Maʿlûmâta müstenid infilâḳ menʿi çerçevesi, geçmiş ṣanâyiʿ ḥâdiseleri tedḳîḳ raporlarındaki metnî örüntülerden tekerrür eden emniyyet nokṣânlarını istiḫrâc etmek ve bu nokṣânların birbirine ne sûretle teʾsîr eylediğini hiyerarşik olarak tertîb etmek içün Ṭabîʿî Lisânların İşlenmesi (Natural Language Processing, NLP) ile Tefsîrî Yapısal Modellemeyi (Interpretive Structural Modelling, ISM) birleştiren bir usûldür. Tedḳîḳ, WorkSafeBC veri tabanındaki 29 ṣanâyiʿ infilâḳı raporunu taḥlîl etmektedir. Metinlerden istiḫrâc olunan mütekerrir göstergeler arasında Proses Emniyyeti İdâresi (Process Safety Management, PSM) nokṣânları, żaʿîf emniyyet kültürü, ġayr-i müʾessir koruyucu tedbîrler, kontrol hiyerarşisinin nâḳıṣ tatbîḳı ve Inherently Safer Design (ISD) prensiblerinin tatbîḳ edilmemesi bulunmaktadır.

Raporların el ile taranmasıyla çapraz murâḳabe olunan netîcelerde PSM nokṣânları mecmûʿ göstergelerin %33'ünü, żaʿîf emniyyet kültürü %27'sini, koruyucu tedbîrlerin ʿadem-i teʾsîri %23'ünü, kontrol hiyerarşisinin tatbîḳ olunmaması %11'ini ve ISD nokṣânı %6'sını teşkîl etmektedir. ISM hiyerarşisi ise bu göstergeleri yalnız tekerrür mikdârlarına göre sıralamak yerine hangilerinin diğer emniyyet mesʾelelerini sevk eylediğini göstermeyi hedeflemektedir.

Tedḳîḳın en mühim ḥaddi, usûlün geçmiş ḥâdise raporlarından öğrenmesidir. Teşekkül ettirilen sistem henüz yeni bir infilâḳın iḥtimâlini ânî olarak ḥesâb eden taṣdîḳ olunmuş bir öngörü modeli değildir. Kezâ “bu emniyyet âmilleri tatbîḳ olunsaydı ḥâdiseler menʿ olunabilirdi” müṭâlaʿası, geçmiş ḥâdiselerden istiḫrâc edilmiş bir emniyyet tefsîri mâhiyetindedir; murâḳabeli tecrübe ile ölçülmüş sebebî bir teʾsîr değildir.

Niçün yalnız münferid ḳażâlara bakmak kâfî değildir?

İnfilâḳ tedḳîḳleri ekseriyâ tek bir ḥâdisenin fennî sebeplerine temerküz eder: hangi gaz terâküm etti, hangi saṭḥ ateşleme menbaʿı oldu, hangi teçhîzât arızalandı veya hangi prosedür taʿḳîb olunmadı? Bu tafṣîlât lâzımdır; lâkin muḫtelif sektörlerdeki onlarca rapor beraber tedḳîḳ olunduğunda tekerrür eden daha yüksek seviyeli teşkîlât örüntüleri görülebilir.

Tedḳîḳın maḳṣadı tam olarak bu müşterek cihetleri meydana çıkarmaktır. İnşâʾatta vukûʿ bulan bir buhar infilâḳı ile bir kereste tesisindeki toz infilâḳı fizikî cihetten muḫtelif olabilir; buna rağmen her ikisinde de nâḳıṣ tehlike taʿrîfi, eksik taʿlîm, emîn çalışma prosedürünün bulunmaması veya ġayr-i müʾessir mühendislik korumaları tekerrür edebilir. Maʿlûmâta müstenid yaklaşım, ḥâdiselerin fennî iḫtilâflarının ardındaki müşterek emniyyet idâresi nokṣânlarını metin madenciliği vâsıtasıyla görünür hâle getirmeye çalışır.

Geçmiş infilâḳ raporlarından istikbâle âʾid emniyyet evleviyyetleri nasıl istiḫrâc olunabilir?

Tedḳîḳ evvelâ ḥâdise raporlarının metnini NLP ile makinece taḥlîl olunabilir hâle getirir, ardından beraber tekerrür eden kelimeleri müşterek zuhûr şebekesine tahvîl eder ve nihâyet bu kelimelerin temsil eylediği emniyyet âmillerini ISM kullanarak sebeb-teʾsîr cihetli bir hiyerarşiye yerleştirir.

Maʿlûmât menbaʿı: 29 WSBC infilâḳ ḥâdisesi

Taḥlîl, WorkSafeBC'nin British Columbia'daki ṣanâyiʿ ḥâdiseleri tedḳîḳ raporlarına istinâd eder. Veri kümesinde cemʿan 29 ḥâdise vardır. Ḥâdiseler arasında buhar infilâḳları, gaz infilâḳları, toz infilâḳları, parlama yangınları ve sıkıştırılmış gaz/buhardan mütevellid fizikî infilâḳlar bulunmaktadır.

Tedḳîḳ olunan sektörler arasında balıkçılık ve denizcilik, inşâʾat, nakliyât, ormancılık, petrol ve gaz, imâlât ve cetvelde ayrıca otomotiv ḥâdiseleri yer alır. Böylece taḥlîl yalnız tek bir infilâḳ mekanizmasına veya tek bir ṣanâyiʿ şubesine merbûṭ değildir.

Kimyevî ve fizikî infilâḳ tefrîḳi

Menbaʿ, ḥâdiseleri enerji açığa çıkış mekanizmasına göre fizikî ve kimyevî infilâḳlar cihetinden müṭâlaʿa eder. Kimyevî infilâḳlarda kimyevî reaksiyon kısa müddette enerji açığa çıkararak basıncın yükselmesine sebeb olur. Fizikî infilâḳlarda ise enerji ekseriyetle basıncın terâkümü ve kabın veya sistemin bütünlüğünün bozulmasıyla serbest kalır.

Tedḳîḳda müṭâlaʿa olunan kimyevî infilâḳlar arasında buhar, gaz ve toz infilâḳları bulunmaktadır. Menbaʿ bunların tedḳîḳ olunan misâllerde detonasyon değil, deflagrasyon olarak değerlendirildiğini beyân eder. Deflagrasyonda reaksiyon cephesi yanmamış maddeye ısı iletimi, taşınım veya radyasyon yoluyla enerji naklederek ses altı sürʿatlerde ilerler; detonasyonda ise enerji şok dalgası ve ses üstü intişâr ile naklolunur.

Birinci merḥale: metnin hazırlanması

Ḥâdise raporlarındaki ḫulâṣa, sebeb ve katkıda bulunan âmiller kısımları doğrudan şebeke taḥlîline verilmez. Metin evvelâ makine işlemesine muvâfıḳ hâle getirilir. Menbaʿ tedḳîḳında açık kaynaklı KH Coder kullanılmıştır.

Tedḳîḳda KH Coder'ın standart İngilizce stopword dosyası kullanılır ve sahâ iḫtiṣâṣına göre kelime ilâve olunup çıkarılabilir. Lemmatizasyon tercîḥ olunduğunda nahvî siyâḳ nazar-ı iʿtibâra alınır; bu cihetle yalnız ek kesmeye müstenid basit stemming işleminden ayrılır.

İkinci merḥale: müşterek zuhûr şebekesi

Müşterek zuhûr şebekesi, aynı metnî siyâḳlarda beraber görülen kelimeler arasındaki münâsebetlerin grafik temsîlidir. Düğümler kelimeleri, bağlantılar ise beraber zuhûr münâsebetlerini gösterir. Düğümün büyüklüğü kelimenin ne kadar sık geçtiğini temsil eder.

Kelime çiftleri arasındaki münâsebet kuvvetinin taʿyîninde Jaccard katsayısı kullanılmış ve tedḳîḳda eşik ḳıymeti 0,26 seçilmiştir. Maḳṣad, kuvvetli beraber-görülme münâsebetlerini muḥâfaza ederken şebekeyi maʿlûmât taşımayan żaʿîf bağlantılarla aşırı doldurmamaktır.

Menbaʿ şebeke içün 129 düğüm ve 194 kenar rapor etmektedir. Ayrıca 29 ḥâdiseden cemʿan 18 alt grafik teşkîl olunmuştur. Şebeke yoğunluğu ḫuṣûṣunda menbaʿ içinde küçük bir sayısal tenâḳuż vardır: çıktı satırında D=0,023 yazarken hemen sonraki îżâḥda yoğunluk 0,025 olarak verilmektedir. Bu sebeble yoğunluk ḳıymeti tek bir ḳaṭʿî sayı olarak taṣḥîḥ edilmemelidir.

Müşterek zuhûr şebekesi hakîkî ḥâdiselerde neyi yakaladı?

Balıkçılık ve denizcilik sektöründeki bir ḥâdisede tekne yakıt aldıktan sonra infilâḳ etmiş; operatör vefât etmiş, yolcu ve çalışan yaralanmıştır. Müşterek zuhûr şebekesinde “training” ve “instruction” mefhûmları belirginleşmiştir. Tedḳîḳ raporu da operatörün motoru çalıştırmadan evvel sintine fanını lâzım olan müddet boyunca çalıştırmadığını, bunun benzin buharı terâkümüne katkıda bulunduğunu bildirmiştir. Tedḳîḳ bu unsurları PSM dâhilindeki nokṣânlarla irtibâtlandırır.

Kapalı mahaldeki bir inşâʾat infilâḳında nâḳıṣ havalandırma, nâḳıṣ tehlike taʿrîfi ve risk değerlendirmesi, emîn çalışma prosedürünün eksikliği, taʿlîm ve nezâret nokṣânı tekerrür eden mevżûʿlar olarak taʿyîn olunmuştur.

Odun işleme tesislerindeki toz infilâḳlarında ise toz toplama sistemlerinin bulunmaması veya nâḳıṣ olması, ġayr-i müʾessir kontrol tedbîrleri ve havadaki odun tozunu artıran konveyör tertîbleri öne çıkmıştır. Menbaʿ, bu bulguları kontrol hiyerarşisi ve ISD ile irtibâtlandırır.

Lastik ve jant işlemleriyle alâkalı dört fizikî infilâḳda emîn çalışma prosedürlerine riʿâyet edilmemesi, nâḳıṣ taʿlîm, nâḳıṣ taʿlîmât ve nezâret müşterek mevżûʿlar olarak görülmüştür. Bu misâller, fizikî mekanizma muḫtelif olsa dahi teşkîlâtî emniyyet nokṣânlarının tekerrür edebileceğini gösterir.

Petrol ve gaz ḥâdiselerinde elektrostatik boşalma, ġayr-i müʾessir grounding ve bonding, hortum muʿâyenesi nokṣânları, nâḳıṣ tehlike taʿrîfi, emîn çalışma prosedürlerine riʿâyet edilmemesi ve nezâret eksikliği şebekede tekerrür eden bağlantılar olarak meydana çıkmıştır.

Üçüncü merḥale: göstergeleri emniyyet âmillerine tahvîl etmek

Metinde “training”, “inspection”, “procedure”, “grounding”, “supervision” gibi kelimelerin sık görülmesi tek başına bir idâre ḳarârı meydana getirmez. Muḥaḳḳıḳlar bu metnî göstergeleri daha geniş emniyyet mefhûmlarına bağlar: PSM, emniyyet kültürü, ISD, kontrol hiyerarşisi ve koruyucuların teʾsîr derecesi.

Bu merḥalede sahâ iḫtiṣâṣı fevḳalâde mühimdir. Tedḳîḳ, müşterek zuhûr şebekesinden çıkan münâsebetleri mekanik olarak “nedensellik” diye kabul etmek yerine ḥâdise tedḳîḳ raporlarıyla el ile muḳāyese eder ve ardından ISM'de kullanılacak siyâḳî münâsebetleri teşkîl eder.

Dördüncü merḥale: ISM ile hiyerarşinin teşkîli

Interpretive Structural Modelling (ISM), muʿaḳḳad bir sistemde hangi unsurun diğerine teʾsîr ettiğini cihetli münâsebetler sûretinde tertîb ederek hiyerarşi teşkîl eden bir ḳarâr destek usûlüdür.

İlk merḥalede her emniyyet âmili çifti içün siyâḳî münâsebet taʿyîn olunur. Bir âmilin diğerine teʾsîr edip etmediği sahâ maʿlûmâtıyla değerlendirilir. Ardından Structural Self-Interaction Matrix (SSIM) teşkîl olunur.

SSIM daha sonra ikili Reachability Matrix (RM) yapısına tahvîl olunur. V içün (x,y)=1 ve (y,x)=0; A içün bunun ʿaksi; X içün iki cihet de 1; O içün iki cihet de 0 kullanılır.

Ardından geçişlilik ilâve olunur. Eğer x, y'ye ve y de z'ye teʾsîr ediyorsa x'in z üzerinde dolaylı teʾsîri bulunduğu kabul olunur ve bu münâsebet menbaʿda 1* ile gösterilir. Böylece Final Reachability Matrix (FRM) elde olunur.

FRM, reachability ve antecedent kümelerine ayrılır. Bir âmilin reachability kümesiyle iki kümenin kesişiminin tevâfuḳ ettiği hâlde âmil hiyerarşinin üst seviyesine taʿyîn olunur. İşlem bütün âmiller seviyelendirilinceye kadar mükerreren devâm eder. Son merḥalede conical matrix tertîb olunur ve cihetli münâsebetler bir digraph'a tahvîl edilir.

Tedḳîḳın Usûlü ve Netîceleri

29 ḥâdiseden istiḫrâc olunan beş ana emniyyet nokṣânı

Bu nisbetler, bir infilâḳın tek başına %33 nisbetinde PSM tarafından “meydana getirildiği” şeklinde tefsîr edilmemelidir. Bunlar 29 ḥâdisenin raporlarında taʿrîf olunan müşterek gecikmeli göstergelerin tedḳîḳ tarafından yapılan tasnîfindeki paylarıdır.

En yüksek evleviyyet yalnız en sık görülen mesʾeleye mi verilmelidir?

Hayır. Tedḳîḳın ISM merḥalesinin maḳṣadı, yalnız hangi göstergenin ne kadar sık görüldüğünü değil, hangi esâs idâre nokṣânlarının diğer muvaffakiyetsizlikleri yukarıya doğru sevk ettiğini taʿyîn etmektir; bu sebeble kaynakların evleviyyetlendirilmesi tekerrür ile hiyerarşik sevk kuvvetini beraber değerlendirmeyi hedefler.

Beş seviyeli emniyyet hiyerarşisi

Bu yapı, taʿlîm veya prosedür nokṣânlarını “alt seviye insan ḫaṭâsı” diye tecrîd etmenin nâ-kâfî olabileceğini gösterir. Menbaʿın ISM tefsîrine göre bu unsurlar PSM'nin daha üst seviyedeki sistemik muvaffakiyetsizliklerini besler; żaʿîf PSM ise tasarım merḥalesinde ISD kullanımını tahdîd eder ve müʾesseseyi mühendislik veya idârî kontrollere daha ziyâde tâbiʿ hâle getirir.

ISD niçün merkezî bir mevḳıʿdadır?

Inherently Safer Design yaklaşımında esâs fikir, tehlike zuhûr ettikten sonra onu bariyerlerle idâre etmek yerine mümkin olduğu ḳadar tehlikeyi menbaʿında izâle etmek veya azaltmaktır. Menbaʿ, kontrol hiyerarşisini beş basamakla ele alır: eliminasyon; substitüsyon/minimizasyon/moderasyon/basitleştirme; mühendislik kontrolleri; idârî kontroller; şahsî koruyucu teçhîzât.

Meselâ havadaki büyük mikdârda odun tozunu sonradan kontrol etmek yerine sistem tasarımının toz terâkümünü daha evvel azaltması yahut yanıcı buhar bulunan bir teçhîzâtda ateşleme menbaʿını tasarım merḥalesinde izâle etmek ISD manṭıḳına daha yakındır.

Safeguard ʿadem-i teʾsîri ile ateşleme menbaʿı münâsebeti

Menbaʿ, ISM yapısında ġayr-i müʾessir koruyucuların elektrostatik boşalma, ḳıvılcım veya sıcak saṭḥ gibi ateşleme menbaʿlarının mevcûdiyyetinin devâmına katkıda bulunabileceğini gösterir. Nâḳıṣ grounding/bonding, teçhîzât kontrolünün nâḳıṣlığı veya koruyucu sistemlerin muntazam baḳım görmemesi, yanıcı atmosfer mevcut olduğunda ḥâdise iḥtimâlini artıran şerâit olarak değerlendirilir.

Emniyyet kültürü de burada yalnız mücerred bir müʾessese siyâseti değildir. Menbaʿın hiyerarşik tefsîrinde standartlara riʿâyet, koruyucuların muhâfazası, geçmiş ḥâdiselerden öğrenme ve emniyyetin ḳarâr süreçlerinde evleviyyetlendirilmesi yoluyla fennî bariyerlerin gerçekten müʾessir kalıp kalmamasına teʾsîr eden bir âmildir.

El ile çapraz murâḳabe ne gösterdi?

Muḥaḳḳıḳlar müşterek zuhûr şebekesi tarafından istiḫrâc olunan anlatıyı WSBC tedḳîḳ raporlarını el ile tarayarak murâḳabe etmiştir. Menbaʿ, şebekenin taḥlîl olunan 29 ḥâdiseden mesʾûl olarak taʿrîf edilen gecikmeli göstergelerin tamâmını yakaladığını bildirir.

Lâkin bu murâḳabeyi hâricî veri kümesi doğrulamasıyla karıştırmamak lâzımdır. Aynı ḥâdise raporlarının ehl-i iḫtiṣâṣ eliyle okunması ile şebeke çıktısının muḳāyesesi, otomatik metin taḥlîlinin menbaʿ vesîḳalarındaki muhtevâ ile tevâfuḳ edip etmediğini değerlendirir; muḫtelif bir ḥâdise âleminde taʿmîm edilebilirliğini tek başına isbât etmez.

Safety 5.0 ile irtibât

Tedḳîḳ bu usûlü Safety 5.0 çerçevesi dâhilinde mevḳıʿlandırır. Buradaki maḳṣad yapay zekâ veya veri taḥlîlini insan iḫtiṣâṣının yerine ikāme etmek değildir. Bilʿakis, geçmiş ḥâdiselere âʾid büyük mikdârda maʿlûmâttan muntazam örüntüler istiḫrâc ederek emniyyet müteḫaṣṣıṣları, düzenleyiciler ve proses tasarımcılarının hangi sistemik sahâlara evvelâ kaynak taḫṣîṣ edeceğine dâʾir daha izlenebilir bir ḳarâr esâsı teşkîl etmektir.

Bu sebeble NLP otomatik olarak “ḳażânın hakîkî kök sebebini bilen” bir sistem gibi ele alınmamalıdır. Metnî münâsebetleri istiḫrâc eder; bunların emniyyet mühendisliği maʿnâsına tahvîli ve ISM'deki cihetli münâsebetlerin teşkîli hâlâ sahâ maʿlûmâtına istinâd eder.

Tedḳîḳın ṣanâyiʿde istiʿmâl potansiyeli

Müʾellifler usûlün yalnız WSBC veri tabanıyla maḥdûd olmak mecbûriyyetinde olmadığını ve muḫtelif ḥâdise veri tabanlarına ölçeklenebileceğini müdâfaʿa etmektedir. Muḥtemel müstaʿmiller arasında proses emniyyeti müteḫaṣṣıṣları, düzenleyiciler ve proses tasarımcıları bulunmaktadır.

ʿAmelî istiʿmâlde sistem, yüzlerce ḥâdise raporunda tekerrür eden PSM veya emniyyet kültürü nokṣânlarını el ile birer birer aramak yerine bunları önceden süzebilir; daha sonra ISM, kaynakların yalnız en görünür netîceye değil yüksek sevk kuvvetine mâlik esâs sebeplere tevcih edilmesini destekleyebilir.

İlmî ve usûlî ḥudûdlar

Tedḳîḳın mevcut tatbîḳı 29 WSBC ḥâdise raporuna istinâd eder. Bu sebeble muḫtelif memleket mevzuʿâtlarında, muḫtelif raporlama kültürlerinde veya başka ṣanâyiʿ şubelerinde aynı nisbetlerin cârî olduğu gösterilmiş değildir.

Metin madenciliğinin çıktısı raporların nasıl yazıldığına da tâbiʿdir. Bir âmil bir tedḳîḳ raporunda tafṣîlâtlı yazılmış, başka bir raporda daha muḫtaṣar ifâde edilmiş olabilir. Kelime tekerrürü ile hakîkî fizikî sebebiyyet aynı mefhûm değildir.

Jaccard eşiği 0,26 olarak seçilmiş, lâkin menbaʿda bu eşik içün şümûllü bir hassâsiyyet taḥlîli rapor edilmemiştir. Binâʾenaleyh başka bir eşik ḳıymetinde şebekenin tafṣîlâtının nasıl değişeceği bu tedḳîḳ tarafından kemmî olarak gösterilmemektedir.

ISM siyâḳî münâsebetlerinin teşkîlinde sahâ iḫtiṣâṣı mühim rol oynar. Bu, usûlün kuvvetli cihetlerinden biri olduğu kadar tefsîre tâbiʿiyyet meydana getiren bir ḫuṣûṣiyyettir; hiyerarşik oklar sırf istatistikî korelasyonlardan otomatik sûrette istiḫrâc edilmemektedir.

Nihâyet, tedḳîḳ proaktif ve ileride öngörücü bir emniyyet sistemine esâs olabilecek bir yapı arz etse de henüz infilâḳ iḥtimâlini ḥesâb eden taṣdîḳ olunmuş kemmî bir tahmîn modeli meydana getirmemiştir. Müʾelliflerin müstaḳbel çalışma tekliflerinden biri, müşterek gecikmeli göstergeler üzerinden kemmî muhâkeme yapabilecek bir causality modeli geliştirmektir.

Netîce

Tedḳîḳın esâs katkısı, ṣanâyiʿ infilâḳı raporlarını yalnız ḥâdise arşivi olarak görmek yerine maʿlûmât menbaʿına tahvîl etmesidir. NLP, dağınık metnî raporlardaki tekerrür eden emniyyet işâretlerini görünür hâle getirirken ISM bu işâretleri bir ḳarâr hiyerarşisine yerleştirir.

29 ḥâdisenin taḥlîlinde PSM nokṣânları ile żaʿîf emniyyet kültürü en büyük payları taşımış; ISM ise proses tehlike taḥlîli, işletme prosedürleri, taʿlîm, yükleniciler ve mekanik bütünlük gibi esâs PSM unsurlarını hiyerarşinin en yüksek sevk kuvvetine mâlik taban tabakasına yerleştirmiştir.

Bu sebeble tedḳîḳın emniyyet mesajı yalnız “daha fazla bariyer ilâve etmek” değildir. Daha kuvvetli PSM, daha kuvvetli emniyyet kültürü ve tasarım merḥalesinde ISD tatbîḳı, ḥâdise silsilesinin daha erken merḥalelerine müdâhale potansiyeli taşır. Bununla beraber bu netîceler geçmiş WSBC raporlarından istiḫrâc edilmiş bir preprint taḥlîline istinâd eder ve istikbâlde müstaḳil veri tabanlarında, hassâsiyyet taḥlîllerinde ve kemmî causality modellerinde sınanmalıdır.

Menbaʿ ve Usûl Ḫuṣûṣunda Not

Aṣlî çalışma:A Data-Driven Approach to Explosion Prevention in High-Hazard Industry Sectors.

Müʾellifler: Mohammad Zaid Kamil, Faisal Khan ve Paul Amyotte. Menbaʿ PDF'nin müʾellif sırası aynen muḥâfaza olunmuştur.

Müʾesseseler: Mohammad Zaid Kamil ve Paul Amyotte, Department of Process Engineering and Applied Science, Dalhousie University, Halifax, Nova Scotia, Canada; Faisal Khan, Mary Kay O’Connor Process Safety Center, Texas A&M University, College Station, Texas, USA.

Menbaʿ nevʿi: Retrospektif ṣanâyiʿ ḥâdisesi raporu taḥlîli, NLP esâslı metin madenciliği ve ISM esâslı ḳarâr/hiyerarşi modelleme tedḳîḳı.

Platform: SSRN; menbaʿ PDF abstract=7275428 kaydını göstermektedir.

Hakemlik: Menbaʿ açıkça preprint ve hakem değerlendirmesinden geçmemiş çalışma olarak işâretlenmiştir.

Konferans irtibâtı: Çalışma ISHPMIE 2026 ile alâkalıdır. Menbaʿ metin usûlün Kaohsiung, Taiwan'daki sempozyumda takdîm olunduğunu beyân etmektedir.

DOI, mecmûʿa ve açık lisans: Yüklenen PDF'de bu preprint içün taṣdîḳ olunmuş DOI, mecmûʿa version-of-record veya açık lisans maʿlûmâtı verilmemiştir. Bu sebeble doğrudan menbaʿ şeklinin yeniden istiʿmâli yerine müstaḳil Verianla görsel yeniden inşâsı tercîḥ edilmelidir.

Maʿlûmât menbaʿı: WorkSafeBC ṣanâyiʿ ḥâdiseleri tedḳîḳ veri tabanından 29 infilâḳ ḥâdisesi.

Yazılım: Metin ön-işleme ve müşterek zuhûr taḥlîli içün açık kaynak KH Coder.

NLP işlemleri: Tokenizasyon, gürültü/stopword tasfiyesi, POS etiketleme ve kök/lemma tahvîli.

Müşterek zuhûr parametresi: Jaccard katsayısı eşiği 0,26.

Şebeke: 129 düğüm, 194 kenar ve 18 alt grafik. Yoğunluk PDF'de bir yerde 0,023, îżâḥ cümlesinde 0,025 olarak verildiğinden tek bir taṣḥîḥ edilmiş ḳıymet kullanılmamıştır.

Hiyerarşik usûl: Interpretive Structural Modelling; siyâḳî ikili münâsebetler, SSIM, Reachability Matrix, geçişlilik, Final Reachability Matrix, seviye tefrîḳi, conical matrix ve digraph merḥalelerini kullanır.

Ana netîceler: PSM nokṣânları %33; żaʿîf emniyyet kültürü %27; safeguard ʿadem-i teʾsîri %23; kontrol hiyerarşisinin tatbîḳ olunmaması %11; ISD nokṣânı %6.

Doğrulama yaklaşımı: Müşterek zuhûr şebekesi netîceleri aynı WSBC tedḳîḳ raporlarının el ile taranmasıyla çapraz murâḳabe olunmuştur. Bu, müstaḳil hâricî veri kümesi doğrulaması değildir.

Finansman: WorkSafeBC Research Grants Program, Ralph McGinn Postdoctoral Fellowship, RS2024-RM01. Menbaʿ ayrıca Faisal Khan içün Mary Kay O’Connor Process Safety Center desteğini bildirir.

Maʿlûmâtın erişilebilirliği: Menbaʿ ḥâdise raporları WSBC'nin halka açık ḥâdise tedḳîḳ veri tabanına istinâd etmektedir. Tedḳîḳ ayrıca usûlün açık kaynak KH Coder ile yeniden tatbîḳ edilebilirliğini vurgular.

Menfaʿat tezâdı: Menbaʿ PDF'de ayrı bir menfaʿat tezâdı beyânı zâhir sûrette verilmemiştir; bu sebeble maʿlûmât uydurulmamıştır.

Esâs ḥudûdlar: 29 WSBC ḥâdisesine müstenid retrospektif tasarım; rapor yazım şekline tâbiʿ metnî veri; Jaccard eşiği içün raporlanmış şümûllü hassâsiyyet taḥlîlinin bulunmaması; ISM münâsebetlerinde sahâ iḫtiṣâṣı iḥtiyâcı; müstaḳil veri tabanında hâricî doğrulamanın henüz gösterilmemesi; kemmî infilâḳ-iḥtimâli modelinin müstaḳbel çalışma olarak bırakılması.

Verianla hazırlama usûlü: Menbaʿın aṣlî cümle yapısı, grafik tertîbi ve şekil estetiği yeniden üretilmemiştir. Taṣdîḳ olunabilir usûl merḥaleleri, ḥâdise verileri, yüzdeler, şebeke ḫuṣûṣiyyetleri, hiyerarşik münâsebetler, netîceler ve ḥudûdlar istiḫrâc edilmiş; bunlar müstaḳil Türkçe öğretici yapı dâhilinde yeniden îżâḥ olunmuştur. Menbaʿda bulunmayan tecrübe, istatistik, infilâḳ iḥtimâli veya model başarısı ilâve edilmemiştir.