidijitali.

Swali kuu la kisayansi la mapitio ni jinsi udhaifu wa mafuriko ya mijini unavyoweza kuchunguzwa kwa kuzingatia pamoja mbinu za kiteknolojia za tathmini na uwezo wa maandalizi wa jamii.

LSTM, GIS na LiDAR Hutumikaje katika Utabiri wa Mafuriko?

Mitandao ya kumbukumbu ya muda mrefu-mfupi (Long Short-Term Memory, LSTM) ni modeli za mtandao wa neva zinazoweza kutumiwa kujifunza mifumo ya muda kutoka vipimo vya kihidrologia vinavyofuatana. Mifumo ya taarifa za kijiografia (Geographic Information Systems, GIS) huruhusu usimamizi, uunganishaji na uchanganuzi wa anga wa data inayohusiana na mahali. LiDAR (Light Detection and Ranging) ni mbinu ya utambuzi inayotumia vipimo vya umbali vya leza kusaidia uwakilishi wa kina wa jiometri ya uso. Mapitio chanzo yamechunguza matumizi ya teknolojia hizi katika tafiti zilizotangulia, lakini hayajawasilisha matumizi mapya yanayounganisha teknolojia zote tatu katika mfumo mmoja wa utabiri wa mafuriko uliothibitishwa.

6. LSTM: Kuchunguza mfululizo wa muda wa kihidrologia

LSTM ni aina ya modeli katika familia ya mitandao ya neva ya kurudia, iliyoundwa kujifunza utegemezi katika data zinazofuatana. Inaweza kutumiwa kutathmini kwa pamoja vigezo vinavyopimwa kwa muda kama kiwango cha maji, mtiririko na mvua.

Katika utafiti wa uundaji wa modeli ya kihidrologia yenye vigezo vingi uliotathminiwa katika chanzo, ilielezwa kuwa vipimo vya kiwango cha maji, mtiririko na mvua kutoka vituo viwili vya kihidrologia vilitumika.

Modeli kuwa na vigezo vingi maana yake ni kwamba inaweza kujenga mahusiano ya utabiri kwa kutegemea taarifa kutoka aina tofauti za vipimo, si thamani moja tu ya awali ya kiwango cha maji.

Mbinu za kumbukumbu na milango katika usanifu wa LSTM husaidia kutumia taarifa za zamani katika utabiri wa baadaye na kujifunza ni taarifa zipi zihifadhiwe au zisasishwe.

Hata hivyo, kwa kuwa mapitio husika hayakufanya mafunzo mapya ya LSTM kwa modeli hii, hayaripoti kiwango cha kujifunza, idadi ya tabaka, idadi ya seli, upeo wa utabiri, mgawanyo wa mafunzo-jaribio au thamani mpya ya hitilafu.

Matokeo ya LSTM yanathibitisha nini?

Matokeo yaliyonukuliwa kutoka tafiti za kihidrologia zilizotangulia yanaonyesha kwamba LSTM inaweza kuwa na manufaa katika baadhi ya kazi za utabiri wa kiwango cha maji. Hata hivyo, matokeo yaliyopatikana katika seti fulani ya data hayathibitishi kwamba modeli itatoa utendaji uleule katika kila bonde au kila tukio la mvua kali.

Hasa katika maeneo yasiyo na mfululizo wa muda wa kihidrologia ulio endelevu na wenye ubora wa kutosha, kuendeleza na kujaribu modeli kwa uaminifu kunaweza kuwa vigumu zaidi.

7. GIS: Usambazaji wa kijiografia wa hatari ya mafuriko

GIS inaruhusu kutathmini taarifa inayohusishwa na eneo la kijiografia kupitia tabaka. Katika tafiti za mafuriko, data kama matumizi ya ardhi, mwinuko, mteremko, mtandao wa mito, maeneo ya makazi na miundombinu zinaweza kuunganishwa.

Kwa mfano, maeneo mawili ya makazi yanayopokea hali ileile ya mvua yanaweza kuwa na sifa tofauti za topografia na miundombinu. Uchambuzi unaotegemea GIS husaidia kubaini tofauti hizi za anga.

GIS peke yake si utaratibu unaoweza kutaja kwa uhakika muda ambao mafuriko fulani yatatokea. Upeo wa matokeo unategemea data iliyotumiwa, mbinu ya uchanganuzi na, ikiwa ipo, dhana za modeli ya kihidrologia.

8. LiDAR: Kupima jiometri ya uso

Mifumo ya LiDAR hupata vipimo vya umbali kwa kutumia sifa za kurudi kwa mwanga wa leza uliotumwa. Vipimo hivi vinaweza kuchakatwa ili kuunda mawingu ya pointi ya pande tatu na uwakilishi wa uso wa ardhi.

Katika tathmini ya mafuriko, jiometri ya uso wa ardhi ni muhimu kwa sababu tofauti za mwinuko na topografia ya eneo zinaweza kuathiri njia zinazowezekana za mtiririko wa maji na maeneo ya mkusanyiko.

Data ya topografia yenye maelezo mengi inaweza kuwa ingizo la thamani kwa modeli za kihidrauliki au za anga. Hata hivyo, data ya LiDAR peke yake haihusishi vigezo vyote vya kihidrauliki. Mvua, ukakasi wa uso, mifereji na hali nyingine za kimwili zinaweza pia kuhitajika kulingana na modeli husika.

Utafiti wa Cape Girardeau uliotathminiwa katika mapitio unahusisha pia hatari za kijiolojia kwa kutumia LiDAR na GIS. Utafiti huo haujazingatia pekee mafuriko ya maji ya mvua mijini. Kwa hiyo, kila matumizi ya LiDAR yaliyotathminiwa hayapaswi kuchukuliwa kana kwamba yanapima tukio lilelile la mafuriko.

9. Ujifunzaji wa mashine, SHAP na vipimo vya hitilafu ya utabiri

Mapitio yanajumuisha pia utafiti wenye ulinganisho wa mtandao bandia wa neva (ANN) na XGBoost kwa utabiri wa kiwango cha maji katika mikondo midogo.

Katika utafiti huo, vigezo vya hali ya hewa na kihidrologia kama mvua, kiwango cha maji, joto la hewa na joto la nukta ya umande vilitathminiwa. Mbinu hizo pia zilijumuisha SHAP (Shapley Additive exPlanations) kwa ajili ya ufafanuzi.

SHAP ni familia ya mbinu zinazosaidia kutafsiri michango ya vigezo vya ingizo katika utabiri wa modeli. Mchango wa kigezo katika utabiri si ushahidi peke yake kwamba kigezo hicho ni kisababishi cha moja kwa moja katika ulimwengu halisi.

Katika utafiti uliotangulia uliotolewa muhtasari na chanzo, vipimo kama kosa la mzizi wa wastani wa mraba (RMSE) na mgawo wa uamuzi (R²) vilitumika.

RMSE hupima nini kihisabati?

RMSE ni mzizi wa mraba wa wastani wa miraba ya tofauti kati ya utabiri wa modeli na uchunguzi wa rejea. Mlinganyo wa kawaida ufuatao ni ufafanuzi wa kufundishia wa kipimo hiki; si matokeo yaliyohesabiwa na waandishi wa mapitio katika jaribio jipya.

\[\mathrm{RMSE}=\sqrt{\frac{1}{n}\sum_{i=1}^{n}(y_i-\hat{y}_i)^2}\]

Hapa \(n\) ni idadi ya uchunguzi uliotathminiwa, \(y_i\) ni thamani ya rejea iliyopimwa, na \(\hat{y}_i\) ni utabiri wa modeli. Ikiwa kigezo kinachotathminiwa ni kiwango cha maji kwa mita, RMSE pia huwa katika mita.

Kupandisha hitilafu kwa mraba kunafanya hitilafu kubwa kuchangia zaidi. Kuchukua mzizi wa mraba hurudisha matokeo katika kitengo kilekile cha kigezo cha rejea.

RMSE ndogo kwa kawaida huashiria hitilafu ndogo ya utabiri; lakini peke yake haithibitishi ubora wa moja kwa moja wa modeli katika seti tofauti za data au vipindi tofauti vya kipimo.

Kwa kuwa mapitio chanzo hayatoi mfululizo asili wa nambari za RMSE kwa ulinganisho huu, hakuna mafanikio ya nambari ya modeli yaliyoongezwa.

R² inatafsiriwaje?

Mgawo wa uamuzi husaidia kutathmini utendaji wa utabiri wa modeli katika muktadha wa utofauti wa kigezo cha rejea. Njia ya kawaida ya kuhesabu ni kama ifuatavyo:

\[R^2=1-\frac{\sum_{i=1}^{n}(y_i-\hat{y}_i)^2}{\sum_{i=1}^{n}(y_i-\bar y)^2}\]

Hapa \(\bar y\) ni wastani wa kihisabati wa thamani za rejea. Sehemu ya juu inawakilisha jumla ya miraba ya hitilafu, na sehemu ya chini jumla ya miraba ya tofauti za thamani za rejea kutoka wastani.

Katika uwakilishi huu, lazima kuwe na utofauti kati ya thamani za rejea. Thamani ya R² inaweza kuwa 1, 0 au hata hasi kulingana na hali ya tathmini. Matokeo hasi yanaweza kuonyesha kwamba utabiri uliotumiwa ulizalisha kosa la mraba kubwa kuliko mbinu msingi inayotabiri wastani wa rejea kila wakati.

R² haipimi moja kwa moja sababu, mafanikio ya onyo la mafuriko au kiwango cha maandalizi ya jamii.

10. Data inayotokana na jamii na uchunguzi wa trafiki

Data inayotokana na jamii (crowdsourced data) ni mchango wa watumiaji katika mchakato wa ukusanyaji data kupitia uchunguzi na taarifa.

Katika utafiti mmoja uliotathminiwa katika chanzo, taarifa za watumiaji na data ya kina ya trafiki zilitumiwa pamoja kubaini uwezekano wa barabara kuathiriwa na mafuriko.

Mbinu hii inaweza kutoa njia ya ziada ya uchunguzi kwa mitandao rasmi ya vipimo. Hata hivyo, ubora wa data unaweza kuhusiana na msongamano wa washiriki na maeneo ambayo watu wanatoa taarifa.

Kwa hiyo, kitongoji chenye taarifa nyingi za watumiaji si lazima kiwe na hatari kubwa zaidi ya kimwili kuliko vitongoji vingine. Idadi ya taarifa na usambazaji wa matukio halisi vinaweza kutofautiana.

Mapitio yanatambua upendeleo wa kijiografia na kidemografia wa watumiaji kama kizuizi muhimu.

11. Blockchain na uadilifu wa data

Blockchain ni mbinu ya usimamizi wa data inayoweza kutumiwa kufuatilia rekodi kupitia muundo wa pamoja na kuunda taratibu zinazoweza kukaguliwa kuhusu mabadiliko ya baadaye.

Katika muktadha wa onyo la mapema la mafuriko, mchango unaowezekana wa matumizi ya blockchain ni kufanya asili ya taarifa na historia ya rekodi iwe rahisi kufuatilia.

Hata hivyo, ukweli kwamba rekodi haijabadilishwa hauhakikishi kwamba ilikuwa sahihi ilipoingizwa kwa mara ya kwanza. Thamani ya sensor isiyo sahihi au taarifa potofu ya binadamu pia inaweza kurekodiwa kwa namna ambayo uadilifu wake wa kiufundi umehifadhiwa.

Mapitio chanzo yanaeleza kwamba matumizi ya blockchain katika mafuriko bado yana mapungufu muhimu yanayohusiana na hatua za maendeleo na uundaji wa mifano ya awali. Hasa, uwezo mdogo wa muunganisho na kiwango cha chini cha ujuzi wa kidijitali vinaweza kuathiri upatikanaji.

12. Uhalisia pepe na mafunzo ya usalama wa mafuriko

Moja ya tafiti zilizotathminiwa katika mapitio inachunguza mchezo wa mafunzo unaotegemea uhalisia pepe ambao hauhitaji mazingira ya mtandaoni yanayozama kabisa.

Katika matumizi kama haya, mshiriki anaweza kujifunza hatua zinazoweza kuchukuliwa katika hali za mafuriko zilizosimuliwa na kupitia michakato ya kufanya maamuzi katika mazingira ya mafunzo.

Katika utafiti ulioripotiwa na chanzo, maarifa, mtazamo wa hatari na nia ya kitabia inayohusiana na uokoaji vilichunguzwa kwa tathmini kabla na baada ya mafunzo.

Hata hivyo, kuona ongezeko la maarifa au nia katika mafunzo yaliyosimuliwa hakumaanishi kwamba tabia hizo hizo zitatokea kwa lazima katika mafuriko halisi. Mafanikio ya mafunzo na utendaji katika tukio halisi ni viwango tofauti vya matokeo.

13. Majukumu ya kisayansi yanayolinganishwa ya aina za teknolojia

Maandalizi ya Jamii kwa Mafuriko na Tathmini ya Kiteknolojia ya Hatari Yanawezaje Kuunganishwa?

Tathmini ya kiteknolojia ya hatari na maandalizi ya jamii kwa mafuriko yanaweza kuunganishwa kwa kuhusisha vipimo vya kiufundi na maarifa, rasilimali, ujuzi na michakato halisi ya kufanya maamuzi ya watu. Mapitio chanzo yanaona kuwa kushiriki tu onyo au ramani ya hatari haitoshi; jamii zinapaswa kuweza kutoa maarifa ya eneo, kuchangia katika maendeleo ya matumizi na, katika hali zinazofaa, kushiriki katika maamuzi ya utawala. Mfumo jumuishi uliopendekezwa unalenga kutathmini ubora wa ushiriki, udhaifu wa kijamii na kiuchumi na utayari wa utawala pamoja na uwezo wa kiteknolojia. Mfumo huu bado si fahirisi ya nambari iliyothibitishwa kwa ushahidi wa kimajaribio.

14. Tofauti kati ya kupokea taarifa ya hatari na kuwa tayari

Jamii kuona ramani ya mafuriko au kupokea ujumbe wa onyo haithibitishi kwamba tabia ya maandalizi imetekelezwa.

Tathmini ya maandalizi inaweza kuhitaji hali mahususi zaidi kama ni mipango gani ya kujilinda imetengenezwa, ni ujuzi gani umepatikana, uwezekano wa kupata maonyo na ni hatua zipi zimetekelezwa.

Tafiti zilizotathminiwa katika chanzo zinaashiria kwamba kunaweza kuwa na pengo kati ya ufahamu wa hatari na maandalizi yaliyotekelezwa kwa kweli.

Hali hii huweka kikomo kwa kufafanua mafanikio ya matumizi ya kiteknolojia kwa usahihi au azimio pekee. Ili mfumo wa onyo la mapema uwe na manufaa, taarifa pia lazima ieleweke na mpokeaji na ibadilishwe kuwa hatua zinazofaa.

15. Ngazi tatu tofauti za ushiriki wa jamii

Majadiliano ya chanzo yanasisitiza kwamba dhana ya ushiriki wa jamii inaweza kujumuisha aina tatu tofauti za utekelezaji.

Aina hizi tatu si kitu kilekile. Kutuma taarifa kwa watu wengi hakumaanishi kwamba programu inafanya maamuzi kwa pamoja na jamii.

Katika chanzo, inajadiliwa kwamba sehemu kubwa ya tafiti zilizotathminiwa hubaki katika ngazi ya kwanza. Baadhi ya tafiti hutumia dhana ya ushiriki lakini mbinu iliyotekelezwa hutegemea tu uhamishaji wa taarifa.

Tofauti hii ni muhimu kwa fahirisi ya udhaifu wa mafuriko iliyopendekezwa. Ikiwa ushiriki wa jamii utapimwa tu kwa kupokea au kutopokea ujumbe wa onyo, sehemu muhimu za uwezo halisi wa maandalizi zinaweza kubaki nje ya tathmini.

16. Ukosefu wa usawa wa kijamii na kiuchumi na tatizo la ufikiaji

Udhaifu wa mafuriko hauhusiani tu na sifa za kimwili za makazi. Kipato, elimu, hali za makazi, ufikiaji wa bima, muunganisho wa kidijitali, msaada wa kijamii na ufikiaji wa huduma za taasisi pia vinaweza kuwa muhimu.

Hasa, haiwezi kudhaniwa kwamba maonyo yanayotegemea teknolojia yatawafikia watu wote kwa namna ileile. Makundi yasiyo na simu mahiri, muunganisho wa intaneti wa kuaminika au maarifa ya kiufundi yanaweza kuhitaji njia tofauti za mawasiliano.

Tatizo la usawa lililojadiliwa katika chanzo linaonyesha kwamba pamoja na kusambaza suluhisho la kiteknolojia, hali za ufikiaji na matumizi pia zinapaswa kutathminiwa.

Kwa hiyo, watafiti wanapendekeza kwamba fahirisi ya baadaye iwe na viashiria kuhusu udhaifu wa kijamii wa jamii na uwezo wa taasisi za eneo kutekeleza suluhisho kwa njia jumuishi.

17. Vipimo vinne vya fahirisi ya udhaifu wa mafuriko ya mijini iliyopendekezwa

Mchango wa kimawazo wa mapitio ni pendekezo la kuunganisha teknolojia na maandalizi ya kijamii na kitaasisi katika vipimo vinne vya tathmini vinavyokamilishana.

18. Kwa nini fomula ya kuhesabu fahirisi bado haiwezi kutolewa?

Ili kuunganisha viashiria vingi chini ya fahirisi moja ya nambari, maamuzi ya kimethodolojia kuhusu upimaji wa viashiria, mwelekeo wake, urekebishaji kwa kipimo, uwekaji wa uzito na uthibitishaji wa matokeo lazima yafanywe.

Hata hivyo, mapitio yanayochunguzwa hayatoi orodha ya mwisho ya viashiria, mizani ya kipimo, vigawo vya uzito au fomula iliyothibitishwa ya alama mchanganyiko kwa vipimo vinne.

Kwa hiyo, kuweka dhana nne pembeni kwa pembeni hakumaanishi kwamba fahirisi inayoweza kuhesabiwa kisayansi imekamilika.

Watafiti wanapendekeza kutumia mbinu za kuendeleza viashiria mchanganyiko katika tafiti zijazo, kuweka wazi maamuzi ya uzito, kufanya uchambuzi wa unyeti na kutekeleza tathmini za majaribio katika mazingira tofauti ya mijini.

Mlinganyo wa kuongeza vigezo vinne ambao haupo katika chanzo haujatengenezwa hapa. Kutengeneza mlinganyo kama huo kungeonyesha hatua ya maendeleo ya modeli ambayo watafiti bado hawajakamilisha kana kwamba imekamilika.

Mbinu na Matokeo ya Utafiti

19. Muundo wa utafiti: Uchambuzi wa bibliometriki na mapitio ya kimfumo

Mbinu mbili zinazokamilishana za mapitio ya fasihi zilitumika katika utafiti.

Uchambuzi wa bibliometriki huchunguza mifumo ya nambari kati ya rekodi za machapisho ya kisayansi. Unalenga kuonyesha muundo wa eneo la utafiti kupitia viashiria kama idadi ya machapisho, marudio ya maneno muhimu, taarifa za nchi za waandishi na mahusiano ya kuonekana kwa pamoja kwa dhana.

Mapitio ya kimfumo ya fasihi huruhusu kutambua machapisho husika kwa mujibu wa swali la utafiti na vigezo vya uchaguzi vilivyowekwa mapema, kuyatathmini na kutafsiri matokeo yake kwa pamoja.

Mbinu hizi mbili hazibadilishani. Marudio ya neno muhimu hayathibitishi kwamba hatua fulani ya mafuriko inafanya kazi. Vivyo hivyo, makala kunukuliwa mara nyingi haimaanishi kwamba mbinu yake haina kasoro.

20. Hifadhidata, kipindi cha tarehe na masharti ya utafutaji

Chanzo kilitumia hifadhidata ya Scopus. Utafutaji ulilenga machapisho ya kuanzia 2014 hadi Julai 2025.

Masharti ya utafutaji yalipunguzwa ili kulenga tafiti zinazoshughulikia uhusiano kati ya teknolojia za mafuriko na maandalizi ya jamii.

Uchaguzi huu husaidia kufanya swali la utafiti kuwa wazi, lakini haumaanishi kwamba machapisho yote ya mada husika yamechunguzwa. Tafiti katika hifadhidata nyingine, lugha nyingine au machapisho yasiyo ya ufikiaji wazi yanaweza kuwa nje ya wigo.

21. Programu za bibliometriki na mapitio zilizotumika

Chanzo kinaeleza matumizi ya Biblioshiny, VOSviewer 1.6.20 na programu iliyotajwa kwenye maandishi kama Convidence kwa uchaguzi wa makala za mapitio ya kimfumo.

Biblioshiny ni mazingira ya uchambuzi yanayosaidia usindikaji na uwasilishaji wa data za bibliometriki.

VOSviewer ni programu inayotumiwa kuonyesha mitandao ya uhusiano kati ya dhana za kisayansi, machapisho au vipengele vingine vya bibliometriki.

Programu ya usimamizi wa mapitio ya kimfumo inaweza kusaidia kuchagua rekodi za utafiti, kufuatilia maamuzi ya kuondoa na kupanga mtiririko wa kazi ya mapitio.

Mipangilio ya programu, vizingiti vya kuonekana kwa pamoja, vigezo vya urekebishaji wa mtandao au azimio la makundi ambavyo havijaripotiwa kwenye chanzo havijajazwa hapa kwa thamani zilizokadiriwa.

22. Kuweka muundo wa swali la utafiti kwa PICO

Chanzo kinaeleza kwamba mfumo wa PICO ulitumika katika mapitio ya kimfumo.

PICO husaidia kufafanua swali la utafiti kwa namna ya kimfumo. Hata hivyo, kutumia PICO hakumaanishi kwamba tafiti zote zilizotathminiwa zilikuwa majaribio ya nasibu yenye udhibiti au kwamba ukubwa wa athari ya kisababishi ulihesabiwa kwa pamoja.

23. Mtiririko wa uchaguzi wa makala: Kutoka rekodi 47 hadi tafiti 27

Kielelezo 1 cha chanzo kinaonyesha kuwa rekodi 47 zilibainishwa kupitia Scopus, tafiti 20 zikaondolewa katika tathmini ya ustahiki na tafiti 27 zikajumuishwa katika mapitio ya kimfumo.

Chanzo kinaeleza kwamba rekodi zote 47 zilifikia tathmini ya ustahiki, rekodi 20 zikaondolewa na 27 zikajumuishwa.

Mtiririko huu wa nambari unaeleza tafiti zilizojumuishwa katika mapitio. Kupatikana kwa tafiti 27 pekee hakumaanishi kwamba machapisho yote ya kimataifa kuhusu mada hii yamewekewa kikomo na idadi hiyo.

24. Tathmini ya ubora wa makala

Katika chanzo, kila utafiti uliojumuishwa ulitathminiwa kwa vigezo kumi vilivyoitwa Q1–Q10. Vigezo vilipimwa kama Ndiyo/Hapana; ilielezwa kwamba bila ushahidi wazi uamuzi chanya haupaswi kutolewa.

Ilielezwa pia kwamba watathmini wawili walichunguza tafiti kwa kujitegemea na kutatua kutokubaliana kwa majadiliano.

Dokezo la uthabiti wa chanzo: Ingawa jedwali linaonyesha Q3 = 12, Q4 = 26 na Q8 = 20, maandishi ya majadiliano yanatoa 11, 25 na 21 mtawalia. Chanzo hakitoi marekebisho ya mwisho kwa tofauti hizi. Kwa hiyo, thamani za jedwali zimehusishwa na majedwali ya chanzo na tofauti katika maandishi haijafichwa.

25. Kuhesabu alama ya jumla katika tathmini ya ubora

Chanzo kinafafanua alama ya jumla ya hadi 10 kwa kuhesabu majibu chanya kwa kila utafiti.

Alama hii ina maana kwamba kila kigezo huhesabiwa kwa mchango sawa wa kitengo kimoja. Chanzo hakielezi matumizi ya mfumo mwingine wa alama unaowapa vigezo uzito tofauti.

Kwa mfano, ikiwa utafiti umetathminiwa Ndiyo katika vigezo saba kati ya kumi, alama yake ya jumla ni 7. Hii haimaanishi kwamba matokeo yote ya kisayansi ya utafiti huo yamethibitishwa kwa usahihi wa %70.

Vivyo hivyo, alama ya juu ya jumla haimaanishi kwamba utafiti ni halali katika kila muktadha au kwamba matokeo yake ya kisababishi yamehakikishwa.

Chanzo kinaripoti wastani wa jumla wa alama za tathmini kuwa takribani 6,85 katika Jedwali 3. Thamani hii inahusiana tu na alama za jumla za tafiti 27 zilizotathminiwa chini ya vigezo vilivyotumika.

Idadi ndogo ya majibu chanya kwa Q7 na Q9 inaashiria kwamba baadhi ya tafiti zilizotathminiwa zinaweza kuwa na maeneo ya kuboresha katika uwazi wa taarifa na uwezekano wa kurudiwa.

26. Quartile za ubora wa machapisho ya tafiti

Chanzo kinaeleza kwamba kati ya tafiti 27, 15 zilichapishwa katika majarida ya Q1, nane katika Q2 na nne katika Q4.

Quartile za majarida Q1–Q4 na maswali ya tathmini ya ubora Q1–Q10 ni mifumo tofauti ya uainishaji. Kutumia herufi Q kwa zote hakuzifanyi kuwa kigezo kilekile.

Quartile ya jarida inahusiana na nafasi ya jamaa ya jarida katika eneo lake la uchapishaji. Si hakikisho la moja kwa moja la usahihi wa mbinu au matokeo ya makala moja.

27. Marudio ya maneno muhimu ya bibliometriki

Kielelezo 3 cha chanzo kinaonyesha marudio ya dhana zinazojitokeza zaidi. Mabadiliko ya tabianchi yaliripotiwa mara 31, tathmini ya hatari mara 28, flooding mara 26 na floods mara 23.

Flooding na floods ni aina tofauti za maneno muhimu katika maandishi ya Kiingereza ya chanzo. Ingawa yana maana zinazokaribiana, idadi za chanzo hazipaswi kuunganishwa moja kwa moja.

Kielelezo 3 cha chanzo pia kinaonyesha istilahi kama disaster management, flood, flood control, disasters, human na vulnerability. Hizi ni dhana zinazoakisi jinsi hatari ya tabianchi, tathmini ya hatari na udhaifu wa binadamu zinavyojadiliwa pamoja katika machapisho husika ya kisayansi.

Marudio ya maneno muhimu husaidia kueleza mwonekano wa mada fulani katika rekodi za machapisho. Hata hivyo, dhana kutajwa mara nyingi zaidi haithibitishi kwamba ni muhimu zaidi kisayansi au ina athari zaidi ya kisababishi kuliko dhana nyingine.

28. Treemap: Mwonekano wa jamaa wa maeneo ya utafiti

Kielelezo 4 cha chanzo ni uwasilishaji wa treemap unaowakilisha maneno muhimu kwa ukubwa wa visanduku. Eneo la kisanduku linatumika kuonyesha ukubwa wa uwakilishi wa bibliometriki wa dhana husika.

Katika maelezo ya chanzo, ufuatiliaji wa mazingira na ubora wa maji vinaonyeshwa kwa takribani %6 kila kimoja, huku mito, uchafuzi wa mito na tathmini ya hatari zikiwa takribani %5 kila moja.

Asilimia hizi si uwezekano wa kimwili wa hatari ya mafuriko. Zinaonyesha usambazaji wa bibliometriki wa dhana zinazotumika katika machapisho.

Kwa kuwa rekodi zote ghafi za treemap na maelezo ya urekebishaji hazijatolewa katika chanzo kama jedwali tofauti la urudufishaji, data za nambari za visanduku vingine hazijakadirishwa na treemap mpya haijaundwa.

29. Mitandao ya maneno muhimu na uchambuzi wa kuonekana kwa pamoja

Kielelezo 5 cha chanzo kinawakilisha mahusiano ya kuonekana kwa pamoja kwa dhana katika machapisho kwa muundo wa mtandao.

Mtandao wa kuonekana kwa pamoja unaweza kutegemea maneno mawili kuwepo pamoja katika rekodi ileile ya chapisho au kitengo kilichofafanuliwa cha uchambuzi. Viungo katika mtandao vinawakilisha ukaribu wa kimahusiano kati ya dhana kulingana na mbinu ya bibliometriki iliyotumika.

Chanzo kinabainisha makundi matatu makuu ya dhana katika mtandao huu:

• Dhana zinazohusiana na hatari ya mafuriko, mtazamo wa hatari, maandalizi na usimamizi wa hatari.
• Dhana za tathmini na sera kama tathmini ya hatari, udhaifu na kuzuia majanga.
• Dhana zinazohusiana na muktadha wa kijiografia na kijamii-kiuchumi.

Makundi haya yanaonyesha asili ya taaluma nyingi ya eneo hili. Tathmini ya hatari ya kimwili, athari za kijamii na masuala ya utawala yameunganishwa katika machapisho.

Hata hivyo, kuunganishwa kwa dhana mbili katika mtandao hakuthibitishi kwamba moja husababisha nyingine. Zaidi ya hayo, kwa kuwa kuratibu za nodi za mtandao hazijawasilishwa kwenye chanzo kama jedwali la nambari linaloweza kuchorwa upya kwa mashine, jiometri asili ya mtandao haijaigwa.

30. Mabadiliko ya mada: 2014–2023 na 2024–2025

Kielelezo 6 cha chanzo kinaonyesha mahusiano ya mada kuu za utafiti katika vipindi tofauti kwa kutumia mchoro wa Sankey.

Katika kipindi cha kwanza kulikuwa na mada pana zaidi kama mabadiliko ya tabianchi, kupunguza hatari ya majanga, kuzoea mabadiliko ya tabianchi na maandalizi; katika kipindi cha baadaye mada mahsusi zaidi kama hatari ya mafuriko, usimamizi wa hatari, mtazamo wa hatari, maandalizi na ustahimilivu zinaonekana.

Jedwali linaeleza ujumbe wa kisayansi wa mchoro wa Sankey wa chanzo kwa namna ya kimawazo kati ya vipindi. Kila mstari hauwakilishi ukubwa wa nambari wa mtiririko fulani au ulinganifu wa moja kwa moja.

Kwa kuwa uzito sahihi wa viungo vya Sankey haujaripotiwa vya kutosha, mchoro mpya wa nambari wa Sankey haujaundwa. Hili si kuacha data ya kisayansi, bali kuepuka kubuni uzito usiojulikana.

31. Mifumo ya uchapishaji na ushirikiano kati ya nchi

Kielelezo 2 cha chanzo kinazingatia nchi za waandishi wanaowajibika na tofauti kati ya machapisho ya nchi moja na ya nchi nyingi.

Katika maelezo ya chanzo, Marekani inaelezwa kuongoza kwa idadi ya machapisho; India na Indonesia zinaonekana kwa mchango wa utafiti wa kujitegemea, huku Uingereza na Pakistan zikijitokeza kwa ushirikiano wa kimataifa.

Matokeo haya yanahusiana na seti fulani ya data ya bibliometriki. Si orodha ya mwisho ya uwezo wa utafiti wa mafuriko au shughuli za kisayansi za kila nchi duniani.

Kwa kuwa usambazaji wote wa nambari kwa nchi haujawekwa katika maandishi ya makala kama jedwali wazi la chanzo, thamani sahihi za nchi hazijakadiriwa kutoka kwenye picha.

32. Mada kuu za tafiti katika mapitio ya kimfumo

Ulinganisho wa kina wa tafiti 27 uliotolewa na mapitio unaonyesha mistari kadhaa muhimu ya utafiti.

33. Matokeo ya tafiti zilizochaguliwa yanapaswa kutenganishwaje?

33.1. Maandalizi ya kaya kwa mafuriko katika Greater Accra

Utafiti wa eneo la mji mkuu wa Greater Accra nchini Ghana unachunguza maamuzi yanayohusiana na maandalizi ya kaya kwa mafuriko na msaada wa taasisi. Mapitio yanaeleza kwamba maoni ya jamii na uratibu wa taasisi ni muhimu kwa mikakati ya maandalizi.

Matokeo haya yanahusiana na muktadha wa utafiti wa Ghana. Kiwango kilekile cha ushiriki au maandalizi hakiwezi kudhaniwa kwa maeneo yote ya mijini.

33.2. Utabiri wa kihidrologia wenye vigezo vingi nchini Kolombia

Utafiti wa LSTM nchini Kolombia unalenga kuunda modeli ya mahusiano changamano katika mfululizo wa muda wa kihidrologia. Mapitio yanaonyesha kwamba mbinu hii inaweza kutumiwa katika utabiri wa kiwango cha maji.

Hata hivyo, utendaji wa modeli unategemea data na hali za utafiti husika. Hakuna modeli mpya ya utabiri wa mafuriko ya Kolombia iliyotengenezwa na waandishi wa mapitio wenyewe.

33.3. Wasiwasi kuhusu tabianchi na maandalizi nchini Italia

Utafiti wa bonde la Mto Simeto unachunguza jinsi wasiwasi kuhusu mabadiliko ya tabianchi unavyohusiana na maandalizi ya vitendo ya mafuriko.

Katika mapitio, ujumbe muhimu wa utafiti huu ni kwamba ufahamu mkubwa kuhusu mabadiliko ya tabianchi hauimaanishi kila wakati maandalizi makubwa zaidi au nia ya kuwekeza katika urekebishaji endelevu.

Matokeo haya yanaunga mkono hitaji la kutolinganishwa moja kwa moja maarifa au wasiwasi na tabia ya maandalizi iliyokamilika.

33.4. Mifumo ya onyo la mapema nchini Pakistan

Utafiti unaolenga mifumo ya onyo la mapema nchini Pakistan unazingatia umuhimu wa jamii kuelewa maonyo na kuamini mifumo hii pamoja na miundombinu ya kiufundi.

Chanzo kinasisitiza kwamba matatizo kati ya teknolojia na mawasiliano yanaweza kupunguza matumizi ya kijamii ya mifumo ya onyo la mapema.

Hii haiwezi kutafsiriwa kuwa mifumo yote ya onyo la mapema haina ufanisi. Matokeo yanaonyesha kwamba ufanisi unaweza kutegemea kwa pamoja hali za kiufundi na kijamii.

33.5. Uwasilishaji wa mafuriko kwa ushirikiano na jamii nchini Meksiko

Utafiti wa kijamii uliofanywa Tijuana uliunganisha ushiriki wa eneo na uundaji wa modeli za mafuriko.

Mapitio yanaeleza kwamba uwasilishaji wa hatari ya mafuriko unaweza kuwa na uhusiano zaidi na upangaji na kuwa rahisi kueleweka ikiwa mahitaji na mrejesho wa watumiaji yatazingatiwa.

Mfano huu unaonyesha kwamba si tu kuwasilisha taarifa, bali pia kuziendeleza kwa pamoja, kunaweza kuwa suala la tathmini ya kisayansi.

33.6. Tafiti za Ayutthaya nchini Thailand

Tafiti zilizotathminiwa kuhusu Ayutthaya zinachunguza hatari ya mafuriko ya mijini, matumizi ya ardhi, mtiririko wa juu ya ardhi, mafunzo ya maandalizi na hali za utawala wa eneo.

Moja ya tafiti zilizo kwenye chanzo inatumia data ya washiriki 522. Mapitio yanaeleza kuwa viashiria kama mtiririko wa juu ya ardhi, matumizi ya ardhi na mvua ni muhimu kwa hatari ya mafuriko.

Hata hivyo, washiriki hawa 522 si sampuli mpya iliyokusanywa katika mapitio ya kimfumo ya Verianla; ni wa moja ya tafiti asilia zilizotathminiwa.

34. Tafsiri ya utafiti kuhusu kiwango cha uunganishaji

Majadiliano ya chanzo yanaeleza kwamba tafiti zinazolenga utabiri wa kiufundi zinaweza kuripoti utendaji wa juu wa kiufundi lakini zikashughulikia kwa kiwango kidogo uzalishaji wa pamoja na jamii; tafiti zinazolenga ushiriki wa jamii zinaweza kujumuisha vizuri zaidi maoni ya eneo lakini zikakosa baadhi ya vipengele vya tathmini ya kiufundi.

Tofauti hii haimaanishi kwamba mojawapo ya mbinu hizi mbili si ya lazima. Lengo ni kuendeleza miundo ya utafiti ambamo tathmini ya kihidrologia na uwezo wa kijamii vinakamilishana.

Mapitio yanajadili uhusiano kati ya ukali wa kimethodolojia na ushiriki wa jamii kwa kutafsiri pamoja vigezo vya ubora Q3, Q5, Q7 na Q9. Hata hivyo, tafsiri hii si matokeo ya meta-uchambuzi mpya uliopima mahusiano hayo kwa njia ya kisababishi.

35. Maeneo ya mijini yenye upungufu wa data

Chanzo kinaeleza kwamba mbinu zinazohitaji data ya ubora wa juu na endelevu zinaweza kuwa ngumu zaidi kutumia katika maeneo yenye miundombinu duni ya data.

Hasa katika miji inayoendelea, ufikiaji wa mitandao ya sensa, mwendelezo wa vipimo na taratibu za kupata data vinaweza kutofautiana. Hii ni muhimu kwa mafunzo na majaribio ya modeli za utabiri.

Hata hivyo, kuongeza tu miundombinu ya kiteknolojia katika maeneo yenye data chache pia huenda kusitoshe. Uzalishaji wa taarifa pamoja na jamii za eneo na mawasiliano ya hatari yanayofikika yanapaswa kuzingatiwa kama kipimo tofauti katika tathmini ya matumizi.

36. Maeneo ya utawala na sera yaliyopendekezwa na utafiti

Mapitio yanajadili mielekeo mitatu mikuu ya sera kwa kutegemea muhtasari wa matokeo yaliyotangulia.

Ushirikiano wa data: Kutathmini umuhimu wa viwango vinavyolingana vya data ili mifumo ya utabiri, tathmini ya anga na uadilifu wa data inayozalishwa na taasisi zinazohusiana na mafuriko isibaki katika mifumo iliyotenganishwa.

Kuchukulia maandalizi ya jamii kama matokeo yanayoweza kupimwa: Kuona mafunzo ya maandalizi, ushiriki wa eneo na uwezo wa kujilinda si tu kama faida ya pembeni ya uwekezaji wa miundombinu, bali kama vipengele vinavyopaswa kutathminiwa kwa kujitegemea.

Utekelezaji jumuishi: Kuendeleza hatua za kuhakikisha jamii zenye kipato cha chini, ufikiaji mdogo wa kidijitali au udhaifu wa kijamii hazibaki nje ya mifumo ya teknolojia ya onyo.

Haya ni mapendekezo ya waandishi wa mapitio yanayotegemea fasihi. Utafiti hauripoti jaribio jipya la usimamizi wa jiji au matokeo ya gharama-faida ambapo chaguo hizi tatu za sera zimetekelezwa.

37. Vipaumbele vitano vya utafiti wa baadaye

Chanzo kinapendekeza kwamba majaribio ya baadaye ya fahirisi yatathmini hali tofauti za mijini kama miji yenye kipato cha juu na data nyingi, miji ya kipato cha kati yenye data chache na maeneo ya makazi yasiyo rasmi.

Uainishaji huu haujatekelezwa kama sampuli mpya ya uwanjani; ni sehemu za mpango wa uthibitishaji uliopendekezwa.

38. Tathmini ya kina cha mafuriko inayotegemea picha

Mapitio pia yanataja miongoni mwa teknolojia zinazoweza kuchunguzwa siku zijazo mbinu za ujifunzaji wa kina zinazokadiria kina cha mafuriko au daraja la mafuriko kutoka kwenye picha.

Modeli kama ResNet50 iliyoboreshwa kwa CBAM zinajadiliwa kama mifano ya usanifu inayoweza kutumiwa kujifunza vipengele fulani vya uainishaji kutoka data ya kuona.

Chanzo kinaeleza wazi kwamba hakuna kati ya tafiti 27 zilizotathminiwa katika mapitio ya kimfumo iliyotumia mbinu hii mahsusi.

Kwa hiyo, uainishaji wa kina unaotegemea picha si matokeo makuu yaliyothibitishwa ya mapitio haya, bali ni mwelekeo wa teknolojia unaopendekezwa kutathminiwa siku zijazo.

39. Mapungufu makuu ya utafiti

Wigo wa fasihi: Utafutaji ulilenga hifadhidata moja ya bibliografia, miaka fulani, makala za majarida ya Kiingereza na machapisho ya ufikiaji wazi. Tafiti zilizo nje ya wigo huu huenda hazikujumuishwa.

Idadi ya tafiti: Mapitio ya kimfumo yanajumuisha tafiti 27. Idadi hii inaweza kutumika kwa tafsiri linganishi, lakini haimaanishi uwakilishi kamili wa tafiti zote za mafuriko duniani.

Mbinu tofauti: Tafiti zilizotathminiwa zinajumuisha uundaji wa modeli za kihidrologia, GIS, dodoso, mahojiano na mbinu mbalimbali za kitakwimu. Matokeo yote ya tafiti haya hayajapunguzwa kuwa ukubwa mmoja wa pamoja wa athari.

Uunganishaji wa kiteknolojia: Chanzo kinaeleza kuwa matumizi yaliyothibitishwa yanayochanganya aina mbalimbali za teknolojia ni machache. Mafanikio ya matumizi mapya jumuishi hayajapimwa moja kwa moja.

Upimaji wa matokeo ya kijamii: Ufahamu wa hatari, mafanikio ya mafunzo, nia ya maandalizi na tabia ya maandalizi iliyotekelezwa havipaswi kuchanganywa.

Uwakilishi wa kijiografia: Uwakilishi wa nchi mbalimbali katika wigo wa utafiti si sawa. Chanzo kinasisitiza hasa hitaji la utafiti zaidi katika maeneo yenye data chache na ya kipato cha chini/kati.

Tofauti katika jedwali la ubora: Idadi ya majibu chanya kwa baadhi ya vigezo vya ubora inatofautiana kati ya majedwali na maandishi ya majadiliano. Tofauti hizi hazipaswi kufichwa kwa msomaji.

Fahirisi kutokamilika: Mbinu ya vipimo vinne ya udhaifu wa mafuriko ya mijini iliyopendekezwa bado si zana ya kipimo yenye ufafanuzi wa mwisho wa kihisabati na uthibitishaji wa uwanjani uliokamilika.

40. Madai yanayoungwa mkono na yasiyoungwa mkono na utafiti

41. Tathmini ya mchango wa kisayansi wa utafiti

Mchango mkuu wa mapitio haya ni kutoa mfumo wa utafiti unaotegemea fasihi unaoonyesha wazi kwamba teknolojia zinazotathmini hatari ya mafuriko ya mijini hazipaswi kuchunguzwa kwa utendaji wa kiufundi pekee.

Kuboresha utabiri wa mafuriko kiteknolojia, kuendeleza ramani zenye azimio la juu na kuimarisha uadilifu wa data ni maeneo muhimu ya utafiti. Hata hivyo, kuhusisha matokeo haya ya kiufundi na uwezo halisi wa maandalizi wa jamii kunahitaji tathmini tofauti.

Mapitio yanaweka wazi tofauti kati ya jamii inayopokea onyo na jamii inayochangia katika uzalishaji wa data au kushiriki katika kufanya maamuzi. Pia yanapendekeza kujumuisha udhaifu wa kijamii na kiuchumi na utayari wa utawala wa eneo katika tathmini hii.

Kwa hiyo, utafiti unatoa tafsiri muhimu ya kisayansi kwamba matumizi ya teknolojia pekee hayapaswi kuchukuliwa kuwa sawa na ustahimilivu wa kijamii.

42. Hitimisho la jumla

Utafiti wa Sodri na wenzake unaonyesha kwamba usimamizi endelevu wa mafuriko ya mijini unahitaji tathmini ya pamoja ya taarifa za kihidrologia, kijiografia, kiteknolojia, kijamii na kiutawala.

Fasihi ya kisayansi iliyotathminiwa inaonyesha kwamba zana mbalimbali zinaweza kutumika, kama ujifunzaji wa mashine katika utabiri wa mafuriko, GIS na LiDAR katika uchambuzi wa anga, majukwaa ya kidijitali katika ukusanyaji wa data za jamii na matumizi shirikishi katika mafunzo.

Hata hivyo, hitimisho kuu la mapitio ni kwamba teknolojia hizi peke yake haziundi mfumo jumuishi na uliothibitishwa wa usimamizi wa mafuriko.

Mbinu ya vipimo vinne ya udhaifu wa mafuriko ya mijini iliyopendekezwa na waandishi inatoa mwanzo wa kimawazo kwa tafiti pana zaidi za baadaye zinazotathmini pamoja uwezo wa kiteknolojia, ushiriki wa jamii, hali za kijamii na kiuchumi na utayari wa utawala.

Ili mbinu hii iwe fahirisi halisi ya kipimo, viashiria lazima vibainishwe, taratibu za uwekaji uzito na urekebishaji zielezwe, uchambuzi wa unyeti ufanywe na uthibitishaji wa kimajaribio utekelezwe katika miktadha tofauti ya mijini.

Kwa hiyo, utafiti si ushahidi wa utendaji mpya wa utabiri wa mafuriko; ni mapitio ya kimfumo ya fasihi yanayobainisha mapengo ya kisayansi na kiutendaji kati ya tathmini ya kiteknolojia ya hatari na maandalizi ya jamii na kueleza mfumo wa kipimo unaoweza kuendelezwa ili kuyazingatia kwa pamoja.

Maelezo ya Chanzo na Mbinu

Utambulisho wa kibibliografia wa utafiti asili wa kitaaluma

Kichwa asili: Integrating Technology into Sustainable Urban Planning: Assessing Urban Flood Vulnerability and Strengthening Community Preparedness for Enhanced Water Security

Waandishi: Ahyahudin Sodri; Mauliza Fatwa Yusdian; Haruki Agustina; Nuraeni Nuraeni; Riska Nur Azizah.

Mwandishi anayewajibika: Ahyahudin Sodri.

Taasisi: Department of Environmental Science, Graduate School of Sustainable Development, Universitas Indonesia; Social Environment, Community Engagement, and Environmental Economics Research Cluster, Universitas Indonesia; Magister Social Welfare Science, Faculty of Social and Political Science, Universitas Indonesia.

Jarida: Urban Science.

Mchapishaji: MDPI, Basel, Uswisi.

Rekodi ya uchapishaji: 2026, juzuu 10, toleo 7, makala 404.

Tarehe ya kuwasilishwa: 10 Mei 2026.

Tarehe ya marekebisho: 3 Julai 2026.

Tarehe ya kukubaliwa: 8 Julai 2026.

Tarehe ya kuchapishwa: 12 Julai 2026.

DOI: 10.3390/urbansci10070404.

Kiungo rasmi cha uchapishaji: https://www.mdpi.com/2413-8851/10/7/404

Kiungo cha DOI: https://doi.org/10.3390/urbansci10070404

Leseni: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Masharti ya leseni.

Aina ya makala: Mapitio ya kitaaluma yenye uhakiki wa kitaalamu; uchambuzi wa bibliometriki na mapitio ya kimfumo ya fasihi.

Ufadhili na taarifa za utafiti

Ufadhili: Research and Development (Risbang), Universitas Indonesia; programu ya utafiti PUTI Q1 2024. Chanzo kinatoa taarifa ya mkataba NKB-552/UN2.RST/HKP.05.00/2024.

Kamati ya maadili: Chanzo kinasema haitumiki.

Ridhaa yenye taarifa: Chanzo kinasema haitumiki.

Upatikanaji wa data: Imeripotiwa kwamba data za utafiti zinaweza kupatikana kutoka kwa waandishi kwa ombi. Data ghafi haijachambuliwa upya kwa kujitegemea katika maandishi haya ya Verianla.

Mgongano wa maslahi: Waandishi wametangaza kuwa hakuna mgongano wa maslahi.

Shukrani: Utafiti ulifanywa kwa uhusiano na mada ya utafiti ya Universitas Indonesia ya mwaka 2024, Suburban Watershed, Water Security and Quality Index; msaada wa Risbang Universitas Indonesia umetajwa.

Michango ya waandishi

Katika chanzo, uundaji wa dhana umehusishwa na waandishi wote watano; metodolojia na Ahyahudin Sodri na Mauliza Fatwa Yusdian; programu na Mauliza Fatwa Yusdian na Nuraeni Nuraeni; uthibitishaji, uchambuzi rasmi na utafiti na Ahyahudin Sodri pamoja na Mauliza Fatwa Yusdian.

Mauliza Fatwa Yusdian na Nuraeni Nuraeni walichangia katika kazi za vyanzo na upangaji wa data. Waandishi wote walishiriki katika kuandaa na kupitia maandishi asili. Uwasilishaji wa picha umehusishwa na Ahyahudin Sodri, Mauliza Fatwa Yusdian na Nuraeni Nuraeni; usimamizi na Ahyahudin Sodri na Haruki Agustina; usimamizi wa mradi na upatikanaji wa ufadhili na Ahyahudin Sodri.