Академиялык изилдөөлөр, түшүнүктүү тил

Verianla | Кыргызча академиялык изилдөөлөр жана илим

27 сентябрь 2026, Жекшемби
VERİANLAКөз карандысыз илимий басма
Менюну ачуу же жабуу
...
Башкы бет / Колдонмо илимдер / Компьютер илими / Рактагы Өлүм Себебин Туура Эмес Классификациялоонун Тармактык Талдоосу Метастаздык Жолдордун Издерин Ачып Берет: Эмчек–Өпкө жана Башка Анатомиялык Аймак Жуптары боюнча Табылгалар
Компьютер илими

Рактагы Өлүм Себебин Туура Эмес Классификациялоонун Тармактык Талдоосу Метастаздык Жолдордун Издерин Ачып Берет: Эмчек–Өпкө жана Башка Анатомиялык Аймак Жуптары боюнча Табылгалар

Бул изилдөө рак бейтаптарынын катталган өлүм себептери мурдагы рак диагноздору менен канчалык дал келерин жана дал келбестиктер туш келдиби же белгилүү анатомиялык багыттарда топтолобу деген суроону изилдейт.

14/08/2026  Veri Anla 26 көрүү
Рактагы Өлүм Себебин Туура Эмес Классификациялоонун Тармактык Талдоосу Метастаздык Жолдордун Издерин Ачып Берет: Эмчек–Өпкө жана Башка Анатомиялык Аймак Жуптары боюнча Табылгалар

Бул изилдөө рак бейтаптарынын катталган өлүм себептери мурдагы рак диагноздору менен канчалык дал келерин жана дал келбестиктер туш келдиби же белгилүү анатомиялык багыттарда топтолобу деген суроону изилдейт. Бразилиянын Ceará штатында 2014–2019-жылдар аралыгындагы өлүм жазуулары калкка негизделген рак реестрлери менен байланыштырылып, 11.226 гистологиялык жактан тастыкталган рак өлүмү талданган. Алардын 2.502синде, болжол менен %22синде, катталган Өлүм Себеби (Cause of Death, CoD) бейтаптын диагноз тарыхындагы эч бир рак диагнозу менен дал келген эмес. Изилдөөчүлөр Акыркы Диагноз (Last Diagnosis, LD) менен CoD ортосундагы бул дал келбестиктерди багытталган жана салмакталган Дал Келбестик Тармагы (Inconsistency Network, IN) катары моделдештиришкен. Эң байкаларлык үлгүлөрдүн арасында Cervix→Uterus, Stomach→Esophagus жана Breast→Lung байланыштары болгон. Аялдарда акыркы эмчек рагы диагнозунан өпкө рагынын өлүм себебине кеткен агым оңдолгон эсептөөлөрдө эмчек рагынан өлүм көрсөткүчүнүн жогорулашы жана өпкө рагынан өлүм көрсөткүчүнүн төмөндөшү багытында таасир көрсөткөн. Ошентсе да изилдөө байкоочу мүнөздө; жеке бейтаптарда өлүм себеби туура эмес жазылганын же метастаз чыныгы өлүм механизми болгонун түздөн-түз тастыктаган жеке аутопсиялык дал келтирүү жүргүзүлгөн эмес.

Изилдөөнүн маанилүү жагы өлүм күбөлүгүндөгү дал келбестикти жөн гана жалпы ката көрсөткүчү катары эмес, кайсы рак аймагынан кайсы аймакка жылганын талдоосу. Тармак моделинде багытталган кыр бейтаптын акыркы биринчилик залалдуу шишик диагнозу бир анатомиялык аймакта болуп, өлүм себеби башка рак аймагы катары катталган учурларды билдирет. Эң көп кездешкен 25 LD→CoD жуптун арасында Cervix→Uterus 115, Stomach→Esophagus 99, Colorectum→Gastrointestinal Tract 87 жана Breast→Lung 52 дал келбеген өлүм менен айырмаланган. Breast→Lung учурларынын 50сү аялдарга тиешелүү.

Изилдөө ошондой эле адабияттан чогултулган, 1.922 учурдан турган көз карандысыз аутопсия маалымат топтомундагы метастаз ыктымалдуулуктарын тармактагы дал келбестик ыктымалдуулуктары менен салыштырат. Breast→Lung жубу дал келбестик ыктымалдуулугун да, метастаз ыктымалдуулугун да жогору көрсөткөн, ал эми Wilson ишеним интервалдары салыштырмалуу тар болгон. Бул шайкештик айрым өпкө рагы өлүм жазуулары метастаздык эмчек рагы менен байланыштуу болушу мүмкүн деген гипотезаны колдойт; бирок өзүнчө маалымат топтомдору колдонулгандыктан, бул байланыш жеке учурларда түз далил эмес.

Түркия жагынан: Изилдөөнүн ыкмасы Түркияда рак реестрлери, өлүмдү билдирүү системасы, оорукана жазуулары жана ылайыктуу текшерүү булактарынын ортосунда маалымат байланышы түзүлө алган шарттарда методологиялык жактан изилдениши мүмкүн. Айрыкча биринчилик шишик менен метастаздык аймактын өлүм күбөлүктөрүндө аралашып кетишин багытталган тармактар аркылуу талдоо рак өлүм статистикасынын сапат көзөмөлүнө салым кошо алат. Бирок Cearáдагы %22 дал келбестик көрсөткүчү, Breast→Lung бөлүштүрүлүшү же изилдөөдө эсептелген оңдоо багыттары Түркиянын рак өлүм көрсөткүчтөрүнө түздөн-түз колдонулбайт. Түркия үчүн өзүнчө реестр дал келтирүүсү, диагнозду текшерүү, коддоо практикасын талдоо жана мүмкүн болсо көз карандысыз клиникалык же post-mortem тастыктоо талап кылынат.

Изилдөөнүн негизги маселеси эмне?

Рак өлүм статистикасында канча адам каза болгону гана эмес, өлүм кайсы биринчилик ракка таандык кылынганы да маанилүү. Улуттук жана аймактык рак жүгү рейтингдери, саламаттык сактоо ресурстарын бөлүштүрүү, скрининг программалары жана дарылоону пландоо ушул классификацияларга таянышы мүмкүн. Бирок өлүм күбөлүгүнө жазылган рак аймагы бейтаптын чыныгы биринчилик шишиги менен дайыма эле бирдей боло бербейт.

Изилдөөчүлөр көтөргөн маселе — салттуу оңдоо ыкмалары көбүнчө топтолгон статистиканы кайра бөлүштүргөнү менен, бейтаптын диагноз тарыхындагы анатомиялык жолду түздөн-түз көрсөтпөйт. Изилдөө бул боштукту ар бир бейтаптын Акыркы Диагнозу (LD) менен расмий Өлүм Себеби (CoD) ортосундагы мамилени багытталган тармак түрүндө моделдөө аркылуу карайт.

Кайсы маалыматтар колдонулган?

Изилдөөдө төрт маалымат компоненти бар:

Маалымат булагыКамтууИзилдөөдөгү функциясы
Registry DatasetCearáда 2014–2019 аралыгында 11.226 рак өлүмүДиагноз тарыхы менен катталган өлүм себебин жеке деңгээлде салыштыруу
Mortality DatasetCeará үчүн 128.863 жана Бразилия үчүн 3.200.318 рак өлүмү; 2009–2023Рак аймагына жараша жылдык өлүм көрсөткүчтөрүн эсептөө
Population DatasetБразилия штаттары жана Федералдык округ үчүн 2009–2023-жылдардагы жылдык калк баалоолору100.000 адамга өлүм көрсөткүчүнүн бөлүүчүсү
Autopsy DatasetБеш көз карандысыз изилдөөдөн шайкештирилген 1.922 жазуу; изилдөөлөр 1950–2016 мезгилиненБиринчи рак аймагы менен метастаздык жайылуу ыктымалдуулуктарын көз карандысыз салыштыруу

Registry Dataset Бразилиянын Mortality Information System (SIM) жазуулары менен Population-Based Cancer Registries (RCBP) маалыматтарын байланыштырган. Изилдөөгө кирген рак диагноздору гистологиялык жактан тастыкталган.

“Дал келген” жана “дал келбеген” өлүм кантип аныкталган?

Эгер бейтаптын диагноз тарыхында өлүм күбөлүгүндөгү CoD менен дал келген жок дегенде бир рак диагнозу болсо, өлүм дал келген деп кабыл алынган. Эгер диагноз тарыхындагы эч бир рак аймагы катталган CoD менен дал келбесе, өлүм дал келбеген деп кабыл алынган.

Жалпы өлүм саны:

\[ N=N^{con}+N^{inc} \]

түрүндө бөлүнөт. Бул жерде \(N^{con}\) дал келген, \(N^{inc}\) болсо дал келбеген өлүмдөрдүн санын билдирет.

11.226 жазуунун 8.724ү дал келген, 2.502си дал келбеген. Дал келбеген өлүмдөр эркектерде 1.262, аялдарда 1.240 учур болуп, дээрлик тең бөлүштүрүлгөн.

Дал Келбестик Тармагы кантип иштейт?

Inconsistency Network (IN) рак анатомиялык аймактарын түйүн катары колдонгон багытталган жана салмакталган граф. Бейтаптын акыркы биринчилик залалдуу шишик диагнозу \(i\) аймагында, катталган өлүм себеби башка \(j\) аймагында болсо, \(i\rightarrow j\) багытында кыр түзүлөт.

Кырдын салмагы:

\[ w_{ij} \]

менен көрсөтүлөт жана Акыркы Диагнозу \(i\), катталган Өлүм Себеби \(j\) болгон дал келбеген өлүмдөрдүн санын билдирет. Ошондуктан багыт маанилүү: Breast→Lung менен Lung→Breast бир эле мамиле эмес.

Моделдин критикалык божомолу — диагноз тарыхындагы эч бир жазуу CoD менен дал келбегенде Акыркы Диагноз бейтаптын чыныгы оорунун абалы боюнча жеткиликтүү эң жакшы өкүл катары колдонулушу мүмкүн. Изилдөөчүлөр бул божомол экенин жана анын биологиялык жарактуулугу өзүнчө талкууланышы керектигин ачык белгилешет.

Кайсы анатомиялык дал келбестиктер эң көп кездешкен?

Эң көп кездешкен 25 LD→CoD жуптун алдыңкы катарларында төмөнкү байланыштар бар:

Акыркы Диагноз → Өлүм СебебиЖалпы дал келбеген өлүмЭркекАял
Cervix → Uterus1150115
Stomach → Esophagus997227
Colorectum → Gastrointestinal Tract873750
Skin → Lung663828
Stomach → Gastrointestinal Tract583424
Oral → Head & Neck564412
Breast → Lung52250
Oral → Upper Respiratory Tract46424

Бул рейтингдин өзү бардык жуптар чыныгы туура эмес коддоо экенин билдирбейт. Мисалы, Cervix→Uterus эң көп кездешкен жуп болсо да, изилдөөчүлөр муну алыскы метастаздан көрө анатомиялык жакындык, шишиктин түз жайылышы же коддоонун майда-чүйдө деңгээли менен байланыштуу болушу мүмкүн деп белгилешет.

Verianla Live: Эң көп Акыркы Диагноз → Өлүм Себеби дал келбестик жуптары

График изилдөөнүн 4-таблицасында билдирилген эң көп сегиз LD→CoD жуптагы дал келбеген өлүмдөрдүн санын көрсөтөт. Сандар реестр дал келбестиктерин билдирет; ар бир сап чыныгы метастаз же так туура эмес өлүм күбөлүгү дегенди билдирбейт.

LD → CoD жубуЖалпы дал келбеген өлүмЭркекАялБулак
Cervix → Uterus11501154-таблица
Stomach → Esophagus9972274-таблица
Colorectum → Gastrointestinal Tract8737504-таблица
Skin → Lung6638284-таблица
Stomach → Gastrointestinal Tract5834244-таблица
Oral → Head & Neck5644124-таблица
Breast → Lung522504-таблица
Oral → Upper Respiratory Tract464244-таблица
 

Тармак сүрөтү эмнени көрсөтөт?

Бириктирилген Дал Келбестик Тармагында түйүндүн өлчөмү тиешелүү анатомиялык аймакка CoD катары ыйгарылган өлүмдөрдүн саны менен байланыштуу; кырлардын калыңдыгы болсо белгилүү LD→CoD агымы канча учурдан табылганын көрсөтөт. Изилдөөчүлөр жалпы дал келбеген өлүмдөрдүн кумулятивдик %50син камтыган анатомиялык аймактарды жана алардын байланыштарын өзөктүк кичи тармак катары белгилешкен.

Бириктирилген тармакта Lung, Breast жана Stomach чоң түйүндөрдүн арасында, ал эми үч байланыш өзгөчө көңүл бурат: Cervix→Uterus, Breast→Lung жана Stomach→Esophagus.

Эркектер тармагында Stomach, Lung жана Prostate айырмаланып турат, эң оор байланыш Stomach→Esophagus. Аялдар тармагында Breast, Lung жана Cervix негизги түйүндөр; Cervix→Uterus алып салынганда эң оор кыр Breast→Lung болуп саналат.

Өлүм көрсөткүчү кантип эсептелген?

Белгилүү \(i\) рак анатомиялык аймагы үчүн жылдык өлүм көрсөткүчү:

\[ \mu_i(t)=\frac{n_i(t)}{p(t)}\times100{,}000 \]

түрүндө эсептелет. Бул жерде \(n_i(t)\) — \(t\) жылында ошол аймакка ыйгарылган өлүмдөрдүн саны; \(p(t)\) — ошол жылдагы калктын саны. Натыйжа 100.000 адамга өлүм түрүндө берилет.

“Эффективдүү өлүм көрсөткүчү” эмнени оңдойт?

Изилдөөчүлөр тармактагы багытталган дал келбестик агымдарын колдонуп, effective mortality rate деп аталган оңдолгон көрсөткүчтү аныкташат:

\[ \mu_i^{eff}(t)=\alpha_i\mu_i(t) \]

Бул жердеги оңдоо коэффициенти:

\[ \alpha_i=\frac{n_i^{eff}}{n_i} \]

жана эффективдүү өлүм саны:

\[ n_i^{eff}=n_i-s_i^{in}+s_i^{out} \]

деп аныкталат. Тармакта:

\[ s_i^{in}=\sum_j w_{ji}, \qquad s_i^{out}=\sum_j w_{ij} \]

туюнтмалары тиешелүүлүгүнө жараша түйүнгө кирген жана түйүндөн чыккан салмакталган дал келбестик агымдарын көрсөтөт.

Бул түзүлүштөгү логика төмөнкүдөй: башка акыркы диагноздон \(i\) аймагына CoD катары келген дал келбеген жазуулар \(s_i^{in}\) менен алынып салынат; акыркы диагнозу \(i\) болуп, башка аймакка CoD катары кеткен жазуулар \(s_i^{out}\) менен кайра кошулат.

Оңдоо рак өлүм тенденцияларын кантип өзгөрткөн?

Изилдөөдө 2009–2023 убакыт катарлары Ceará менен Бразилияны салыштырат. Эркектерде ашказан рагынын эффективдүү өлүм көрсөткүчү катталган Ceará көрсөткүчүнөн жогору, ал эми кызыл өңгөч рагынын эффективдүү көрсөткүчү төмөн. Бул жыйынтык эркектер тармагындагы Stomach→Esophagus агымынын салмагына шайкеш келет.

Аялдарда болсо эмчек рагынын эффективдүү өлүм көрсөткүчү жогору, өпкө рагынын эффективдүү өлүм көрсөткүчү төмөн. Бул оңдоо Ceará менен Бразилиянын аялдардагы өпкө рагы тенденцияларын жакындатат жана эмчек рагы өлүмүн улуттук үлгү менен салыштырууну да өзгөртөт.

Бул эсептөөлөр жаңы өлүм учурларын таппайт; алар ошол эле өлүм жазууларынын анатомиялык ыйгарылышын тармакта байкалган дал келбестик багыттарына жараша кайра бөлүштүргөн модель.

Breast→Lung байланышы эмне үчүн өзүнчө изилденген?

Breast→Lung жубу изилдөөдө эки көз карандысыз үлгү бир багытта дал келгендиктен өзгөчө белгиленет. Registry Datasetте акыркы эмчек рагы диагнозу менен өпкө рагы CoD ортосундагы дал келбестик салыштырмалуу көп болсо, көз карандысыз аутопсия маалымат топтомунда эмчек рагынын өпкөгө метастаз ыктымалдуулугу да жогору.

Изилдөөчүлөр ар бир анатомиялык жуп үчүн эки ыктымалдуулукту салыштырышат:

  • \(P_{ij}^{inc}\): акыркы диагнозу \(i\) болгон рак өлүмүнүн CoDде \(j\) катары дал келбеген классификацияга түшүү ыктымалдуулугу.
  • \(P_{ij}^{met}\): биринчилик рак аймагы \(i\)ден \(j\) аймагына метастаз ыктымалдуулугу.

3-сүрөттө бул эки ыктымалдуулук логарифмдик октордо салыштырылат. Breast→Lung жубу жогорку \(P_{ij}^{inc}\) жана жогорку \(P_{ij}^{met}\) маанилери менен өзөктүк кичи тармактагы көрүнүктүү жуптардын бири.

Wilson ишеним интервалдары эмнени кошот?

4-сүрөттө тандалган анатомиялык жуптар үчүн \(P_{ij}^{inc}\) жана \(P_{ij}^{met}\) маанилери эки тараптуу Wilson score confidence interval менен бирге көрсөтүлөт. Breast→Lung жубунда эки ыктымалдуулуктун тең жогору жана ишеним интервалдарынын салыштырмалуу тар болушу изилдөөчүлөргө бул үлгүнү жөн гана сейрек тармак байланышы эмес, такыраак бааланган мамиле катары кароого жардам берет.

Бирок ишеним интервалынын тар болушу механизм далилденгенин билдирбейт. Айрыкча метастаз маалыматтары Registry Datasetтеги ошол эле адамдардан эмес, адабияттагы беш башка аутопсия изилдөөсүнөн алынган.

Cervix→Uterus менен Breast→Lung бирдей чечмеленеби?

Жок. Изилдөөнүн маанилүү жыйынтыктарынын бири — тармактагы бардык оор байланыштар бирдей биологиялык түшүндүрмөгө ээ эмес.

Cervix→Uterus эң көп кездешкен LD→CoD жубу болгону менен, ага туура келген метастаз ыктымалдуулугу жогору эмес. Изилдөөчүлөр бул байланыш анатомиялык жакындык, түз жайылуу же жатын моюнчасы менен жатындын ортосундагы коддоо деталынан келип чыгышы ыктымал деп талкуулашат.

Stomach→Esophagus айрыкча эркектерде көрүнүктүү жана ашказан, кардия, дисталдык кызыл өңгөч жана эзофагогастралдык кошулуштун анатомиялык үзгүлтүксүздүгүнө байланыштуу классификация чек аралары роль ойношу мүмкүн деп эсептелет.

Breast→Lung байланышында тармактагы дал келбестик менен көз карандысыз аутопсиялык метастаз үлгүсүнүн бир эле анатомиялык багытта күчтүү болушу метастаздык жайылуу түшүндүрмөсүн айрым башка жуптарга караганда көбүрөөк колдойт.

Изилдөө колдогон жыйынтыктар

  • 11.226 гистологиялык тастыкталган рак өлүмүнүн 2.502синде катталган CoD бейтаптын диагноз тарыхындагы эч бир рак диагнозу менен дал келген эмес.
  • Дал келбестиктер анатомиялык аймактар арасында тең же толугу менен туш келди бөлүштүрүлгөн эмес; белгилүү багытталган LD→CoD жуптарында топтолгон.
  • Эркектерде Stomach→Esophagus, аялдарда Cervix→Uterus алып салынганда Breast→Lung эң маанилүү тармак байланыштарынын бири.
  • Тармак негизиндеги кайра бөлүштүрүү аялдарда өпкө рагы өлүмүн азайтып, эмчек рагы өлүмүн көбөйтүү багытында жыйынтык берген.
  • Эркектерде ошол эле ыкма кызыл өңгөч рагы өлүмүн азайтып, ашказан рагы өлүмүн көбөйтүү багытында жыйынтык берген.
  • Breast→Lung жубундагы дал келбестик үлгүсү өзүнчө аутопсия маалымат топтомундагы жогорку эмчек→өпкө метастаз ыктымалдуулугу менен биологиялык жактан шайкеш.

Изилдөө далилдебеген жыйынтыктар

  • 2.502 дал келбеген өлүмдүн баары туура эмес толтурулган өлүм күбөлүгү экени далилденген эмес.
  • Акыркы Диагноз ар бир бейтапта чыныгы негизги өлүм себебин билдирет деп түздөн-түз тастыкталган эмес.
  • Breast→Lung байланышындагы 52 учурдун баары метастаздык эмчек рагы экени көрсөтүлгөн эмес.
  • Registry Datasetтеги адамдардын метастаз абалы ошол эле адамдарга тиешелүү аутопсиялар менен тастыкталган эмес.
  • Багытталган тармак мамилелери өзүнчө метастаз туура эмес классификацияга себеп болгонун далилдебейт.
  • Cearáдагы %22 көрсөткүч бүт Бразилияга же башка өлкөлөргө түз жалпыланбайт.
  • Эффективдүү өлүм көрсөткүчү көз карандысыз алтын стандарт өлүм себеби өлчөмү эмес; ал изилдөөдө аныкталган тармак негизиндеги кайра бөлүштүрүү баасы.

Изилдөөнүн күчтүү жактары кайсылар?

Изилдөөнүн күчтүү жактарынын бири өлүм жазууларын жеке рак диагноз тарыхы менен байланыштырганы. Экинчиден, ал жалпы дал келбестик көрсөткүчүн гана эмес, дал келбестиктин багытын да моделдештирет. Үчүнчүдөн, диагноз–өлүм себеби тармагындагы үлгүлөр көз карандысыз аутопсиялык метастаз маалыматтары менен салыштырылган. Мындан тышкары, ыктымалдуулук бааларындагы белгисиздик Wilson ишеним интервалдары менен көрсөтүлгөн.

Негизги чектөөлөр кайсылар?

Изилдөөчүлөр бир нече маанилүү чектөөлөрдү белгилешет. Аутопсиялык метастаз баалары азыркы Registry Dataset менен бир мезгилге таандык эмес; колдонулган беш аутопсия изилдөөсү 1950–2016 мезгилин камтыйт. Оорунун стадиясы, дарылоо маалыматы жана диагноздон өлүмгө чейинки убакыт Registry Dataset талдоосуна киргизилген эмес. Гистологиялык тастыктоо шарты тандоо бир жактуулугун жаратышы мүмкүн. Аутопсия изилдөөлөрүнүн ортосунда гетерогендүүлүк бар жана жыйынтыктарды Cearáдан тышкары жалпылоо чектелген.

Эң маанилүү методологиялык чек — LDни “жеткиликтүү эң жакшы оорунун өкүлү” катары кабыл алуу. Бул божомол клиникалык жактан ынанымдуу учурларды жаратышы мүмкүн; бирок бардык дал келбеген учурларда биринчилик өлүм себебин так аныктаган алтын стандарт эмес.

Изилдөөнүн Ыкмасы жана Жыйынтыктары

Изилдөө дизайны

Изилдөө Ceará штатындагы рак өлүмдөрүн изилдеген ретроспективдүү, калкка негизделген байкоочу реестр байланыштыруучу изилдөө. Негизги жеке деңгээлдеги изилдөө мезгили 2014–2019. Өлүм жана калк убакыт катарлары 2009–2023-жылдарга чейин кеңейтилген.

Үлгү жана реестр байланышы

КөрсөткүчЖыйынтык
Жалпы Registry Dataset өлүмү11.226
Дал келген өлүм8.724
Дал келбеген өлүм2.502
Дал келбеген эркек өлүмү1.262
Дал келбеген аял өлүмү1.240
Дал келбестик көрсөткүчүБолжол менен %22

Диагноз тарыхынын узундугу бирден тогуз жазууга чейин өзгөрөт. Дал келбестик бир гана диагноз жазуусу бар бейтаптарда эмес, ар кандай узундуктагы диагноз тарыхтарында да кездешкен.

CoD тарабында эң көп кездешкен дал келбеген категориялар

2.502 дал келбеген өлүмдүн ичинде CoD катары эң көп катталган кеңири орган класстары төмөнкүлөр:

CoD категориясыДал келбеген өлүмЭркекАял
Lung344167177
Gastrointestinal Tract1889395
Stomach18010872
Esophagus16512936
Uterus1580158
Liver1527181

Өпкө рагы 344 учур менен дал келбеген CoD категорияларынын арасында эң жогорку санга ээ.

LD тарабында эң көп кездешкен категориялар

Акыркы Диагноз категориясыДал келбеген өлүмЭркекАял
Skin351205146
Stomach28719196
Colorectum234113121
Cervix1890189
Oral16113229
Breast1478139

Бул эки таблица кайсы категория кайсысы менен чаташканын өзүнчө көрсөтпөйт. Изилдөөнүн тармактык ыкмасынын салымы — LD менен CoDни жуптар түрүндө жана багытталган түрдө кароосу.

Статистикалык белгисиздик

Тандалган \(P_{ij}^{inc}\) жана \(P_{ij}^{met}\) баалары үчүн эки тараптуу Wilson score confidence intervals колдонулган. Изилдөөдө Breast→Lung жубу эки ыктымалдуулук үчүн тең жогорку мааниге жана салыштырмалуу тар ишеним интервалдарына ээ көрүнүктүү мисал катары белгиленет.

Булакта бир жалпы гипотеза тести, бир p-маани чеги же бардык тармак кырларына колдонулган көп салыштыруу оңдоосу негизги ыкма катары билдирилбейт; талдоо негизинен багытталган тармак жыштыктарына, ыктымалдуулук бааларына, ишеним интервалдарына жана өлүм көрсөткүчтөрүн кайра бөлүштүрүүгө таянат.

Этикалык бекитүү

Изилдөө процедуралары Centro Universitário Christus – Unichristus Изилдөө Этика Комитети тарабынан бекитилген. Булакта бекитүү номери 5.617.938 жана CAAE номери 30203820.8.0000.5049 деп көрсөтүлгөн.

Изилдөөнүн коомдук саламаттык жагынан түшүндүрмөсү

Изилдөөнүн практикалык билдирүүсү — рак өлүм рейтингдери өлүм күбөлүктөрүндөгү биринчилик аймак ыйгарылышына сезимтал болушу мүмкүн. Мисалы, метастаздык эмчек рагынын өлүмү биринчилик өпкө рагы катары катталса, аймактын өпкө рагы жүгү чыныгыдан жогору, эмчек рагы жүгү болсо чыныгыдан төмөн көрүнүшү мүмкүн.

Ошол эле логика Stomach→Esophagus үчүн да жарактуу. Бирок изилдөөнүн өзү анатомиялык жакындыкты, түз жайылууну жана коддоо деталын чыныгы метастаздык туура эмес классификациядан ажыратуу зарылдыгын көрсөтөт. Ошондуктан тармак ыкмасы сигнал аныктоо жана маалымат сапатын текшерүү куралы катары коопсузураак түшүндүрүлүшү керек; көз карандысыз клиникалык текшерүүнү алмаштырбайт.

Булак жана Ыкма Эскертмеси

Толук оригиналдуу иш аталышы: Network-based analysis of cancer mortality misclassification reveals signatures of metastatic pathways: insights into breast-to-lung and other pairs of anatomical sites

Авторлор жана тартип: Levy R. W. Cavalcante; Erneson A. Oliveira; Hermano A. L. Rocha; Antonio S. Lima Neto; Higor S. Monteiro; Rute M. Oliveira; Cesar I. N. Sampaio Filho; Luciano P. G. Cavalcanti; Tânia M. S. Coelho; Caterina A. M. La Porta; Stefano Zapperi; Humberto A. Carmona; José S. Andrade Jr.

Тең салым/тең биринчи авторлук: Булакта тең биринчи же тең салым жөнүндө билдирүү жок.

Жооптуу автор маалыматы: Булакта Erneson A. Oliveira үчүн erneson@unifor.br байланыш электрондук почтасы берилген; бирок ачык “corresponding author” белгиси көрүнбөгөндүктөн, жооптуу авторлук мындан ары чечмеленген эмес.

Институционалдык байланыштар: Postgraduate Program in Applied Informatics, University of Fortaleza; Data Science and Artificial Intelligence Center, University of Fortaleza; Professional Masters in City Science, University of Fortaleza; Department of Community Health, Federal University of Ceará; Center of Health Sciences, University of Fortaleza; Health Secretariat of Ceará State; Department of Physics, Federal University of Ceará; Faculty of Medicine, Christus University Center; Center for Complexity and Biosystems, University of Milan; Department of Environmental Science and Policy, University of Milan; Fondazione IRCCS Ca’ Granda Ospedale Maggiore Policlinico; Department of Physics, University of Milan; Consiglio Nazionale delle Ricerche – Istituto di Chimica della Materia Condensata e di Tecnologie per l’Energia.

Булак түрү: Ретроспективдүү, калкка негизделген байкоочу реестр байланыштыруучу, тармак талдоосу жана өлүм моделдөө изилдөөсү.

Рецензия статусу: Бул иш рецензиядан өтпөгөн препринт; жыйынтыктар ушул жарыя баскычы эске алынып бааланууга тийиш.

Платформа: SSRN.

DOI: 10.2139/ssrn.6958204

Жарыяланган дата: Тышкы библиографиялык текшерүүдө 18-июнь 2026.

Расмий шилтеме: https://ssrn.com/abstract=6958204

DOI шилтемеси: https://doi.org/10.2139/ssrn.6958204

Рецензияланган журнал/том/сан: Каралган версия үчүн рецензияланган журналдын тому, саны же макала номери тастыкталган эмес.

Оригиналдуу басмакана: Рецензияланган журналдын басмаканасы бул версиядан колдонулуучу же тастыкталуучу эмес; булак SSRN препринт жазуусу.

Лицензия: Каралган версияда Creative Commons же ага тең ачык кайра колдонуу лицензиясы ачык көрсөтүлгөн эмес. Ошондуктан оригиналдуу тармак жана график сүрөттөрү макаланын HTMLине түз көчүрүлгөн эмес; булак сандары стандарттуу HTML таблицалары менен кайра берилген.

Каржылоо: Изилдөө CNPq, CAPES, FUNCAP, National Institute of Science and Technology for Complex Systems in Brazil жана Edson Queiroz Foundation колдоосун билдирет. Stefano Zapperi үчүн CAPES PrInt process no. 88887.937759/2024-00; Caterina A. M. La Porta үчүн CAPES PrInt process no. 88887.937852/2024-00 жана AIRC Next Generation Clinician Scientist 2022 ID 28402; José S. Andrade Jr. үчүн CNPq Award 303765/2017-8 колдоосу өзүнчө көрсөтүлгөн. Каржылоочулар изилдөө дизайнында, маалымат топтоодо, талдоодо, чечмелөөдө же отчет жазууда роль ойнобогону билдирилет.

Маалымат жана код бөлүшүү: Изилдөөчүлөр маалымат топтомдору жана коддор Autopsy Datasetтен тышкары https://github.com/erneson/inconsistency_networks дарегинде; Autopsy Dataset болсо https://github.com/ComplexityBiosystems/CTC-model дарегинде бар экенин билдиришет.

Кызыкчылыктар кагылышы: Авторлор атаандаш кызыкчылыктар жок экенин билдиришет.

Авторлордун салымдары: EAO, HALR, ASL, CAMLP, SZ, HAC жана JSA изилдөөнү концептуалдаштырган. Методология EAO, HALR, CAMLP, SZ, HAC жана JSA тарабынан иштелип чыккан. LRWC, EAO, HALR, HSM, CAMLP, SZ, HAC жана JSA формалдуу талдоого жана маалымат курациясына салым кошкон. Программалык камсыздоо жана визуалдаштыруу LRWC жана EAO тарабынан аткарылган. Жыйынтыктарды түшүндүрүү жана талкуулоого EAO, HALR, ASL, HSM, RMO, CINS, LPGC, TMSC, CAMLP, SZ, HAC жана JSA салым кошкон. Макала LRWC, EAO, HALR жана JSA тарабынан жазылган; JSA көзөмөл жана каржылоону алуу үчүн жооптуу болгон. Бардык авторлор акыркы версияны карап чыгып бекиткен.

Генеративдүү жасалма интеллект боюнча билдирүү: Булак изилдөө даярдалып жатканда ChatGPT тил редакциясы; грамматика, жазуу жана чакан баяндоо тактыгын жакшыртуу үчүн гана колдонулганын, мазмун авторлор тарабынан кайра каралып түзөтүлгөнүн жана илимий мазмун үчүн жоопкерчилик авторлордо экенин билдирет.

Негизги методологиялык чектөөлөр: Изилдөө байкоочу реестр маалыматтарына таянат жана себептүүлүктү далилдебейт. Акыркы Диагноз чыныгы негизги өлүм себебинин түз алтын стандарты эмес. Аутопсия маалымат топтому ошол эле бейтаптар менен дал келтирилген эмес жана ар башка мезгилдердеги беш изилдөөдөн түзүлгөн. Оорунун стадиясы, дарылоо жана диагноздон өлүмгө чейинки убакыт жөнүндө маалымат жок. Гистологиялык тастыктоо тандоо бир жактуулугун жаратышы мүмкүн жана жыйынтыктарды Cearáдан тышкары жалпылоо чектелген.

Илимий мазмун чеги: Бул Verianla текстиндеги маалымат топтомдору, теңдемелер, тармак түзүлүшү, сандар, анатомиялык жуптар, өлүм оңдоолору, метастаз салыштыруулары жана түшүндүрмө чектери каралган изилдөөгө негизделет. Тышкы булактар аталыш, DOI, жарыя платформасы жана дата сыяктуу библиографиялык идентификация талааларын текшерүү үчүн гана колдонулган; негизги макалага тышкы илимий жыйынтык кошулган эмес.


Бөлүшүү:

Пикирлер текшерилгенден кийин жарыяланат.Пикириңиз жактыруу процессине жөнөтүлүп, ылайыктуу деп табылганда көрүнөт.

Пикир калтырыңыз

E-mail дарегиңиз жарыяланбайт. Милдеттүү талаалар * менен белгиленген

Бул сайтта кукилерге уруксат берүү тажрыйбаңызды жакшыртат. Куки саясаты