Бул эксперименталдык изилдөө механикалык иштетүүдө пайда болгон болот жана алюминий металл кырындыларын бетондо кайра иштетилген була бекемдөөчү катары колдонууга болобу-жокпу изилдейт. Изилдөөчүлөр өнөр жайлык болот булаларынын эки түрүн, спираль формасындагы кайра иштетилген болот жана алюминий кырындыларын жана буласыз эталон бетонду салыштырышкан. Жаңы бетондо иштетилүүчүлүк, камалып калган аба жана тыгыздык; каткан бетондо болсо 7, 28 жана 90 күндүк кысуу жана ийилүү жүрүм-туруму изилденген. Эң көңүл бурдурган жыйынтык — кайра иштетилген болот буласы бар бетондордо ийилүүдөгү тартылуу бекемдигинин %15 кошумча деңгээлине чейин жогорулашы жана бул деңгээлдин изилдөөдө оптималдуу деп бааланышы. Тескерисинче, көбүрөөк була иштетилүүчүлүктү төмөндөтүп, камалып калган абаны көбөйтүп, өзгөчө алюминий кырындысы бар бетондордо кысуу бекемдигин олуттуу азайткан.

Изилдөөнүн негизги жыйынтыгы “металл калдыгы кошулганда бетондун бардык касиеттери жакшырат” деген эмес. Кайра иштетилген болот кырындысы өзгөчө ийилүүгө каршы пайда бергени менен, оптималдуу дозадан ашуу натыйжалуулукту кайра төмөндөтөт. Алюминий кырындысы болсо бирдей геометриялык өлчөмдөргө карабай кыйла төмөн була тартылуу бекемдиги жана серпилгичтик модулу менен колдонулган; сыноолордо болот кырындысындай оң ийилүү натыйжасын көрсөткөн эмес. Изилдөөнүн жыйынтыктары лабораториялык масштабдагы бетон аралашмаларына гана негизделет; узак мөөнөттүү коррозия, тоңуу-эрүү, чарчоо, талаа натыйжалуулугу же жашоо циклинин экологиялык таасири түздөн-түз сыналган эмес.

Маанилүү булактык чектөө да бар: макаланын аннотациясы кысуу бекемдиги таасирленбегенин айтса, негизги эксперименттик жыйынтыктар бардык була топторунда ар кандай өлчөмдө кысуу бекемдигинин жоготуусун билдирет. Ошондуктан бул Verianla мазмунунда жыйынтык таблицалары жана негизги эксперименттик талкуу негиз катары алынган.

Бетонго эмне үчүн була кошулат?

Бетон кысууда жогорку бекемдик бере алган, бирок тартылуу жана ийилүү чыңалууларында жарылууга көбүрөөк жакын материал. Булалуу бетон ыкмасында кыска булалар бетон көлөмүнө таратып кошулуп, пайда болгон жаракалардын ачылышын жана өнүгүшүн чектөө, жарака беттеринин ортосунда жүктү өткөрүүнү улантуу жана көбүрөөк ийкемдүү сынуу жүрүм-турумун алуу максат кылынат.

Буланын таасири анын кайсы материалдан жасалганына гана көз каранды эмес. Изилдөөнүн кириш бөлүмүндө була геометриясы, узундук/туурасы катышы, беттик жана анкерлөө формасы, була көлөмү жана цемент матрицасы менен түзгөн байланышы натыйжалуулукту чогуу аныктай турганы белгиленет.

Бул изилдөөнүн айырмасы эмнеде?

Изилдөө коммерциялык өндүрүлгөн болот булаларынан тышкары механикалык иштетүү ишканаларынан чыккан металл кырындыларын түздөн-түз кайра пайдалануу булагы катары карайт.

Эки кайра иштетилген була колдонулган:

• RS: кайра иштетилген болот кырындысы,
• RA: кайра иштетилген алюминий кырындысы.

Булар эки коммерциялык/өнөр жайлык болот буласы менен салыштырылган:

• FI50 — F1: толкун сымал өнөр жайлык болот буласы,
• T30/50 — F2: илгичтүү өнөр жайлык болот буласы.

Макаланын 1-сүрөтү өнөр жайлык булалардын көзөмөлдөнгөн геометриясын жана кайра иштетилген металл кырындыларынын спираль формасын жанаша көрсөтөт. Кайра иштетилген булалар түз металл бөлүкчөлөрү эмес; иштетүүдө ийрилген, болжол менен 20 mm узундуктагы кырындылар.

Булалардын механикалык касиеттери канчалык айырмаланат?

3-таблица болот жана алюминий кырындылары геометриялык өлчөмдөрү жакын болгону менен материалдык касиеттери абдан айырмалуу экенин көрсөтөт.

Эң кескин айырма кайра иштетилген болот менен алюминийдин ортосунда. Булакта RS буласынын тартылуу бекемдиги 890 MPa деп берилсе, RA болгону 120 MPa. Серпилгичтик модулу да 150 GPaдан 69 GPaга түшөт. Бирок бул була көрсөткүчтөрү бетондун акыркы ийилүү бекемдигине түз барабар эмес; бетон натыйжалуулугу була–матрица жабышуусу, көңдөйлүүлүк, була бөлүштүрүлүшү жана аралашманын иштетилүүчүлүгү сыяктуу башка өзгөрмөлөргө да көз каранды.

Бетон аралашмасы кандай долбоорлонгон?

Изилдөөдө CEM II/B 42.5 Portland цементи колдонулган. Цемент дозасы 350 kg/m³, суунун көлөмү 140 kg/m³ жана суу/цемент катышы:

\[ W/C=0,40 \]

туруктуу кармалган.

Ири агрегат табигый майдаланган акиташтан туруп, максималдуу дан өлчөмү 20 mm деп берилген. Майда агрегат болсо майда цилиндр куму менен майдаланган акиташ карьер кумунун аралашмасы.

Аралашманын гранулдук скелети Baron–Lesage ыкмасы менен оптималдаштырылган. 2-сүрөттө LCPC иштетилүүчүлүк убактысы менен агрегат катышынын ортосундагы параболалык байланыш:

\[ y=7,5x^2-12,2x+17,64 \]

жана:

\[ R^2=0,9193 \]

деп берилген.

Агрегат катышында булак ичиндеги маселе барбы?

Ооба. Макала катышты `S/(G+S)=0,80` деп атайт. Бирок 4-таблицада берилген агрегат көлөмдөрүн колдонгондо майда агрегаттын жалпысы 797 kg, ири агрегаттын жалпысы 996,33 kg.

Бул маанилер менен:

\[ \frac{S}{G}\approx0,80 \]

болсо:

\[ \frac{S}{S+G}\approx0,444 \]

болот.

Ошондуктан булакта колдонулган `S/(G+S)=0,80` жазылышы менен 4-таблицадагы аралашма көлөмдөрү математикалык жактан бир эле катышты билдирбейт. Изилдөөнүн чыныгы эксперименттик аралашмалары өзгөртүлбөстөн, бул айырма булак ичиндеги нотация шайкешсиздиги катары сакталууга тийиш.

Кайра иштетилген булалар кайсы катыштарда кошулду?

Метод тексти кайра иштетилген булалар үчүн %5, %10, %15, %20 жана %25 катыштарын айтат. Бирок 4-таблица жана бардык эксперименттик натыйжалар %5, %10, %15 жана %20 аралашмаларын гана көрсөтөт.

Ошондуктан натыйжаларды чечмелөөдө экспериментте көрүнгөн серия:

%5 → %10 → %15 → %20

катары каралышы керек. %25 аралашма үчүн макалада өзүнчө жаңы же каткан бетон натыйжасы жок.

Була көбөйгөн сайын бетондун иштетилүүчүлүгү эмне болду?

Була көлөмү көбөйгөн сайын иштетилүүчүлүк азайды. Изилдөөчүлөр ар башка бетондордун каткан абалдагы касиеттерин салыштыруу үчүн LCPC агуу убактысын болжол менен 10–12 секунд аралыгында кармоого аракет кылышкан.

Муну камсыз кылуу үчүн үчүнчү муундагы поликарбоксилат негизиндеги пластификатор колдонулган. Жогорку була дозаларында талап кылынган пластификатор көлөмү эталон бетонго салыштырмалуу болжол менен %30–55 көбүрөөк болгону билдирилген.

3-сүрөттүн негизги билдирүүсү — аралашмаларга көбүрөөк була кирген сайын бирдей иштетилүүчүлүктү сактоо үчүн барган сайын көбүрөөк химиялык кошулма талап кылынат.

Эмне үчүн булалар иштетилүүчүлүктү азайтат?

Булактын түшүндүрмөсү боюнча, булалар агрегат менен цемент пастасынын ичиндеги кыймылды чектейт, өзгөчө катуу жана айкын геометриялуу өнөр жайлык булалар агымга көбүрөөк таасир этет.

Бул практикалык жактан маанилүү; анткени була көлөмүн механикалык натыйжалуулукка гана карап көбөйтүү бетонду аралаштыруу, калыпка жайгаштыруу жана тыгыздоо жагынан жаңы көйгөйлөрдү жаратышы мүмкүн.

Камалып калган аба кандай өзгөрдү?

EN 12350-7 ыкмасы менен өлчөнгөн камалып калган аба бардык аралашмаларда болжол менен %1,4–2,6 аралыгында болгон.

Кайра иштетилген була дозасы көбөйгөн сайын аба көлөмү да өскөн. Макала өзгөчө спираль металл кырындылары аралаштыруу маалында микро аба көбүкчөлөрүн кармап, була–матрица интерфейсинде кошумча боштуктарды түзүшү мүмкүн экенин сунуштайт.

4-сүрөттө кайра иштетилген болот жана алюминий серияларындагы бул өсүү ачык көрүнөт.

Бетондун тыгыздыгы эмне үчүн азайды?

Була дозасы жогорулаган сайын жаңы бетон тыгыздыгы азайган. Булак бул өзгөрүү болжол менен %0,42–2,50 аралыгында экенин жана салыштырмалуу чектелүү калганын билдирет.

Алюминий булалуу бетондун болот булалуу бетондон төмөн тыгыздык көрсөтүшү алюминийдин материалдык тыгыздыгы төмөн болушу менен байланыштырылат. Мындан тышкары, көбөйгөн була көлөмү жараткан боштуктар да жалпы бетон тыгыздыгын азайтат.

Кысуу бекемдигинде эмне болду?

Кысуу бекемдиги була кошулганда жалпысынан төмөндөгөн. Бул жыйынтык макаланын аннотациясындагы “кысуу бекемдигине таасир этпестен” деген билдирүү менен түздөн-түз шайкеш эмес.

Негизги талкууда билдирилген орточо төмөндөө аралыктары төмөнкүдөй:

Жыйынтык бөлүмүндө болот сериясы үчүн жогорку чек %16 деп кайра айтылат. Бул бир пайыздык пункт айырмасы булакта бар жана унчукпай бир мааниге бириктирилген эмес.

6-сүрөт эмнени көрсөтөт?

6-сүрөт эталон бетон менен өнөр жайлык булалуу жана кайра иштетилген кырындысы бар бетондордун 7, 28 жана 90 күндүк кысуу бекемдиктерин салыштырат.

Бардык аралашмаларда катуу мөөнөтү көбөйгөн сайын бекемдик жогоруласа да, буласы бар сериялардын көбү ошол эле жаштагы эталон бетондон төмөн бойдон калат. Өзгөчө алюминий кырындысынын көлөмү көбөйгөн сайын айырма айкыныраак болот.

Булак бул төмөндөөнү аба көлөмүнүн көбөйүшү, төмөн тыгыздалуу жана алюминий буласынын төмөн механикалык катуулугу менен байланыштырат.

Болот кырындысы эмне үчүн ийилүүдө жакшыраак натыйжа берди?

Ийилүү жүрүм-турумунда кайра иштетилген болот сериясы кысуу бекемдигинен айырмалуу көрүнүш көрсөткөн.

Булактын негизги талкуусуна ылайык:

• %5 RS камтыган бетон эталон бетонго болжол менен окшош ийилүү бекемдигин көрсөткөн.
• %10 RS деңгээлинде ийилүүдөгү тартылуу бекемдиги болжол менен %10 өскөн.
• %15 RS деңгээлинде өсүш болжол менен %16 жеткен.
• %20 RS деңгээлинде бекемдик кайра төмөндөй баштаган.

Бул доза–натыйжалуулук мамилеси изилдөөнүн “оптималдуу %15 кайра иштетилген болот була” жыйынтыгынын негизи.

Эмне үчүн %20 деңгээлинден кийин төмөндөө байкалат?

Авторлордун түшүндүрмөсү боюнча, төмөн жана орто була катыштарында болот кырындысы менен цемент матрицасынын ортосундагы адгезия жаракалар ортосунда жүк өткөрүүгө жардам берет; бирок була көлөмү өтө көбөйгөндө аралашма гетерогендүү болуп, иштетилүүчүлүк жана тыгыздалуу начарлайт.

Башкача айтканда, буланын пайдасы чексиз эмес. Көбүрөөк була белгилүү чекиттен кийин көбүрөөк боштук жана начар аралашма бөлүштүрүлүшүн жаратып, алынган механикалык пайданы жокко чыгарышы мүмкүн.

Өнөр жайлык булалар канча жакшыртуу берди?

Өнөр жайлык F1 жана F2 булалары ийилүүдөгү тартылуу бекемдигинде болжол менен %34–45 жакшыртуу көрсөткөн. Булак муну булалардын толкун сымал/илгичтүү геометриясы бетондун ичинде жакшыраак анкерлөө жана жүк өткөрүүнү түзүшү менен байланыштырат.

Ошентсе да изилдөөнүн туруктуулук жагынан баса белгилеген жери — кайра иштетилген болот кырындысынын %15 деңгээлиндеги ийилүү натыйжалуулугу коммерциялык булалуу бетонго салыштырмалуу деңгээлге жакындаганы.

Алюминий кырындысы эмне үчүн ошол эле ийгиликти көрсөткөн жок?

Кайра иштетилген алюминий сериясында ийилүү бекемдиги була көлөмү көбөйгөн сайын жалпысынан төмөндөгөн. Негизги талкуу бул төмөндөө болжол менен %4–16 экенин билдирсе, жыйынтык бөлүмү %2–12 аралыгын колдонот.

Булакта алюминий кырындысынын тартылуу бекемдиги болгону 120 MPa; ошол эле геометриядагы кайра иштетилген болот кырындысынын мааниси 890 MPa. Мындан тышкары, алюминийдин серпилгичтик модулу төмөн.

Бул жыйынтык “металл калдыгы” деген түшүнүктү бир эле материал категориясы катары колдонбоо керек экенин көрсөтөт. Бирдей формадагы болот жана алюминий кырындылары бетондо бирдей механикалык ролду аткарган эмес.

Алюминий үчүн узак мөөнөттүү туруктуулук суроосу барбы?

Ооба. Авторлор кириш бөлүмүндө алюминий кырындысы щелочтуу цемент чөйрөсүндө жана жогорку нымдуулук/суу болгондо коррозия тобокелдигин алып жүрүшү мүмкүн экенине көңүл бурушат. Ошондуктан изилдөөдө салттуу вибрацияланган жана жетиштүү суу өткөрбөстүк максат кылынган бетон колдонулган.

Бирок изилдөө узак мөөнөттүү алюминий коррозиясын, химиялык туруктуулукту же туруктуу сууга таасир этүү сыноосун бербейт. Ошондуктан RA натыйжаларын узак мөөнөттүү талаа туруктуулугунун далили катары чечмелөөгө болбойт.

Кыскаруу чын эле азайдыбы?

Макаланын аннотациясында металл калдыктарын колдонуу бетондун кыскаруусун олуттуу азайткан деп айтылат. Бирок негизги эксперименттик бөлүмдө кыскарууга тиешелүү өзүнчө ыкма, үлгү геометриясы, өлчөө мөөнөтү, таблица же график жок.

Ошондуктан жүктөлгөн изилдөө аркылуу тастыкталган негизги натыйжалар иштетилүүчүлүк, аба көлөмү, тыгыздык, кысуу бекемдиги жана ийилүү бекемдиги менен чектелет. Кыскаруу дооматынын сандык көлөмү бул версия аркылуу тастыкталбайт.

Изилдөө эмнени колдойт?

• Механикалык иштетүүдөн чыккан спираль болот кырындылары бетондо була бекемдөөчү катары колдонулушу мүмкүн.
• Була көлөмү көбөйгөн сайын бетондун иштетилүүчүлүгү азаят жана көбүрөөк пластификатор талап кылынат.
• Кайра иштетилген була көлөмү көбөйгөн сайын камалып калган аба көбөйүшү мүмкүн.
• Болот жана алюминий кырындылары бетон тыгыздыгын бир аз азайтат.
• Кайра иштетилген болот кырындысы %15 деңгээлине чейин ийилүүдөгү тартылуу бекемдигин көбөйтө алат.
• Изилдөөдө %15 болот кырындысы оптималдуу кайра иштетилген була деңгээли катары аныкталган.
• %20 деңгээлине чыкканда болот кырындысынын ийилүү артыкчылыгы азаят.
• Алюминий кырындысы болот кырындысы менен бирдей механикалык натыйжа көрсөтпөйт.
• Металл иштетүү калдыктарын айрым бетон колдонмолорунда чийки зат катары баалоого болот.

Изилдөө эмнени далилдебейт?

• Кайра иштетилген булалар бетон кысуу бекемдигин өзгөртпөйт деп көрсөтпөйт; негизги натыйжалар тескерисинче төмөндөөнү билдирет.
• Бардык металл кырындылары бетон үчүн ылайыктуу экенин далилдебейт.
• %15 катышы бардык цемент, агрегат жана бетон класстары үчүн универсалдуу оптимум экенин көрсөтпөйт.
• Кайра иштетилген болот кырындысы бар бетон бардык конструкциялык бетондордо коммерциялык болот булаларын алмаштыра аларын далилдебейт.
• Узак мөөнөттүү чарчоо, тоңуу-эрүү же химиялык туруктуулук натыйжалуулугун сынабайт.
• Алюминий кырындысынын узак мөөнөттүү щелочтуу коррозия коопсуздугун көрсөтпөйт.
• Калдыктарды колдонуунун көмүртек изин же жашоо циклинин экологиялык таасирин сандык эсептебейт.
• Экономикалык максатка ылайыктуулук же өнөр жайлык сериялык өндүрүш наркын бербейт.
• Аннотацияда айтылган кыскаруу азайышын негизги эксперименттик натыйжаларда сандык түрдө көрсөтпөйт.

Колдонуу жагынан жыйынтык эмнени билдирет?

Авторлордун өз колдонуу сунушу %15 катышындагы кайра иштетилген болот кырындысын жөнөкөй ийилүүгө дуушар болгон конструкциялык эмес элементтерде колдонууга болору. Булак өзгөчө канализация люктарынын плиталары/капкак сыяктуу элементтерди жана туруктуу pavements/каптамаларды мисал келтирет.

Бул колдонуу сунушу жүк көтөрүүчү колонна, устун же маанилүү темир-бетон элементтери үчүн жалпы долбоорлоо уруксаты эмес. Мындай колдонмолор үчүн кеңири туруктуулук, чарчоо, жаракадан кийинки жүрүм-турум, жабышуу жана толук масштабдагы конструкциялык сыноолор керек.

Түркия жагынан кандай окулушу керек?

Изилдөө Алжирдеги материалдар жана лабораториялык шарттар менен жүргүзүлгөн. Колдонулган цемент CEM II/B 42.5, агрегаттар жергиликтүү майдаланган акиташ жана металл кырындылары белгилүү механикалык иштетүү булактарынан алынган.

Түркиядагы механикалык иштетүү калдыктарын ушундай колдонуу изилденсе, кырындынын болот классы, май/кесүүчү суюктук калдыктары, геометриясы, беттик абалы, өлчөм бөлүштүрүлүшү жана коррозия абалы өзүнчө мүнөздөлүшү керек. Булактагы %15 оптималдуу маани жаңы материал системасы үчүн түз долбоордук рецепт катары кабыл алынбашы, жергиликтүү бетон аралашмасы менен кайра тастыкталышы керек.

Изилдөөнүн Ыкмасы жана Жыйынтыктары

Изилдөө дизайны

Цементтин химиялык курамы

Жаңы бетон жыйынтыктарынын кыскача мазмуну

Каткан бетон жыйынтыктарынын кыскача мазмуну

Бул таблица изилдөөнүн негизги компромисин ачык көрсөтөт: өзгөчө кайра иштетилген болот кырындысы ийилүү натыйжалуулугун жогорулата алат, бирок анын ордуна иштетилүүчүлүк, тыгыздалуу жана кысуу бекемдигинде жоготуу болушу мүмкүн.

Эмне үчүн %15 оптималдуу деп тандалды?

Кайра иштетилген болот сериясында ийилүү бекемдиги %5 деңгээлинен %15 деңгээлине чейин өскөн, ал эми %20 деңгээлинде төмөндөгөн. Ошондуктан булак %15 болот кырындысы кошулмасын оптималдуу чекит деп аныктайт.

Бул жердеги оптимум изилдөө өлчөгөн аралашма жана механикалык касиеттердин ичиндеги гана оптимум. Экономикалык нарк, көмүртек изи, чарчоо, коррозия же толук масштабдагы конструкциялык натыйжалуулукту бирге оптималдаштырган көп критерийлүү анализ жүргүзүлгөн эмес.

Статистикалык белгисиздик кандай билдирилди?

Изилдөө натыйжалар кеминде үч сыноонун орточосу экенин айтат. Бирок:

• стандарттык четтөө,
• стандарттык ката,
• ишеним аралыгы,
• ANOVA же башка маанилүүлүк тести,
• p мааниси

берилген эмес.

Ошондуктан билдирилген айырмалар эксперименттик тенденция экени ачык; бирок мисалы %10 менен %16 ийилүү пайдасынын ортосундагы айырманын статистикалык маанилүүлүгүн бул макаладагы маалымат менен аныктоо мүмкүн эмес.

Булактагы метод жана отчеттук шайкешсиздиктер

Изилдөөнүн күчтүү жактары

• Чыныгы өндүрүш кошумча продуктусу болгон болот жана алюминий кырындыларын түз изилдеши.
• Кайра иштетилген булаларды коммерциялык болот булалары менен бир эксперименттик программада салыштырышы.
• Жаңы жана каткан бетон касиеттерин бирге карашы.
• 7, 28 жана 90 күндүк механикалык өнүгүүнү көзөмөлдөшү.
• Була геометриясын жана механикалык касиеттерин өзүнчө мүнөздөшү.
• Оптималдуу дозадан ашуунун терс таасирин көрсөтүшү.

Изилдөөнүн негизги чектөөлөрү

Изилдөө лабораториялык масштабда жана белгилүү бир Алжир цементи, агрегат системасы жана металл кырындысы булагы менен жүргүзүлгөн. Эксперименттик кайталоолор чектелүү, статистикалык белгисиздик өлчөмдөрү билдирилген эмес жана узак мөөнөттүү талаа жүрүм-туруму бааланган эмес.

Мындан тышкары, “туруктуу” ыкманын экологиялык натыйжалуулугу LCA менен өлчөнгөн эмес. Металл кырындысын тазалоо, ташуу, даярдоо, май/кесүүчү суюктук калдыктарын алып салуу жана бетондун кызмат мөөнөтүндөгү өзгөрүү сыяктуу факторлор экологиялык баланс ичинде бааланган эмес.

Булак жана Ыкма Жөнүндө Эскертүү

Толук түпнуска изилдөө аталышы: Sustainable fibre-concrete reinforcement using manufacturing by-products

Авторлор: Ilyes Irki, Mohamed Kesseir, Farid Debieb, Chafika Settari.

Авторлордун ирети: Булак изилдөөдөгү ирет өзгөртүүсүз сакталган.

Жооптуу автор: Ilyes Irki.

Тең салым/тең биринчи автор: Булакта мындай билдирүү жок.

Мекемелер: University Centre of Tipaza, Civil Engineering Department, Faculty of Science, Tipaza, People's Democratic Republic of Algeria; Laboratory of Civil Engineering and Protection of Environment (LCEPE), University of Medea, Algeria.

Тармак: Materials.

Булак түрү: Рецензияланган оригиналдуу эксперименттик илимий макала.

Журнал: Vojnotehnički glasnik / Military Technical Courier.

Том / сан: 74 / 1.

Барактар: 225–243.

DOI: 10.5937/vojtehg74-58016

Жөнөтүлгөн дата: 7 апрель 2025.

Оңдоо датасы: 9 апрель 2025.

Кабыл алынган дата: 6 август 2026.

Жарыя абалы: Булак PDF “ONLINE FIRST” деп белгиленген жана 2026, Том 74, Сан 1 библиографиялык идентификациясын алып жүрөт.

Жарыя датасы жөнүндө эскертүү: Тышкы библиографиялык жазууда 22 март 2026 жарыя датасы көрүнөт; бул дата булак PDFдеги 6 август 2026 кабыл алуу датасынан мурда болгондуктан хронологиялык шайкешсиздик бар. Ошондуктан так онлайн жарыя датасы катары колдонулган эмес.

Рецензия статусу: Журналдын расмий саясаты double-blind peer review колдонуларын билдирет.

Лицензия: Creative Commons Attribution — CC BY 4.0.

Каржылоо/колдоо: Изилдөө Алжирдеги General Directorate for Scientific Research and Technological Development (DGRSDT) тарабынан колдоого алынганы айтылат.

Эксперимент жери: Civil Engineering Laboratory, University of Medea, Algeria.

Маалыматтардын жеткиликтүүлүгү: Каралган макалада өзүнчө Data Availability Statement жок.

Кызыкчылыктардын кагылышы: Каралган PDFде изилдөөгө өзүнчө арналган Declaration of Competing Interest бөлүмү көрүнбөйт.

CRediT/авторлордун салымы: Каралган макалада өзүнчө CRediT салым билдирүүсү жок.

Негизги эксперименттик камтуу: Буласыз эталон бетон; эки өнөр жайлык болот булалуу бетон; кайра иштетилген болот жана алюминий кырындысы бар бетондор. Жаңы бетон үчүн иштетилүүчүлүк, аба көлөмү жана тыгыздык; каткан бетон үчүн кысуу жана үч чекиттүү ийилүү жүрүм-туруму бааланган.

Негизги методологиялык чектөө: Натыйжалар лабораториялык масштабда. Ар бир натыйжа кеминде үч сыноонун орточосу катары билдирилгени менен стандарттык четтөө, ишеним аралыгы же статистикалык маанилүүлүк тести берилген эмес. Узак мөөнөттүү коррозия, чарчоо, тоңуу-эрүү жана талаа жүрүм-туруму сыналган эмес.

Кысуу бекемдиги боюнча булак ичиндеги шайкешсиздик: Аннотация металл калдыктарын колдонуу кысуу бекемдигине таасир этпегенин айтса, негизги натыйжалар өнөр жайлык булаларда болжол менен %7–10, кайра иштетилген болотто болжол менен %7–15 жана кайра иштетилген алюминийде болжол менен %16–35 төмөндөөнү билдирет.

Кыскаруу боюнча булак ичиндеги чектөө: Аннотация кыскаруу олуттуу азайганын айтат; бирок каралган негизги эксперименттик бөлүмдө бул натыйжага тиешелүү өзүнчө эксперименттик процедура же сандык натыйжа таблицасы/графиги жок.

Доза шайкешсиздиги: Метод тексти %5, %10, %15, %20 жана %25 кайра иштетилген була катыштарын тизмелесе, 4-таблица жана натыйжа графиктеринде %5, %10, %15 жана %20 деңгээлдери гана бар.

Агрегат катышы боюнча эскертүү: Булак S/(G+S)=0,80 билдирүүсүн колдонот; 4-таблица көлөмдөрү болсо S/G катышын болжол менен 0,80 берет. Ошондуктан булактагы катыш белгилөөсү математикалык жактан ырааттуу көрүнбөйт.

Ийилүү терминологиясы боюнча эскертүү: Булак тиешелүү бөлүмдө “splitting tensile strength” деген терминди колдонсо да, сыноону үч чекиттүү flexure жана EN 12390-5 менен аныктайт. Бул мазмунда өлчөө ийилүүдөгү тартылуу бекемдиги деп аталган.

Туруктуулук чеги: Изилдөө өнөр жайлык металл кырындысын кайра пайдаланып бетондо колдонууну изилдейт; бирок жашоо циклинин анализин, көмүртек эмиссиясын, энергия керектөөнү же экономикалык чыгым-пайда эсептөөсүн жүргүзбөйт.

Илимий мазмун чеги: Бул Verianla макаласындагы бетон курамы, була касиеттери, эксперименттик ыкмалар, иштетилүүчүлүк, аба көлөмү, тыгыздык, кысуу жана ийилүү жыйынтыктары жүктөлгөн түпнуска изилдөөгө негизделет. Тышкы булактардан жаңы эксперименттик же механизмдик илимий табылга кошулган эмес.