Utafiti huu ni makala ya Perspectives ya kimatibabu na kimbinu inayoeleza kwamba, wakati wa kutathmini ukali wa maumivu kwa kutumia vipimo vya matokeo yanayoripotiwa na mgonjwa, si uhalali wa kiufundi wa kifaa pekee unaoweza kuathiri matokeo, bali pia uwezo wa mgonjwa kukielewa kifaa, muda wa upimaji, upendeleo wa ukumbukaji na uripoti, uwezo wa kimwili au kiutambuzi, muktadha wa lugha na utamaduni, pamoja na kiolesura cha kidijitali. Kipimo cha matokeo yanayoripotiwa na mgonjwa (patient-reported outcome measure; PROM) ni mbinu ya upimaji ambayo mtu huripoti moja kwa moja dalili au matokeo anayopitia, bila taarifa hiyo kutolewa na mwangalizi mwingine. Vifaa vitatu vikuu vya kupima ukali wa maumivu vinavyoangaziwa na chanzo ni Mizani ya Analogi ya Kuona (Visual Analogue Scale; VAS), Mizani ya Ukadiriaji wa Maneno (Verbal Rating Scale; VRS), na Mizani ya Ukadiriaji wa Namba (Numerical Rating Scale; NRS).

Makala inasema kuwa VAS, VRS na NRS ni vifaa vya kimatibabu vilivyothibitishwa na vinavyofaa kwa matumizi ya vitendo, lakini uchaguzi wa “mizani bora” hauwezi kufanywa kwa kuzingatia usahihi wa kipimo pekee. VAS inaweza kuwa na manufaa pale usahihi mkubwa zaidi unapohitajika, hasa katika ufuatiliaji unaorudiwa kwa watu wazima; katika hali ambazo urahisi wa matumizi, muda, uwezo wa kuelewa taarifa za afya au vikwazo vya kimwili na kiutambuzi vina umuhimu mkubwa, VRS au NRS zinaweza kufaa zaidi. Chanzo kinaripoti kuwa katika matumizi ya orofasiali kuna ulinganifu mzuri kati ya mizani hizo tatu na uhusiano wa >%85 kati ya VAS na NRS; hata hivyo, kufanana huku hakumaanishi kuwa vifaa hivyo vinaweza kubadilishana bila masharti kwa wagonjwa wote au katika mazingira yote.

Ujumbe mkuu wa utafiti ni kwamba alama ya maumivu si maumivu yenyewe. Thamani inayopimwa hutokana na mwingiliano kati ya uzoefu halisi wa maumivu, namna mgonjwa anavyoukumbuka, uwezo wake wa kuelewa uwakilishi wa kiakili wa mizani, mazingira ya tathmini, matarajio yake, uzoefu wa zamani na sifa za teknolojia inayotumiwa. Kwa hiyo, usanifishaji na mafunzo ni muhimu katika utafiti, huku katika kliniki kipimo kinachomlenga mgonjwa na kinachoendana na muktadha kikiwa cha msingi. Inasisitizwa hasa kwamba matokeo ya wastani ya tafiti yasitumike badala ya lengo la matibabu la mgonjwa mmoja na kwamba utendaji pia utathminiwe pamoja na ukali wa maumivu.

Kwa Nini Kupima Maumivu Yanayoripotiwa na Mgonjwa ni Vigumu?

Upimaji wa maumivu ni mgumu kwa sababu maumivu ni uzoefu wa moja kwa moja, wa vipengele vingi na wa kibinafsi; badala ya kupima maumivu yenyewe moja kwa moja, mhudumu wa kliniki hupima taarifa ambayo mtu ametoa baada ya kugeuza uzoefu huo kuwa neno, namba au nafasi kwenye mizani, na mchakato huo unaweza kuathiriwa na mambo mengi kama kumbukumbu, uelewa, muktadha na matarajio.

Usimamizi wa maumivu ni mojawapo ya malengo muhimu hasa katika huduma ya upasuaji. Hata hivyo, kupima swali la “je, kuna maumivu?” na swali la “maumivu ni makali kwa kiasi gani?” hakukabili changamoto zilezile. Chanzo kinaeleza kuwa ingawa maumivu yana vipengele kadhaa, kipengele kinachoshughulikiwa mara nyingi zaidi katika mazoezi ya kliniki ni ukali wa maumivu.

Chanzo cha maumivu katika eneo la orofasiali pia si cha aina moja. Chanzo kinatoa mifano mbalimbali kama maumivu ya asili ya meno, maumivu yanayotokana na kiungo cha temporomandibula, maumivu baada ya upasuaji, maumivu ya kineuraljia au kineuropathia, maumivu ya myofasiali na maumivu yanayotokana na tishu laini. Asili tofauti za maumivu hufanya namna mtu anavyoyatambua na kuyaeleza kuwa jambo muhimu pia katika muktadha wa kliniki.

Tatizo la msingi katika mnyororo wa upimaji

Matokeo ya mizani ya maumivu si pato la moja kwa moja la sensa ya kibaiolojia. Kuna hatua kadhaa za mabadiliko katikati:

1. Mtu hupitia maumivu.
2. Hutambua ukali na sifa za maumivu.
3. Ikiwa kipimo kinauliza kuhusu tukio la zamani, huuita tena uzoefu huo kutoka kwenye kumbukumbu.
4. Hujaribu kuelewa mizani inamtaka afanye nini.
5. Hugeuza uzoefu wake kuwa jibu la maneno, namba au kuona.
6. Matokeo hurekodiwa na mhudumu wa kliniki au mtafiti.
7. Alama iliyorekodiwa hufasiriwa kwa madhumuni ya kliniki au utafiti.

Sehemu muhimu ya upendeleo unaojadiliwa na chanzo hutokea katika hatua tofauti za mnyororo huu. Kwa hiyo, ingawa kutumia mizani iliyothibitishwa kiufundi ni muhimu, jambo hilo pekee halihakikishi kipimo kisicho na dosari.

Ni Tofauti Gani za Kivitendo Kati ya VAS, VRS na NRS?

VAS humtaka mtu aonyeshe maumivu kwa kuweka alama kwenye mstari, VRS hutumia makundi ya maneno yaliyoainishwa mapema, na NRS hutumia ukadiriaji wa namba; chanzo kinaona VAS kuwa ya manufaa kwa watu wazima na katika vipimo vinavyorudiwa pale usahihi wa juu zaidi unapohitajika, huku VRS na NRS zikijadiliwa kama chaguo za kivitendo katika hali zinazohitaji urahisi wa matumizi, matumizi ya mdomo, tathmini ya mbali au pale kuna vikwazo vya kimwili na kiutambuzi.

Uhusiano mkubwa kati ya mizani unamaanisha nini?

Chanzo kinaripoti kuwa katika mazingira ya orofasiali kuna ulinganifu mzuri kati ya VAS, VRS na NRS na kwamba uhusiano kati ya VAS na NRS ni zaidi ya %85. Matokeo haya yanaunga mkono kwamba vipimo vinaweza kubadilika katika mwelekeo unaofanana. Hata hivyo, pendekezo la kivitendo la makala si kuchagua kifaa kwa kuangalia kufanana huku pekee, bali kuzingatia sifa za mgonjwa na muktadha wa upimaji.

Watu wanapendelea namna gani ya kutoa taarifa?

Kulingana na fasihi iliyoripotiwa katika chanzo, watu hupendelea kwanza VRS inayotumia maneno, kisha NRS ya namba; VAS inayohitaji alama kuwekwa kwenye mstari hupendelewa kwa kiwango kidogo zaidi. Upendeleo na usahihi wa kipimo si dhana ileile. Kifaa rahisi kutumia kinaweza kuwa na matumizi bora katika hali fulani, huku ugumu wa kifaa kilicho sahihi zaidi ukisababisha makosa katika hali nyingine.

Tathmini ya Kiikolojia ya Papo Hapo Inawezaje Kupunguza Upendeleo wa Ukumbukaji?

Tathmini ya kiikolojia ya papo hapo (Ecological Momentary Assessment; EMA) ni mbinu ya tathmini inayolenga kupunguza utegemezi wa kujenga upya maumivu ya zamani kutoka kwenye kumbukumbu kwa kumwomba mtu arekodi ukali wa maumivu katika wakati ulio karibu na ule ambao uzoefu unatokea.

Upendeleo wa ukumbukaji

Maumivu ni uzoefu unaobadilika kadiri muda unavyopita. Mtu anapoulizwa alijisikiaje saa au siku kadhaa zilizopita, jibu lake si rekodi ya moja kwa moja ya uzoefu wa wakati huo, bali ni uwakilishi uliobaki kwenye kumbukumbu.

Chanzo kinajadili hasa kwamba matukio hasi au yenye hisia kali yanaweza kukumbukwa kwa uwazi zaidi na jambo hili linaweza kuhamisha taarifa kuelekea kuwa “kali zaidi”. Kwa njia hiyo, kipimo kinaweza kuakisi si ukali wa maumivu pekee, bali pia uzoefu mpana zaidi uliotokea pamoja na maumivu.

Faida na kikomo cha EMA

Tathmini kwa EMA inapowekwa karibu zaidi na wakati maumivu yanapotokea, kipindi kinachotegemea kumbukumbu hupungua. Hata hivyo, utafiti hausemi kwamba kupima mara nyingi zaidi ni bora kila wakati kiotomatiki. Kwa kuwa kuwaomba watu watathmini maumivu yao mara nyingi sana kunaweza kuwa na athari ya kisaikolojia, inapendekeza kuweka uwiano katika marudio ya tathmini.

Kwa nini upimaji unaorudiwa unaweza kuwa na manufaa?

Kulingana na chanzo, watu wanaweza kufanya vizuri zaidi katika kulinganisha kuliko kutoa hukumu kamili. Kwa hiyo, vipimo vinavyorudiwa kwa mtu yuleyule vinaweza kuwa na manufaa zaidi kuliko kipimo cha wakati mmoja. Kuongezeka kwa uzoefu wa mgonjwa na mizani pia kunaweza kurahisisha mchakato wa kuripoti.

Upande mwingine ni kwamba matumizi ya kwanza yanaweza kuwa na matatizo zaidi. Chanzo kinaeleza kuwa tathmini mbili au tatu za kwanza za maumivu zinaweza kuwa na uaminifu mdogo kwa sababu mtu bado hajazoea mizani vya kutosha.

Kwa nini mizani inaweza kuchanganya katika matumizi ya kwanza?

Maelekezo kama “weka alama kwenye mstari” au “chagua neno linaloeleza maumivu yako vizuri zaidi” yanaweza kuonekana wazi kwa mtafiti aliyefunzwa, lakini yanaweza kumweka mtumiaji mbele ya maamuzi kadhaa mapya. Chanzo kinaonyesha kuwa mgonjwa anaweza kujiuliza umbo la alama linapaswa kuwa gani, aiweke wapi, au namna ya kueleza uzoefu uliopo kati ya chaguo mbili za maneno/namba.

Kwa hiyo, inapendekezwa katika utafiti kwamba maelekezo sanifu yatolewe kwa lugha na sauti isiyoegemea upande wowote, watathmini wafunzwe na vifaa vifanyiwe majaribio ya awali.

Mfano wa VAS wenye washiriki 180

Mwandishi anatoa mfano kutokana na uzoefu wake wa utafiti uliodhibitiwa kwa wagonjwa wa nje: inaelezwa kuwa kati ya washiriki 180 waliotathminiwa ukali wa maumivu kwa VAS, takribani 20, kwa kiwango kinachoelezwa katika chanzo kuwa takribani %10, waliweka alama zisizokubalika. Uchunguzi huu si seti kuu mpya ya data ya kimajaribio ya makala; ni mfano wa kivitendo unaotolewa katika makala ya Perspectives ili kuonyesha kuwa VAS inaweza kutoa hitilafu za matumizi hata katika hali zilizodhibitiwa.

Kutokana na hili, mwandishi anaona kuwa matatizo ya matumizi yanaweza kuwa muhimu zaidi katika hali halisi za maisha, hasa katika mazingira ya wagonjwa waliolazwa au huduma ya papo hapo. Maelekezo rahisi na mafunzo kabla ya upimaji yanasisitizwa kama suluhisho.

Sababu binafsi na za kimuktadha zinazoweza kuathiri kuripoti maumivu

Chanzo kinataja sifa za kijeni, umri, rangi, uzoefu wa zamani, kiwewe na msongo, ubaguzi na ukosefu wa usawa katika jamii, matukio ya maisha, magonjwa yanayoambatana, maumivu yanayoendelea, sababu za hivi karibuni za kimwili au kisaikososhi, na paresthesia iliyokuwapo kabla kama mifano isiyokamilika ya mambo yanayoweza kubadilisha utambuzi na uripoti wa maumivu.

Kwa hiyo, haipaswi kudhaniwa kuwa kifaa kilekile cha upimaji huchakatwa kupitia mchakato uleule wa kiutambuzi na kiutamaduni kwa watu wote. Chanzo kinapendekeza maelekezo yatolewe kwa lugha rahisi, inayofahamika, na kwa sauti inayofaa kimaduni na kilugha.

Mwelekeo wa kusoma na mpangilio wa mizani

Utafiti pia unajadili kwamba mwelekeo wa mfumo wa maandishi ambao mtu ameuzoea unaweza kuingiliana na kifaa cha upimaji. Kwa kutumia mfumo wa maandishi wa Kichina kama mfano, unapendekeza kwamba vifaa vyenye mwelekeo wa wima vinaweza kuwa vya kawaida zaidi kwa baadhi ya makundi ya watumiaji. Mfano huu haukutokana na jaribio la kulinganisha la makala yenyewe; ni pendekezo la kivitendo linalotumiwa kuonyesha kuwa ufaafu wa lugha na utamaduni unapaswa kuzingatiwa katika usanifu wa kifaa.

Mbinu ya njia mseto

Chanzo kinajadili kuunga mkono mizani ya maumivu iliyothibitishwa kwa mahojiano yaliyolenga mada kama chaguo lenye manufaa. Alama ya namba au ya kikundi hutoa data inayoweza kulinganishwa, huku mahojiano yakitoa muktadha kuhusu hali ambazo maumivu yalitokea, kwa nini mtu alitoa alama hiyo na jinsi maumivu yalivyoathiri utendaji.

Inaweza kufikiriwa kuwa kumwomba mtu aeleze tena alama aliyotoa mwenyewe kunaweza kuleta mzunguko wa kimantiki. Mwandishi anasema kuwa wasiwasi huu ni mdogo zaidi katika tathmini ya maumivu kwa sababu maumivu kwa asili ni uzoefu wa kibinafsi wa mtu.

Je, Mizani ya Kidijitali ya Maumivu ni Sawa Moja kwa Moja na Mizani ya Karatasi?

Kulingana na chanzo, si lazima; kwa kuwa kifaa cha kidijitali kinaweza kubadilisha sifa kama ukubwa wa skrini, urefu wa kimwili wa mizani, kiolesura cha mtumiaji na ufikiaji wa teknolojia, kinaweza kuwa na sifa za kisaikometriki na matumizi tofauti na toleo la karatasi na kalamu, na kwa hiyo matumizi ya kidijitali yanahitaji kuthibitishwa kando.

Faida ya ukusanyaji wa data kidijitali

Vifaa vya kidijitali vinaweza kurahisisha uhamishaji wa data moja kwa moja kwenye mtiririko wa kazi wa uchanganuzi. Hivyo, unukuzi wa mikono unaweza kupunguzwa, muda ukaokolewa na baadhi ya makosa ya uhamishaji data yakazuiwa.

Kwa nini ukubwa wa skrini ni muhimu?

VAS au mizani nyingine ya kuona inapohamishwa kwenye skrini ndogo, hata kama inajaza upana wote wa skrini, urefu wake wa kimwili unaweza kuwa tofauti na ule wa matumizi ya karatasi. Namna mtumiaji anavyogusa, kutelezesha au kuweka alama pia inaweza kubadilika. Kwa hiyo chanzo kinasisitiza kwamba hoja ya “swali lilelile linaonyeshwa kwenye skrini ya kidijitali” haimaanishi moja kwa moja kuwa sifa za upimaji za matoleo hayo mawili ni sawa.

Vikwazo vya kiteknolojia

Uzoefu wa mtu na simu mahiri, kompyuta kibao au violesura fulani vya mtumiaji pia unaweza kuathiri namna anavyotumia kifaa. Faida za kurahisisha za upimaji wa kidijitali zinapaswa kutathminiwa pamoja na vyanzo vipya vya makosa.

Vikwazo vya kimwili, kuona na kiutambuzi

Chanzo kinaeleza kuwa matumizi ya VAS yanaweza kuwa magumu kwa watu wenye ulemavu wa kimwili au wa kuona. Katika hali hizi VRS au NRS zinaweza kutumiwa kwa njia ya mdomo. Katika mazingira ya kipindi cha upasuaji na uangalizi mahututi, hitilafu ya utambuzi inaweza kupunguza uwezo wa mtu kuripoti maumivu yake kwa uthabiti.

Mwandishi anapendekeza kwamba aina bunifu za VAS zinaweza kutengenezwa, lakini vifaa hivyo viundwe kupitia mchakato wa usanifu unaowahusisha watumiaji na vitathminiwe kwa kuendelea katika mazingira halisi ya maisha.

Urahisi wa matumizi kwa watu wazee

Kulingana na chanzo, uwezo wa watu wazee kuitikia NRS na VRS unaweza kuwa bora kwa sababu vifaa hivi ni rahisi na vinaweza kutumiwa kwa njia ya mdomo. Kauli hii haimaanishi kuwa mizani moja lazima ichaguliwe kwa watu wote wazee; kanuni ya jumla ya makala bado ni kuchagua kifaa kulingana na muktadha na sifa za mtu.

Mbinu na Matokeo ya Utafiti

Je, Mabadiliko Sawa ya Alama ya Maumivu Huonyesha Athari Sawa ya Kiutendaji?

Hapana; chanzo kinasisitiza kwamba uhusiano kati ya ukali wa maumivu na utendaji si lazima uwe wa mstari, na kuongezeka na kupungua kwa maumivu kwa kiwango kilekile huenda kusilete athari za kiutendaji zinazolingana kikamilifu.

Makala hutumia mfano wa kufundishia kupitia NRS. Kuzorota kwa utendaji kunakosababishwa na kuongezeka kwa maumivu kwa alama tatu si lazima kuwe sawa kwa ukubwa na uboreshaji wa utendaji unaoweza kupatikana maumivu yanapopungua kwa alama tatu. Mfano huu si mkunjo mpya wa utendaji uliokokotolewa katika utafiti; unatumiwa kuonyesha kwamba ukali wa maumivu na utendaji vinapaswa kuchukuliwa kama matokeo mawili tofauti ya kliniki.

Muundo wa kimbinu wa makala ya Perspectives

Vyanzo vya hitilafu na upendeleo katika upimaji wa maumivu

Kwa nini kuripoti kupita kiasi au chini ya kiwango kunaweza kutokea?

Chanzo kinajadili wazi kwamba alama ya maumivu inaweza kuathiriwa na matarajio ya mgonjwa kuhusu matibabu. Mgonjwa anaweza kufikiri kwamba alama ya juu ya maumivu itamwezesha kupata matibabu zaidi. Kinyume chake pia kinawezekana: mtu anaweza kuripoti maumivu kuwa madogo kuliko yalivyo kwa kuhofu kuonekana kama “mgonjwa mwenye matatizo”.

Kwa hiyo, mawasiliano kati ya mhudumu wa kliniki na mgonjwa yanapaswa kutambuliwa kuwa sehemu ya upimaji. Mgonjwa anapaswa kuelezwa wazi kwamba kuripoti kwa usahihi na uaminifu husaidia kufanya uamuzi unaofaa wa matibabu na kunaweza kusaidia kuepuka vipimo visivyo vya lazima au matibabu kupita kiasi.

Usanifishaji katika mazingira ya utafiti

Ikiwa zaidi ya mtathmini mmoja anahusika katika utafiti, kueleza mizani ileile kwa namna tofauti na watu tofauti kunaweza kusababisha hitilafu ya kimfumo ya upimaji. Kwa hiyo, chanzo kinapendekeza watafiti wapate mafunzo ya pamoja, maelekezo yatumike kwa namna ileile, na uthabiti kati ya watathmini pamoja na uthabiti wa mtathmini mmoja mwenyewe udumishwe kwa kiwango cha juu.

Usanifishaji si suala la kufuata itifaki ya utafiti pekee. Ili kutathmini utendaji halisi wa mizani, mchakato wa upimaji unapaswa kuwa thabiti kadiri iwezekanavyo.

Tofauti kati ya mazingira ya kliniki na mazingira ya utafiti

Matokeo yanayoungwa mkono na utafiti

• VAS, VRS na NRS ni vifaa vilivyothibitishwa na vya kivitendo vinavyoweza kutumiwa katika tathmini ya maumivu ya orofasiali.
• Uchaguzi wa kifaa unapaswa kufanywa kwa kuzingatia pamoja usahihi, urahisi wa matumizi, uwezo wa mtu na muktadha wa upimaji.
• Kuripoti maumivu ya zamani kutoka kwenye kumbukumbu kunaweza kuathiriwa na upendeleo wa ukumbukaji.
• EMA inaweza kusaidia kupunguza tatizo hili kwa kusogeza kipimo karibu na wakati wa uzoefu.
• Kuizoea mizani na maelekezo wazi ni muhimu kwa ubora wa kipimo.
• Haipaswi kudhaniwa kuwa mizani ya kidijitali ina kiotomatiki sifa zilezile za kisaikometriki kama toleo la karatasi.
• Vikwazo vya kimwili, kuona na kiutambuzi vinaweza kuathiri uchaguzi wa mizani.
• Haipaswi kudhaniwa kuwa kuna uhusiano rahisi wa mstari kati ya ukali wa maumivu na utendaji.
• Mabadiliko ya wastani ya maumivu ya kundi la utafiti hayachukui nafasi ya lengo binafsi la kliniki.

Matokeo yasiyoungwa mkono na utafiti

• Haijaonyeshwa kuwa mizani moja ya maumivu ni bora kuliko nyingine kwa wagonjwa wote na mazingira yote ya kliniki.
• Hakuna utafiti mpya wa uthibitishaji wa VAS, VRS au NRS uliofanywa katika makala hii.
• Uhusiano mkubwa kati ya VAS na NRS haumaanishi kuwa vipimo ni sawasawa katika hali zote.
• Chanzo hakitoi mizani mpya ya maumivu ya kidijitali ya matumizi ya kila mahali.
• Mfano wa VAS wa watu 180 hauthibitishi kuwa kiwango kilekile cha alama zisizokubalika kitaonekana katika kliniki zote.
• Haijaonyeshwa kuwa alama moja ya maumivu pekee inaweza kubainisha kikamilifu utendaji wa mtu au matibabu anayohitaji.
• Chanzo hakitoi algoriti ya utambuzi au matibabu mahsusi kwa mgonjwa binafsi.

Ujumbe wa kisayansi wa kivitendo

Ujumbe wenye nguvu zaidi wa kufundishia katika makala hii ya Perspectives ni kwamba mizani ya maumivu si uamuzi wa kliniki wenyewe, bali ni kifaa cha upimaji. Thamani ya namba au maneno huufanya uzoefu wa mgonjwa uonekane kwa njia iliyopangwa; hata hivyo, uaminifu wa thamani hutegemea namna kifaa kinavyoelezwa, wakati kinapotumika, kama mtu anakielewa au la, na muktadha.

Kwa hiyo, katika upimaji wa maumivu, kabla ya swali “ni mizani gani iliyo bora zaidi?” swali “ni mizani gani inayofaa kwa mtu gani, kwa lengo gani, katika mazingira gani, kwa namna gani ya matumizi na kwa mpangilio gani wa ufuatiliaji?” huwa la kiutendaji zaidi.

Maelezo ya Chanzo na Mbinu

Kichwa asili:Assessing pain using patient-reported outcome measures: Pragmatic considerations in clinical and research settings.

Mwandishi: Akilesh Ramasamy.

Taarifa ya kitaaluma katika PDF ya chanzo: MDS (Oral and Maxillofacial Surgery).

Uhusiano wa kitaasisi: Department of Dentistry, Jawaharlal Institute of Postgraduate Medical Education and Research (JIPMER), Karaikal Campus, Puducherry, India.

Aina ya makala: Perspectives.

Maelezo ya toleo la faili iliyopakiwa: POST-PRINT; katika sehemu za chini za kurasa za SSRN za PDF hiyohiyo kuna onyo “Preprint not peer reviewed”.

Rekodi ya bibliografia iliyochapishwa:Journal of Oral and Maxillofacial Surgery, 2024; 82(2):139–141.

DOI: 10.1016/j.joms.2023.11.007.

PMID: 38191208.

PII: S0278-2391(23)01250-8.

Kiungo cha matini kamili kilichotolewa katika PDF ya chanzo: https://www.joms.org/article/S0278-2391(23)01250-8/fulltext

Masuala ya kimaadili: Chanzo kinaripoti “None”.

Mgongano wa maslahi na ufadhili: Chanzo kinaripoti “None to declare”.

Seti mpya ya data: Makala hii ya Perspectives haina seti kuu yake ya data ya kimajaribio. Mwandishi anaripoti kama uchunguzi wa kivitendo mfano wa matumizi ya VAS kwa washiriki 180 kutoka katika utafiti wake wa awali uliodhibitiwa.

Leseni: Kwa kuwa PDF iliyopakiwa haina tamko la leseni huria linaloweza kuthibitishwa, ruhusa ya kutumia tena haijachukuliwa kuwa ipo.

Dokezo la mbinu la Verianla: Maudhui haya si tafsiri ya matini kamili ya makala chanzo wala uandishi upya wa aya kwa aya. Taarifa za kimatibabu na kimbinu zinazoweza kuthibitishwa, sifa za vifaa vya upimaji, vyanzo vya upendeleo, mapendekezo ya matumizi na mipaka ya tafsiri vimetolewa kutoka kwenye chanzo na kupangwa upya katika muundo huru wa kielimu. Masafa ya mizani, viwango vya ukomo, viwango vya mafanikio ya kliniki au mapendekezo ya utambuzi/matibabu ambayo hayapo kwenye chanzo hayajaongezwa.