Akuakültür yemlerinde n-3 yağ asidi tedariki yalnızca “ne kadar omega-3 var?” sorusuyla değerlendirilemez. Özellikle EPA ve DHA gibi yüksek derecede doymamış yağ asitleri besinsel olarak değerlidir; fakat çift bağ sayısı arttıkça lipidlerin oksidasyona karşı duyarlılığı da artabilir. Bu çalışma, Dunaliella tertiolecta ile Tetraselmis chuii mikroalg biyokütlelerini aynı üretim ve analitik çerçeve altında karşılaştırarak n-3 tedariki, lipid stabilitesi ve antioksidan kapasite arasındaki bu dengeyi incelemektedir.

D. tertiolecta’nın ana n-3 yağ asidi α-linolenik asit (ALA) olup toplam yağ asitlerinin %27,19’unu oluşturmuştur; EPA ve DHA tespit edilmemiştir. T. chuii ise %13,32 ALA’ya ek olarak %5,94 EPA ve %0,77 DHA içermiştir. Bu nedenle D. tertiolecta esas olarak bir C18 n-3 öncül kaynağı, T. chuii ise doğrudan uzun zincirli n-3 HUFA sağlayabilen bir biyokütle olarak farklılaşmıştır.

Lipidlerin oksidasyona yatkınlığını ifade eden peroksidasyon indeksi D. tertiolecta’da yaklaşık 82,5, T. chuii’de yaklaşık 101,4 olarak hesaplanmıştır. Buna karşılık EPA+DHA katkısını temsil eden fish lipid quality index yalnız T. chuii’de anlamlı düzeyde bulunmuştur. Böylece T. chuii daha güçlü doğrudan HUFA tedariki sunarken daha yüksek oksidatif hassasiyet, D. tertiolecta ise daha düşük PI ve güçlü indirgeme kapasitesiyle daha stabil bir lipid profili göstermiştir.

Çalışma balık veya karides üzerinde besleme deneyi yapmamıştır. Bu nedenle sonuçlar büyüme, bağışıklık, yem dönüşümü veya doku EPA/DHA birikiminin doğrudan kanıtı değildir. Bulgular, iki mikroalgın akuayem bileşeni olarak kimyasal ve işlevsel konumlandırılmasını sağlayan laboratuvar karakterizasyonuna dayanmaktadır.

Akuayemde yalnız omega-3 miktarı neden yeterli değildir?

Balık yağı ve diğer lipid kaynakları, EPA ve DHA gibi uzun zincirli n-3 yağ asitlerinin önemli kaynaklarıdır. Ancak çoklu doymamış yağ asitleri oksijenle reaksiyona daha yatkındır ve depolama veya yem işleme sırasında oksidasyona uğrayabilir.

Dolayısıyla bir yem bileşeninin işlevsel değeri iki soruyla birlikte değerlendirilmelidir:

• Ne kadar kullanılabilir n-3 yağ asidi sağlar?
• Bu lipid fraksiyonu oksidasyona ne kadar duyarlıdır?

Bu çalışma tam olarak bu iki özelliği birlikte değerlendirmektedir.

Dunaliella ile Tetraselmis Arasındaki Temel Fark Nedir?

Dunaliella tertiolecta n-3 yağ asitlerini ağırlıklı olarak ALA biçiminde sağlar ve tespit edilebilir EPA/DHA içermez; Tetraselmis chuii ise ALA yanında doğrudan EPA ve az miktarda DHA sağlar. Buna karşılık T. chuii’nin daha yüksek uzun zincirli çoklu doymamış yağ asidi içeriği, lipid fraksiyonunu oksidasyona daha duyarlı hale getiren daha yüksek bir peroksidasyon indeksiyle birlikte görülmektedir.

Yakın bileşim farkları

D. tertiolecta bu deney koşullarında daha yüksek protein ve lipid yoğunluğuna sahipken T. chuii daha yüksek lif, NFE ve kül içeriği göstermiştir.

Bu fark, iki biyokütlenin aynı yem görevini yerine getirmesi gerekmediğini düşündürmektedir. Biri daha protein-lipid yoğun, diğeri ise daha yüksek yapısal karbonhidrat ve doğrudan HUFA katkısına sahip olabilir.

Yağ Asidi Profilleri Nasıl Farklılaşıyor?

Dunaliella tertiolecta

D. tertiolecta’nın yağ asidi profili C18 çoklu doymamış yağ asitleri açısından zengindir.

Başlıca değerler:

• Toplam SFA: %34,30
• Toplam MUFA: %21,91
• Toplam n-6 PUFA: %14,15
• Toplam n-3 PUFA: %29,65
• ALA: %27,19
• EPA: tespit edilmedi
• DHA: tespit edilmedi

Dolayısıyla toplam n-3 oranı yüksek görünse de bunun neredeyse tamamı uzun zincirli HUFA yerine ALA’dan oluşmaktadır.

Tetraselmis chuii

T. chuii’nin lipid fraksiyonu daha yüksek SFA içeriğine sahip olmakla birlikte uzun zincirli n-3 yağ asitleri de içermektedir:

• Toplam SFA: %51,91
• Toplam MUFA: %12,07
• Toplam n-6 PUFA: %13,29
• Toplam n-3 PUFA: %22,73
• ALA: %13,32
• EPA: %5,94
• DPA: %0,21
• DHA: %0,77

Bu nedenle T. chuii’nin toplam n-3 yüzdesi D. tertiolecta’dan düşük olsa bile n-3 fraksiyonunun işlevsel niteliği farklıdır; EPA ve DHA doğrudan bulunmaktadır.

n-6/n-3 oranı

D. tertiolecta için n-6/n-3 oranı 0,48, T. chuii için 0,58 olarak hesaplanmıştır. Her iki değer de 1’in altındadır.

Ancak çalışma, bu oranın tek başına yeterli olmadığını vurgular. Çünkü aynı n-6/n-3 oranına sahip iki bileşenin biri yalnız ALA, diğeri doğrudan EPA/DHA sağlayabilir.

Bu nedenle n-6/n-3 oranı, FLQ gibi HUFA’ya özel göstergelerle birlikte değerlendirilmelidir.

ALA ile EPA ve DHA Aynı Şey midir?

Hayır. ALA bir C18 n-3 öncül yağ asididir. EPA ve DHA ise daha uzun zincirli n-3 HUFA’lardır.

ALA’nın EPA ve DHA’ya dönüştürülmesi elongaz ve desatüraz enzimlerini gerektirir. Bu biyodönüşüm kapasitesi türler arasında büyük farklılık gösterebilir.

Çalışmanın n-3 biyosentez şemasında D. tertiolecta tarafında ALA’dan sonraki yolun tespit edilemediği, T. chuii tarafında ise EPA’ya ve sınırlı ölçüde DHA’ya kadar ürünlerin bulunduğu gösterilmektedir.

D. tertiolecta:

\[ ALA \rightarrow \text{sınırlı/tespit edilmeyen uzun zincirli dönüşüm} \]

T. chuii:

\[ ALA \rightarrow SDA \rightarrow ETA \rightarrow EPA \rightarrow DHA \]

Kaynak, D. tertiolecta’daki profilin Δ5-desaturaz eksikliği veya düşük aktivitesiyle; T. chuii’deki çok düşük DHA’nın ise Δ4-desaturaz veya C22 elongasyon sınırlılığıyla uyumlu olabileceğini tartışmaktadır.

Ancak bu çalışma enzim aktivitelerini doğrudan ölçmemiştir. Bu mekanistik açıklamalar önceki genomik ve biyokimyasal literatürle uyumlu yorumlardır.

Peroksidasyon İndeksi Neyi Gösterir?

Peroxidizability Index (PI), lipid fraksiyonundaki yağ asitlerinin çift bağ sayılarını ağırlıklandırarak oksidasyona karşı teorik duyarlılığı özetleyen bir göstergedir.

Çalışmada kullanılan eşitlik:

\[ PI = 0{,}025(\Sigma monoen) +1(\Sigma dien) +2(\Sigma trien) +4(\Sigma tetraen) +6(\Sigma pentaen) +8(\Sigma hexaen) \]

şeklindedir.

Çift bağ sayısı arttıkça katsayı büyür. Bu nedenle EPA ve DHA gibi yüksek derecede doymamış yağ asitleri PI değerine daha güçlü katkı yapar.

Daha yüksek PI “besinsel açıdan daha kötü” anlamına gelmez. Aksine T. chuii’nin daha yüksek PI’sinin bir nedeni, doğrudan EPA ve DHA gibi daha doymamış HUFA içermesidir.

Dolayısıyla burada besinsel değer ile oksidatif stabilite arasında bir mühendislik/formülasyon ödünleşimi bulunmaktadır.

Fish Lipid Quality Index Ne Ölçer?

Fish Lipid Quality Index (FLQ), toplam yağ asitleri içinde EPA ve DHA’nın payını gösterir:

\[ FLQ(\%)= \frac{EPA+DHA} {\Sigma FA}\times100 \]

D. tertiolecta’da EPA ve DHA tespit edilmediği için FLQ yaklaşık sıfırdır.

T. chuii’de ise FLQ yaklaşık %6,7 düzeyindedir.

Bu fark, D. tertiolecta’nın “n-3 açısından değersiz” olduğunu göstermez; onun n-3 katkısının esas olarak ALA biçiminde olduğunu gösterir.

Buna karşılık T. chuii, özellikle ALA’yı EPA/DHA’ya sınırlı dönüştüren sucul türlerde doğrudan uzun zincirli n-3 kaynağı açısından daha işlevsel olabilir.

Antioksidan Kapasite Nasıl Farklılaşıyor?

Dunaliella tertiolecta

Metanol ekstraktında D. tertiolecta’nın FRAP değeri:

200,33 mg TE g⁻¹ kuru biyokütle

olarak ölçülmüştür.

Aseton ekstraktında FRAP:

72,26 mg TE g⁻¹

olmuştur.

Buna karşılık aseton ekstraksiyonu toplam fenolik ve flavonoid içeriğini artırmıştır:

• TPC: 36,88 → 50,46 mg GAE g⁻¹
• TFC: 7,19 → 17,33 mg EEPC g⁻¹

Bu sonuç, yüksek fenolik içerik ile bütün antioksidan testlerinde otomatik olarak yüksek aktivite elde edileceği anlamına gelmediğini göstermektedir.

Tetraselmis chuii

T. chuii’de metanol ekstraktı:

• TFC: 25,73 mg EEPC g⁻¹
• DPPH: 69,62 mg TE g⁻¹

değerleriyle daha yüksek flavonoid ve radikal süpürme aktivitesi göstermiştir.

Aseton ekstraktında ise FRAP:

104,45 mg TE g⁻¹

ile metanol ekstraktındaki 68,10 mg TE g⁻¹ değerinin üzerine çıkmıştır.

Neden tek bir “en iyi antioksidan” sonucu yok?

DPPH ve FRAP aynı kimyasal davranışı ölçmez. Ayrıca metanol ve aseton farklı bileşikleri farklı verimle çıkarabilir.

Bu nedenle çalışma, tek bir antioksidan sayıya dayanmak yerine farklı testlerin birlikte yorumlanmasını önermektedir.

Çalışmanın Yöntemi ve Bulguları

Mikroalg üretim koşulları

Her iki tür F/2 ortamında, 24 °C’de, 12:12 saat ışık:karanlık döngüsünde ve 150–250 µmol foton m⁻² s⁻¹ ışık yoğunluğunda yetiştirilmiştir.

Salinite yaklaşık 35 PSU olarak ayarlanmış ve kültürlere sürekli havalandırmayla birlikte %1 CO₂ sağlanmıştır.

Üretim önce 2 L kapalı fotobiyoreaktörlerde, ardından 20 L carboy sistemlerinde sürdürülmüştür.

Hasat ve kurutma

Biyokütle, 120 mg L⁻¹ chitosan kullanılarak flokülasyonla toplanmış; yıkandıktan sonra 40 °C’de 24 saat zorlanmış hava konveksiyonlu fırında sabit ağırlığa kadar kurutulmuştur.

Kuru biyokütle:

• öğütülmüş,
• <500 µm elekten geçirilmiş,
• karanlıkta −20 °C’de en fazla dört hafta saklanmıştır.

Yağ asidi analizi

Lipid ekstraksiyonunda süperkritik CO₂ kullanılmıştır:

• 35 MPa basınç,
• 40 °C sıcaklık,
• %95 etanol eş-çözücü.

Yağ asitleri FAME’e dönüştürüldükten sonra GC–FID ile analiz edilmiştir.

Sonuçlar toplam tanımlanan yağ asitlerinin yüzdesi olarak raporlanmıştır.

Bu önemli bir sınırlılıktır: çalışma EPA ve DHA’yı mg g⁻¹ biyokütle şeklinde mutlak miktar olarak vermemektedir. Dolayısıyla iki biyokütlenin mutlak n-3 sağlama kapasitesi yalnız yüzde verilerinden tam hesaplanamaz.

Deneysel replikasyonun yapısı

Her tür için üç bağımsız 20 L kültür hazırlanmıştır. Ancak hasat edilen biyokütleler yıkama ve kurutma sonrasında birleştirilerek tek kompozit parti oluşturulmuştur.

Daha sonra bu kompozitten üç analitik alt örnek alınmıştır.

Dolayısıyla:

n = 3 teknik replikattır; üç bağımsız biyolojik replikat değildir.

Bu ayrım sonuçların istatistiksel anlamını belirlemek açısından kritiktir.

Dunaliella: protein, lipid ve ALA ağırlıklı profil

D. tertiolecta:

• daha yüksek protein,
• daha yüksek toplam lipid,
• daha yüksek MUFA,
• daha yüksek toplam n-3 PUFA,
• yüksek ALA,
• daha düşük PI,
• çok güçlü FRAP yanıtı

ile karakterize edilmiştir.

Ancak EPA ve DHA tespit edilmemiştir.

Tetraselmis: EPA/DHA sağlayan fakat daha oksidatif hassas profil

T. chuii:

• daha yüksek lif,
• daha yüksek SFA,
• EPA %5,94,
• DHA %0,77,
• FLQ ≈ %6,7,
• PI ≈101,4

değerleriyle ayrışmıştır.

Bu profil doğrudan HUFA tedariki açısından avantaj sağlarken lipidlerin korunması açısından daha dikkatli formülasyon ve antioksidan yönetimi gerektirebilir.

Hangi Mikroalg Akuayem İçin Daha İyi?

Çalışma tek bir türü mutlak olarak “daha iyi” ilan etmemektedir. İki mikroalg farklı işlevsel rollere sahiptir.

Kaynak bu nedenle D. tertiolecta’yı daha çok stabilite-odaklı, n-3 öncülü ve antioksidan açısından güçlü bir bileşen; T. chuii’yi ise doğrudan HUFA tedarik eden ancak oksidatif hassasiyeti daha yüksek bir bileşen olarak konumlandırmaktadır.

İki tür birlikte kullanılabilir mi?

Çalışmanın önerisine göre tamamlayıcı profiller teorik olarak birlikte kullanılabilir:

D. tertiolecta → daha düşük PI + daha güçlü indirgeme kapasitesi

T. chuii → EPA + DHA tedariki

Bu kombinasyon, n-3 tedariki ile lipid stabilitesi arasında daha dengeli bir formülasyona yardımcı olabilir.

Ancak bu sonuç henüz gerçek yem karışımlarında, depolama testlerinde veya canlı hayvan besleme deneylerinde doğrulanmamıştır.

Bu Çalışma Balıklarda veya Karideslerde Performans Artışını Kanıtlıyor mu?

Hayır. Araştırmada balık veya karides besleme deneyi yapılmamıştır. Bu nedenle büyüme, yem dönüşüm oranı, bağışıklık, doku EPA/DHA birikimi, sindirilebilirlik veya hayatta kalma üzerinde doğrudan sonuç bulunmamaktadır.

Çalışmanın temel sınırlılıkları

• Biyolojik kültürler analiz öncesi havuzlanmıştır.
• İstatistikler üç teknik alt örneğe dayanmaktadır.
• Örnek büyüklüğü küçüktür.
• Yağ asitleri mutlak mg g⁻¹ biyokütle yerine göreli yüzde olarak raporlanmıştır.
• Gerçek yem formülasyonu hazırlanıp depolama oksidasyonu test edilmemiştir.
• Pelletleme veya ekstrüzyon altında doğrudan proses testi yapılmamıştır.
• Balık veya karideste in vivo besleme deneyi yapılmamıştır.
• Sindirilebilirlik ve biyoyararlanım doğrudan ölçülmemiştir.
• Önerilen tamamlayıcı kullanım stratejisi henüz deneysel olarak doğrulanmamıştır.

Gelecek çalışmalar

Yazarlar gelecekte daha fazla bağımsız biyolojik replikat, mutlak yağ asidi miktarları, sindirilebilirlik, biyoyararlanım, yem işleme koşulları, ekonomik maliyet ve canlı hayvan performansını bir arada değerlendiren çalışmalar önermektedir.

Bu yaklaşım, mikroalg biyokütlelerini yalnız “hangi türde daha fazla omega-3 var?” sorusuyla değil; n-3 biçimi, oksidatif hassasiyet, antioksidan kapasite, protein-lipid yoğunluğu ve işleme stabilitesi birlikte düşünülerek seçmeye yönelmektedir.

Kaynak ve Yöntem Notu

Bu Verianla içeriği, Paulina Montserrat Serrano-Espinosa, Angel Valdez-Ortiz, Manuel García-Ulloa, Aracely Evangelina Chávez-Piña, José P. Tejeda-Miramontes ve Hervey Rodríguez-González tarafından hazırlanan Lipid Indices and Antioxidant Capacity in Dunaliella and Tetraselmis: Functional Insights for n-3 Supply in Aquafeed Ingredient başlıklı akademik çalışmaya dayanarak bağımsız biçimde hazırlanmıştır.

Makale Phycology dergisinde 2026 yılında, Cilt 6, Makale 49 olarak yayımlanmıştır. DOI: 10.3390/phycology6020049. Yayın tarihi 11 Mayıs 2026’dır. Çalışma MDPI tarafından Creative Commons Attribution (CC BY) lisansı altında açık erişim olarak yayımlanmıştır.

Çalışma D. tertiolecta ve T. chuii biyokütlelerini aynı kontrollü üretim koşulları altında karşılaştırmış; proximate composition, GC–FID ile yağ asidi profili, peroxidizability index, fish lipid quality index, toplam fenolik/flavonoid içeriği ve DPPH/FRAP antioksidan testlerini birlikte değerlendirmiştir.

Yağ asidi yüzdeleri toplam tespit edilen yağ asitlerine göre verilmiştir; mutlak EPA/DHA miktarları mg g⁻¹ biyokütle olarak ölçülmemiştir.

Her tür için üç bağımsız biyolojik kültür oluşturulmuş fakat biyokütle analizden önce tek kompozit parti halinde birleştirilmiştir. İstatistiksel analizlerde kullanılan n=3 değerleri bu kompozitten alınan analitik/teknik alt örneklerdir. Bu nedenle sonuçlar geniş biyolojik popülasyona yönelik inferans olarak değil, ingredient-level karşılaştırma olarak değerlendirilmelidir.

D. tertiolecta ALA, protein, lipid ve FRAP açısından daha güçlü bir profil gösterirken T. chuii EPA, DHA, FLQ ve lif açısından öne çıkmıştır. T. chuii’nin daha yüksek PI değeri daha yüksek HUFA içeriğiyle birlikte artan oksidatif hassasiyeti göstermektedir.

Çalışma in vivo hayvan besleme deneyi değildir. İki mikroalgın birlikte kullanılmasının HUFA tedariki ile oksidatif stabiliteyi dengeleyebileceği önerisi, mevcut kompozisyonel verilerden türetilmiş bir formülasyon hipotezidir ve canlı organizmalarda veya endüstriyel yem prosesinde ayrıca doğrulanmalıdır.

Araştırma Instituto Politécnico Nacional tarafından SIP-IPN 20196184, 20201950, 20210281, 20220645, 20231631, 20240704 ve 20250109 projeleri kapsamında desteklenmiştir. Yazarlar çıkar çatışması bildirmemiştir.