Sistematik derleme ve meta-analiz (SRMA), önceden tanımlanmış ölçütlerle birden fazla araştırmayı sistematik biçimde toplayan ve yeterince karşılaştırılabilir veriler bulunduğunda sonuçlarını nicel olarak birleştiren bir kanıt sentezi yöntemidir. Bu çalışma, kömür madeni işçilerinde ruh sağlığı sorunları ve iş tükenmişliğinin toplu prevalansını hesaplamak ve bu işçi grubunda denenmiş ruh sağlığı müdahalelerini incelemek amacıyla 2000 yılından itibaren yayımlanan çalışmaları sistematik olarak taramıştır. Dört veri tabanında belirlenen 14.048 kayıttan 34 çalışma ve toplam 38.996 kömür madencisi derlemeye alınmıştır. Bulgular önemli bir ruh sağlığı yüküne işaret etmektedir; ancak bazı sonuçlardaki çok yüksek çalışmalar arası heterojenlik, toplu prevalansların evrensel ve kesin oranlar olarak yorumlanmasını engellemektedir.

Meta-analizde iş tükenmişliği üç çalışma ve 4119 katılımcıda %53,75 (%95 güven aralığı: %50,64–56,86) ile en yüksek toplu prevalanslardan birini göstermiştir. Genel ruh sağlığı belirtilerinin toplu prevalansı %32,98, depresif belirtilerin REML tahmini %35,35, anksiyete belirtilerinin prevalansı %18,91 ve travma sonrası stres belirtilerinin prevalansı %21 olarak hesaplanmıştır.

Bu oranların belirsizliği birbirinden önemli ölçüde farklıdır. İş tükenmişliğinde I²=%3,45 iken genel ruh sağlığı belirtilerinde I²=%97,11, depresif belirtilerin REML analizinde I²=%97,41 ve travma sonrası stres belirtilerinde I²=%92,91'dir. Anksiyete için I²=%29,26'dır. Dolayısıyla özellikle genel ruh sağlığı, depresyon ve travma sonrası stres sonuçları farklı ülke, örneklem, ölçüm aracı ve çalışma koşullarındaki büyük çeşitlilik nedeniyle dikkatle yorumlanmalıdır.

Müdahale kanıtı yaygınlık kanıtından çok daha sınırlıdır. Yalnız iki müdahale çalışması belirlenmiştir. Hindistan'da COPD'si olan kömür madencilerinde uygulanan 12 haftalık Integrated Approach of Yoga Therapy programı depresyon ve anksiyete puanlarında iyileşmeler bildirmiştir. Avustralya'daki sekiz kömür madeni sahasında uygulanan akran temelli ruh sağlığı ve intiharı önleme programı ile yönetici eğitimi, ruh sağlığı sorunlarını fark etme ve destek sunma konusunda güven artışı bildirmiştir. Ancak ikinci çalışmanın kritik yanlılık riski taşıması ve toplam müdahale çalışması sayısının yalnız iki olması nedeniyle müdahalelerin etkinliği konusunda kanıt düzeyi düşüktür.

Kömür Madencilerinde Ruh Sağlığı Yükü Ne Kadar Yüksek?

Bu meta-analizde incelenen sonuçlar, kömür madencilerinde ruh sağlığı sorunlarının ve özellikle iş tükenmişliğinin kayda değer bir yük oluşturabileceğini göstermektedir; ancak her prevalans tahmininin dayandığı çalışma sayısı, coğrafi kapsamı ve heterojenliği farklı olduğundan tek bir oran bütün kömür madencilerine uygulanamaz.

Tablodaki en yüksek toplu oran iş tükenmişliğidir. Ancak iş tükenmişliği meta-analizindeki üç çalışmanın tamamı Çin'de gerçekleştirilmiştir. Dolayısıyla düşük heterojenlik, farklı ülkelerdeki kömür madenciliği koşullarının aynı prevalansı göstereceği anlamına gelmez.

Genel ruh sağlığı belirtileri

Dört çalışma ve 5537 madenciyi içeren analizde bireysel çalışma prevalansları %18,3 ile %53,4 arasında değişmiştir. Toplu prevalans %32,98 olarak hesaplanmış, fakat I²=%97,11 bulunmuştur.

Çin'deki çalışmalar ayrı değerlendirildiğinde toplu prevalans %37,88 (%95 GA: %20,61–55,16) ve I²=%96,85'tir. Leave-one-out duyarlılık analizinde tek tek çalışmalar çıkarıldığında toplam tahmin %26,27 ile %37,88 arasında değişmiştir.

Depresif belirtiler

Depresif belirtilerin bireysel çalışmalardaki prevalansı %3,5 ile %66,1 arasında değişmiştir.

Yedi çalışma ve 5308 katılımcı kullanılarak yapılan DerSimonian–Laird analizinde toplu prevalans %37,29 (%95 GA: %24,17–50,41; I²=%94,29) bulunmuştur.

Araştırmacılar yöntemin çalışmalar arası varyansı düşük tahmin edebilmesi olasılığını dikkate alarak REML analizi de gerçekleştirmiştir. REML sonucunda prevalans %35,35'e, güven aralığı %16,43–54,28'e ve I² %97,41'e ulaşmıştır.

Dolayısıyla %35,35 değeri kaynağın özetinde öne çıkardığı sağlamlık tahminidir; ancak çok yüksek heterojenlik nedeniyle tek başına “kömür madencilerinin %35,35'i depresyondadır” şeklinde evrensel bir sonuç olarak okunmamalıdır.

Anksiyete belirtileri

Üç çalışma ve 454 katılımcının meta-analizinde anksiyete belirtilerinin toplu prevalansı %18,91 (%95 GA: %7,67–30,15) olarak hesaplanmıştır.

I²=%29,26 olduğundan heterojenlik depresyon ve genel ruh sağlığı sonuçlarına kıyasla daha düşüktür.

Hindistan çalışmalarındaki alt grup analizinde prevalans %28,79 (%95 GA: %11,76–45,81) ve I²=%0 olarak raporlanmıştır. Ancak bu alt grup daha sınırlı bir kanıt tabanını temsil etmektedir.

Travma sonrası stres belirtileri

Üç çalışma ve 1009 katılımcının meta-analizinde travma sonrası stres belirtilerinin toplu prevalansı %21 olarak hesaplanmıştır. I²=%92,91 olması, çalışmalar arasında çok büyük farklılık bulunduğunu göstermektedir.

Leave-one-out analizinde toplu prevalansın %6,92 ile %31,08 arasında değişebilmesi de tahminin tek bir çalışmanın dahil edilip edilmemesine duyarlı olduğunu göstermektedir.

Kaynak tartışma bölümünde travma sonrası stres için “beş çalışma” ifadesi kullanırken sonuçlar bölümü ve ana forest plot üç çalışmalık meta-analizi göstermektedir. Bu nedenle nicel sonuç için üç çalışma esas alınmalıdır; kaynak içindeki sayı farkı sessizce düzeltilmemelidir.

İş tükenmişliği

İş tükenmişliğinin bireysel prevalansı üç çalışmada %52,7 ile %55 arasında değişmiştir ve toplu prevalans %53,75'tir.

I²=%3,45, diğer ana sonuçların çoğundan çok daha düşük heterojenliğe işaret etmektedir. Leave-one-out analizinde toplu prevalans %53,20 ile %54,45 arasında kalmıştır.

Buna karşılık bütün çalışmalar Çin'de yapıldığından, istatistiksel tutarlılık ile coğrafi genellenebilirlik birbirinden ayrılmalıdır.

I² Neyi Gösteriyor ve Bu Çalışmada Neden Önemli?

I², meta-analizde gözlenen çalışmalar arası farklılığın yalnız örnekleme hatasından beklenenden ne ölçüde daha büyük olduğunu ifade eden heterojenlik ölçüsüdür; bu çalışmada I²'nin %90'ın üzerine çıktığı bazı sonuçlar, toplu prevalans değerlerinin farklı popülasyon ve çalışma koşullarını tek bir sabit oranmış gibi temsil etmemesi gerektiğini göstermektedir.

Kaynak I² için:

• %25'in altını düşük,
• %25–75 arasını orta,
• %75'in üzerini yüksek heterojenlik

olarak değerlendirmiştir.

Bu eşiklerle bakıldığında genel ruh sağlığı belirtileri, depresif belirtiler ve travma sonrası stres belirtileri açık biçimde yüksek heterojenlik göstermektedir.

İş tükenmişliğindeki %3,45 ise düşük; anksiyetedeki %29,26 orta düzey heterojenlik kapsamındadır.

Heterojenlik nereden kaynaklanabilir?

Derlemede olası kaynaklar arasında:

• farklı ülkeler ve madencilik ortamları,
• farklı ruh sağlığı ölçüm araçları,
• örneklem büyüklüklerinin değişmesi,
• farklı örnekleme stratejileri,
• yer altı ve açık ocak koşullarındaki olası farklılıklar,
• yaş ve cinsiyet dağılımı,
• çalışma kalitesi,
• çalışanların fiziksel sağlık durumu

bulunmaktadır.

Bununla birlikte veri yetersizliği nedeniyle bu değişkenlerin tümü için ayrıntılı alt grup analizleri yapılamamıştır.

Tahmin aralığı neden ayrıca önemli?

Güven aralığı meta-analizin hesapladığı ortalama toplu prevalansın belirsizliğini gösterirken tahmin aralığı, benzer gelecekteki bir ortamda gerçek prevalansın hangi geniş aralıkta görülebileceğini değerlendirmeye çalışır.

Kaynakta bazı tahmin aralıkları çok geniştir:

Prevalans biyolojik olarak 0 ile 1 arasında olmak zorunda olmasına rağmen bazı istatistiksel tahmin aralıklarının bu sınırların dışına çıkması gerçek anlamda “negatif prevalans” veya “%100'den yüksek prevalans” olduğu anlamına gelmez. Kaynak bunu yüksek heterojenlikle birlikte kullanılan normal yaklaşımın matematiksel sonucu olarak açıklamaktadır.

Kömür madencilerinde başka hangi sorunlar raporlandı?

Yeterli sayıda karşılaştırılabilir çalışma olmadığı için her ruh sağlığı sonucu meta-analize alınamamıştır.

Tek bir çalışmada psikozla ilişkili belirtilerin prevalansı %6 olarak raporlanmış; başka bir sınırlı veri grubunda somatik belirtiler %16 olarak bildirilmiştir. Bu sonuçlar için meta-analiz yapılmamıştır.

Bireysel çalışmalarda ayrıca:

• duygusal tükenme %82'ye,
• uykusuzluk %76,7'ye,
• sigara kullanımı %72'ye,
• alkol kullanımı %71'e,
• mesleki stres %50,2'ye

kadar çıkabilmiştir.

Bu oranlar toplu prevalans değildir; farklı çalışmaların ayrı sonuçlarıdır ve aynı popülasyonda birlikte ölçülmüş tek bir epidemiyolojik profil olarak yorumlanmamalıdır.

Fiziksel çalışma ortamı neden önemli?

Kömür madenciliği uzun vardiyalar, fiziksel olarak ağır iş, iş kazası riski, toz ve diğer işyeri tehlikeleriyle karakterize edilebilen yüksek riskli bir meslektir.

Kaynak literatürü; kötü uyku, düzensiz vardiyalar, pnömokonyoz ve diğer solunum hastalıkları, iş-aile çatışması, sınırlı sosyal destek, ekonomik belirsizlik ve tehlikeli çalışma koşulları ile ruh sağlığı sonuçlarının bir arada görülebileceğini tartışmaktadır.

Ancak derlemedeki prevalans çalışmalarının kesitsel olması nedeniyle bu faktörlerin depresyon, anksiyete veya tükenmişliğe neden olduğu bu meta-analiz tarafından gösterilmiş değildir.

Çalışmalar hangi ülkelerden geldi?

Bu dağılım çalışmanın temel dış geçerlilik sınırlarından biridir. Küresel kömür madenciliği koşulları tek bir ülkenin iş organizasyonu, sağlık sistemi, yer altı koşulları, sosyal yapısı veya ölçüm kültürüyle temsil edilemez.

Cinsiyet dağılımı

Çalışmaların %52,95'i yalnız erkek katılımcıları içermektedir. Karma cinsiyetli çalışmalarda kadınların oranı %5,4 ile %34,3 arasında değişmiştir.

Bu nedenle kadın kömür madencilerinde ruh sağlığı yükü ve olası cinsiyet farklılıkları hakkında güçlü alt grup sonuçları üretilememiştir.

Kömür Madencilerine Yönelik Ruh Sağlığı Müdahalelerinin Etkili Olduğu Gösterildi mi?

Henüz güçlü biçimde gösterilmedi. Derlemede yalnız iki müdahale çalışması bulunmuş, bunlardan biri düşük yanlılık riskli randomize çalışma, diğeri kritik yanlılık riski taşıyan yarı deneysel/uygulama çalışması olduğundan müdahale etkinliğine ilişkin genel kanıtın kesinliği düşüktür.

12 haftalık yoga temelli müdahale

Hindistan'da COPD'si bulunan kömür madencilerinde gerçekleştirilen randomize çalışma, 12 haftalık Integrated Approach of Yoga Therapy (IAYT) programını değerlendirmiştir.

Program:

• nefes egzersizleri,
• gevşetme uygulamaları,
• fiziksel yoga duruşları,
• pranayama,
• meditasyon,
• gevşeme teknikleri,
• haftalık kriya seansları

içermiştir.

Kontrol grubunda bu sonuçlarda yalnız minimal değişimler bildirilmiştir.

Risk-of-bias değerlendirmesinde bu randomize çalışma düşük yanlılık riski taşımaktadır. Buna rağmen yalnız COPD'li kömür madencilerinden oluşan özel klinik alt grupta yürütüldüğü için bütün kömür madeni işgücüne doğrudan genellenemez.

Avustralya'daki akran ve yönetici eğitimi programı

Avustralya'da New South Wales ve Queensland'deki sekiz açık ocak ve yer altı kömür madeni sahasında başka bir ruh sağlığı programı uygulanmıştır.

Program:

• akran temelli ruh sağlığı faaliyetleri,
• intiharı önleme faaliyetleri,
• yöneticilere/süpervizörlere ruh sağlığı sorunlarını tanıma ve destekleme eğitimi

içermiştir.

Katılımcılar kendilerinde, iş arkadaşlarında veya aile üyelerinde ruh sağlığı sorunlarını tanıma ve bunları konuşma konusunda daha fazla güven bildirmiştir. Yöneticiler de psikolojik sıkıntı yaşayan çalışanlara destek verme konusunda daha yüksek güven bildirmiştir.

Ancak çalışma kritik yanlılık riski taşımaktadır ve süreç değerlendirmesi katılımcıların algı ve tutumlarını ölçmüştür. Bu nedenle tutum değişikliğinin gerçek yardım arama davranışına, klinik sonuçlara veya uzun dönemli ruh sağlığı iyileşmesine dönüştüğü gösterilmemiştir.

İşyeri desteği neden önemli olabilir?

Derlemede yer alan gözlemsel çalışmalar; algılanan örgütsel destek, psikolojik sermaye, umut, dayanıklılık ve iyimserlik gibi faktörlerin bazı kömür madencisi örneklemlerinde daha düşük depresyon ve anksiyete düzeyleriyle ilişkili olduğunu bildirmiştir.

Bu ilişkiler, destekleyici iş ortamlarının olası önemini göstermektedir ancak müdahale etkinliğinin deneysel kanıtı değildir.

Ruh sağlığı hizmetine erişim

Kaynak, maden sektöründe ruh sağlığı hizmetine erişimin:

• psikolojik yardım aramaya ilişkin damgalama,
• madenlerin uzak coğrafi konumları,
• sosyoekonomik engeller,
• gizlilik kaygıları

nedeniyle sınırlı olabileceğini tartışmaktadır.

Yazarlar bu nedenle ulaşılabilir, gizliliği koruyan ve çalışma bağlamına kültürel olarak uyarlanmış destek sistemlerinin önemini vurgulamaktadır.

Çalışmanın Yöntemi ve Bulguları

Araştırma tasarımı

Çalışma sistematik derleme ve meta-analizdir.

Protokol PROSPERO'da CRD42024536144 kimliğiyle kaydedilmiş ve raporlama PRISMA 2020 kılavuzu izlenerek gerçekleştirilmiştir.

Dahil edilen çalışma türleri

Ruh sağlığı yükünü değerlendirmek için kömür madencilerindeki prevalansı bildiren kesitsel çalışmalar dahil edilmiştir.

Müdahaleler için ayrıca:

• randomize kontrollü çalışmalar,
• küme randomize çalışmalar,
• yarı randomize çalışmalar,
• kontrollü önce-sonra araştırmaları

dahil edilmeye uygun kabul edilmiştir.

2000 yılından sonraki yayınlar değerlendirilmiş ve dil veya coğrafya kısıtlaması uygulanmamıştır.

Literatür taraması

Kullanılan veri tabanları:

• Scopus,
• Embase,
• PubMed,
• Cochrane Central

olmuştur.

Araştırma sorusu Population–Exposure–Intervention–Comparator–Outcome bileşenlerine ayrılmış ve MeSH ile title/abstract terimleri kullanılmıştır.

Ayrıca dahil edilen çalışmaların kaynakçalarında geriye doğru ve bunlara atıf yapan çalışmalarda ileriye doğru manuel tarama yapılmıştır.

İlk arama Nisan 2024, son arama Mart 2025 tarihinde gerçekleştirilmiştir.

PRISMA seçim akışı

Tarama ve veri çıkarımı

Rayyan yazılımı çalışma seçimi için kullanılmıştır.

Başlık ve özetler iki araştırmacı tarafından bağımsız olarak taranmış; ardından tam metinler değerlendirilmiştir. Görüş ayrılıkları tartışma veya üçüncü araştırmacı hakemliğiyle çözülmüştür.

Veriler Cochrane Data Extraction Form kullanılarak çıkarılmıştır.

Kalite ve yanlılık riski

32 prevalans çalışmasının tamamı kesitsel tasarımlıdır. Çalışmaların %78,12'si örneklem büyüklüğünü gerekçelendirmiş, %87,50'si sınırlılıkları tartışmış ve %96,87'si etik konular hakkında bilgi vermiştir.

Eksik veya yetersiz raporlanan alanların başında örneklem büyüklüğü gerekçesi, yanıtsızlık yönetimi ve non-response oranları gelmiştir.

Müdahale araştırmalarından RCT düşük risk, diğer çalışma kritik yanlılık riski olarak değerlendirilmiştir.

İstatistiksel yöntem

Meta-analiz Stata 17 ile gerçekleştirilmiştir.

Her ruh sağlığı sonucu ayrı ayrı analiz edilmiştir:

• genel ruh sağlığı belirtileri,
• depresif belirtiler,
• anksiyete belirtileri,
• travma sonrası stres belirtileri,
• iş tükenmişliği.

Çalışmalar arası heterojenlik beklendiği için rastgele etkiler modelleri kullanılmıştır.

Hartung–Knapp–Sidik–Jonkman yöntemi

Çalışma sayısı daha az olan sonuçlarda Hartung–Knapp–Sidik–Jonkman yaklaşımı kullanılmıştır. Bu yaklaşım, rastgele etkiler meta-analizinde özellikle az sayıda çalışma olduğunda çalışmalar arası belirsizliği hesaba katmak amacıyla kullanılmıştır.

Depresyon analizinde DL ve REML

Depresif belirtilerde daha fazla çalışma bulunduğu için ana analizde DerSimonian–Laird yaklaşımı uygulanmış, ardından sonuçların sağlamlığını sınamak için REML tahmini hesaplanmıştır.

İki yöntem benzer merkez tahminler üretmiş, ancak belirsizliğin çok yüksek olduğunu göstermiştir.

Freeman–Tukey dönüşümü

Prevalansların varyansını stabilize etmek amacıyla Freeman–Tukey çift arcsine dönüşümü uygulanmıştır. Bu işlem farklı prevalans düzeylerindeki çalışmaların rastgele etkiler meta-analizinde bir araya getirilmesini kolaylaştıran istatistiksel bir dönüşümdür.

Leave-one-out duyarlılık analizi

Her çalışma sırayla meta-analizden çıkarılarak toplu tahminin tek bir araştırmaya aşırı bağımlı olup olmadığı değerlendirilmiştir.

Bu karşılaştırmada iş tükenmişliği tahmini oldukça dar bir aralıkta kalırken travma sonrası stres tahmini çok daha fazla değişmektedir.

Çalışmanın desteklediği

• İncelenen literatürde kömür madencilerinde önemli bir ruh sağlığı ve iş tükenmişliği yükü raporlanmıştır.
• İş tükenmişliği üç Çin çalışmasında %53,75 toplu prevalans göstermiştir.
• Depresif belirtiler için REML toplu prevalansı %35,35'tir.
• Genel ruh sağlığı belirtileri %32,98, anksiyete belirtileri %18,91 ve travma sonrası stres belirtileri %21 toplu prevalans göstermiştir.
• Genel ruh sağlığı, depresyon ve travma sonrası stres sonuçlarında çalışmalar arası heterojenlik yüksektir.
• Ruh sağlığı taramasının periyodik iş sağlığı değerlendirmelerine dahil edilmesi değerlendirmeye değer bir politika yaklaşımıdır.
• Kişisel, sosyal ve işle ilişkili faktörlerin birlikte ele alınması gerektiğine yönelik güçlü bir gerekçe bulunmaktadır.
• Yoga temelli RCT ve işyeri temelli akran/yönetici programı erken olumlu sinyaller vermektedir.

Çalışmanın desteklemediği

• Bütün dünya kömür madencilerinde ruh sağlığı prevalansının verilen toplu oranlarla kesin olarak aynı olduğu gösterilmemiştir.
• Kesitsel prevalans çalışmaları herhangi bir işyeri faktörünün depresyon veya anksiyeteye neden olduğunu kanıtlamamaktadır.
• %53,75'lik iş tükenmişliği oranı bütün ülkelere doğrudan genellenemez; ilgili üç çalışma Çin'dendir.
• Yoga terapisinin bütün kömür madencilerinde etkili olduğu gösterilmemiştir; çalışma COPD'li özel bir alt gruptadır.
• Avustralya'daki programın klinik ruh sağlığı sonuçlarını veya uzun dönem davranış değişikliğini iyileştirdiği kesin olarak gösterilmemiştir.
• Yalnız iki müdahale çalışmasına dayanarak belirli bir ruh sağlığı programının standart tedavi olarak önerilebileceği sonucu çıkarılamaz.
• Bireysel çalışmalardaki %82 duygusal tükenme veya %76,7 uykusuzluk gibi oranlar meta-analitik toplu prevalans değildir.
• Çalışma yer altı madenciliği ile açık ocak madenciliği arasındaki ruh sağlığı farklarını güvenilir biçimde nicelleştirmemiştir.

Başlıca sınırlılıklar

Birinci sınırlılık coğrafi yoğunlaşmadır. Çalışmaların yaklaşık üçte ikisi Çin'de gerçekleştirilmiştir.

İkinci sınırlılık prevalans çalışmalarının tamamının kesitsel olmasıdır. Sonuçlar belirli zaman noktalarındaki yükü tanımlar ancak zaman sırasını veya nedenselliği belirleyemez.

Üçüncü sınırlılık kullanılan ölçüm araçlarının ve örnekleme yöntemlerinin heterojenliğidir.

Dördüncü sınırlılık erkek katılımcıların baskınlığıdır. Bu durum cinsiyete göre güvenilir alt grup analizlerini sınırlamıştır.

Beşinci sınırlılık depresyon analizinde kullanılan DerSimonian–Laird yönteminin çalışmalar arası varyansı düşük tahmin edebilme olasılığıdır. Yazarlar bu nedenle REML sağlamlık analizi de gerçekleştirmiştir.

Altıncı sınırlılık, bazı tahmin aralıklarının çok geniş olması ve teorik prevalans sınırlarının dışına taşmasıdır.

Yedinci sınırlılık, hiçbir ana meta-analitik sonucun 10 veya daha fazla çalışma içermemesidir. Bu nedenle funnel plot ve Egger testi gibi yayın yanlılığı değerlendirmelerinin güvenilirliği yetersiz bulunmuş ve yayın yanlılığı dışlanamamıştır.

Sekizinci sınırlılık, bazı veri tabanlarına, gri literatüre ve özel iş sağlığı veri kaynaklarına kaynak kısıtları nedeniyle erişilememesidir.

Dokuzuncu ve müdahaleler açısından en kritik sınırlılık, yalnız iki müdahale çalışmasının bulunması ve bunlardan birinin kritik yanlılık riski taşımasıdır.

Uygulama açısından ne anlama geliyor?

Kaynak, maden işçilerinin rutin periyodik sağlık değerlendirmelerinin yalnız akciğer fonksiyonu, kan testleri ve kan basıncı gibi fiziksel sağlık göstergeleriyle sınırlı kalmaması; uygun koşullarda ruh sağlığı taramasının da değerlendirilmesi gerektiğini savunmaktadır.

Yazarların önerdiği daha geniş yaklaşım:

• erken ruh sağlığı taraması,
• gizli ve erişilebilir psikolojik destek,
• iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının güçlendirilmesi,
• pnömokonyoz ve diğer mesleki akciğer hastalıklarının önlenmesi ve yönetimi,
• uzun çalışma saatleri ve güvensiz iş ortamları gibi değiştirilebilir faktörlerin ele alınması,
• sosyal ve örgütsel desteğin güçlendirilmesi

gibi birden fazla düzeyi içermektedir.

Bunların tümü bu meta-analizde etkinliği kanıtlanmış müdahaleler değildir. Bir bölümü gözlemsel ilişkiler ve derlenen literatür temelinde oluşturulmuş politika ve araştırma önerileridir.

Kaynak ve Yöntem Notu

Özgün çalışma: Burden of Mental Health Outcomes and Job Burnout Among Coal Mine Workers and Synthesis of Intervention Measures: A Systematic Review & Meta-Analysis

Yazarlar: Indranil Saha; Joydeep Majumder; Bhavani Shankara Bagepally; Saibal Das; Manoj Kalita; Devaraja Munikrishnappa; Uday Mondal; Devi Das; Taneir Lubana Siddiqui; Neha Dahiya; Asim Saha; Amit Chakrabarti.

Sorumlu yazar: Indranil Saha.

Eş katkı: Indranil Saha, Joydeep Majumder, Bhavani Shankara Bagepally ve Saibal Das eş katkılı; Manoj Kalita, Devaraja Munikrishnappa, Uday Mondal, Devi Das ve Taneir Lubana Siddiqui ayrıca eş katkılı yazarlar olarak belirtilmiştir.

Kurumlar: ICMR-National Institute for Research in Bacterial Infections; Academy of Scientific and Innovative Research (AcSIR); ICMR-National Institute of Health Research, Bhubaneswar; ICMR-National Institute of Epidemiology; ICMR-National Institute of Health Research, Dibrugarh; ICMR-Centre for Ageing & Mental Health; ICMR-Headquarters.

Dergi: Psychiatry International.

Yayınevi: MDPI, Basel, Switzerland.

Cilt / sayı / makale: 2026, 7(3), 111.

DOI: 10.3390/psychiatryint7030111

Gönderim: 6 Şubat 2026.

Revizyon: 3 Nisan 2026.

Kabul: 27 Nisan 2026.

Yayın: 12 Mayıs 2026.

Kaynak türü: Hakemli sistematik derleme ve meta-analiz; müdahale çalışmalarını ayrıca anlatısal olarak sentezlemektedir.

Lisans: Creative Commons Attribution (CC BY).

PROSPERO: CRD42024536144.

Raporlama standardı: PRISMA 2020.

Tarama dönemi: 2000 yılından itibaren yayımlanan çalışmalar; ilk arama Nisan 2024, son arama Mart 2025.

Veri tabanları: Scopus, Embase, PubMed ve Cochrane Central.

Toplam bulunan kayıt: 14.048.

Dahil edilen çalışma: 34.

Toplam katılımcı: 38.996 kömür madencisi.

Prevalans meta-analizine katkı veren: 32 çalışma.

Müdahale sentezine katkı veren: 2 çalışma.

Kalite değerlendirmesi: Kesitsel çalışmalar için AXIS; RCT için RoB 2; randomize olmayan müdahale çalışması için ROBINS-I.

Meta-analiz yazılımı: Stata 17.

İstatistiksel yaklaşım: Rastgele etkiler; HKSJ, DerSimonian–Laird ve REML; Cochran Q; I²; Freeman–Tukey çift arcsine dönüşümü; ülke/bölge alt grup analizleri; leave-one-out duyarlılık analizi; tahmin aralıkları.

Ana toplu prevalanslar: Genel ruh sağlığı belirtileri %32,98; depresif belirtiler REML %35,35; anksiyete belirtileri %18,91; travma sonrası stres belirtileri %21; iş tükenmişliği %53,75.

Finansman: Çalışma Indian Council of Medical Research tarafından finanse edilen ICMR Task Force projesinin bir parçasıdır.

Etik kurul: Uygulanabilir değildir; çalışma mevcut yayınların sistematik derlemesi ve meta-analizidir.

Bilgilendirilmiş onam: Uygulanabilir değildir.

Veri erişilebilirliği: Kullanılan/analiz edilen veri seti makalede belirtilmiş olup makul talep üzerine sorumlu yazardan edinilebilir.

Çıkar çatışması: Yazarlar çıkar çatışması bildirmemiştir.

Yazar katkıları: Kavramsallaştırma, veri kürasyonu, metodoloji, formal analiz, araştırma, gözetim, özgün taslak ve gözden geçirme/düzenleme görevleri 12 yazar arasında kaynakta ayrıntılı biçimde dağıtılmıştır.

Temel yorum sınırı: Meta-analitik prevalansların bir bölümü çok yüksek heterojenliğe dayanmakta ve çalışmalar coğrafi olarak özellikle Çin'de yoğunlaşmaktadır. Prevalans araştırmaları kesitseldir ve nedensellik göstermez. Müdahale kanıtı yalnız iki çalışmadan oluşmaktadır ve bunlardan biri kritik yanlılık riski taşımaktadır. Bu nedenle ruh sağlığı yükünün varlığına ilişkin kanıt, belirli müdahalelerin etkinliğine ilişkin kanıttan çok daha güçlüdür.

Kaynak-içi raporlama notu: Sonuç bölümü travma sonrası stres meta-analizinin üç çalışmaya dayandığını bildirirken tartışma bölümünde beş çalışma ifadesi kullanılmaktadır. Ayrıca özet yüksek heterojenliği genel biçimde vurgulasa da iş tükenmişliği I²=%3,45 ve anksiyete I²=%29,26'dır; heterojenlik her sonuç için ayrı değerlendirilmelidir.