Akademik araştırmalar, anlaşılır dil

Verianla | Akademik Araştırmalardan Türkçe Ekonomi ve Bilim İçerikleri

27 Eylül 2026, Pazar
VERİANLABağımsız bilim yayıncılığı
Menüyü aç veya kapat
...
Home / Fiziksel Bilimler / Malzeme Bilimi / Üretim Yan Ürünleri Kullanılarak Sürdürülebilir Lifli Beton Takviyesi
Malzeme Bilimi

Üretim Yan Ürünleri Kullanılarak Sürdürülebilir Lifli Beton Takviyesi

Bu deneysel çalışma, talaşlı imalat sırasında ortaya çıkan çelik ve alüminyum metal talaşlarının beton içinde geri dönüştürülmüş lif takviyesi olarak kullanılıp kullanılamayacağını araştırıyor.

17/08/2026  Veri Anla 78 görüntüleme
Üretim Yan Ürünleri Kullanılarak Sürdürülebilir Lifli Beton Takviyesi

Bu deneysel çalışma, talaşlı imalat sırasında ortaya çıkan çelik ve alüminyum metal talaşlarının beton içinde geri dönüştürülmüş lif takviyesi olarak kullanılıp kullanılamayacağını araştırıyor. Araştırmacılar iki endüstriyel çelik lif tipini, spiral biçimli geri dönüştürülmüş çelik ve alüminyum talaşlarını ve lif içermeyen referans betonu karşılaştırdı. Taze betonda işlenebilirlik, hapsolmuş hava ve yoğunluk; sertleşmiş betonda ise 7, 28 ve 90 günlük basınç ve eğilme davranışı incelendi. En dikkat çekici sonuç, geri dönüştürülmüş çelik lif içeren betonlarda eğilme çekme dayanımının %15 katkı seviyesine kadar yükselmesi ve bu seviyenin çalışmada optimum olarak değerlendirilmesidir. Buna karşılık daha fazla lif işlenebilirliği azaltmış, hapsolmuş havayı artırmış ve özellikle alüminyum talaşlı betonlarda basınç dayanımını belirgin biçimde düşürmüştür.

Çalışmanın ana sonucu “metal atık eklendiğinde betonun her özelliği iyileşir” değildir. Geri dönüştürülmüş çelik talaşı özellikle eğilmeye karşı yarar sağlarken optimum dozun aşılması performansı yeniden düşürmektedir. Alüminyum talaşı ise aynı geometrik boyutlara rağmen çok daha düşük lif çekme dayanımı ve elastisite modülüyle kullanılmış; deneylerde çelik talaşı kadar olumlu eğilme performansı sağlamamıştır. Çalışmanın sonuçları ayrıca yalnız laboratuvar ölçekli beton karışımlarına dayanmaktadır; uzun dönem korozyon, donma-çözülme, yorulma, saha performansı veya yaşam döngüsü çevresel etkisi doğrudan test edilmemiştir.

Önemli bir kaynak sınırı da bulunmaktadır: makalenin özeti basınç dayanımının etkilenmediğini belirtirken ana deney sonuçları bütün lif gruplarında çeşitli oranlarda basınç dayanımı kaybı bildirmektedir. Bu nedenle bu Verianla içeriğinde sonuç tabloları ve ana deney tartışması esas alınmıştır.

Betona neden lif ekleniyor?

Beton basınç altında yüksek dayanım sağlayabilen ancak çekme ve eğilme gerilmelerinde çatlamaya daha yatkın bir malzemedir. Lifli beton yaklaşımında kısa lifler beton hacmine dağıtılarak oluşan çatlakların açılmasını ve ilerlemesini sınırlandırmak, çatlak yüzeyleri arasında yük aktarımını sürdürmek ve daha sünek bir kırılma davranışı elde etmek amaçlanır.

Lifin etkisi yalnız hangi malzemeden yapıldığına bağlı değildir. Çalışmanın giriş bölümünde lif geometrisinin, boy/en oranının, yüzey ve ankraj biçiminin, lif miktarının ve çimento matrisiyle oluşturduğu bağın performansı birlikte belirlediği vurgulanmaktadır.

Bu araştırmanın farkı nedir?

Araştırma ticari olarak üretilen çelik liflerin yanında, mekanik talaşlı imalat tesislerinden çıkan metal talaşlarını doğrudan bir geri kazanım kaynağı olarak ele almaktadır.

İki geri dönüştürülmüş lif kullanılmıştır:

  • RS: geri dönüştürülmüş çelik talaşı,
  • RA: geri dönüştürülmüş alüminyum talaşı.

Bunlar iki ticari/endüstriyel çelik lifle karşılaştırılmıştır:

  • FI50 — F1: dalgalı biçimli endüstriyel çelik lif,
  • T30/50 — F2: kancalı endüstriyel çelik lif.

Makalenin Şekil 1'i, endüstriyel liflerin kontrollü geometrisini ve geri dönüştürülmüş metal talaşlarının spiral biçimini yan yana göstermektedir. Geri dönüştürülmüş lifler düz metal parçacıklar değil; işleme sırasında kıvrılmış yaklaşık 20 mm uzunluğunda talaşlardır.

Liflerin mekanik özellikleri ne kadar farklı?

Tablo 3, çelik ve alüminyum talaşlarının aynı geometrik boyutlara yakın olmasına rağmen malzeme özelliklerinin çok farklı olduğunu göstermektedir.

LifUzunluk (mm)Kalınlık/çap (mm)Boy/en oranıBiçimElastisite modülü (GPa)Çekme dayanımı (MPa)
FI50 (F1)350,6058Dalgalı2101180
T30/50 (F2)300,5060Kancalı2101000
Geri dönüştürülmüş çelik — RS200,3066Spiral150890
Geri dönüştürülmüş alüminyum — RA200,3066Spiral69120

En çarpıcı fark geri dönüştürülmüş çelik ile alüminyum arasındadır. RS lifinin kaynakta verilen çekme dayanımı 890 MPa iken RA yalnız 120 MPa'dır. Elastisite modülü de 150 GPa'dan 69 GPa'a düşmektedir. Bununla birlikte bu lif değerleri betonun nihai eğilme dayanımına doğrudan eşit değildir; beton performansı lif–matris aderansı, gözeneklilik, lif dağılımı ve karışım işlenebilirliği gibi başka değişkenlere de bağlıdır.

Verianla Live: Kullanılan endüstriyel ve geri dönüştürülmüş liflerin çekme dayanımı

Makalenin Tablo 3'ünde doğrudan verilen lif çekme dayanımları karşılaştırılmaktadır. Bu grafik lif malzemesinin kendi dayanımını gösterir; betonun eğilme veya basınç dayanımı olarak yorumlanmamalıdır.

Lif tipiÇekme dayanımı (MPa)Lif kökeniKaynak
FI50 (F1)1180Endüstriyel çelikTablo 3
T30/50 (F2)1000Endüstriyel çelikTablo 3
RS890Geri dönüştürülmüş çelik talaşıTablo 3
RA120Geri dönüştürülmüş alüminyum talaşıTablo 3
 

Verianla Live: Görselleştirme yalnız kaynak makalenin görünür Tablo 3 verilerinden oluşturulur. Lif çekme dayanımının yüksek olması beton performansının tek belirleyicisi değildir.

Beton karışımı nasıl tasarlandı?

Çalışmada CEM II/B 42.5 Portland çimentosu kullanılmıştır. Çimento dozajı 350 kg/m³, su miktarı 140 kg/m³ ve su/çimento oranı:

\[ W/C=0,40 \]

olarak sabit tutulmuştur.

İri agrega doğal kırmataş kireçtaşından oluşmuş ve maksimum tane boyutu 20 mm olarak verilmiştir. İnce agrega ise ince silindir kumu ile kırılmış kireçtaşı ocağı kumunun karışımıdır.

Karışım granüler iskeleti Baron–Lesage yöntemi kullanılarak optimize edilmiştir. Şekil 2'de LCPC işlenebilirlik süresi ile agrega oranı arasındaki parabolik ilişki:

\[ y=7,5x^2-12,2x+17,64 \]

ve:

\[ R^2=0,9193 \]

olarak verilmiştir.

Agrega oranında kaynak içi bir sorun var mı?

Evet. Makale oranı `S/(G+S)=0,80` olarak adlandırmaktadır. Ancak Tablo 4'te verilen agrega miktarları kullanıldığında ince agreganın toplamı 797 kg, iri agreganın toplamı 996,33 kg'dır.

Bu değerlerle:

\[ \frac{S}{G}\approx0,80 \]

olurken:

\[ \frac{S}{S+G}\approx0,444 \]

olmaktadır.

Bu nedenle kaynakta kullanılan `S/(G+S)=0,80` gösterimi ile Tablo 4'teki karışım miktarları matematiksel olarak aynı oranı ifade etmemektedir. Çalışmanın gerçek deney karışımları değiştirilmeden, bu fark kaynak içi notasyon tutarsızlığı olarak korunmalıdır.

Geri dönüştürülmüş lifler hangi oranlarda eklendi?

Yöntem metni geri dönüştürülmüş lifler için %5, %10, %15, %20 ve %25 oranlarını anmaktadır. Buna karşılık Tablo 4 ve bütün deney sonuçları yalnız %5, %10, %15 ve %20 karışımlarını göstermektedir.

Bu nedenle sonuçları yorumlarken deneysel olarak görünür olan seri:

%5 → %10 → %15 → %20

olarak ele alınmalıdır. %25 karışım için makalede ayrı taze veya sertleşmiş beton sonucu bulunmamaktadır.

Lif arttıkça betonun işlenebilirliği ne oldu?

Lif miktarı arttıkça işlenebilirlik azaldı. Araştırmacılar farklı betonların sertleşmiş durumdaki özelliklerini karşılaştırabilmek için LCPC akış süresini yaklaşık 10–12 saniye aralığında tutmaya çalışmıştır.

Bunu sağlayabilmek için üçüncü nesil polikarboksilat esaslı plastikleştirici kullanılmıştır. Yüksek lif dozlarında gereken plastikleştirici miktarının referans betona göre yaklaşık %30–55 daha fazla olduğu bildirilmiştir.

Şekil 3'ün temel mesajı, karışımlara daha fazla lif girdiğinde aynı işlenebilirliği korumanın giderek daha fazla kimyasal katkı gerektirmesidir.

Neden lifler işlenebilirliği azaltıyor?

Kaynağın yorumuna göre lifler agrega ve çimento hamuru içindeki hareketi sınırlamakta, özellikle sert ve belirgin geometrili endüstriyel lifler akışı daha fazla etkilemektedir.

Bu durum pratik açıdan önemlidir; çünkü lif miktarının yalnız mekanik performansa göre artırılması, betonun karıştırılması, kalıba yerleştirilmesi ve sıkıştırılması açısından yeni sorunlar oluşturabilir.

Hapsolmuş hava nasıl değişti?

EN 12350-7 yöntemiyle ölçülen hapsolmuş hava bütün karışımlarda yaklaşık %1,4–2,6 arasında bulunmuştur.

Geri dönüştürülmüş lif dozu arttıkça hava içeriği de artmıştır. Makale özellikle spiral metal talaşlarının karıştırma sırasında mikro hava kabarcıklarını tutabildiğini ve lif–matris ara yüzeyinde ek boşluklar oluşturabildiğini öne sürmektedir.

Şekil 4'te geri dönüştürülmüş çelik ve alüminyum serilerindeki bu artış açık biçimde görülmektedir.

Beton yoğunluğu neden azaldı?

Lif dozunun yükselmesiyle taze beton yoğunluğu azalmıştır. Kaynak bu değişimin yaklaşık %0,42–2,50 aralığında olduğunu ve görece sınırlı kaldığını bildirmektedir.

Alüminyum lifli betonun çelik lifli betondan daha düşük yoğunluk göstermesi, alüminyumun daha düşük malzeme yoğunluğuyla ilişkilendirilmektedir. Buna ek olarak artan lif miktarının oluşturduğu boşluklar da toplam beton yoğunluğunu azaltmaktadır.

Basınç dayanımında ne oldu?

Basınç dayanımı lif eklenmesiyle genel olarak düşmüştür. Bu sonuç, makalenin özetindeki “basınç dayanımını etkilemeden” ifadesiyle doğrudan uyuşmamaktadır.

Ana tartışmada raporlanan ortalama azalma aralıkları şöyledir:

Beton/lif grubuKaynakta bildirilen ortalama basınç dayanımı azalması
Endüstriyel çelik liflerYaklaşık %7–10
Geri dönüştürülmüş çelik — RSYaklaşık %7–15
Geri dönüştürülmüş alüminyum — RAYaklaşık %16–35

Sonuç bölümünde çelik serisi için üst sınır %16 olarak tekrar edilmektedir. Bu bir yüzde puanı farkı kaynak içinde bulunmaktadır ve sessizce tek değere dönüştürülmemiştir.

Şekil 6 ne gösteriyor?

Şekil 6, referans beton ile endüstriyel lifli ve geri dönüştürülmüş talaşlı betonların 7, 28 ve 90 günlük basınç dayanımlarını karşılaştırmaktadır.

Bütün karışımlarda kür süresi arttıkça dayanım yükselmekle birlikte lif içeren serilerin büyük bölümü aynı yaştaki referans betonun altında kalmaktadır. Özellikle alüminyum talaşı miktarı yükseldikçe fark belirginleşmektedir.

Kaynak bu azalmayı artan hava içeriği, daha düşük kompaktlık ve alüminyum lifin düşük mekanik rijitliğiyle ilişkilendirmektedir.

Çelik talaşı neden eğilmede daha iyi sonuç verdi?

Eğilme davranışında geri dönüştürülmüş çelik serisi basınç dayanımından farklı bir tablo ortaya koymuştur.

Kaynağın ana tartışmasına göre:

  • %5 RS içeren beton referans betona yaklaşık olarak benzer eğilme dayanımı göstermiştir.
  • %10 RS seviyesinde eğilme çekme dayanımı yaklaşık %10 artmıştır.
  • %15 RS seviyesinde artış yaklaşık %16'ya ulaşmıştır.
  • %20 RS seviyesinde dayanım yeniden düşmeye başlamıştır.

Bu doz–performans ilişkisi çalışmanın “optimum %15 geri dönüştürülmüş çelik lif” sonucunun temelidir.

Neden %20'den sonra düşüş görülüyor?

Yazarların yorumu, düşük ve orta lif oranlarında çelik talaşı ile çimento matrisi arasındaki aderansın çatlaklar arasında yük aktarımına yardımcı olduğu; fakat lif miktarı aşırı yükseldiğinde karışımın heterojenleştiği, işlenebilirliğin ve kompaktlığın bozulduğu yönündedir.

Başka bir ifadeyle lifin faydası sınırsız değildir. Daha fazla lif, bir noktadan sonra daha fazla boşluk ve daha kötü karışım dağılımı oluşturarak elde edilen mekanik kazanımı geri çevirebilmektedir.

Endüstriyel lifler ne kadar iyileşme sağladı?

Endüstriyel F1 ve F2 lifleri eğilme çekme dayanımında yaklaşık %34–45 iyileşme göstermiştir. Kaynak bunu liflerin dalgalı/kancalı geometrisinin beton içinde daha iyi ankraj ve yük aktarımı oluşturmasıyla ilişkilendirmektedir.

Buna rağmen çalışmanın sürdürülebilirlik açısından dikkat çektiği nokta, geri dönüştürülmüş çelik talaşının %15 seviyesindeki eğilme performansının ticari lifli betonla karşılaştırılabilir düzeye yaklaşmasıdır.

Alüminyum talaşı neden aynı başarıyı göstermedi?

Geri dönüştürülmüş alüminyum serisinde eğilme dayanımı, lif miktarı yükseldikçe genel olarak düşmüştür. Ana tartışma bu azalmanın yaklaşık %4–16 olduğunu bildirirken sonuç bölümü %2–12 aralığını kullanmaktadır.

Alüminyum talaşının kaynakta verilen çekme dayanımı yalnız 120 MPa'dır; aynı geometriye sahip geri dönüştürülmüş çelik talaşının değeri ise 890 MPa'dır. Ayrıca alüminyumun elastisite modülü daha düşüktür.

Bu sonuç, “metal atık” ifadesinin tek bir malzeme kategorisi gibi kullanılmaması gerektiğini göstermektedir. Aynı biçimdeki çelik ve alüminyum talaşı beton içinde aynı mekanik rolü göstermemiştir.

Alüminyum için uzun dönem dayanıklılık sorusu var mı?

Evet. Yazarlar giriş bölümünde alüminyum talaşının alkali çimento ortamında ve yüksek nem/su varlığında korozyon riski taşıyabileceğine dikkat çekmektedir. Bu nedenle çalışmada geleneksel vibrasyonlu ve yeterli su geçirimsizliği hedeflenen beton kullanılmıştır.

Ancak araştırma uzun dönem alüminyum korozyonu, kimyasal dayanıklılık veya sürekli su maruziyeti testi sunmamaktadır. Bu nedenle RA sonuçları uzun dönem saha dayanıklılığı kanıtı olarak yorumlanamaz.

Büzülme gerçekten azaldı mı?

Makalenin özetinde metal atık kullanımının beton büzülmesini önemli ölçüde azalttığı ifade edilmektedir. Bununla birlikte ana deney bölümünde büzülmeye ait bağımsız yöntem, numune geometrisi, ölçüm süresi, tablo veya grafik bulunmamaktadır.

Bu nedenle yüklenen çalışma üzerinden doğrulanabilen ana sonuçlar işlenebilirlik, hava içeriği, yoğunluk, basınç dayanımı ve eğilme dayanımıyla sınırlıdır. Büzülme iddiasının nicel büyüklüğü bu sürüm üzerinden doğrulanamamaktadır.

Çalışma neyi destekliyor?

  • Talaşlı imalattan çıkan spiral çelik talaşları beton içinde lif takviyesi olarak kullanılabilir.
  • Lif miktarı yükseldikçe betonun işlenebilirliği azalmakta ve daha fazla plastikleştirici gerekmektedir.
  • Geri dönüştürülmüş lif miktarı yükseldikçe hapsolmuş hava artabilmektedir.
  • Çelik ve alüminyum talaşı beton yoğunluğunu bir miktar azaltmaktadır.
  • Geri dönüştürülmüş çelik talaşı %15 seviyesine kadar eğilme çekme dayanımını artırabilmektedir.
  • Çalışmada %15 çelik talaşı optimum geri dönüştürülmüş lif seviyesi olarak belirlenmiştir.
  • %20 seviyesine çıkıldığında çelik talaşının eğilme avantajı azalmaktadır.
  • Alüminyum talaşı çelik talaşıyla aynı mekanik performansı göstermemektedir.
  • Metal işleme atıklarının belirli beton uygulamalarında hammadde olarak değerlendirilmesi mümkündür.

Çalışma neyi kanıtlamıyor?

  • Geri dönüştürülmüş liflerin beton basınç dayanımını değiştirmediğini göstermiyor; ana sonuçlar tam tersine azalma raporluyor.
  • Bütün metal talaşlarının beton için uygun olduğunu kanıtlamıyor.
  • %15 oranının bütün çimento, agrega ve beton sınıfları için evrensel optimum olduğunu göstermiyor.
  • Geri dönüştürülmüş çelik talaşlı betonun bütün yapısal betonlarda ticari çelik liflerin yerini alabileceğini kanıtlamıyor.
  • Uzun dönem yorulma, donma-çözülme veya kimyasal dayanıklılık performansını test etmiyor.
  • Alüminyum talaşının uzun dönem alkali korozyon güvenliğini göstermiyor.
  • Atık kullanımının karbon ayak izini veya yaşam döngüsü çevresel etkisini nicel olarak hesaplamıyor.
  • Ekonomik fizibilite veya endüstriyel seri üretim maliyeti sunmuyor.
  • Özette belirtilen büzülme azalmasını ana deney sonuçlarında nicel olarak göstermiyor.

Uygulama açısından sonuç ne ifade ediyor?

Yazarların kendi uygulama önerisi, %15 oranındaki geri dönüştürülmüş çelik talaşının basit eğilmeye maruz kalan yapısal olmayan elemanlarda değerlendirilebileceğidir. Kaynak özellikle rögar döşemeleri/kapak benzeri elemanları ve sürdürülebilir pavements/kaplamaları örnek vermektedir.

Bu kullanım önerisi, taşıyıcı kolon, kiriş veya kritik betonarme elemanlar için genel tasarım onayı değildir. Böyle uygulamalar için daha kapsamlı dayanıklılık, yorulma, çatlak sonrası davranış, aderans ve tam ölçekli yapı testleri gerekir.

Türkiye açısından nasıl okunmalı?

Çalışma Cezayir'deki malzemeler ve laboratuvar koşullarıyla gerçekleştirilmiştir. Kullanılan çimento CEM II/B 42.5, agregalar yerel kırmataş kireçtaşı ve metal talaşları belirli mekanik işleme kaynaklarından gelmektedir.

Türkiye'deki talaşlı imalat atıklarının aynı biçimde değerlendirilmesi araştırılacaksa talaşın çelik sınıfı, yağ/kesme sıvısı kalıntıları, geometrisi, yüzey durumu, boyut dağılımı ve korozyon durumu ayrıca karakterize edilmelidir. Kaynaktaki %15 optimum değer yeni malzeme sistemi için doğrudan tasarım reçetesi olarak alınmamalı, yerel beton karışımıyla yeniden doğrulanmalıdır.

Çalışmanın Yöntemi ve Bulguları

Araştırma tasarımı

Yöntem bileşeniÇalışmadaki uygulama
Araştırma türüLaboratuvar ölçekli deneysel beton/malzeme araştırması
ReferansLif içermeyen beton — RC
Endüstriyel liflerFI50 (F1) ve T30/50 (F2)
Geri dönüştürülmüş liflerÇelik talaşı — RS; alüminyum talaşı — RA
ÇimentoCEM II/B 42.5
Çimento dozajı350 kg/m³
Su140 kg/m³
W/C0,40
Karışım yöntemiBaron–Lesage granüler iskelet optimizasyonu
İşlenebilirlik ölçümüLCPC maniabilimeter
Hava içeriğiEN 12350-7
Taze beton yoğunluğuEN 12350-6
Basınç numunesi100 mm küp
Kür20 °C suda kür
Değerlendirme yaşları7, 28 ve 90 gün
Eğilme testiÜç noktalı eğilme; maksimum 30 kN test makinesi; EN 12390-5
TekrarSonuçlar en az üç testin ortalaması olarak raporlanmıştır

Çimentonun kimyasal bileşimi

BileşenKütlece oran (%)
SiO₂20,92
Al₂O₃5,33
Fe₂O₃3,43
SO₃1,83
CaO61,74
MgO1,58
LOI1,65

Taze beton sonuçlarının özeti

ÖzellikGözlenen eğilimYorum sınırı
İşlenebilirlikLif dozu arttıkça azaldıBenzer akış için plastikleştirici ayarlandı
Ek plastikleştirici ihtiyacıYüksek lif seviyelerinde referansa göre yaklaşık %30–55 arttıKarışıma ve lif geometrisine özgü
Hapsolmuş havaYaklaşık %1,4–2,6; geri dönüştürülmüş lif miktarıyla arttıÖzellikle spiral liflerde artış gözlendi
YoğunlukLif dozu yükseldikçe azaldıAzalma yaklaşık %0,42–2,50

Sertleşmiş beton sonuçlarının özeti

GrupBasınç dayanımıEğilme davranışı
F1/F2 endüstriyel lifYaklaşık %7–10 azalmaYaklaşık %34–45 artış
RS — geri dönüştürülmüş çelikYaklaşık %7–15 azalma; sonuç bölümünde üst sınır %16%10 dozda yaklaşık +%10; %15 dozda yaklaşık +%16; %20'de düşüş
RA — geri dönüştürülmüş alüminyumYaklaşık %16–35 azalmaDoz yükseldikçe azalma; ana metinde yaklaşık %4–16

Bu tablo çalışmanın temel ödünleşmesini açık biçimde göstermektedir: özellikle geri dönüştürülmüş çelik talaşı eğilme performansını yükseltebilirken bunun karşılığında işlenebilirlik, kompaktlık ve basınç dayanımında kayıp görülebilmektedir.

%15 neden optimum olarak seçildi?

Geri dönüştürülmüş çelik serisinde eğilme dayanımı %5'ten %15'e doğru yükselmiş, %20'de ise gerilemiştir. Kaynak bu nedenle %15 çelik talaşı katkısını optimum nokta olarak tanımlamaktadır.

Buradaki optimum, yalnız çalışmanın ölçtüğü karışım ve mekanik özellikler içindeki optimumdur. Ekonomik maliyet, karbon ayak izi, yorulma, korozyon veya tam ölçekli yapı performansını birlikte optimize eden çok ölçütlü bir analiz yapılmamıştır.

İstatistiksel belirsizlik nasıl raporlandı?

Çalışma sonuçların en az üç testin ortalaması olduğunu belirtmektedir. Ancak:

  • standart sapma,
  • standart hata,
  • güven aralığı,
  • ANOVA veya başka anlamlılık testi,
  • p değeri

sunulmamaktadır.

Dolayısıyla bildirilen farkların deneysel eğilim olduğu açıktır; fakat örneğin %10 ile %16'lık eğilme kazanımları arasındaki farkın istatistiksel anlamlılığı bu makaledeki bilgilerle belirlenemez.

Kaynakta bulunan yöntem ve raporlama tutarsızlıkları

KonuKaynakta görülen farkVerianla yaklaşımı
Basınç dayanımıÖzet “etkilenmedi” derken sonuçlar %7–35 arası azalmalar bildiriyorAna deney sonuçları esas alındı
BüzülmeÖzette azalma iddiası var; sonuç bölümü nicel büzülme verisi sunmuyorDoğrulanmış nicel bulgu olarak kullanılmadı
Geri dönüştürülmüş lif dozlarıMetin %25'i de listeliyor; deney tabloları/grafikleri %5–20 ile sınırlıGörünür deney serisi %5–20 olarak ele alındı
Agrega oranıS/(G+S)=0,80 ifadesi Tablo 4 miktarlarıyla uyuşmuyorKaynak notasyon sorunu açıkça belirtildi
Eğilme testi adı“Splitting tensile” ifadesi kullanılıyor; yöntem üç noktalı flexure ve EN 12390-5Eğilme çekme dayanımı olarak işlendi
RA eğilme kaybıAna metin %4–16, sonuç %2–12 bildiriyorİki değer aralığı birleştirilmedi

Çalışmanın güçlü yönleri

  • Gerçek imalat yan ürünü olan çelik ve alüminyum talaşlarını doğrudan incelemesi.
  • Geri dönüştürülmüş lifleri ticari çelik liflerle aynı deney programında karşılaştırması.
  • Taze ve sertleşmiş beton özelliklerini birlikte ele alması.
  • 7, 28 ve 90 günlük mekanik gelişimi izlemesi.
  • Lif geometrisi ve mekanik özelliklerini ayrıca karakterize etmesi.
  • Optimum dozun aşılmasının olumsuz etkisini göstermesi.

Çalışmanın temel sınırlılıkları

Çalışma laboratuvar ölçeğindedir ve belirli bir Cezayir çimentosu, agrega sistemi ve metal talaşı kaynağıyla gerçekleştirilmiştir. Deney tekrarları sınırlı, istatistiksel belirsizlik ölçüleri raporlanmamış ve uzun dönem saha davranışı değerlendirilmemiştir.

Ayrıca “sürdürülebilir” yaklaşımın çevresel performansı LCA ile ölçülmemiştir. Metal talaşının temizlenmesi, taşınması, hazırlanması, yağ/kesme sıvısı kalıntılarının giderilmesi ve betonun servis ömründeki değişim gibi faktörler çevresel bilanço içinde değerlendirilmemiştir.

Kaynak ve Yöntem Notu

Tam özgün çalışma adı: Sustainable fibre-concrete reinforcement using manufacturing by-products

Yazarlar: Ilyes Irki, Mohamed Kesseir, Farid Debieb, Chafika Settari.

Yazar sırası: Kaynak çalışmadaki sıra aynen korunmuştur.

Sorumlu yazar: Ilyes Irki.

Eş katkı/eş birinci yazar: Kaynakta böyle bir beyan bulunmamaktadır.

Kurumlar: University Centre of Tipaza, Civil Engineering Department, Faculty of Science, Tipaza, People's Democratic Republic of Algeria; Laboratory of Civil Engineering and Protection of Environment (LCEPE), University of Medea, Algeria.

Alan: Materials.

Kaynak türü: Hakemli özgün deneysel bilimsel makale.

Dergi: Vojnotehnički glasnik / Military Technical Courier.

Cilt / sayı: 74 / 1.

Sayfalar: 225–243.

DOI: 10.5937/vojtehg74-58016

Gönderim tarihi: 7 Nisan 2025.

Düzeltme tarihi: 9 Nisan 2025.

Kabul tarihi: 6 Ağustos 2026.

Yayın durumu: Kaynak PDF “ONLINE FIRST” olarak işaretlenmiştir ve 2026, Cilt 74, Sayı 1 bibliyografik kimliğini taşımaktadır.

Yayın tarihi notu: Harici bibliyografik kayıtta 22 Mart 2026 yayın tarihi görünmektedir; bu tarih kaynak PDF'deki 6 Ağustos 2026 kabul tarihinden önce olduğu için kronolojik tutarsızlık bulunmaktadır. Bu nedenle kesin çevrim içi yayın tarihi olarak kullanılmamıştır.

Hakemlik durumu: Derginin resmî politikası double-blind peer review uygulandığını belirtmektedir.

Lisans: Creative Commons Attribution — CC BY 4.0.

Finansman/destek: Çalışmanın Cezayir'deki General Directorate for Scientific Research and Technological Development (DGRSDT) tarafından desteklendiği belirtilmektedir.

Deney yeri: Civil Engineering Laboratory, University of Medea, Algeria.

Veri erişilebilirliği: İncelenen makalede ayrı bir Data Availability Statement bulunmamaktadır.

Çıkar çatışması: İncelenen PDF'de çalışma özelinde ayrı bir Declaration of Competing Interest bölümü görülmemektedir.

CRediT/yazar katkıları: İncelenen makalede ayrı bir CRediT katkı beyanı bulunmamaktadır.

Temel deney kapsamı: Lif içermeyen referans beton; iki endüstriyel çelik lifli beton; geri dönüştürülmüş çelik ve alüminyum talaşı içeren betonlar. Taze beton için işlenebilirlik, hava içeriği ve yoğunluk; sertleşmiş beton için basınç ve üç noktalı eğilme davranışı değerlendirilmiştir.

Temel yöntemsel sınır: Sonuçlar laboratuvar ölçeklidir. Her sonuç en az üç testin ortalaması olarak bildirilmiş olsa da standart sapma, güven aralığı veya istatistiksel anlamlılık testi sunulmamıştır. Uzun dönem korozyon, yorulma, donma-çözülme ve saha davranışı test edilmemiştir.

Basınç dayanımı kaynak içi tutarsızlığı: Özet metal atık kullanımının basınç dayanımını etkilemediğini söylerken ana sonuçlar endüstriyel liflerde yaklaşık %7–10, geri dönüştürülmüş çelikte yaklaşık %7–15 ve geri dönüştürülmüş alüminyumda yaklaşık %16–35 azalma bildirmektedir.

Büzülme kaynak içi sınırı: Özet büzülmenin önemli ölçüde azaldığını belirtmektedir; ancak incelenen ana deney bölümünde bu sonuca ait ayrı deney prosedürü veya nicel sonuç tablosu/grafiği bulunmamaktadır.

Doz tutarsızlığı: Yöntem metni %5, %10, %15, %20 ve %25 geri dönüştürülmüş lif oranlarını listelerken Tablo 4 ve sonuç grafiklerinde yalnız %5, %10, %15 ve %20 seviyeleri bulunmaktadır.

Agrega oranı notu: Kaynak S/(G+S)=0,80 ifadesini kullanmaktadır; Tablo 4 miktarları ise S/G oranını yaklaşık 0,80 vermektedir. Bu nedenle kaynak içindeki oran gösterimi matematiksel olarak tutarlı görünmemektedir.

Eğilme terminolojisi notu: Kaynak ilgili bölümde “splitting tensile strength” ifadesini kullanmasına rağmen testi üç noktalı flexure ve EN 12390-5 ile tanımlamaktadır. Bu içerikte ölçüm eğilme çekme dayanımı olarak adlandırılmıştır.

Sürdürülebilirlik sınırı: Çalışma endüstriyel metal talaşını geri kazanarak betonda kullanmayı araştırmaktadır; ancak yaşam döngüsü analizi, karbon emisyonu, enerji tüketimi veya ekonomik maliyet-fayda hesabı yapmamaktadır.

Bilimsel içerik sınırı: Bu Verianla yazısındaki beton bileşimi, lif özellikleri, deney yöntemleri, işlenebilirlik, hava içeriği, yoğunluk, basınç ve eğilme sonuçları yüklenen özgün çalışmaya dayanmaktadır. Dış kaynaklardan yeni deneysel veya mekanistik bilimsel bulgu eklenmemiştir.


Paylaş:

Yorumlar incelendikten sonra yayımlanır.Gönderdiğiniz yorum onay sürecine alınır ve uygun bulunduğunda görünür hâle gelir.

Bir yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir

Your experience on this site will be improved by allowing cookies Cookie Policy