Nicel elektroensefalografi (quantitative electroencephalography, qEEG), kafa derisinden kaydedilen EEG sinyallerini matematiksel ve istatistiksel yöntemlerle frekans bantları ve elektrot bölgeleri üzerinden nicelleştiren non-invaziv bir nörofizyolojik ölçüm yaklaşımıdır. Bu kesitsel ve keşifsel çalışma, formal PTSD veya başka bir klinik psikiyatrik/nörolojik tanısı bildirilmemiş 30 genç yetişkinde, CTQ-SF ile “çocukluk travması yok” ve “şiddetli çocukluk travması” uç grupları arasında gözler açık ve gözler kapalı dinlenim qEEG örüntülerini karşılaştırmıştır. Yedi frekans bandındaki yüksek boyutlu elektrot verileri ayrı ayrı Principal Component Analysis (PCA) ile azaltılmış ve elde edilen bileşenlerin iki grup arasında farklılaşıp farklılaşmadığı araştırılmıştır.

Kaynak yazarları Alpha, Low Beta, Beta, High Beta ve Gamma bantlarında frontal, santral, temporal ve parietal bölgeleri içeren grup farklılıkları bildirmekte; şiddetli travma grubunda bazı bölgelerde Alpha, Low Beta, Beta, High Beta ve Gamma aktivitesinin daha yüksek, başka bir Beta örüntüsünün ise daha düşük olduğunu yorumlamaktadır. Bununla birlikte yayımlanan istatistik tablolarında önemli bir raporlama belirsizliği vardır: bağımsız örneklem t-testinin “Sig.” sütunundaki birçok değer, bir önceki Levene varyans homojenliği tablosundaki p değerlerini tekrar etmektedir ve bazı değerler aynı satırdaki t istatistiği ile df bilgisiyle uyumlu görünmemektedir. Bu nedenle hangi PCA bileşenlerinin bağımsız örneklem t-testinde gerçekten istatistiksel olarak anlamlı olduğu yayımlanan tablodan güvenilir biçimde yeniden doğrulanamamaktadır.

Çalışmanın daha güvenli bilimsel sonucu, klinik olmayan ve küçük bir genç yetişkin örnekleminde çocukluk travması uç gruplarının dinlenim qEEG'sinde farklı istatistiksel bileşen örüntüleri göstermiş olabileceğidir. Bulgular nedenselliği, travmanın belirli bir beyin dalgası örüntüsünü oluşturduğunu, qEEG'nin çocukluk travmasını saptayabildiğini veya PTSD için tanı aracı olduğunu kanıtlamaz. Öz-bildirimle travma sınıflandırması, N=30 örneklem, %86,7 kadın ağırlığı, çoklu karşılaştırma düzeltmesinin bulunmaması, Gamma normalite sorunu ve kontrol edilmeyen güncel stres/uyku/anksiyete gibi değişkenler nedeniyle sonuçların keşifsel statüsü korunmalıdır.

Araştırmanın temel problemi

Çocuklukta travmatik yaşantı bildirmek ile yetişkinlikte PTSD tanısı almak aynı durum değildir. Bu çalışma özellikle bu ayrımı merkeze almıştır. Araştırmacılar, formal PTSD tanısı bulunmayan genç yetişkinlerde de çocukluk travması öyküsüyle birlikte dinlenim beyin elektriksel aktivitesinde ölçülebilir farklılıklar görülüp görülmediğini araştırmıştır.

Çalışmanın hipotezi, CTQ-SF ile şiddetli çocukluk travması grubuna giren genç yetişkinlerin, travma bildirmeyen gruptan dinlenim qEEG'sinden türetilmiş nöral aktivite bileşenleri bakımından ayrılacağı yönündedir. Tasarım tek zaman noktasındaki iki doğal grubu karşılaştırdığı için olası ilişkiyi gösterebilir; travmanın daha sonra görülen qEEG örüntülerine neden olduğunu belirleyemez.

qEEG Bu Çalışmada Neyi Ölçüyor?

qEEG bu çalışmada gözler kapalı ve gözler açık dinlenim sırasında 10–20 elektrot sistemi üzerinden kaydedilen kafa derisi elektriksel aktivitesini frekans bantlarına göre nicelleştirir; araştırmacılar bu veriyi tek tek elektrotların klinik teşhisi için değil, Delta, Theta, Alpha, Low Beta, Beta, High Beta ve Gamma bantlarındaki ortak aktivite örüntülerini karşılaştırmak için kullanmıştır.

qEEG ile klinik tanı aynı şey değildir

EEG kafa derisindeki elektriksel potansiyel değişimlerini ölçer. qEEG ise bu sinyali sayısal özelliklere dönüştürerek farklı frekans bantlarının ve kafa derisi bölgelerinin karşılaştırılmasını kolaylaştırır. Bir frekans bandının belirli bölgelerde daha yüksek veya düşük görünmesi tek başına belirli bir psikolojik durumun, travmanın veya PTSD'nin varlığını göstermez.

Kaynak çalışmada qEEG bir keşifsel araştırma aracı olarak kullanılmıştır. Katılımcılar formal PTSD tanılı klinik bir örneklem değildir ve çalışma tanısal duyarlılık, özgüllük, ROC/AUC, pozitif prediktif değer veya negatif prediktif değer hesaplamamıştır.

Elektrot yerleşimi

Kaynak, uluslararası 10–20 sistemine dayalı şu 20 elektrot konumunu bildirmektedir:

Fp1, Fp2, Fz, F3, F4, F7, F8, T3, T4, T5, T6, Cz, C3, C4, Pz, P3, P4, Oz, O1 ve O2.

Bu yerleşim frontal, santral, temporal, parietal ve oksipital kafa derisi bölgelerinden dinlenim aktivitesinin örneklenmesine olanak verir. Elektrot konumları doğrudan tek bir kortikal yapıya eşitlenemez; kafa derisi EEG'si hacim iletimi nedeniyle birden fazla nöral kaynağın birleşik elektriksel etkisini yansıtır.

Gözler açık ve gözler kapalı koşulları

Katılımcılardan kontrollü ortamda mümkün olduğunca hareketsiz ve rahat kalmaları istenmiştir. Dinlenim kayıtları iki durumda elde edilmiştir: gözler kapalı (eyes-closed, EC) ve gözler açık (eyes-open, EO). EC koşulu görsel girdinin azaltıldığı dinlenim durumunu, EO ise minimal görsel uyarımın bulunduğu dinlenim durumunu temsil etmektedir.

Daha geniş kayıt protokolünde okuma, dinleme, hayal kurma, bellek hatırlama ve görsel dikkat görevleri de bulunmuştur. Ancak bu görev-temelli veriler nihai analizden çıkarılmış ve yalnız EC/EO dinlenim qEEG'si kullanılmıştır.

Kaynağın raporlamadığı qEEG ayrıntıları

Kaynak Trainer's Q yazılımının TQ 8 sürümünü ve 10–20 elektrot yerleşimini bildirmektedir. Buna karşılık EEG cihazının/amplifikatörün tam modeli, örnekleme frekansı, referans montajı, bant-geçiren filtre sınırları, notch filtre bilgisi, elektrot empedans kriteri, EC ve EO kayıtlarının ayrı ayrı kesin süreleri ve ayrıntılı artefakt reddetme/temizleme algoritması yayımlanan yöntemde belirtilmemiştir. Bu parametreler qEEG çalışmalarının yeniden üretilebilirliği için önemli olduğundan Verianla standart değerler varsayarak boşlukları doldurmamaktadır.

Çocukluk Travması Grupları Nasıl Tanımlandı?

Çalışmadaki “travma yok” ve “şiddetli travma” grupları klinik görüşmeyle konmuş travma tanıları değil, 28 maddelik Childhood Trauma Questionnaire–Short Form (CTQ-SF) öz-bildirim puanlarının uç kategorilerine göre oluşturulan araştırma gruplarıdır; toplam CTQ-SF puanı ≤36 olanlar “none”, ≥69 olanlar “severe” kategorisine alınmış, ara şiddet grupları qEEG karşılaştırmasına dahil edilmemiştir.

CTQ-SF'nin ölçtüğü alanlar

• Duygusal istismar
• Fiziksel istismar
• Cinsel istismar
• Duygusal ihmal
• Fiziksel ihmal

Her madde 1 ile 5 arasında derecelendirilmiştir. Daha yüksek puan, kaynakta daha yüksek çocukluk travması şiddeti olarak ele alınmıştır.

Minimizasyon ve inkâr alt ölçeğinde 1'in üzerinde puan alan katılımcılar, travma bildirimindeki olası yanlılığı azaltmak amacıyla analizden çıkarılmıştır.

Katılımcı akışı

Kaynağın 8. sayfasındaki katılımcı akış diyagramı, çalışmanın özellikle uç şiddet gruplarını seçtiğini görünür hale getirir. Dolayısıyla sonuçlar “travma puanı arttıkça qEEG doğrusal biçimde değişir” sonucunu test etmez; düşük ve orta gruplar karşılaştırma dışındadır.

Örneklemin demografik yapısı

Yaş, cinsiyet, etnik köken, eğitim ve meslek dağılımları açısından gruplar arasında kaynakta istatistiksel olarak anlamlı fark bildirilmemiştir. Bununla birlikte bütün örneklem yalnız 30 kişidir ve kadınlar belirgin biçimde çoğunluktadır.

Teorik çerçeve

Kaynak araştırmayı savunma kaskadı modeli ve polyvagal theory ile kavramsal olarak ilişkilendirmektedir. Savunma kaskadı tehdit karşısında donma, kaçma, savaşma ve daha ileri savunma durumları gibi yanıtların bir dizisini betimler; polyvagal theory ise güvenlik ve tehdit durumlarında otonom sinir sistemi yollarına vurgu yapan kuramsal bir çerçevedir.

Bu teoriler mevcut çalışmada doğrudan deneysel olarak test edilmemiştir. Otonom sinir sistemi ölçümü, vagal aktivite, amigdala görüntülemesi veya tehdit görevi kullanılmamıştır. Dolayısıyla qEEG örüntülerinin “freeze”, “shutdown”, hipervijilans veya belirli otonom yolları gösterdiği yönündeki ifadeler, kaynak yazarlarının tartışma düzeyindeki mekanistik yorumlarıdır.

PCA Neden Kullanıldı?

Principal Component Analysis (PCA), bu çalışmada çok sayıda elektrot ve iki dinlenim koşulundan gelen yüksek boyutlu qEEG değişkenlerini her frekans bandı içinde daha az sayıda ortak varyans bileşenine indirgemek için kullanılmıştır; elde edilen bileşenler biyolojik beyin devreleri değil, korelasyon gösteren qEEG değişkenlerinin keşifsel istatistiksel özetleridir.

Yedi frekans bandı ayrı ayrı analiz edildi

PCA şu yedi bant için ayrı ayrı yürütülmüştür: Delta, Theta, Alpha, Low Beta, Beta, High Beta ve Gamma. Kaynak bu bantların isimlerini verir ancak her bandın Hz cinsinden alt ve üst sınırlarını yayımlanan yöntem bölümünde belirtmez. Bu nedenle Verianla genel EEG literatüründeki varsayılan frekans sınırlarını kaynağa eklememektedir.

Yaklaşık %75 kümülatif varyans yaklaşımı

Araştırmacılar yaklaşık %75 kümülatif açıklanan varyansı pratik bir veri azaltma rehberi olarak kullanmıştır. PCA bileşenleri psikolojik veya nörofizyolojik gizli yapılar şeklinde değil, yüksek boyutlu qEEG verisini sadeleştiren istatistiksel bileşimler şeklinde değerlendirilmelidir.

Yükleme matrisi EC ve EO kayıtlarını aynı bandın bileşen yapısı içinde göstermektedir. Kaynak sunumunda mutlak yükü 0.40'ın altında kalan değerler yorum kolaylığı için bastırılmıştır.

PCA bileşen skoru ham EEG gücü değildir

Grup karşılaştırmalarında kullanılan değerler doğrudan mikrovolt, mikrovolt-kare veya başka bir ham spektral güç birimi değildir. Kaynak, PCA öncesi verilerin z-skor standardizasyonuna dayandığını ve pozitif/negatif bileşen skorlarının standardize edilmiş ortalamanın iki yönündeki sapmaları temsil ettiğini belirtmektedir.

Bu nedenle bir PCA bileşenindeki pozitif grup ortalamasını doğrudan “beyinde şu kadar daha fazla aktivite” şeklinde yorumlamak doğru değildir. Bölgesel yön yorumları bileşenin elektrot yüklemeleri, EC/EO yapısı ve bileşen skorunun yönü birlikte değerlendirilerek yapılmalıdır.

Çalışmanın Yöntemi ve Bulguları

Yöntem akışı

1. 18–30 yaş aralığındaki potansiyel katılımcılar kolayda örnekleme ile sosyal medya, öğrenci toplulukları, e-posta ve kampüs materyalleri üzerinden toplandı.
2. CTQ-SF ile çocukluk travması öz-bildirimi değerlendirildi.
3. Düşük ve orta travma kategorileri nihai uç-grup karşılaştırmasından çıkarıldı.
4. Minimizasyon/inkâr puanı >1 olan kişiler dışlandı.
5. Formal nörolojik veya psikiyatrik bozukluk bildiren kişiler dışlama ölçütü kapsamındaydı.
6. 15 travma yok ve 15 şiddetli travma katılımcısı qEEG kaydını tamamladı.
7. Gözler kapalı ve gözler açık dinlenim kayıtları analiz edildi.
8. Yedi frekans bandının her birinde ayrı PCA gerçekleştirildi.
9. PCA bileşen skorları iki grup arasında bağımsız örneklem t-testleriyle karşılaştırılmak üzere raporlandı.
10. Q-Q grafikleri ve Levene testiyle dağılım/homojenlik varsayımları değerlendirildi.

Varsayım kontrolleri

Q-Q grafiklerine göre Delta, Theta, Alpha, Low Beta, Beta ve High Beta bileşenleri iki grupta yaklaşık normal dağılım gösterirken, Gamma bandında travma grubunun belirgin normalite sapması gösterdiği belirtilmiştir. Kaynağın 15. sayfasındaki Gamma Q-Q panelleri bu sorunun görsel temelini oluşturur.

Kaynak, varsayımları karşılamayan bileşenlerde sonuçların ihtiyatlı yorumlandığını ve non-parametrik alternatiflerin “considered” olduğunu belirtmektedir; ancak hangi non-parametrik testin uygulandığına ve sonucuna ilişkin ayrı bir sayısal tablo yayımlanmamıştır.

Tablo 6'daki İstatistiksel Tutarsızlık Bulguların Yorumunu Nasıl Sınırlar?

Tablo 6'nın “Sig.” sütunu birçok satırda bir önceki Levene tablosundaki varyans-homojenliği p değerlerini tekrar ettiği ve bazı satırlarda verilen t istatistiği ile df bilgisiyle uyumlu görünmediği için, yayımlanan PDF'den hangi PCA bileşenlerinin bağımsız örneklem t-testinde gerçekten anlamlı olduğunu güvenilir biçimde yeniden doğrulamak mümkün değildir; bu nedenle kaynak yazarlarının band ve bölge yorumları keşifsel sonuçlar olarak korunmalı, doğrulanmış qEEG biyobelirteçleri olarak sunulmamalıdır.

Kaynak Tablo 6'da dikkat gerektiren satırlar

Önemli: Bu tablo Verianla tarafından yeniden hesaplanmış bir t-testi tablosu değildir. Yalnız yayımlanan Tablo 6'nın seçilmiş satırlarını bağımsız bir düzen içinde görünür kılar. “Sig.” değerleri kaynakta bu şekilde yazılmıştır; Verianla bunları doğrulanmış iki yönlü t-testi p-değerleri olarak onaylamamaktadır.

Kaynağın Tablo 5'iyle karşılaştırıldığında Beta C1=0.016, Beta C3=0.029, High Beta C2=0.041 ve Gamma C1=0.044 değerlerinin aynı bileşenlerin Levene Sig. değerleriyle birebir örtüşmesi raporlama belirsizliğinin temel nedenidir.

Kaynak yazarlarının band-düzeyi yön yorumları

Bu bölgesel ifadeler, doğrudan her elektrot için ayrı ham güç t-testi sonuçları değildir. Yazarların PCA yükleme yapısı, bileşen skorları ve frekans bantlarını birlikte yorumlamasından türetilmiştir. Özellikle PCA'da bileşen işaretinin matematiksel yönü ve z-skor standardizasyonu nedeniyle “yüksek/düşük” dilini ham EEG amplitüdüne doğrudan eşitlemekten kaçınmak gerekir.

Alpha yorumu

Kaynak, travma grubunda frontal, santral ve parietal Alpha artışını inhibitör süreçler, dikkat filtresi ve bilişsel telafi olasılıklarıyla ilişkilendirmektedir. Önceki çalışmaların bazıları Alpha artışı, bazıları ise Alpha azalması bildirdiği için yazarlar literatürün tek yönlü olmadığını da kabul etmektedir.

Mevcut çalışma davranışsal inhibisyonu, çalışma belleğini veya uyaran filtreleme performansını doğrudan ölçmemiştir. Dolayısıyla “Alpha artışı bir başa çıkma mekanizmasıdır” ifadesi ölçülmüş bağımsız bir sonuç değil, yazarların olası mekanizma yorumudur.

Low Beta yorumu

Yazarlar frontal, santral ve parietal bölgelerdeki Low Beta örüntüsünü dikkat, uyarılmışlık ve sensorimotor kontrol literatürüyle ilişkilendirmekte ve bunu savunma kaskadındaki donma yanıtıyla kavramsal olarak tartışmaktadır. Çalışmada reaksiyon süresi, motor hazırlık veya otonom donma yanıtı doğrudan ölçülmemiştir.

Beta yorumu

Kaynakta Beta için tek yönlü bir sonuç yoktur. Bir PCA/bölgesel örüntü frontal-santral-parietal alanlarda daha düşük, başka bir örüntü ise frontal alanlarda daha yüksek aktivite şeklinde yorumlanmaktadır. Yazarlar düşük Beta örüntüsünü bilişsel işleme ve emosyonel düzenleme zorluğuyla; frontal Beta artışını ise artmış uyarılmışlık ve dikkat/emosyonel işlemeyle ilişkilendirir.

Bu iki farklı yön, “travması olan kişilerde Beta her yerde yükselir” veya “Beta her yerde azalır” gibi tek bir biyobelirteç kuralının kaynak tarafından desteklenmediğini gösterir.

High Beta ve Gamma yorumu

High Beta ve Gamma için kaynak özellikle frontal ve temporal elektrot gruplarında daha yüksek aktivite yorumlamaktadır. Tartışmada bu örüntüler hipervijilans, tehdit algısı ve artmış uyarılmışlık kavramlarıyla ilişkilendirilmiştir.

Ancak katılımcıların anlık hipervijilans düzeyi, amigdala aktivitesi, sempatik aktivasyon veya tehdit algısı doğrudan ölçülmemiştir. Özellikle Gamma bandında travma grubunun normal dağılım varsayımı da karşılanmadığından bu yorumların keşifsel statüsü daha da önemlidir.

Çalışmanın desteklediği sonuçlar

• CTQ-SF ile belirlenen iki uç çocukluk travması grubunda dinlenim qEEG'sinden türetilen PCA bileşenlerinin dağılımı aynı görünmemektedir.
• Kaynak yazarları Alpha, Low Beta, Beta, High Beta ve Gamma bantlarını grup farklılıklarının yoğunlaştığı bantlar olarak yorumlamıştır.
• Yazarların bölgesel yorumları frontal, santral, temporal ve parietal elektrotları kapsamaktadır.
• Delta ve Theta bantları tartışmada temel ayrıştırıcı örüntüler olarak öne çıkarılmamıştır.
• Gamma bandında travma grubunun normalite varsayımı karşılanmamıştır.
• Bazı Beta, High Beta ve Gamma bileşenlerinde varyans homojenliği varsayımı karşılanmamıştır.
• CTQ-SF ve dinlenim qEEG'sini birleştiren uç-grup tasarımı, daha büyük doğrulama çalışmalarında sınanabilecek keşifsel hipotezler üretmiştir.

Çalışmanın desteklemediği sonuçlar

• Çocukluk travmasının bildirilen qEEG örüntülerine neden olduğu gösterilmemiştir.
• qEEG'nin çocukluk travmasını tanılayabildiği gösterilmemiştir.
• qEEG'nin PTSD için duyarlı veya özgül tanı testi olduğu gösterilmemiştir.
• Şiddetli travma grubundaki katılımcıların PTSD hastası olduğu gösterilmemiştir.
• Alpha, Beta, High Beta veya Gamma örüntülerinin travmaya özgü olduğu gösterilmemiştir.
• Amigdala aktivitesi, vagal aktivite veya sempatik aktivasyon doğrudan ölçülmemiştir.
• Neurofeedback tedavisinin bu örüntüleri düzelttiği veya klinik sonuçları iyileştirdiği test edilmemiştir.
• Sonuçların çocuklara, ileri yaş yetişkinlere, klinik PTSD örneklemlerine veya farklı coğrafi/demografik popülasyonlara doğrudan genellenebilirliği gösterilmemiştir.

Bu Çalışma qEEG'yi Çocukluk Travması veya PTSD İçin Tanı Aracı Olarak Doğruluyor mu?

Hayır. Çalışma yalnız küçük ve klinik olmayan iki CTQ-SF uç grubunda keşifsel qEEG bileşen farklılıkları araştırmıştır; tanısal referans standardı, duyarlılık-özgüllük analizi, bağımsız doğrulama kohortu, ROC/AUC değerlendirmesi veya bireysel düzeyde sınıflandırma modeli bulunmadığından qEEG çocukluk travması ya da PTSD için doğrulanmış bir tanı aracı olarak değerlendirilemez.

Başlıca sınırlılıklar

Küçük örneklem: Her grupta yalnız 15 kişi vardır. Bu büyüklük hem istatistiksel gücü hem de uç değerlerin etkisine karşı dayanıklılığı sınırlar.

Cinsiyet dengesizliği: Örneklemin 26/30'u kadındır. Grup içinde cinsiyet dengesi eşit olsa da sonuçlar cinsiyet açısından dengeli genel popülasyonu temsil etmez.

Kolayda örnekleme: Katılımcılar sosyal medya, öğrenci toplulukları, e-posta ve kampüs kanalları üzerinden alınmıştır. Rastgele popülasyon örneklemesi yapılmamıştır.

Öz-bildirim travması: CTQ-SF geçmiş deneyimin retrospektif öz-bildirimine dayanır. Hatırlama, minimizasyon, duygusal durum ve yorum farklılıkları tamamen ortadan kaldırılamaz.

Uç grup tasarımı: Düşük ve orta travma kategorileri nihai qEEG karşılaştırmasından çıkarılmıştır. Bu nedenle bütün şiddet spektrumunda doz–yanıt ilişkisi değerlendirilmemiştir.

Kontrol edilmeyen güncel durum: Güncel stres, anksiyete, uyku kalitesi ve başka fizyolojik/yaşam tarzı değişkenleri sistematik biçimde kontrol edilmemiştir.

Çoklu karşılaştırmalar: Yedi frekans bandında çok sayıda PCA bileşeni karşılaştırılmış ancak bütün bu karşılaştırmaları kapsayan FDR, Bonferroni veya benzeri bir çoklu test düzeltmesi raporlanmamıştır. Bu durum Tip I hata riskini artırır.

Gamma dağılımı: Gamma bandında travma grubunun normalite varsayımı karşılanmamıştır.

Varyans homojenliği: Bazı Beta, High Beta ve Gamma bileşenlerinde Levene testi p<0.05'tir.

İstatistiksel tablo bütünlüğü: Tablo 6'daki “Sig.” değerleri ile Tablo 5 Levene değerleri arasında güçlü bir tekrar vardır ve bazı t/df/Sig kombinasyonları kendi içinde uyumlu görünmemektedir. Bu sorun, kaynak tarafından raporlanan “anlamlı bileşen” listesinin yeniden doğrulanmasını engellemektedir.

Yöntemsel yeniden üretilebilirlik: EEG donanımı, sampling rate, filtreleme, referanslama, empedans, EC/EO kesin süreleri ve ayrıntılı artefakt temizliği gibi kritik acquisition/preprocessing ayrıntıları yayımlanan metinde eksiktir.

Kaynak-içi elektrot farkı: Beta azalmasının son parietal konumu bir tartışma paragrafında P4, sonraki ayrıntılı paragrafta Pz olarak yazılmıştır.

Tablo numaralandırma sorunu: Metin “functional interpretation”ın Tablo 5'te olduğunu bildirirken PDF'deki Tablo 5 Levene testidir; sözü edilen ayrı işlevsel yorum tablosu aynı numarayla görünmemektedir.

Gelecek araştırmalar için kaynak-destekli ihtiyaçlar

Daha büyük ve demografik açıdan dengeli örneklemler, travma öyküsünü yalnız öz-bildirime bırakmayan görüşme temelli değerlendirmeler, güncel stres ve uyku gibi potansiyel karıştırıcıların ölçülmesi, ayrıntılı EEG acquisition/preprocessing raporlaması, önceden tanımlanmış hipotezler, uygun çoklu karşılaştırma düzeltmeleri ve bağımsız doğrulama örneklemleri bu araştırma hattının güvenilirliğini belirgin biçimde artıracaktır.

Kaynak ve Yöntem Notu

Özgün başlık: Childhood Trauma and Brainwave Patterns: A qEEG Comparison Between Trauma-Affected and Non-Affected Individuals

Yazarlar: Ivy Le Yi Ong; Amos En Zhe Lian; Boon Tao Chew.

Sorumlu yazar: Ivy Le Yi Ong.

Kurum: Faculty of Social Sciences, Raffles University, Johor Bahru, Malaysia.

Dergi: Psychiatry International.

Yayıncı: MDPI.

Bibliyografik kayıt: Psychiatry International, 2026, 7(4), 161.

DOI: 10.3390/psychiatryint7040161

Yayın tarihçesi: Alınma 3 Mayıs 2026; revizyon 27 Haziran 2026; kabul 15 Temmuz 2026; yayın 21 Temmuz 2026.

Kaynak türü: Klinik olmayan genç yetişkin örnekleminde kesitsel, gözlemsel, keşifsel, grup-karşılaştırmalı qEEG araştırması.

Hakemlik durumu: Yayımlanmış version of record.

Örneklem: N=30; 15 travma yok, 15 şiddetli çocukluk travması; 26 kadın, 4 erkek; yaş 18–29.

Travma değerlendirmesi: Childhood Trauma Questionnaire–Short Form (CTQ-SF), 28 madde; toplam puan üzerinden uç grup seçimi ve minimizasyon/inkâr filtresi.

qEEG koşulları: Kontrollü ortam; gözler kapalı ve gözler açık dinlenim kayıtları; 10–20 sisteminde 20 elektrot konumu.

qEEG yazılımı: Trainer's Q, TQ 8.

Analiz bantları: Delta, Theta, Alpha, Low Beta, Beta, High Beta ve Gamma. Kaynak bantların Hz sınırlarını raporlamamaktadır.

Boyut indirgeme: Her frekans bandında ayrı Principal Component Analysis; yaklaşık %75 kümülatif varyans hedefi; 0.40'ın altındaki yüklemeler tabloda bastırılmıştır.

Grup karşılaştırması: Kaynak bağımsız örneklem t-testlerini raporlamaktadır; Q-Q grafikleri ve Levene testi varsayım kontrolünde kullanılmıştır.

İstatistik yazılımı: IBM SPSS Statistics Version 26.

İstatistiksel raporlama uyarısı: Tablo 6'daki “Sig.” değerlerinin önemli bölümü Tablo 5'teki Levene p değerleriyle eşleşmektedir ve bazı t/df/Sig kombinasyonları kendi içinde uyumlu görünmemektedir. Bu nedenle Verianla Tablo 6 “Sig.” sütununu doğrulanmış bağımsız örneklem t-testi p-değerleri olarak kabul etmemiştir.

Kaynak-içi tablo notu: Metin PCA bileşenlerinin işlevsel yorumunun Tablo 5'te verildiğini söyler; yayımlanan Tablo 5 ise Levene varyans homojenliği testidir.

Kaynak-içi elektrot notu: Beta azalması için tartışmanın bir bölümünde F3, C3, Cz, P3, P4; ayrıntılı sonraki paragrafta F3, C3, Cz, P3, Pz yazılmıştır. Verianla hangi son elektrotun doğru olduğunu tahmin etmemiştir.

Kaynak-içi sayısal not: Tablo 6, Beta bileşen 2'de travma grubu SD değerini 10.112 olarak raporlamaktadır. Bu değer kaynakta bu biçimde bulunduğu için 1.112 veya başka bir değere sessizce düzeltilmemiştir.

Lisans: Creative Commons Attribution (CC BY). Verianla anlatımı özgün makalenin paragraf, şekil ve tablo sunumunu mekanik biçimde yeniden üretmek yerine bilimsel olgu, yöntem ve raporlanan sonuçlardan bağımsız bir öğretici yapı oluşturur.

Finansman: Dış finansman alınmamıştır.

Etik: Raffles University Institutional Review Board; RU-REC2025-008; 24 Haziran 2025.

Bilgilendirilmiş onam: Tüm katılımcılardan alınmıştır.

Veri erişilebilirliği: Veriler etik ve gizlilik gerekçeleri nedeniyle kamuya açık değildir; sorumlu yazardan talep edilebileceği belirtilmiştir.

Çıkar çatışması: Yazarlar çıkar çatışması bildirmemiştir.

Yazar katkıları: Kavramsallaştırma, yöntem, yazılım ve doğrulama Ivy Le Yi Ong ve Boon Tao Chew; biçimsel analiz, araştırma, kaynaklar, veri kürasyonu ve ilk taslak Ivy Le Yi Ong; gözden geçirme/düzenleme ve görselleştirme Boon Tao Chew ile Amos En Zhe Lian; denetim Boon Tao Chew ve Amos En Zhe Lian; proje yönetimi Ivy Le Yi Ong tarafından gerçekleştirilmiştir.

Temel yorum sınırı: Çalışma, CTQ-SF ile oluşturulmuş iki uç travma grubunda dinlenim qEEG bileşen örüntülerinin farklı olabileceğine ilişkin keşifsel veri sunmaktadır. Çocukluk travmasının bu qEEG örüntülerine neden olduğunu, bu örüntülerin travmaya özgü olduğunu veya qEEG'nin PTSD/çocukluk travması için doğrulanmış bir biyobelirteç ya da tanı aracı olduğunu göstermez.