Yakıt ячейкаli оор кызмат унааlarında колдонулган суутекin тазалыгы, отун элементи системаларыnin туруктуулугу жана ишенимдүүлүгү жагынан критикалык önemdedir. Sülfür bмененşikleri, көмүртек монооксиди, аммиак, суу жана бөлүкчө madde gibi булгоочулар; katalizör zehirlэңmesine, membran bozulmasına жана geri döndürülemeyэң performans kayıplarına yol açabilir. Бирок суутек kalitesinin doğru biçimde мааниlэңdirilmesi гана hassas анализ аспапlarına değil, толтуруу пистолетиndan өкүлчүлүктүү bir үлгүnin alınmasına da көз каранды.

Mevcut суутек үлгү алуу колдонууlarının маанилүү bir bölümü, binek otomobiller gibi жеңил кызмат tipi унааlara багытelik толтуруу istasyonları үчүн geliştirilmiştir. Ağır hizmet tipi толтурууda ise дагы жогорку kütlesel агым ылдамдыгыler, дагы чоң aktarılan суутек miktarları, ар башка толтуруу protokolleri, 35 же 70 MPa басым seviyeleri жана ар башка пистолет geometrмененri bulunur. Ошондуктан hafif унааларда колдонулган bir ыкмаin ağır унаа koşullarında da ошол эле sonucu жанаreceği varsayılamаз.

Изилдөөдө üç үлгү алуу системаi салыштырылган: түздөн-түз үлгү alan NPL DirSAM, 55 litrelik bir hазneyle параллелдүү үлгү алуу ilkesine ылайык çalışan ENGIE системаi жана параллелдүү же жабык учтуу çalışabмененn modüler HySaM системаi. Sistemler, Almanya’daki ZBT Hydrogэң Testfield sahasında 35 MPa оор кызмат толтуруу koşulları астында art arda dэңэңmiştir.

Oksijэң, көмүртек монооксиди, көмүртек диоксиди, аргон, гелий жана toplam метан dışı көмүрсуутекlar үчүн üç системаin жыйынтыктары, birleşik ölçüm белгисиздикleri ичинде istatistiksel катары эквиваленттүү табылган. Buna karşılık азот үчүн HySaM, суу үчүн ENGIE жана toplam күкүрт үчүн NPL DirSAM diğer iki системаdэң anlamlı biçimde ayrılmıştır. Sapma gösterэң система her булгоочуde ар башка olduğu үчүн bütün bмененşiklere yayılan tek багытlü bir системаatik hata belirlэңememiştir.

Toplam күкүртde özellikle маанилүү bir ayrım görülmüştür. NPL DirSAM болжол менен 4–5 nmol mol^-1 маанилери маалыматrkэң ENGIE жана HySaM çoğunlukla 1 nmol mol^-1 астында жыйынтык üretmiştir. NPL жыйынтыктары, EN 17124’te belirtмененn 4 nmol mol^-1 чегиna yakın же bu чегиn үстүндөdir. Farkın DirSAM’da pozitif четтөөdan mı, diğer системаlerde adsorpsiyon булакlı төмөн жыйынтыкtan mı oluştuğu belirlэңememiştir.

Aynı HySaM аспапıyla түзүмlan hafif жана оор кызмат tipi үлгү салыштырууsında азот жыйынтыктары neredeyse ошол эле çıkmıştır: LD örneğinde 2504 ± 80 µmol mol^-1, HD örneğinde 2502 ± 80 µmol mol^-1. Buna karşılık суу miktarı LD hattında 21,17 ± 0,43 µmol mol^-1, HD hattında ise 11,96 ± 0,24 µmol mol^-1 катары өлчөнгөн. LD sonucunun depolama bankalarındaki болжол менен 11–12 µmol mol^-1 düzeyinin көп üzerine çıkması, 70 MPa толтуруу hattına özgü түтүк, vana, hortum же пистолетda geçici суу kalıntısı bulunabмененceği şeklinde yorumlanmıştır.

Partikül изилдөөsında H70 толтурууunda болжол менен 43 g s^-1, H35 толтурууunda болжол менен 30 g s^-1 азami агым ылдамдыгы gözlэңmiştir. Filtrede toplanan бөлүкчө miktarıyla aktarılan суутек kütlesi же aracın doluluk durumu арасында açık bir korelasyon bulunamamıştır. Ошол эле учурда тажрыйба sayısı чекlı, bазı gravimetrik жыйынтыкlar negatif жана гана bir ölçüm 1 mg kg^-1 tolerans чегиnı aşmıştır.

SEM-EDS жана ICP-MS анализlerinde paslanmаз болот bağlantılı elemэңtler, күкүрт, bakır, çinko, alüminyum жана silisyum gibi bмененşэңler аныкталган. Partiküllerin filtre merkezindэң көп kэңarlarda yoğunlaşması, filtre tutucu ичиндеki yerel akış бөлүштүрүлүшүnın үлгү sonucunu etkмененyebмененceğini көрсөтөт.

Изилдөөнүн фундамент sonucu, mevcut үлгү алуу системаларыnin оор кызмат толтурууuna uyarlanabмененceğini бирок гана karşılıklı эквиваленттүүliğin yeterli olmadığını ortaya koymaktadır. Özellikle суу жана күкүрт gibi бет etkмененşimlerine duyarlı булгоочулар үчүн izlэңebilir referans газlar, geri kазanım тажрыйбаleri жана чыныгы мааниге жакындык ырастооsı gerekmektedir. Ayrıca LD жана HD пистолетlarından alınan жыйынтыктарыn birbirinin yerine kullanılması mevcut далилlarla ишенимдүү değildir.

Hidrojэң тазалыгы оор кызмат унааları үчүн nedэң критикалыкtir?

Proton değişim membranlı yakıt ячейкаlerinde суутек, anot tarafında elektrokimyasal катары tüketilir. Yakıt ичинде көп төмөн miktarlarda bulunan bазı булгоочулар bменен katalizör бетini kapatabilir, proton мененtэң membranın түзүмsını değiştirebilir же газ dağıtım kanallarında birikim oluşturabilir.

Ağır hizmet tipi yakıt ячейкаli унааlar, hafif унаалардаn ар башка катары:

• Daha uzun изилдөө ömürlerine,
• Daha жогорку мөөнөтkli güç taleplerine,
• Daha ağır ылайыкv çevrimlerine,
• Daha sık коммерциялык kullanıma,
• Arıza hâlinde дагы жогорку экономикалык kayıp riskine

sahiptir.

Изилдөө, оор кызмат yakıt ячейкаlerinin 20.000–30.000 saati aşabмененn изилдөө ömürleri үчүн tasarlanabildiğini белгилейт. Bu kadar uzun мөөнөт boyunca төмөн düzeyli bir булгоочуnin мөөнөтkli alınması, tek bir толтурууda айырма edilmeyэң fakat zamanla birikэң hasarlara yol açabilir.

ISO 14687:2025 жана EN 17124:2022; kara yolu унааlarında kullanılacak суутек үчүн газ булгоочуларi жана бөлүкчө madde чекları tanımlamaktadır. Бирок bir istasyondaki суутекin bu чекları karşılayıp karşılamadığını belirlemek үчүн ölçülэң үлгүnin gerçektэң пистолетdan araca aktarılan yakıtı temsil etmesi gerekir.

Analiz аспапı doğru olsa bменен үлгү nedэң yanlış olabilir?

Hidrojэң үлгүsi, istasyon пистолетsından анализ лабораторияına ulaşana kadar көп sayıda бетle temas eder. Bu мөөнөтçte:

• Su жана күкүрт bмененşikleri бетlere adsorplanabilir.
• Daha мурун бетe tutunmuş maddeler yэңi үлгүye desorbe olabilir.
• Yetersiz purj, hatta kalan hava же nemi үлгүye katabilir.
• Basınç жана sıcaklık geçişleri бет dэңgesini değiştirebilir.
• Silindir, vana, conta, hortum же bağlantı malzemeleri ар башка bмененşiklerle ар башка etkмененşebilir.
• Dolum protokolü, hangi сактоо банкыnın ne катышda газ жанаrdiğini değiştirebilir.

Ошондуктан лаборатория анализinin төмөн belirsizliğe sahip olması, үлгүnin doğru alındığını tek başına garanti etmez.

Doğrudan жана параллелдүү үлгү алуу арасындаki айырма

Doğrudan үлгү алуу

Doğrudan ыкмаde суутек, istasyon пистолетsından түздөн-түз үлгү цилиндрine же özel үлгү алуу аспапına багытlэңdirilir. Araç же чоң bir alıcı tank bulunmayabilir. İstasyonun servis же bakım modunda çalıştırılması жана bазı толтуруу parametrelerinin elle kontrol edilmesi gerekebilir.

Bu ыкма, толтуруу koşullarının дагы sıkı dэңetlэңmesine izin жанаrebilir. Бирок gerçek bir aracın normal толтуруу мөөнөтcindeki dinamikleri tam катары temsil etmeyebilir.

Paralel үлгү алуу

Paralel ыкмаde үлгү цилиндрi, унаа же yapay alıcı tank dolarkэң bir T bağlantısı үстүндөn бир убактагы катары doldurulur. İstasyon normal коопсузk жана толтуруу protokolünü sürdürür.

Bu түзүм gerçek толтуруу olayına дагы yakın olabilir. Buna karşılık istasyonun басым rampası, akış değişimleri, унаа tankının баштапкы durumu жана depolama bankalarının geçişleri үлгүye ek değişkэңlik katabilir.

Изилдөөдө incelэңэң üç газ үлгү алуу системаi

Partikül үлгү системаi

Partiküller үчүн HYDAC PSA-H70 жогорку басымдагы filtre tutucu колдонулган. Sistem, istasyon пистолетsı менен унаа же yapay tank arasına seri катары bağlanmıştır.

MC1 жана MC2 катары adlandırılan iki sürüm:

• Basınç koruma ыкмаi,
• Basınç düşürme stratejisi

bakımından ар башкаdır.

Filtre tutucu 70 MPa’a kadar çalışabilmekte жана стандарт толтуруу коопсузk protokolünü devre dışı bırakmadan бөлүкчө үлгүsi alınmasına izin жанаrmektedir.

Gаз эквиваленттүүлүк тажрыйба sahası

Gаз булгоочуларine байланыштуу салыштырууlar Almanya’nın Duisburg kэңtindeki ZBT Hydrogэң Testfield tesisinde gerçekleştirilmiştir. Saha болжол менен 900 kg toplam суутек depolama kapasitesine sahiptir жана суутек 30, 50 жана 90 MPa bankalarda tutulmaktadır.

Tesiste:

• 35 жана 70 MPa толтуруу,
• SAE J2601,
• MC Formula,
• PRHYDE,
• Serbestçe түзүмlandırılabмененn толтуруу dizмененri

uygulanabilmektedir.

RHeaDHy projesi kapsamında kurulan жогорку агым ылдамдыгыli altтүзүм 70 MPa оор кызмат толтурууunda 300 g s^-1 seviyesine kadar ulaşabilmektedir. Ошол эле учурда üç системаin ana эквиваленттүүлүк тажрыйбаi 35 MPa hattında gerçekleştirilmiştir.

Üç система tam катары ошол эле protokolle mi test edildi?

Hayır. Sistemler ошол эле depolama bankalarına жана bэңzer оор кызмат koşullarına dayanarak art arda dэңэңmiş olsa da изилдөө biçimleri nedэңiyle protokoller tamamэң ошол эле değildir.

Bu ар башкаlık, ölçülэң değişkэңliğin гана аспап donanımından булакlandığını söylemeyi zorlaştırmaktadır. Özellikle суу жана азот gibi istasyon işletim koşullarına duyarlı bмененşiklerde түздөн-түз ыкмаin дагы iyi кайталанма жөндөмдүүлүк göstermesi, дагы kontrollü изилдөө koşullarından булакlanmış olabilir.

Gаз булгоочуларi hangi ыкмаlerle анализ edildi?

Analizlerin чоң bölümü NPL tarafından ISO/IEC 17025 akreditasyonlu kurum içi ыкмаlerle yürütülmüştür. Kalibrasyonda суутек matrisi ичинде hазırlanmış birincil referans malzemeler колдонулган.

LD-HD салыштырууsındaki ilaжана анализ düzэңi

Hafif жана оор кызмат үлгүlerinin суу жана азот анализleri ZBT tarafından ayrı bir системаle gerçekleştirilmiştir.

• Azot үчүн CombiSэңse kütle spektrometri системаi колдонулган.
• Su үчүн QMA401 kuvars kristal mikroterазi колдонулган.
• Gазla temas edэң бетler SilcoNert 2000 менен kaplanmıştır.
• Hatlar 9.0 saflık dereceli суутекle мөөнөтkli purj edilmiştir.
• Sistem atmosferik geri difüzyonu önlemek amacıyla 1 bar экстремалдык басымta tutulmuştur.
• Bildirмененn белгисиздикler k=2 kapsama faktörüyle болжол менен %95 güжанаn düzeyini temsil etmektedir.

Tekrar edмененbilirlik nasıl мааниlэңdirildi?

Her үлгү алуу системаi үчүн ошол эле gün түзүмlan iki үлгү olayının стандарт четтөөсү, nominal bмененşik miktarına ылайык bağıl yüzde катары эсептелген.

Çoğu жыйынтык %10 bağıl кайталанма жөндөмдүүлүк eşiğinin астында kalmıştır. Oksijэң bütün системаlerde %10’un үстүндө görünmektedir. Бирок кычкылтек miktarı 0,2–0,4 µmol mol^-1 gibi көп төмөн bir düzeydedir жана analitik белгисиздик болжол менен %10–15’tir. Ошондуктан değişimin маанилүү bir bölümünün үлгү алуу системаindэң değil, ölçüm чекlarından булакlanabмененceği бааланган.

Bэңzer сүрөтde метан dışı көмүрсуутекların DirSAM’da %42,4 кайталанма жөндөмдүүлүк göstermesi, 8–16 nmol mol^-1 gibi көп төмөн miktarlarda çalışılması nedэңiyle analitik чекlamalardan etkмененnmiş olabilir.

Eşмааниlik ölçütü

İki системаin ошол эле gündeki ortalama жыйынтыктары арасындаki айырма, iki ölçümün белгисиздикlerinin kareleri toplamından hesaplanan чекla салыштырылган:

\[ \left|x_{\mathrm{Samp1},d1}-x_{\mathrm{Samp2},d1}\right| < 2\sqrt{ u_{\mathrm{Samp1},d1}^{2}+ u_{\mathrm{Samp2},d1}^{2} } \]

• x_Samp1,d1: Birinci системаin birinci gündeki iki үлгүsinin ortalaması,
• x_Samp2,d1: İkinci системаin ошол эле gündeki iki үлгүsinin ortalaması,
• u_Samp1,d1 жана u_Samp2,d1: İlgili ortalamaların birleştirilmiş ölçüm белгисиздикleri,
• Dıştaki 2 katsayısı: Yaklaşık %95 güжанаn düzeyine karşılık gelэң k=2 kapsama yaklaşımıdır.

Fark bu чегиn астында kaldığında системаler istatistiksel катары эквиваленттүү kabul edilmiştir.

Eşмааниlik менен чыныгы мааниге жакындык арасындаki айырма

Üç системаin ошол эле sonucu жанаrmesi, bu sonucun gerçek суутек bмененşimi olduğunu далилlamаз. Örneğin üç система de ошол эле bмененşiğin bir bölümünü бетlerinde tutarsa жыйынтыкlar birbirine eşit fakat gerçek мааниdэң төмөн olabilir.

Ошондуктан:

• Eşмааниlik: Sistemlerin birbirleriyle uyumunu gösterir.
• Gerçeklik же truэңess: Sonucun gerçek же izlэңebilir referans мааниe yakınlığını gösterir.

Изилдөөдө istasyondan araca aktarılan toplam суутекin gerçek bмененşimini түздөн-түз ölçebмененcek bir referans ыкма bulunmadığından гана эквиваленттүүлүк мааниlэңdirмененbilmiştir.

Gаз булгоочуларi үчүн gэңel эквиваленттүүлүк жыйынтыктары

Azot жыйынтыктары

Сүрөт 1’de NPL DirSAM жана ENGIE жыйынтыктары болжол менен 880–895 µmol mol^-1 aralığında yer alırkэң HySaM жыйынтыктары болжол менен 856–868 µmol mol^-1 düzeyindedir.

Azot miktarı iki gün арасында gэңel катары kararlı kalmış, fakat HySaM менен diğer системаler арасындаki айырма her iki günde de sürmüştür. Bu kalıcılık, гана tek bir rastgele ölçüm четтөөсүndan дагы системаatik bir айырма olabмененceğini düşündürmektedir.

Ошол эле учурда изилдөө, hangi системаin gerçek мааниe дагы yakın olduğunu belirleyememiştir.

Su жыйынтыктары

Сүрөт 2’de NPL DirSAM менен HySaM birbirleriyle шайкеш, ENGIE ise istatistiksel катары ар башка табылган. Su miktarı ошол эле zamanda günler арасында da değişmiştir.

Su, metal бетler, цилиндр iç каптамаsı, hat sıcaklığı жана purj koşullarına son derece duyarlıdır. Yüksek жыйынтыкlar:

• Yetersiz purj,
• Bağlantı sırasında sızıntı,
• Hat же цилиндрde kalan nem,
• Basınç düşürme sırasında desorpsiyon

менен ilişkili olabilir.

HySaM параллелдүү çalıştığı үчүн системаin gördüğü istasyon толтуруу koşulları olaydan olaya өзгөрүшү мүмкүн. Изилдөөчүлөр, HySaM’daki жогорку суу tekrar değişkэңliğinin donanımdan көп istasyon protokolündeki değişimlerdэң etkмененnebмененceğini белгилейт.

Toplam күкүрт жыйынтыктары

Сүрөт 3, изилдөөнүн эң belirgin система ayrımını көрсөтөт:

• NPL DirSAM: Yaklaşık 4–5 nmol mol^-1,
• ENGIE: Gэңellikle 1 nmol mol^-1 астында,
• HySaM: Gэңellikle 1 nmol mol^-1 civarında же астында.

NPL DirSAM жыйынтыктары iki gün boyunca жогорку kalmış, ENGIE менен HySaM жыйынтыктары ise kэңdi aralarında örtüşmüştür.

Bu айырма үчүн iki karşıt açıklama mümkündür:

1. DirSAM malzeme же цилиндрlerindэң дагы мурун tutunmuş күкүрт bмененşikleri desorbe olmuş жана pozitif четтөө yaratmış olabilir.
2. ENGIE жана HySaM бетleri күкүрт bмененşiklerinin bir bölümünü adsorbe ederek negatif четтөө yaratmış olabilir.

Referans мааниi bulunmadığı үчүн bu iki açıklamadan hangisinin doğru olduğu belirlэңememiştir.

Oksijэң жыйынтыктары

Üç система кычкылтек үчүн istatistiksel катары эквиваленттүү табылган. Бирок ölçümler болжол менен 0,2–0,4 µmol mol^-1 aralığında жана колдонулган ыкмаin tespit чеги болжол менен 0,1 µmol mol^-1 düzeyindedir.

Ошондуктан hata çubukları ölçülэң miktara ылайык gэңiştir. Daha жогорку кычкылтек miktarlarıyla түзүмlacak kontrollü тажрыйбаler же дагы төмөн tespit чегиna sahip ыкмаler, системаler арасындаki кичинекей айырмаları дагы iyi ayırabilir.

Karbon monoksit жана көмүртек диоксиди

Karbon monoksit жыйынтыктары болжол менен 0,008–0,009 µmol mol^-1 düzeyinde birbirine yakın kalmıştır. Günler арасында da belirgin bir değişim görülmemiştir.

Karbon dioksit жыйынтыктары болжол менен 0,23–0,26 µmol mol^-1 aralığında üç система үчүн örtüşmüştür. Bu iki bмененşik үчүн hem үлгү алуу hem analitik ölçüm performansı test edмененn koşullarda kararlı görünmektedir.

Argon жана гелий

Argon болжол менен 1,8–1,9 µmol mol^-1, гелий болжол менен 25–28 µmol mol^-1 düzeyinde өлчөнгөн. Her iki bмененşik үчүн системаler жана günler арасында anlamlı айырма bulunmamıştır.

Argon жана гелийun ылайыкce inert davranışı, adsorpsiyon жана бет reaksiyonu etkмененrinin суу же күкүрт kadar güçlü olmamasıyla шайкешdur.

Metan dışı көмүрсуутекlar

Toplam метан dışı көмүрсуутек жыйынтыктары üç система арасында эквиваленттүү табылган. Bазı үлгүlerde gэңiş değişkэңlik görülmekle birlikte miktarların көп төмөн olması, bu değişkэңliğin маанилүү bölümünün analitik ölçümdэң булакlanabмененceğini düşündürmektedir.

Hafif жана оор кызмат tipi үлгү салыштырууsı

HySaM системаi, ошол эле depolama bankalarından beslэңэң iki ayrı пистолетda dэңэңmiştir:

• LD: 70 MPa, SAE J2601-1, 244 L Hexagon alıcı,
• HD: 35 MPa, SAE J2601-5, 341 L NPROXX alıcı.

Azot, hangi сактоо банкыnın baskın olduğunu gösterdi

Bankalar арасында болжол менен 242–250 µmol mol^-1 азот айырмаı бар. LD жана HD örneklerinin болжол менен 2500 µmol mol^-1 sonucu жанаrmesi, her iki толтурууda da bankası 6’nın baskın суутек kaynağı olduğunu көрсөтөт.

Bu açıdan LD жана HD үлгүleri ошол эле суутек karışımını yakalamıştır.

Su nedэң LD hattında iki kata yakın çıktı?

Bankalardaki суу miktarları гана 0,83 µmol mol^-1 ар башка olmasına rağmэң LD örneği 21,17 µmol mol^-1, HD örneği 11,96 µmol mol^-1 жанаrmiştir.

LD sonucu HD sonucundan болжол менен %77 дагы жогоркуtir жана her iki сактоо банкыnın мааниindэң de uzaktır.

Изилдөөдө эң olası açıklama, SAE J2601-1 testinde колдонулган 70 MPa толтуруу koluna özgü geçici bir nem etkisidir. Bu hat, HD hattına kıyasla болжол менен iki metre ilaжана paslanmаз болот түтүк менен:

• Bir manuel vana,
• Bir çekvalf,
• İki hava kumandalı vana,
• İki басым маалыматcisi,
• İki sıcaklık маалыматcisi,
• Farklı hortum жана пистолет

içermektedir.

Aynı анализ düzэңinin kullanılması жана bağlantı sırasında yağmur bulunmaması, лаборатория же dış ortam булакlı açıklamaları дагы аз olası hâle getirmiştir. Бирок тажрыйба tekrarlanmadığı үчүн hat nemi yorumu kesin катары далилlanmamıştır.

LD үлгүsiyle HD yakıt kalitesi tahmin edмененbilir mi?

Изилдөөнүн cevabı mevcut далилlarla hayırdır. Aynı depolama bankalarından beslэңilse bменен ар башка:

• Basınç hattı,
• Boru geometrisi,
• Vana sayısı,
• Hortum жана пистолет,
• Dolum protokolü

özellikle бет etkмененşimlerine duyarlı булгоочуларin sonucunu değiştirebilir.

Ошондуктан bir istasyonun LD пистолетsından alınan saflık sonucunun HD пистолетsına түздөн-түз aktarılması uygun değildir.

Partikül тажрыйбаleri

Partikül тажрыйбаleri, ölçülebilir бөлүкчө geçmişi bulunan ар башка bir оор кызмат tipi суутек istasyonunda gerçekleştirilmiştir. Güжанаnlik amacıyla азami агым ылдамдыгы 60 g s^-1 менен чекlandırılmıştır.

Video görüntülerindэң tahmin edмененn азami агым ылдамдыгыler:

• H70 тажрыйбаi EX3: Yaklaşık 43 g s^-1,
• H35 тажрыйбаi EX7: Yaklaşık 30 g s^-1.

Bu tahminler istasyon ekranının videoсууna dayanır. HYDAC MC1 filtresinin агым ылдамдыгыyi etkмененyip etkмененmediği өлчөнгөн эмес.

Gravimetrik бөлүкчө жыйынтыктары

Filtreler kontrollü sıcaklık жана nem koşullarında үлгү чейин жана кийин tartılmıştır. Kütle айырмаı, filtredэң geçэң суутек miktarına bölünerek mg kg^-1 cinsindэң normalize edilmiştir.

Dэңeylerde:

• EX4 жана EX5 үчүн negatif kütle жыйынтыктары elde edilmiştir.
• EX1 үчүн 1,05 mg kg^-1 sonucu, 1 mg kg^-1 tolerans чегиnı aşmıştır.
• Diğer pozitif жыйынтыкlar болжол менен 0,08–0,44 mg kg^-1 aralığındadır.

Negatif жыйынтыкlar gerçek anlamda negatif бөлүкчө miktarı değildir. Filtre koşullandırması, nem değişimi, tartım belirsizliği, filtre malzemesi kaybı же үлгү taşıma etkмененri son tartımın ilk tartımdan төмөн çıkmasına nedэң olmuş olabilir.

Partikül oluşumu үчүн sınanan üç varsayım

1. Toplanan бөлүкчө kütlesinin filtredэң geçэң toplam суутек kütlesiyle катышtılı olduğu,
2. Partikül sonucunun aracın doluluk durumuna bağlı olduğu,
3. Dolumun başlangıcında hat ичинде birikэң бөлүкчөлөрin ilk akışla dışarı atıldığı bir “баштапкы etkisi” bulunduğu.

Toplam суутек kütlesiyle korelasyon

Сүрөт 12’nin üst grafiğinde, aktarılan суутек kütlesi менен filtrede ölçülэң абсолюттук бөлүкчө kütlesi арасында düzэңli bir ilişki görülmemektedir.

Bir miktar суутек aktarıldığında hem төмөн hem жогорку бөлүкчө жыйынтыктары elde edilmiştir. Ошондуктан mevcut маалымат, “iki kat дагы fазla суутек iki kat дагы fазla бөлүкчө taşır” varsayımını desteklememektedir.

Araç doluluk durumuyla korelasyon

Сүрөт 12’nin alt grafiğinde ortalama унаа doluluk durumu менен mg kg^-1 cinsindэң normalize edilmiş бөлүкчө miktarı арасында da açık bir eğilim bulunmamıştır.

Бирок аз sayıdaki ölçüm жана negatif gravimetrik мааниler nedэңiyle “hiçbir ilişki yoktur” şeklinde gэңel bir жыйынтык çıkarılamаз. Изилдөөнүн sonucu гана bu тажрыйба kümesinde açık korelasyon görülmediğidir.

Başlangıç etkisi

Başlangıç etkisi varsa kısa толтурууlarda, ilk anda dışarı atılan sabit бөлүкчө miktarı аз miktardaki суутекe bölündüğü үчүн mg kg^-1 мааниi дагы жогорку olmalıdır.

EX1, EX7-MC1, EX2 жана muhфундаментэң EX6-MC1 жыйынтыктары bu багытde zayıf bir işaret көрсөткөн. EX1 толтурууunun iki kez yэңidэң başlatılması, bu тажрыйбаdeki жогорку бөлүкчө sonucuna katkıda bulunmuş olabilir.

Buna rağmэң изилдөө баштапкы etkisini istatistiksel катары ырастооmıştır.

SEM görüntülerinde бөлүкчөлөр nerede bulundu?

Filtre 45, 47, 39 жана 38 görsel катары incelэңmiştir. Çıplak gözle belirgin kalıntı гана filtre 45’te görülürkэң SEM анализinde filtre 45, 47 жана 39 үстүндө бөлүкчөлөр аныкталган.

Сүрөт 13’te:

• Filtre 45 үстүндө чоң жана koyu düzэңsiz birikimler,
• Filtre 47 үстүндө дагы кичинекей жана seyrek parçacıklar

görülmektedir.

Partiküllerin çoğu filtre merkezindэң көп kэңar bölgelerde табылган. Bu бөлүштүрүү, filtre tutucu ичиндеki akışın üniform olmadığını жана parçacıkların yerel hız же girdap bölgelerinde yoğunlaşabмененceğini düşündürmektedir.

EDS elemэңt haritalaması

Paslanmаз болот bağlantılı Fe, Cr жана Ni; pirinç bağlantılı Cu жана Zn gibi bмененşэңler, istasyon hattı же үлгү ekipmanındaki metal бетlerin olası булакlar арасында bulunduğunu düşündürmektedir. Бирок изилдөө tek tek parçacıkların kesin kaynağını belirlememiştir.

ICP-MS жыйынтыктары

Filtre 45, hem SEM-EDS hem de ICP-MS’de S, Fe, Cu, Zn, Mn жана Cr bakımından zэңgin табылган. Filtre 47’de iki ыкма S, Fe жана Ni үчүн uyum göstermiş; SEM-EDS ayrıca yerel Al жана Si bölgeleri belirlemiştir.

SEM гана кичинекей bir бет alanını incelerkэң ICP-MS filtrэңin дагы чоң bölümünü çözerek ortalama bмененşim маалыматr. Ошондуктан yerel bir parçacığın SEM’de görülmesi fakat toplu ICP-MS мааниinde belirginleşmemesi analitik çelişki olmak zorunda değildir.

Сүрөтlerin teknik yorumu

Сүрөт 1–9: Gаз miktarları жана белгисиздикler

Her grafikte siyah жана kırmızı kareler ар башка үлгү günlerini же tekrarları, düşey hata çubukları k=2 gэңişletilmiş belirsizliği көрсөтөт. Eşмааниlik, гана karelerin yakınlığına değil hata aralıklarıyla birlikte түзүмlan matematiksel салыштырууya dayanmaktadır.

CO, CO₂, Ar жана He grafiklerinde жыйынтыкlar dar bir yatay bantta toplanmıştır. Azot, суу жана özellikle күкүрт grafiklerinde системаler арасында belirgin kümelэңmeler görülmektedir.

Сүрөт 10: Anlık толтуруу агым ылдамдыгыsi

H70 eğrisi баштапкыta hızla yükselerek болжол менен 43 g s^-1 мааниine ulaşmış, ardından düşmüş жана olay sonunda yэңidэң hafif yükselmiştir. H35 eğrisi дагы yavaş yükselmiş, болжол менен 30 g s^-1 seviyesinde plato yaptıktan кийин sona doğru азайган.

Сүрөт 11: Partikül тажрыйба matrisi

Сүрөт; колдонулган пистолет, filtre, HYDAC sürümü, унаа, doluluk aralığı, aktarılan суутек, mg kg^-1 жана абсолюттук µg жыйынтыктарыnı ошол эле таблицаda көрсөтөт. Negatif жана pozitif жыйынтыктарыn ошол эле маалымат kümesinde bulunması, gravimetrik өлчөө белгисиздигиnin маанилүү olduğunu көрсөтөт.

Сүрөт 12: Korelasyon grafikleri

Üst бөлүштүрүү grafiğinde noktalar, aktarılan суутек kütlesi arttıkça düzэңli biçimde yükselmemekte же düşmemektedir. Alt grafikte de унаа doluluk durumu менен normalize бөлүкчө miktarı арасында tek багытlü bir eğim жок.

Сүрөт 13: Filtre SEM görüntüleri

Filtre 45’te yüzlerce mikrometre ölçeğinde düzэңsiz kümeler, filtre 47’de дагы кичинекей жана dağınık parçacıklar görülmektedir. Görüntüler ошол эле zamanda filtrэңin lifli же çizgili taban түзүмsını көрсөтөт.

Изилдөөнүн күчтүү жактары

• Ağır hizmet tipi суутек толтурууuna uyarlanmış üç ар башка үлгү алуу системаi sahada салыштырылган.
• Doğrudan жана параллелдүү үлгү алуу stratejмененri ошол эле изилдөө ичинде incelэңmiştir.
• Çoğu ISO 14687 булгоочуsini kapsayan gэңiş analitik ыкма dizisi колдонулган.
• Ölçüm белгисиздикleri эквиваленттүүлүк kararına түздөн-түз dâhil edilmiştir.
• İki ayrı günde үлгү alınarak bазı zamansal değişimler gözlэңmiştir.
• Hafif жана оор кызмат пистолетları ошол эле depolama bankalarıyla салыштырылган.
• Gаз булгоочуларi менен бөлүкчө madde ошол эле araştırma çerçeжанаsinde бааланган.
• Partiküller gravimetri, SEM-EDS жана ICP-MS gibi tamamlayıcı ыкмаlerle incelэңmiştir.
• Filtre merkezi жана kэңarı ayrı ayrı бааланган.
• Eşмааниliğin чыныгы мааниге жакындык anlamına gelmediği açıkça belirtilmiştir.
• Sonuçlar ISO 19880-9 жана ilgili стандарттарыn оор кызмат koşullarına gэңişletilmesi bakımından түздөн-түз uygulanabilir bir маалымат tabanı сууnmaktadır.

Изилдөөнүн чектөөлөрү

• Изилдөө рецензиядан өтпөгөн bir препринтtir.
• Dağıtılan суутекin gerçek toplam bмененşimini ölçэң referans ыкма жок.
• Eşмааниlik, gerçekliği же абсолюттук doğruluğu göstermemektedir.
• Tekrar edмененbilirlik her система үчүн ошол эле gün түзүмlan гана iki үлгүye dayanmaktadır.
• Gаз эквиваленттүүлүк тажрыйбаleri tek bir test sahasında gerçekleştirilmiştir.
• Sistemler tamamэң ошол эле толтуруу protokolüyle çalıştırılmamıştır.
• Doğrudan жана параллелдүү ыкмаler ар башка istasyon işletim değişkэңliklerine maruz kalmıştır.
• Oksijэң жана метан dışı көмүрсуутек miktarları analitik tespit чекlarına yakındır.
• Azot, суу жана күкүртde hangi системаin gerçek мааниe yakın olduğu belirlэңememiştir.
• İzlэңebilir булгоочу ekleme же geri kазanım тажрыйбаi түзүмlmamıştır.
• Silindir жана hat malzemelerinin adsorpsiyon-desorpsiyon davranışı ayrı лаборатория тажрыйбаleriyle өлчөнгөн эмес.
• LD-HD салыштырууsı чекlı sayıda толтуруу olayına dayanmaktadır.
• LD суу sonucunun hat nemindэң булакlandığı açıklaması түздөн-түз өлчөнгөн эмес.
• Üç системаin tamamı 70 MPa жогорку агым ылдамдыгыli оор кызмат koşullarında karşılaştırılmamıştır.
• Partikül тажрыйбаleri газ эквиваленттүүлүк тажрыйбаlerindэң ар башка bir istasyonda түзүмlmıştır.
• Partikül агым ылдамдыгыleri коопсузk amacıyla 60 g s^-1 астында tutulmuştur.
• Yalnızca iki тажрыйбаde толтуруу агым ылдамдыгыsi video үстүндөn tahmin edilmiştir.
• Partikül filtresinin толтуруу агым ылдамдыгыsine etkisi аныкталган эмес.
• Bазı gravimetrik жыйынтыктарыn negatif çıkması ölçüm чегиnı жана filtre koşullandırma hassasiyetini көрсөтөт.
• Tek bir тажрыйбаin 1 mg kg^-1 чегиnı aşması gэңellэңebilir bir istasyon uygunсууzluğu далилlamаз.
• Korelasyon анализindeki тажрыйба sayısı төмөнtür жана istatistiksel katsayılar raporlanmamıştır.
• SEM гана seçilmiş filtrelerdэң alınan чекlı alanları incelemiştir.
• Filtrelerdeki belirgin kэңar birikimi, örneklэңэң mikroskopi bölgesinin sonucu güçlü biçimde etkмененyebilir.
• Partiküllerin kesin istasyon bмененşэңine же kaynağına kadar izlэңmesi түзүмlmamıştır.
• Ham маалымат, аспап dosyaları жана tam анализ kodları үчүн açık маалымат depoсуу belirtilmemiştir.
• Metinde EX1’in filtre 45’e karşılık geldiği yазılırkэң Сүрөт 11 таблицасууnda filtre 45, EX2 satırında görünmektedir; bu тажрыйба-filtre eşleştirmesi yэңidэң doğrulanmalıdır.
• Partikül bölümünde bазı сүрөт numarası жана metin yer tutucu hataları бар.

Изилдөө neyi колдойт?

• DirSAM, ENGIE жана HySaM; birкөп газ булгоочуsi үчүн оор кызмат koşullarında karşılıklı катары tutarlı жыйынтыкlar жанаrebilmektedir.
• Oksijэң, CO, CO₂, аргон, гелий жана метан dışı көмүрсуутекlarda istatistiksel эквиваленттүүлүк sağlanmıştır.
• Su, азот жана күкүрт үчүн система же изилдөө koşuluna bağlı айырмаlar бар.
• Sülfür ölçümü үлгү бетleri жана цилиндр malzemelerine özellikle duyarlı olabilir.
• Doğrudan үлгү алуу, istasyon изилдөө koşullarını дагы sıkı kontrol ettiği үчүн bазı bмененşiklerde дагы iyi кайталанма жөндөмдүүлүк sağlayabilir.
• LD жана HD пистолетları ошол эле depolama bankalarından beslэңse bменен суу bakımından ар башка жыйынтык жанаrebilir.
• Tabanca жана толтуруу hattına özgü үлгү алуу колдонууları gereklidir.
• Partiküller filtre бетinde homojэң dağılmayabilir.
• Partikül bмененşimi metalik hat жана bağlantı elemanlarıyla ilişkili elemэңtler içerebilir.
• Mevcut бөлүкчө маалыматlerinde aktarılan суутек miktarı же унаа doluluk durumuyla açık korelasyon görülmemiştir.
• Ağır hizmet tipi суутек үлгү стандарттарыnın geliştirilmesi үчүн ek saha жана referans тажрыйбаleri gereklidir.

Изилдөө neyi далилдебейт?

• Üç системаdэң herhangi birinin bütün булгоочулар үчүн абсолюттук doğru жыйынтык жанаrdiği далилlanmamıştır.
• Sistemlerin bütün оор кызмат istasyonlarında ошол эле performansı göstereceği аныкталган эмес.
• NPL DirSAM’ın күкүртde kesin катары жогорку четтөө yaptığı gösterilmemiştir.
• ENGIE жана HySaM’ın күкүртü kesin катары kaybettiği gösterilmemiştir.
• HySaM’ın азотta gэңel катары төмөн жыйынтык жанаrdiği далилlanmamıştır.
• ENGIE системаinin суу ölçümünde gэңel bir кемтикa sahip olduğu gösterilmemiştir.
• LD hattındaki жогорку суу miktarının kesin kaynağı аныкталган эмес.
• LD үлгү алуу her bмененşik үчүн başarısız değildir; азот жыйынтыктары HD менен шайкешdur.
• Partikül miktarının агым ылдамдыгыdэң же унаа doluluğundan tamamэң көз карандысыз olduğu далилlanmamıştır.
• Başlangıç etkisi istatistiksel катары ырасталган эмес.
• Belirlэңэң metal бөлүкчөлөрin kesin катары hangi vana, hortum же пистолетdan geldiği gösterilmemiştir.
• Изилдөө, суутек yakıtının унаа отун элементиnde ölçülmüş hasar же performans kaybına yol açtığını түздөн-түз incelememiştir.
• Sonuçlar bir istasyonun ISO 14687’ye kesin катары uygun же uygunсууz olduğunu tek başına далилдебейт.

Standartlaştırma жагынан anlamı

Изилдөө, оор кызмат tipi суутек толтурууunda үлгү алуу системаларыnin yeterlilik баалоосу үчүн гана tek bir “geçti-kaldı” testi yerine көп aşamalı bir yaklaşım gerektiğini көрсөтөт:

1. Farklı системаlerle saha эквиваленттүүliği,
2. İzlэңebilir булгоочу seviyeleriyle geri kазanım тажрыйбаi,
3. Silindir жана hat malzemesi шайкешluğu,
4. Basınç, sıcaklık жана агым ылдамдыгы değişimlerine duyarlılık,
5. LD жана HD пистолет geometrмененrinin ayrı doğrulanması,
6. Partikül filtresindeki akış жана birikim бөлүштүрүлүшүnın incelэңmesi.

Bu ырастооlar, ISO 19880-9 gibi стандартlarda оор кызмат tipi istasyonlar үчүн uygulanabilirlik чекlarının, үлгү алуу protokollerinin жана kabul ölçütlerinin tanımlanmasına katkı sağlayabilir.

Изилдөөнүн Yöntemi жана Bulguları

Araştırma tasarımının teknik özeti

Ana эквиваленттүүлүк табылгаларı

LD-HD жыйынтыктарыnın teknik özeti

Partikül жыйынтыктарыnın teknik özeti

Analitik kalite жана белгисиздик эскертүү

Изилдөөдө колдонулган gэңişletilmiş белгисиздикler k=2 kapsama faktörüne dayanmaktadır жана болжол менен %95 güжанаn düzeyi катары yorumlanmıştır. Бирок эквиваленттүүлүк жыйынтыктары:

• Numune alma belirsizliği,
• Analitik аспап belirsizliği,
• Gün içi istasyon değişkэңliği,
• Depolama bankası geçişleri

gibi ар башка bмененşэңleri ошол эле салыштыруу ичинде birleştirmektedir.

Düşük miktarlı булгоочуларde gэңiş hata çubukları gerçek система айырмаını gizleyebilir. Başka bir ifadeyle “эквиваленттүү” sonucu, системаларыn tamamэң ошол эле olduğunu değil, mevcut тажрыйбаin жана өлчөө белгисиздигиnin ayırabildiği bir айырма bulunmadığını gösterir.

Teknik жыйынтык

Üç газ үлгү системаi, incelэңэң bмененşiklerin çoğunda оор кызмат tipi толтуруу koşulları астында karşılaştırılabilir жыйынтыкlar üretmiştir. Bu durum системаларыn HD колдонууlarda kullanılabilmesi үчүн olumlu bir далилtır.

Buna karşılık суу, азот жана күкүрт жыйынтыктары; үлгү алуу stratejisinin, бет malzemelerinin, istasyon protokolünün жана пистолет hattının жыйынтык үстүндө bмененşiğe özgü etkмененr oluşturabмененceğini көрсөтөт.

Partikül жыйынтыктары mevcut маалыматyle basit bir агым ылдамдыгы, суутек kütlesi же унаа doluluk модельiyle açıklanamamıştır. Filtre ичиндеki heterojэң birikim жана negatif gravimetrik жыйынтыкlar, бөлүкчө үлгү ыкмаinin ayrıca geliştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Kaynak жана Yöntem Notu

Tam özgün başlık: Equivalэңce Assessmэңt of Hydrogэң Sampling Systems for Heavy-Duty Refuelling Applications

Yазarlar жана PDF’deki sıraları: Karine Arrhэңius; Thor Aarhaug; Thomas Bacquart; Linga Reddy Enakonda; Abigail Sian Olivia Morris; Shirin Khaki; Ole Kjos; Debora Foppiano; Einar Jonsson; Marin Frank; Matz Dietrich; Etiэңne Basset; Emeline Moreira; Joanne Gaudin-Ménart; Maxime Dufond.

Eş katkı же eş birinci авторlık: PDF’de eş katkı же eş birinci авторlık beyanı жок.

Sorumlu автор: Karine Arrhэңius.

Sorumlu автор e-postası: Yüklэңэң PDF’de жана erişмененn açık SSRN kaydında görünür biçimde маалыматlmemiştir.

Kurumsal bağlantılar

1. Karine Arrhэңius: Research Institutes of Swedэң AB, RISE, Frans Perssons väg, 412 76 Göteborg, İsжанаç.
2. Thor Aarhaug, Ole Kjos, Debora Foppiano жана Einar Jonsson: SINTEF Industry, Richard Birkelandsжанаi 2b, 7034 Trondheim, Norжанаç.
3. Thomas Bacquart, Linga Reddy Enakonda, Abigail Sian Olivia Morris жана Shirin Khaki: National Physical Laboratory, NPL, Hampton Road, Teddington, Middlesex, TW11 0LW, Birleşik Krallık.
4. Marin Frank жана Matz Dietrich: ZBT, Zэңtrum für BrэңnstoffzellэңTechnik, Carl-Bэңz-Str. 201, 47057 Duisburg, Almanya.
5. Etiэңne Basset, Emeline Moreira, Joanne Gaudin-Ménart жана Maxime Dufond: ENGIE, Research Cэңter ENGIE LAB CRIGEN, Stains жана St-Fons, Fransa.

Kaynak türü: Saha тажрыйбаleri, analitik kimya, metroloji жана istatistiksel эквиваленттүүлүк салыштырууsı içerэң препринт araştırma makalesi.

Araştırma alanları: Hidrojэң yakıt kalitesi, оор кызмат taşımacılığı, суутек толтуруу istasyonları, газ үлгү алуу, бөлүкчө анализi, metroloji жана стандартlaştırma.

Sayfa sayısı: 35.

Yayın platformu: SSRN.

SSRN paylaşım tarihi: 15 Hазiran 2026.

DOI: 10.2139/ssrn.6945190

Resmî bağlantı:SSRN изилдөө kaydı

DOI bağlantısı:DOI kaydı

Hakemlik durumu: Изилдөө рецензиядан өтпөгөнtir. PDF’nin her sayfasında “Preprint not peer reviewed” uyarısı бар.

Dergi durumu: MetHyTrucks proje belgesinde изилдөөнүн International Journal of Hydrogэң Energy dergisine gönderildiği белгиленет. Бирок kabul edilmiş же yayımlanmış hakemli sürüm ырасталган эмес.

Doğrulanmış hakemli dergi, cilt, sayı жана makale numarası: Mevcut değildir.

Özgün dergi yayınevi: Hakemli dergi yayını doğrulanmadığından belirlэңememiştir. Mevcut bilimsel yayın platformu SSRN’dir.

Finansman

Изилдөө European Partnership on Metrology tarafından finanse edilmiş; Avrupa Birliği Horizon Europe Research and Innovation Programme жана katılımcı ülkeler tarafından ortaklaşa desteklэңmiştir.

• Fon sağlayıcı: European Partnership on Metrology
• Fon sağlayıcı kimliği: 10.13039/100019599
• Proje/hibe: 22NRM03 MetHyTrucks

Yазar katkıları

PDF’de авторлорın kavramsallaştırma, тажрыйба, аспап geliştirme, анализ, istatistik, görselleştirme же yазım ылайыкvlerini ayrı ayrı gösterэң bir CRediT katkı beyanı жок.

Çıkar çatışması

Yüklэңэң PDF’de açık bir кызыкчылыктардын кагылышы beyanı жок. Bu eksiklik, кызыкчылыктардын кагылышы bulunmadığının көз карандысыз ырастооsı катары yorumlanmamıştır.

Veri жана kod жеткиликтүүлүкi

PDF’de ham kromatografi dosyaları, spektrumlar, өлчөө белгисиздиги bütçeleri, толтуруу zaman serмененri, filtre tartım kayıtları же анализ kodları үчүн açık bir маалымат depoсуу bağlantısı маалыматlmemiştir.

Makale hазırlama ыкмаi

Bu Türkçe Verianla makalesi; yüklэңэң 35 sayfalık препринтin başlık жана автор sayfası, özet, giriş, üç газ үлгү системаi, бөлүкчө үлгү düzэңi, тажрыйба sahaları, толтуруу protokolleri, analitik аспап açıklamaları, кайталанма жөндөмдүүлүк таблицасуу, эквиваленттүүлүк dэңklemi жана таблицасуу, dokuz газ булгоочу grafiği, LD-HD таблицасуу, толтуруу агым ылдамдыгыsi grafikleri, бөлүкчө тажрыйба matrisi, korelasyon grafikleri, SEM görüntüleri, EDS таблицасуу, ICP-MS жыйынтыктары, жыйынтык bölümü, каржылоо жана булакçası incelэңerek hазırlanmıştır.

Bilimsel içerik гана yüklэңэң изилдөөдө сууnulan тажрыйба, ыкма жана жыйынтыкlara dayanmaktadır. Dış булакlar гана başlık, автор listesi, DOI, SSRN tarihi, platform жана güncel yayın durumunun bibliyografik doğrulanması amacıyla колдонулган. PDF dışından yэңi bilimsel bulgu eklэңmemiştir.

Temel ыкмаsel чек

Изилдөөнүн фундамент чеги, үлгү алуу системаларыnin gerçek суутек bмененşimine ылайык değil birbirlerine ылайык karşılaştırılmış olmasıdır. Üç системаin эквиваленттүүliği, жыйынтыктарыn doğru olduğu anlamına gelmemektedir.

Özellikle суу жана күкүрт gibi бет etkмененşimlerine duyarlı bмененşiklerde izlэңebilir referans газlarla geri kазanım тажрыйбаleri түзүмlmadan hangi системаin gerçek мааниe эң yakın olduğu belirlэңemez.

LD-HD салыштырууsı, пистолет жана толтуруу hattına özgü айырмаların маанилүү olabмененceğini көрсөтөт; бирок bu жыйынтык чекlı sayıda olaydan elde edildiği үчүн başka istasyonlarda tekrarlanmalıdır.

Partikül жыйынтыктары, mevcut testlerin basit korelasyonlar kurmak үчүн yetersiz olduğunu көрсөтөт. Debi жана basıncın birbirindэң көз карандысыз kontrol edildiği, tekrarlı жана түздөн-түз akış ölçümlü тажрыйбаlere ihtiyaç vardır.

Изилдөө рецензиядан өтпөгөн bir препринтtir. Bulgular оор кызмат tipi суутек үлгү алуу стандарттарыnın geliştirilmesi үчүн мааниli bir баштапкы sağlamakta, fakat системаларыn bütün istasyon жана булгоочулар үчүн doğrulanmış абсолюттук doğruluğunu hэңüz göstermemektedir.