Ushbu tadqiqot saraton bemorlarining qayd etilgan o‘lim sabablari avvalgi saraton tashxislari bilan qay darajada mos kelishini va nomuvofiqliklar tasodifiymi yoki ma’lum anatomik yo‘nalishlarda to‘planishini o‘rganadi. Braziliyaning Ceará shtatida 2014–2019 yillar oralig‘idagi o‘lim qaydlari aholi asosidagi saraton registrlari bilan bog‘lanib, 11.226 ta gistologik tasdiqlangan saraton o‘limi tahlil qilindi. Ularning 2.502 tasida, taxminan %22 ida, qayd etilgan O‘lim Sababi (Cause of Death, CoD) bemorning tashxis tarixidagi hech bir saraton tashxisi bilan mos kelmagan. Tadqiqotchilar So‘nggi Tashxis (Last Diagnosis, LD) va CoD o‘rtasidagi ushbu nomuvofiqliklarni yo‘naltirilgan va vaznli Nomuvofiqlik Tarmog‘i (Inconsistency Network, IN) sifatida modellashtirdi. Eng yaqqol namunalar orasida Cervix→Uterus, Stomach→Esophagus va Breast→Lung bog‘lanishlari bor edi. Ayollarda so‘nggi ko‘krak bezi saratoni tashxisidan o‘pka saratoni o‘lim sababiga boruvchi oqim tuzatilgan hisob-kitobda ko‘krak bezi saratoni o‘lim ko‘rsatkichining oshishi va o‘pka saratoni o‘lim ko‘rsatkichining kamayishi yo‘nalishida ta’sir ko‘rsatdi. Shunga qaramay, tadqiqot kuzatuv xarakteriga ega; alohida bemorlarda o‘lim sababi noto‘g‘ri yozilganini yoki metastaz haqiqiy o‘lim mexanizmi bo‘lganini bevosita tasdiqlovchi individual autopsiya moslashtirishi bajarilmagan.

Tadqiqotning muhim jihati o‘lim guvohnomasidagi nomuvofiqlikni faqat umumiy xato ulushi sifatida emas, balki qaysi saraton sohasidan qaysi sohaga siljiganini tekshirishidir. Tarmoq modelida yo‘naltirilgan qirra bemorning so‘nggi birlamchi malignite tashxisi bir anatomik sohada bo‘lsa-da, o‘lim sababi boshqa saraton sohasi sifatida qayd etilgan holatlarni ifodalaydi. Eng ko‘p uchraydigan 25 LD→CoD juftligi ichida Cervix→Uterus 115, Stomach→Esophagus 99, Colorectum→Gastrointestinal Tract 87 va Breast→Lung 52 nomuvofiq o‘lim bilan ajralib turdi. Breast→Lung holatlarining 50 tasi ayollarda kuzatilgan.

Tadqiqot shuningdek, adabiyotdan jamlangan va 1.922 holatdan iborat mustaqil autopsiya ma’lumotlar to‘plamidagi metastaz ehtimollarini tarmoqdagi nomuvofiqlik ehtimollari bilan taqqoslaydi. Breast→Lung juftligi ham yuqori nomuvofiqlik ehtimoli, ham yuqori metastaz ehtimolini ko‘rsatgan va Wilson ishonch oralig‘lari nisbatan tor bo‘lgan. Ushbu moslik ayrim o‘pka saratoni o‘lim qaydlari metastatik ko‘krak bezi saratoni bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin degan gipotezani qo‘llab-quvvatlaydi; biroq alohida ma’lumotlar to‘plamlari ishlatilgani sababli bu bog‘liqlik individual holatlarda bevosita dalil emas.

Turkiya nuqtai nazaridan: Tadqiqot usuli Turkiyada saraton registrlari, o‘lim bildirish tizimi, shifoxona qaydlari va mos tasdiqlash manbalari o‘rtasida ma’lumot bog‘lash mumkin bo‘lgan sharoitlarda metodologik jihatdan o‘rganilishi mumkin. Ayniqsa, birlamchi o‘sma bilan metastatik sohaning o‘lim hujjatlarida bir-biri bilan chalkashib ketgan-ketmaganini yo‘naltirilgan tarmoqlar orqali tekshirish saraton mortalitet statistikasining sifat nazoratiga hissa qo‘shishi mumkin. Ammo Ceará dagi %22 nomuvofiqlik darajasi, Breast→Lung taqsimoti yoki tadqiqotda hisoblangan tuzatish yo‘nalishlari Turkiya saraton mortalitetiga bevosita qo‘llanmaydi. Turkiya uchun alohida registr moslashtirishi, tashxisni tasdiqlash, kodlash amaliyotlarini tahlil qilish va imkon qadar mustaqil klinik yoki post-mortem tasdiqlash talab etiladi.

Tadqiqotning asosiy muammosi nima?

Saraton mortalitet statistikasida faqat nechta odam vafot etgani emas, o‘lim qaysi birlamchi saratonga bog‘langani ham muhimdir. Milliy va hududiy saraton yuklamasi reytinglari, sog‘liqni saqlash resurslarini taqsimlash, skrining dasturlari va davolashni rejalashtirish ushbu tasniflarga tayanishi mumkin. Ammo o‘lim guvohnomasiga yozilgan saraton sohasi bemorning haqiqiy birlamchi o‘smasi bilan har doim ham bir xil bo‘lmasligi mumkin.

Tadqiqotchilar ko‘targan muammo shuki, an’anaviy tuzatish usullari ko‘pincha umumiy statistikani qayta taqsimlaydi, biroq bemorning tashxis tarixidagi anatomik yo‘lni bevosita aks ettirmaydi. Tadqiqot ushbu bo‘shliqni har bir bemorning So‘nggi Tashxisi (LD) bilan rasmiy O‘lim Sababi (CoD) o‘rtasidagi bog‘liqlikni yo‘naltirilgan tarmoq shaklida modellashtirish orqali ko‘rib chiqadi.

Qaysi ma’lumotlardan foydalanildi?

Tadqiqot to‘rtta ma’lumot komponentiga ega:

Registry Dataset Braziliyaning Mortality Information System (SIM) qaydlari bilan Population-Based Cancer Registries (RCBP) ma’lumotlarini bog‘lash orqali shakllantirilgan. Tadqiqotga kiritilgan saraton tashxislari gistologik tasdiqlangan.

“Mos” va “nomuvofiq” o‘lim qanday ta’riflandi?

Agar bemorning tashxis tarixida o‘lim guvohnomasidagi CoD bilan mos keladigan kamida bitta saraton tashxisi mavjud bo‘lsa, o‘lim mos deb qabul qilingan. Agar tashxis tarixidagi hech bir saraton sohasi qayd etilgan CoD bilan mos kelmasa, o‘lim nomuvofiq deb qabul qilingan.

Jami o‘lim soni:

\[ N=N^{con}+N^{inc} \]

ko‘rinishida ajratiladi. Bu yerda \(N^{con}\) mos, \(N^{inc}\) esa nomuvofiq o‘limlar sonini ifodalaydi.

11.226 qaydning 8.724 tasi mos, 2.502 tasi nomuvofiq. Nomuvofiq o‘limlar erkaklarda 1.262, ayollarda 1.240 holat bo‘lib, deyarli teng taqsimlangan.

Nomuvofiqlik Tarmog‘i qanday ishlaydi?

Inconsistency Network (IN) saratonning anatomik sohalarini tugun sifatida ishlatadigan yo‘naltirilgan va vaznli grafdir. Bemorning so‘nggi birlamchi malignite tashxisi \(i\) sohada, qayd etilgan o‘lim sababi esa boshqa \(j\) sohada bo‘lsa, \(i\rightarrow j\) yo‘nalishida qirra yaratiladi.

Qirraning vazni:

\[ w_{ij} \]

bilan ifodalanadi va So‘nggi Tashxisi \(i\), qayd etilgan O‘lim Sababi \(j\) bo‘lgan nomuvofiq o‘limlar sonini bildiradi. Shuning uchun yo‘nalish muhim: Breast→Lung va Lung→Breast bir xil munosabat emas.

Modelning kritik farazi shundan iboratki, tashxis tarixidagi hech bir qayd CoD bilan mos kelmaganda So‘nggi Tashxis bemorning haqiqiy kasallik holati uchun mavjud eng yaxshi o‘rinbosar sifatida ishlatilishi mumkin. Tadqiqotchilar bu faraz ekanini va uning biologik asoslanganligi alohida muhokama qilinishi kerakligini ochiq ko‘rsatadi.

Eng ko‘p qaysi anatomik nomuvofiqliklar kuzatildi?

Eng ko‘p uchragan 25 LD→CoD juftligining yuqori qatorlarida quyidagi bog‘lanishlar mavjud:

Ushbu reytingning o‘zi barcha juftliklar haqiqiy noto‘g‘ri kodlash ekanini anglatmaydi. Masalan, Cervix→Uterus eng ko‘p uchraydigan juftlik bo‘lsa-da, tadqiqotchilar buning uzoq metastazdan ko‘ra anatomik qo‘shnichilik, to‘g‘ridan-to‘g‘ri o‘sma tarqalishi yoki kodlash tafsilot darajasi bilan bog‘liq bo‘lishi mumkinligini qayd etadi.

Tarmoq tasviri nimani ko‘rsatadi?

Birlashtirilgan Nomuvofiqlik Tarmog‘ida tugun o‘lchami tegishli anatomik sohaga CoD sifatida biriktirilgan o‘limlar soni bilan bog‘liq; qirralarning qalinligi esa ma’lum LD→CoD oqimi nechta holatda kuzatilganini ko‘rsatadi. Tadqiqotchilar jami nomuvofiq o‘limlarning kumulyativ %50 ini qamrab oluvchi anatomik sohalar va ularning o‘zaro bog‘lanishlarini asosiy quyi tarmoq sifatida ajratgan.

Birlashtirilgan tarmoqda Lung, Breast va Stomach yirik tugunlar qatorida bo‘lib, uchta bog‘lanish alohida e’tibor tortadi: Cervix→Uterus, Breast→Lung va Stomach→Esophagus.

Erkaklar tarmog‘ida Stomach, Lung va Prostate ajralib turadi, eng og‘ir bog‘lanish esa Stomach→Esophagus. Ayollar tarmog‘ida Breast, Lung va Cervix asosiy tugunlardir; Cervix→Uterus chiqarib tashlanganda eng og‘ir qirra Breast→Lung hisoblanadi.

O‘lim ko‘rsatkichi qanday hisoblandi?

Muayyan \(i\) saraton anatomik sohasi uchun yillik mortalitet ko‘rsatkichi:

\[ \mu_i(t)=\frac{n_i(t)}{p(t)}\times100{,}000 \]

ko‘rinishida hisoblanadi. Bu yerda \(n_i(t)\) — \(t\) yilida tegishli sohaga biriktirilgan o‘limlar soni, \(p(t)\) esa o‘sha yildagi aholi sonidir. Natija 100.000 kishiga to‘g‘ri keladigan o‘lim shaklida ifodalanadi.

“Samarali mortalitet ko‘rsatkichi” nimani tuzatadi?

Tadqiqotchilar tarmoqdagi yo‘naltirilgan nomuvofiqlik oqimlaridan foydalanib, effective mortality rate deb ataladigan tuzatilgan ko‘rsatkichni ta’riflaydi:

\[ \mu_i^{eff}(t)=\alpha_i\mu_i(t) \]

Bu yerdagi tuzatish koeffitsienti:

\[ \alpha_i=\frac{n_i^{eff}}{n_i} \]

va samarali o‘lim soni:

\[ n_i^{eff}=n_i-s_i^{in}+s_i^{out} \]

deb aniqlanadi. Tarmoqda:

\[ s_i^{in}=\sum_j w_{ji}, \qquad s_i^{out}=\sum_j w_{ij} \]

ifodalari mos ravishda tugunga kiruvchi va tugundan chiquvchi vaznli nomuvofiqlik oqimlarini ko‘rsatadi.

Bu tuzilmaning mantig‘i shunday: boshqa so‘nggi tashxisdan \(i\) sohasiga CoD sifatida kirgan nomuvofiq qaydlar \(s_i^{in}\) bilan ayriladi; so‘nggi tashxisi \(i\) bo‘lib, boshqa sohaga CoD sifatida chiqqan qaydlar \(s_i^{out}\) bilan qayta qo‘shiladi.

Tuzatish saraton mortalitet tendensiyalarini qanday o‘zgartirdi?

Tadqiqotda 2009–2023 vaqt qatorlari Ceará va Braziliyani taqqoslaydi. Erkaklarda oshqozon saratonining samarali mortalitet ko‘rsatkichi qayd etilgan Ceará ko‘rsatkichidan yuqori, qizilo‘ngach saratonining samarali ko‘rsatkichi esa pastroq. Bu natija erkaklar tarmog‘ida Stomach→Esophagus oqimining og‘irligi bilan mos keladi.

Ayollarda esa ko‘krak bezi saratonining samarali mortalitet ko‘rsatkichi yuqoriroq, o‘pka saratonining samarali mortalitet ko‘rsatkichi esa pastroq. Ushbu tuzatish Ceará va Braziliya o‘rtasidagi ayollar o‘pka saratoni tendensiyalarini bir-biriga yaqinlashtiradi va ko‘krak bezi saratoni mortalitetini milliy namuna bilan taqqoslashni ham o‘zgartiradi.

Bu hisob-kitoblar yangi o‘lim holatlarini topmaydi; ular ayni o‘lim qaydlarining anatomik biriktirilishini tarmoqdagi kuzatilgan nomuvofiqlik yo‘nalishlari bo‘yicha qayta taqsimlaydigan modeldir.

Breast→Lung bog‘lanishi nega alohida tekshirildi?

Breast→Lung juftligi tadqiqotda ikki mustaqil namunadagi signal bir yo‘nalishda uchrashgani sabab ajralib turadi. Registry Dataset da so‘nggi ko‘krak bezi saratoni tashxisi bilan o‘pka saratoni CoD o‘rtasidagi nomuvofiqlik nisbatan tez-tez ko‘rinsa, mustaqil autopsiya ma’lumotlar to‘plamida ko‘krak bezi saratonining o‘pkaga metastaz ehtimoli ham yuqori.

Tadqiqotchilar har bir anatomik juftlik uchun ikki ehtimolni taqqoslaydi:

• \(P_{ij}^{inc}\): so‘nggi tashxisi \(i\) bo‘lgan saraton o‘limining CoD da \(j\) sifatida nomuvofiq tasniflanish ehtimoli.
• \(P_{ij}^{met}\): birlamchi saraton sohasi \(i\) dan \(j\) sohasiga metastaz ehtimoli.

3-rasmda ushbu ikki ehtimol logarifmik o‘qlarda taqqoslanadi. Breast→Lung juftligi yuqori \(P_{ij}^{inc}\) va yuqoriroq \(P_{ij}^{met}\) qiymatlari bilan asosiy quyi tarmoqdagi muhim juftliklardan biridir.

Wilson ishonch oralig‘lari nimani qo‘shadi?

4-rasmda tanlangan anatomik juftliklar uchun \(P_{ij}^{inc}\) va \(P_{ij}^{met}\) qiymatlari ikki tomonlama Wilson score confidence interval bilan birga ko‘rsatilgan. Breast→Lung juftligida ikkala ehtimolning ham yuqori va ishonch oralig‘larining nisbatan tor bo‘lishi tadqiqotchilarga bu naqshni shunchaki siyrak tarmoq bog‘lanishi emas, balki aniqroq baholangan munosabat sifatida ko‘rishga yordam beradi.

Ammo ishonch oralig‘ining torligi mexanizm isbotlanganini anglatmaydi. Ayniqsa, metastaz ma’lumotlari Registry Dataset dagi ayni shaxslardan emas, adabiyotdagi besh xil autopsiya tadqiqotidan olingan.

Cervix→Uterus va Breast→Lung bir xil talqin qilinishi mumkinmi?

Yo‘q. Tadqiqotning muhim xulosalaridan biri tarmoqdagi barcha og‘ir bog‘lanishlar bir xil biologik izohga ega emasligini ko‘rsatishidir.

Cervix→Uterus eng ko‘p uchraydigan LD→CoD juftligi bo‘lsa-da, unga mos metastaz ehtimoli yuqori emas. Tadqiqotchilar bu bog‘lanish anatomik qo‘shnichilik, to‘g‘ridan-to‘g‘ri tarqalish yoki bachadon bo‘yni va bachadon o‘rtasidagi kodlash tafsilotlari bilan bog‘liq bo‘lishi ehtimoli yuqoriroq ekanini muhokama qiladi.

Stomach→Esophagus ayniqsa erkaklarda yaqqol bo‘lib, oshqozon, kardiya, distal qizilo‘ngach va ezofagogastrik birikmaning anatomik uzluksizligi sababli tasnif chegaralari rol o‘ynashi mumkin deb hisoblanadi.

Breast→Lung bog‘lanishida esa tarmoq nomuvofiqligi bilan mustaqil autopsiya metastaz namunasining bir xil anatomik yo‘nalishda kuchli bo‘lishi metastatik tarqalish izohini ayrim boshqa juftliklarga qaraganda ko‘proq qo‘llab-quvvatlaydi.

Tadqiqot qo‘llab-quvvatlaydigan xulosalar

• 11.226 ta gistologik tasdiqlangan saraton o‘limining 2.502 tasida qayd etilgan CoD bemorning tashxis tarixidagi hech bir saraton tashxisi bilan mos kelmagan.
• Nomuvofiqliklar anatomik sohalar o‘rtasida teng yoki butunlay tasodifiy tarqalmagan; ular ma’lum yo‘naltirilgan LD→CoD juftliklarida to‘plangan.
• Erkaklarda Stomach→Esophagus, ayollarda esa Cervix→Uterus chiqarib tashlanganda Breast→Lung eng muhim tarmoq bog‘lanishlaridan biridir.
• Tarmoq asosidagi qayta taqsimlash ayollarda o‘pka saratoni mortalitetini kamaytirish va ko‘krak bezi saratoni mortalitetini oshirish yo‘nalishida natija bergan.
• Erkaklarda ayni yondashuv qizilo‘ngach mortalitetini kamaytirish va oshqozon saratoni mortalitetini oshirish yo‘nalishida natija bergan.
• Breast→Lung juftligidagi kuzatilgan nomuvofiqlik namunasi alohida autopsiya ma’lumotlar to‘plamidagi yuqori ko‘krak→o‘pka metastaz ehtimoli bilan biologik jihatdan mos keladi.

Tadqiqot isbotlamagan xulosalar

• 2.502 ta nomuvofiq o‘limning barchasi noto‘g‘ri to‘ldirilgan o‘lim guvohnomasi ekanligi isbotlanmagan.
• So‘nggi Tashxis har bir bemorda haqiqiy asosiy o‘lim sababini ifodalaydi, degan fikr bevosita tasdiqlanmagan.
• Breast→Lung bog‘lanishidagi 52 holatning barchasi metastatik ko‘krak bezi saratoni ekanligi ko‘rsatilmagan.
• Registry Dataset dagi shaxslarning metastaz holati ayni shaxslarga tegishli autopsiyalar bilan tasdiqlanmagan.
• Yo‘naltirilgan tarmoq munosabatlari o‘z-o‘zicha metastaz noto‘g‘ri tasnifga sabab bo‘lganini isbotlamaydi.
• Ceará dagi %22 ko‘rsatkich butun Braziliyaga yoki boshqa mamlakatlarga bevosita umumlashtirilmaydi.
• Samarali mortalitet ko‘rsatkichi mustaqil oltin standart o‘lim sababi o‘lchovi emas; u tadqiqotda ta’riflangan tarmoq asosidagi qayta taqsimlash bahosidir.

Tadqiqotning kuchli jihatlari nimalar?

Tadqiqotning kuchli jihatlaridan biri o‘lim qaydlarini individual saraton tashxisi tarixi bilan bog‘lashidir. Ikkinchidan, u faqat umumiy nomuvofiqlik ulushini emas, nomuvofiqlikning yo‘nalishini ham modellashtiradi. Uchinchidan, tashxis–o‘lim sababi tarmog‘idagi namunalar mustaqil autopsiya metastaz ma’lumotlari bilan taqqoslangan. Bundan tashqari, ehtimol baholaridagi noaniqlik Wilson ishonch oralig‘lari orqali ko‘rinadigan qilingan.

Asosiy cheklovlar nimalar?

Tadqiqotchilar bir nechta muhim cheklovni ko‘rsatadi. Autopsiya metastaz baholari hozirgi Registry Dataset bilan bir davrga tegishli emas; ishlatilgan besh autopsiya tadqiqoti 1950–2016 davrini qamrab oladi. Kasallik bosqichi, davolash ma’lumotlari va tashxisdan o‘limgacha bo‘lgan vaqt Registry Dataset tahliliga kiritilmagan. Gistologik tasdiqlash sharti tanlov og‘ishini keltirib chiqarishi mumkin. Autopsiya tadqiqotlari o‘rtasida heterogenlik mavjud va natijalarni Ceará dan tashqariga umumlashtirish cheklangan.

Eng muhim metodologik chegara LD ni “mavjud eng yaxshi kasallik o‘rinbosari” deb qabul qilishdir. Bu faraz klinik jihatdan mantiqli holatlarni hosil qilishi mumkin; biroq barcha nomuvofiq holatlarda birlamchi o‘lim sababini qat’iy belgilovchi oltin standart emas.

Tadqiqot Usuli va Natijalari

Tadqiqot dizayni

Tadqiqot Ceará shtatidagi saraton o‘limlarini o‘rganuvchi retrospektiv, aholi asosidagi kuzatuv registr bog‘lash tadqiqotidir. Asosiy individual darajadagi tadqiqot davri 2014–2019. Mortalitet va aholi vaqt qatorlari esa 2009–2023 gacha kengaytirilgan.

Namuna va registr bog‘lash

Tashxis tarixining uzunligi bir qayddan to‘qqiz qaydgacha o‘zgaradi. Nomuvofiqlik faqat bitta tashxis qaydi bo‘lgan bemorlarda emas, turli uzunlikdagi tashxis tarixlarida ham uchragan.

CoD tomonida eng ko‘p uchragan nomuvofiq kategoriyalar

2.502 ta nomuvofiq o‘lim ichida CoD sifatida eng ko‘p qayd etilgan keng organ sinflari quyidagilar:

O‘pka saratoni 344 holat bilan nomuvofiq CoD kategoriyalari orasida eng yuqori songa ega.

LD tomonida eng ko‘p uchragan kategoriyalar

Bu ikki jadvalning o‘zi qaysi kategoriya qaysi biri bilan chalkashtirilganini ko‘rsatmaydi. Tadqiqotning tarmoq yondashuvi LD va CoD ni juftliklar holida va yo‘naltirilgan tarzda ko‘rib chiqishi bilan hissa qo‘shadi.

Statistik noaniqlik

Tanlangan \(P_{ij}^{inc}\) va \(P_{ij}^{met}\) baholari uchun ikki tomonlama Wilson score confidence intervals ishlatilgan. Tadqiqotda Breast→Lung juftligi har ikkala ehtimol uchun ham yuqori qiymat va nisbatan tor ishonch oralig‘larini ko‘rsatadigan yaqqol misol sifatida ta’kidlangan.

Manbada bitta umumiy gipoteza testi, bitta p-qiymat chegarasi yoki barcha tarmoq qirralariga tatbiq etilgan ko‘p taqqoslash tuzatishi asosiy usul sifatida berilmagan; tahlil asosan yo‘naltirilgan tarmoq chastotalari, ehtimol baholari, ishonch oralig‘lari va mortalitetni qayta taqsimlashga tayangan.

Etik tasdiq

Tadqiqot tartiblari Centro Universitário Christus – Unichristus Tadqiqot Etik Qo‘mitasi tomonidan tasdiqlangan. Manbada tasdiq raqami 5.617.938 va CAAE raqami 30203820.8.0000.5049 deb berilgan.

Tadqiqotning jamoat salomatligi nuqtai nazaridan talqini

Tadqiqotning amaliy xabari shuki, saraton mortalitet reytinglari o‘lim guvohnomasidagi birlamchi soha biriktirishiga sezgir bo‘lishi mumkin. Masalan, metastatik ko‘krak bezi saratoni o‘limi birlamchi o‘pka saratoni sifatida qayd etilsa, hududning o‘pka saratoni yuklamasi aslidan yuqori, ko‘krak bezi saratoni yuklamasi esa aslidan past ko‘rinishi mumkin.

Xuddi shu mantiq Stomach→Esophagus uchun ham amal qiladi. Biroq tadqiqotning o‘zi ham anatomik qo‘shnichilik, to‘g‘ridan-to‘g‘ri tarqalish va kodlash tafsilotini haqiqiy metastatik noto‘g‘ri tasnifdan ajratish zarurligini ko‘rsatadi. Shu sababli tarmoq usuli signal aniqlash va ma’lumot sifati tekshiruvi vositasi sifatida ehtiyotkorroq talqin qilinishi kerak; u mustaqil klinik tasdiqlash o‘rnini bosa olmaydi.

Manba va Usul Izohi

To‘liq original ish nomi: Network-based analysis of cancer mortality misclassification reveals signatures of metastatic pathways: insights into breast-to-lung and other pairs of anatomical sites

Mualliflar va tartib: Levy R. W. Cavalcante; Erneson A. Oliveira; Hermano A. L. Rocha; Antonio S. Lima Neto; Higor S. Monteiro; Rute M. Oliveira; Cesar I. N. Sampaio Filho; Luciano P. G. Cavalcanti; Tânia M. S. Coelho; Caterina A. M. La Porta; Stefano Zapperi; Humberto A. Carmona; José S. Andrade Jr.

Teng hissa/teng birinchi mualliflik: Manbada teng birinchi yoki teng hissa bayonoti mavjud emas.

Mas’ul muallif ma’lumoti: Manbada Erneson A. Oliveira uchun erneson@unifor.br aloqa e-pochta manzili berilgan; biroq aniq “corresponding author” iborasi ko‘rinmagani sababli mas’ul mualliflik bundan ortiq talqin qilinmagan.

Institutsional aloqalar: Postgraduate Program in Applied Informatics, University of Fortaleza; Data Science and Artificial Intelligence Center, University of Fortaleza; Professional Masters in City Science, University of Fortaleza; Department of Community Health, Federal University of Ceará; Center of Health Sciences, University of Fortaleza; Health Secretariat of Ceará State; Department of Physics, Federal University of Ceará; Faculty of Medicine, Christus University Center; Center for Complexity and Biosystems, University of Milan; Department of Environmental Science and Policy, University of Milan; Fondazione IRCCS Ca’ Granda Ospedale Maggiore Policlinico; Department of Physics, University of Milan; Consiglio Nazionale delle Ricerche – Istituto di Chimica della Materia Condensata e di Tecnologie per l’Energia.

Manba turi: Retrospektiv, aholi asosidagi kuzatuv registr bog‘lash, tarmoq tahlili va mortalitet modellashtirish tadqiqoti.

Peer-review holati: Ushbu ish peer-review dan o‘tmagan preprint; natijalar ushbu nashr bosqichi hisobga olinib baholanishi kerak.

Platforma: SSRN.

DOI: 10.2139/ssrn.6958204

Nashr sanasi: Tashqi bibliografik tekshiruvga ko‘ra 18 iyun 2026.

Rasmiy havola: https://ssrn.com/abstract=6958204

DOI havolasi: https://doi.org/10.2139/ssrn.6958204

Peer-reviewed jurnal/jild/son: Ko‘rib chiqilgan versiya uchun peer-reviewed jurnal jildi, soni yoki maqola raqami tasdiqlanmagan.

Original nashriyot: Peer-reviewed jurnal nashriyoti ushbu versiyadan aniqlanadigan yoki tasdiqlanadigan emas; manba SSRN preprint qaydidir.

Litsenziya: Ko‘rib chiqilgan versiyada Creative Commons yoki unga teng ochiq qayta foydalanish litsenziyasi aniq ko‘rsatilmagan. Shu sababli original tarmoq va grafik rasmlar maqola HTML iga aynan ko‘chirilmagan; manba raqamlari standart HTML jadvallari bilan qayta taqdim etilgan.

Moliyalashtirish: Tadqiqot CNPq, CAPES, FUNCAP, National Institute of Science and Technology for Complex Systems in Brazil va Edson Queiroz Foundation ko‘magini bildiradi. Stefano Zapperi uchun CAPES PrInt process no. 88887.937759/2024-00; Caterina A. M. La Porta uchun CAPES PrInt process no. 88887.937852/2024-00 va AIRC Next Generation Clinician Scientist 2022 ID 28402; José S. Andrade Jr. uchun CNPq Award 303765/2017-8 ko‘magi alohida ko‘rsatilgan. Moliyalashtiruvchilar tadqiqot dizayni, ma’lumot to‘plash, tahlil, talqin yoki hisobot yozishda rol o‘ynamagani bildirilgan.

Ma’lumot va kod ulashish: Tadqiqotchilar tadqiqotdagi ma’lumotlar to‘plamlari va kodlar Autopsy Dataset dan tashqari https://github.com/erneson/inconsistency_networks manzilida; Autopsy Dataset esa https://github.com/ComplexityBiosystems/CTC-model manzilida mavjudligini bildiradi.

Manfaatlar to‘qnashuvi: Mualliflar raqobat qiluvchi manfaatlar yo‘qligini bildiradi.

Muallif hissalari: EAO, HALR, ASL, CAMLP, SZ, HAC va JSA tadqiqotni konseptuallashtirgan. Metodologiya EAO, HALR, CAMLP, SZ, HAC va JSA tomonidan ishlab chiqilgan. LRWC, EAO, HALR, HSM, CAMLP, SZ, HAC va JSA formal tahlil va ma’lumot kuratsiyasiga hissa qo‘shgan. Dasturiy ta’minot va vizualizatsiya LRWC va EAO tomonidan bajarilgan. Natijalarni talqin qilish va muhokamaga EAO, HALR, ASL, HSM, RMO, CINS, LPGC, TMSC, CAMLP, SZ, HAC va JSA hissa qo‘shgan. Maqola LRWC, EAO, HALR va JSA tomonidan yozilgan; JSA nazorat va moliyalashtirishni jalb qilish uchun mas’ul bo‘lgan. Barcha mualliflar yakuniy versiyani ko‘rib chiqib tasdiqlagan.

Generativ sun’iy intellekt bayonoti: Manba tadqiqot tayyorlanayotganda ChatGPT faqat til tahriri; grammatika, yozuv va kichik ifoda aniqligi yaxshilanishlari uchun ishlatilganini, mazmun mualliflar tomonidan qayta ko‘rib chiqilib tahrir qilinganini va ilmiy mazmun uchun javobgarlik mualliflarda ekanini bildiradi.

Asosiy metodologik cheklovlar: Tadqiqot kuzatuv registr ma’lumotlariga tayanadi va sababiylikni isbotlamaydi. So‘nggi Tashxis haqiqiy asosiy o‘lim sababining bevosita oltin standarti emas. Autopsiya ma’lumotlar to‘plami ayni bemorlar bilan moslashtirilmagan va turli davrlardagi beshta tadqiqotdan tuzilgan. Kasallik bosqichi, davolash va tashxisdan o‘limgacha bo‘lgan vaqt haqida ma’lumot yo‘q. Gistologik tasdiqlash tanlov og‘ishini keltirib chiqarishi mumkin va natijalarni Ceará tashqarisiga umumlashtirish cheklangan.

Ilmiy mazmun chegarasi: Ushbu Verianla matnidagi ma’lumotlar to‘plamlari, tenglamalar, tarmoq tuzilishi, sonlar, anatomik juftliklar, mortalitet tuzatishlari, metastaz taqqoslashlari va talqin chegaralari ko‘rib chiqilgan tadqiqotga asoslanadi. Tashqi manbalar faqat sarlavha, DOI, nashr platformasi va sana kabi bibliografik identifikatsiya maydonlarini tasdiqlash uchun ishlatilgan; asosiy maqolaga tashqi ilmiy natija qo‘shilmagan.