Akademik araştırmalar, anlaşılır dil

Verianla | Akademik Araştırmalardan Türkçe Ekonomi ve Bilim İçerikleri

27 Eylül 2026, Pazar
VERİANLABağımsız bilim yayıncılığı
Menüyü aç veya kapat
...
Home / Sosyal Bilimler / Kadın ve Toplumsal Cinsiyet Çalışmaları / İlk Çocuğun Doğumundan Sonra Zaman Nereye Gidiyor? Kadın ve Erkeklerin Zaman Kullanımındaki Ayrışma
Kadın ve Toplumsal Cinsiyet Çalışmaları

İlk Çocuğun Doğumundan Sonra Zaman Nereye Gidiyor? Kadın ve Erkeklerin Zaman Kullanımındaki Ayrışma

İlk çocuğun dünyaya gelmesi yalnızca ailelerin çalışma yaşamını değil, günün 24 saatinin nasıl bölündüğünü de köklü biçimde değiştiriyor.

24/07/2026  Veri Anla 27 görüntüleme
İlk Çocuğun Doğumundan Sonra Zaman Nereye Gidiyor? Kadın ve Erkeklerin Zaman Kullanımındaki Ayrışma

İlk çocuğun dünyaya gelmesi yalnızca ailelerin çalışma yaşamını değil, günün 24 saatinin nasıl bölündüğünü de köklü biçimde değiştiriyor. Annabel Siegal ve Joanna Venator tarafından hazırlanan bu çalışma, Amerika Birleşik Devletleri’nde ilk doğumdan sonra kadınların ve erkeklerin ücretli iş, çocuk bakımı, ev işi, boş zaman ve uyku için ayırdıkları sürenin nasıl değiştiğini araştırıyor.

2003-2023 dönemine ait Amerikan Zaman Kullanımı Araştırması (American Time Use Survey, ATUS) verileriyle oluşturulan sözde olay çalışması, doğum sonrasında kadınların ücretli çalışma süresinin erkeklere kıyasla günde yaklaşık 1,3 saat azaldığını gösteriyor. Aynı dönemde kadınların çocuk bakımına ayırdığı süre erkeklere kıyasla yaklaşık 1 saat, ev işlerine ayırdığı süre ise yaklaşık 0,4 saat artıyor. Araştırmacılara göre kadınların ücretli işten çekilen zamanının neredeyse tamamı ücretsiz bakım ve ev içi üretim faaliyetlerine aktarılıyor.

Çalışmanın en dikkat çekici katkılarından biri, yalnızca “birincil faaliyet” olarak kaydedilen çocuk bakımını değil, başka bir iş yapılırken eş zamanlı sürdürülen “ikincil çocuk bakımını” da değerlendirmesidir. Örneğin bir ebeveyn televizyon izlerken çocuğu gözetiyor veya ev işi yaparken çocuğun bakım sorumluluğunu da taşıyorsa bu süre ikincil çocuk bakımı olarak kabul ediliyor. Birincil ve ikincil bakım birlikte hesaplandığında doğum yılındaki çocuk bakımı artışı erkeklerde yaklaşık 5,8 saat, kadınlarda ise 9,8 saat olarak tahmin ediliyor. Kadınlarla erkekler arasındaki fark yaklaşık 4 saate çıkıyor.

Birincil faaliyet olarak ölçülen boş zaman kadınlarda ve erkeklerde benzer miktarda azalıyor görünse de çocuk bakımıyla kesintiye uğramayan gerçek boş zaman dikkate alındığında farklı bir tablo ortaya çıkıyor. Doğum yılında kadınların kesintisiz boş zamanı erkeklere kıyasla günde yaklaşık 0,6 saat daha fazla azalıyor. Kadınlar özellikle ev işi ve boş zaman sırasında çocuk bakımını aynı anda yürütüyor.

Araştırma ayrıca ücretli aile izni politikalarını inceliyor. Bu politikalar doğum yılında çocuk bakımındaki cinsiyet farkını geçici olarak artırabilse de doğumdan sonraki yıllarda bakım sorumluluğunun kadınlar ve erkekler arasında yeniden paylaşılmasıyla farkın azalmasıyla ilişkilendiriliyor. Ücretli aile izni bulunan eyaletlerde doğum sonrası çocuk bakımı farkının ortalama yaklaşık 0,95 saat azaldığı tahmin ediliyor. Bununla birlikte çalışma bir preprinttir; sonuçlar henüz hakem değerlendirmesinden geçmemiştir.

Araştırmanın temel problemi

Çocuk sahibi olduktan sonra kadınların istihdam, çalışma süresi ve kazançlarında erkeklere göre daha büyük kayıplar yaşadığı uzun süredir bilinmektedir. Ekonomi literatüründe bu durum genellikle “çocuk cezası” veya kadınlar açısından “annelik cezası” olarak adlandırılır. Ancak ücretli çalışma süresinin azalması, gün içindeki zamanın ortadan kaybolduğu anlamına gelmez. Azalan çalışma süresi başka faaliyetlere aktarılır.

Bu çalışmanın temel sorusu şudur: İlk çocuğun doğumundan sonra kadınların ücretli çalışma için kullanmadığı zaman nereye gitmektedir? Bu zaman çocuk bakımına mı, ev işlerine mi, uykuya mı, boş zamana mı yoksa birden fazla faaliyetin aynı anda yürütüldüğü çoklu görev süreçlerine mi aktarılmaktadır?

Araştırmacılar yalnızca toplam zaman miktarını değil, zamanın niteliğini de incelemektedir. Bir kişinin kâğıt üzerinde iki saat boş zamanı bulunabilir; ancak bu sürenin tamamında çocuğu gözetmek veya çocuğun ihtiyaçlarına cevap vermek zorundaysa bu zaman kesintisiz dinlenme süresiyle aynı anlama gelmez. Çalışmanın “kesintisiz boş zaman” ölçütü bu ayrımı görünür hâle getirmektedir.

Literatürdeki boşluk

Önceki araştırmaların önemli bir bölümü, çocuk sahibi olmanın kadınların iş gücüne katılımı, çalışma saatleri ve kazançları üzerindeki etkisine odaklanmıştır. Ev içi üretim, çocuk bakımı ve ev işi konusundaki çalışmaların bir kısmı ise betimsel karşılaştırmalarla sınırlı kalmıştır.

Bu çalışma üç temel boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır:

  • Amerika Birleşik Devletleri’nde ilk doğum çevresindeki zaman kullanımını olay zamanı yaklaşımıyla incelemek,
  • Çocuk bakımını yalnızca birincil faaliyet olarak değil, başka faaliyetlerle eş zamanlı yürütülen ikincil faaliyet olarak da ölçmek,
  • Ücretli aile izni politikalarının kadınlarla erkekler arasındaki zaman kullanımı farkını nasıl değiştirdiğini araştırmak.

Çalışmanın yaklaşımı önemlidir; çünkü yalnızca birincil faaliyetlerin ölçülmesi, özellikle kadınların taşıdığı pasif gözetim ve sürekli hazır bulunma sorumluluğunu eksik gösterebilir.

Amerikan Zaman Kullanımı Araştırması verileri

Ana veri kaynağı 2003-2023 dönemine ait Amerikan Zaman Kullanımı Araştırmasıdır. ATUS, ulusal düzeyde temsili bir örneklemden insanların bir gün içinde hangi faaliyetlere ne kadar zaman ayırdığını zaman günlükleri aracılığıyla toplar.

Başlıca sonuç değişkenleri şunlardır:

  • Ücretli çalışma süresi,
  • Birincil faaliyet olarak çocuk bakımı,
  • Ev işi,
  • Boş zaman,
  • Uyku,
  • İkincil faaliyet olarak çocuk bakımı,
  • Birincil ve ikincil çocuk bakımının birleşiminden oluşan toplam bakım süresi,
  • Çocuk bakımıyla kesintiye uğramayan boş zaman.

Araştırmacıların boş zaman tanımı sosyal etkinlikleri, spor faaliyetlerini, kişisel bakımı, telefon kullanımını ve yemek yeme süresini de kapsamaktadır. Bu nedenle burada kullanılan “boş zaman”, yalnızca eğlence veya televizyon izleme anlamına gelmeyen geniş bir kategoridir.

Veri setinin başlangıçta yaklaşık 245.000 gözlem içerdiği belirtilmektedir. Örneklem, ilk çocuklarının doğumu sırasında 18-50 yaş arasında bulunan ebeveynlerle sınırlandırıldığında yaklaşık 39.000 ebeveyn kalmaktadır. Eşleştirme işleminin sonunda 10.700’den fazla benzersiz ebeveyn-kontrol eşleşmesi ve yaklaşık 30.300 gözlemden oluşan bir sözde panel elde edilmiştir.

Hafta sonları da dâhil olmak üzere haftanın bütün günleri analize alınmıştır. Dolayısıyla sonuçlar yalnızca tipik bir iş gününü temsil etmemektedir.

Neden gerçek bir panel yerine sözde panel kullanıldı?

ATUS aynı bireyleri yıllar boyunca izleyen bir panel araştırması değildir. Her yıl farklı bireylerden oluşan tekrarlı kesit verileri sunar. Bu nedenle araştırmacılar, çocuk sahibi olmuş bir kişinin doğumdan beş yıl önce zamanını nasıl kullandığını doğrudan gözlemleyemez.

Bu sorunu aşmak için “sözde olay çalışması” yaklaşımı kullanılmıştır. Bir ebeveynin doğum öncesi dönemi, daha erken yıllarda henüz çocuğu olmayan fakat yaş, cinsiyet ve demografik özellikleri benzer kişiler kullanılarak temsil edilmektedir.

Örneğin ilk çocuğu 2008 yılında 30 yaşındayken doğan bir ebeveyn için 2006 yılında 28 yaşında olan, henüz çocuğu bulunmayan ve aynı demografik grupta yer alan bir kişi doğumdan iki yıl önceki gözlem olarak eşleştirilebilir.

Eşleştirme değişkenleri şunlardır:

  • Cinsiyet,
  • İlk doğum yaşı ve yılı,
  • Beş kategorili eğitim düzeyi,
  • Daha önce evlenmiş veya hiç evlenmemiş olma durumu,
  • Beyaz, Siyah, Hispanik ve diğer olmak üzere dört ırk/etnik grup,
  • Kuzeydoğu, Ortabatı, Güney ve Batı olmak üzere dört coğrafi bölge.

Eşleşme aynı yıl içinde yerine koymadan, farklı yıllar arasında ise yeniden kullanıma izin verecek biçimde gerçekleştirilmiştir. Bir doğum öncesi gözlemin sözde panelde birden fazla kez kullanılabilmesi nedeniyle gözlemler kullanım sıklığının tersiyle ağırlıklandırılmıştır.

Ana regresyon modeli

Kadınların doğum sonrası zaman kullanımının erkeklerden ne kadar farklılaştığını ölçmek için kullanılan temel model şöyledir:

\[ Y_{it} = \alpha + \beta D_{it} + \gamma X_i + \delta Z_i + \beta^{f}(F_i \times D_{it}) + \alpha^{f}F_i + \gamma^{f}(F_i \times X_i) + \delta^{f}(F_i \times Z_i) + u_{it} \]

  • Yit, kişinin ilgili olay zamanında bir faaliyete ayırdığı günlük saattir.
  • Dit, ilk doğuma göre olay zamanını gösteren kukla değişkenler vektörüdür.
  • t = -5 ile t = +10 arasındaki dönemler incelenmiştir.
  • Doğumdan bir yıl önceki t = -1 dönemi karşılaştırma kategorisidir.
  • Xi, eğitim, medeni durum, ırk/etnik grup ve bölge gibi eşleştirme özelliklerini içerir.
  • Zi, yaş, takvim yılı ve eyalet sabit etkilerini içerir.
  • Fi, kişinin kadın olduğunu gösteren değişkendir.
  • βf katsayıları, kadınların zaman kullanımındaki değişimin erkeklerden ne kadar farklı olduğunu gösterir.
  • uit, model tarafından açıklanmayan hata bileşenidir.

Modeldeki βf katsayısı, kadınların toplam zamanını değil, doğum öncesi döneme göre kadınlarla erkekler arasındaki değişim farkını ölçmektedir. Örneğin çocuk bakımı için βf = 1 değeri, kadınların çocuk bakımındaki artışının erkeklerin artışından günde 1 saat daha büyük olduğu anlamına gelir.

Standart hatalar bireysel eşleşme düzeyinde kümelenmiş, ATUS örneklem ağırlıkları kullanılmıştır. Grafiklerde çoğunlukla yüzde 95 güven aralıkları gösterilmiştir.

Kadın ve erkeklerin davranışlarını ayrı ayrı gösteren model

Toplam farkın kadınların davranışındaki değişimden mi, erkeklerin davranışındaki değişimden mi kaynaklandığını göstermek için model kadınlar ve erkekler için ayrı ayrı da tahmin edilmiştir:

\[ Y_{it}^{g} = \alpha^{g} + \beta^{g}D_{it}^{g} + \gamma^{g}X_i^{g} + \delta^{g}Z_i^{g} + u_{it}^{g} \]

Buradaki g kadın veya erkek grubunu temsil eder. Bu ikinci model, örneğin kadın-erkek ücretli çalışma farkının yalnızca kadınların çalışma süresini azaltmasından değil, aynı zamanda erkeklerin çalışma süresini artırmasından da kaynaklanabileceğini göstermektedir.

Birincil zaman kullanımındaki temel sonuçlar

Çalışmanın ilk ana bulgusu, ilk doğumdan sonra kadınların ücretli çalışma süresinin erkeklere göre belirgin biçimde azalmasıdır. Doğum sonrası dönemlerin ortalamasında kadınların ücretli çalışma süresindeki göreli azalma günde yaklaşık 1,3 saat, başlangıç ortalamasına göre yaklaşık yüzde 33,8 olarak hesaplanmıştır.

Aynı dönemde kadınların çocuk bakımına ayırdığı birincil süre erkeklere göre yaklaşık 1 saat, ev işlerine ayırdığı süre yaklaşık 0,4 saat artmaktadır. Ev işindeki göreli artış başlangıç düzeyinin yaklaşık yüzde 23,4’üne karşılık gelmektedir.

FaaliyetDoğum sonrası kadın-erkek göreli farkıTemel yorum
Ücretli çalışmaYaklaşık -1,3 saat/günKadınların çalışma süresi erkeklere kıyasla azalıyor.
Birincil çocuk bakımıYaklaşık +1,0 saat/günKadınların bakım süresindeki artış erkeklerden daha büyük.
Ev işiYaklaşık +0,4 saat/günÜcretsiz ev içi üretim yükü kadınlarda daha fazla artıyor.
Birincil boş zamanİstatistiksel olarak anlamlı fark yokHer iki grup da boş zamanını benzer miktarda azaltıyor.
Uykuİstatistiksel olarak anlamlı fark yokHer iki grup da uyku süresini azaltıyor.

Bu sonuçlar, kadınların ücretli işten çekilen zamanının büyük ölçüde çocuk bakımı ve ev işine aktarıldığını göstermektedir. Ancak buradaki “tam olarak telafi” ifadesi, her kadın için bire bir saat muhasebesi yapıldığı anlamına gelmez. Farklı faaliyetler için tahmin edilen grup ortalamalarının büyüklüklerinin birbirine yakın olmasını ifade eder.

Doğum yılındaki değişimler

Doğumdan bir yıl önceki dönemle karşılaştırıldığında, doğum yılındaki tahminler zaman kullanımındaki ani kırılmayı daha açık göstermektedir:

FaaliyetKadınların değişimiErkeklerin değişimiKadın-erkek farkı
Ücretli çalışma-0,793 saat+1,082 saat-1,875 saat
Birincil çocuk bakımı+3,313 saat+1,700 saat+1,613 saat
Ev işi+0,218 saat-0,325 saat+0,543 saat
Birincil boş zaman-1,262 saat-1,509 saat+0,248 saat; anlamlı değil
Uyku-0,575 saat-0,540 saat-0,035 saat; anlamlı değil

Bu tablo önemli bir noktayı ortaya koymaktadır: Kadın-erkek ücretli çalışma farkı yalnızca kadınların çalışma süresini azaltmasından kaynaklanmamaktadır. Doğum yılında erkeklerin ücretli çalışma süresinin artması da göreli farkı büyütmektedir.

Benzer biçimde boş zaman bakımından kadın-erkek farkının istatistiksel olarak anlamsız olması, annelerin boş zaman kaybetmediği anlamına gelmez. Hem kadınlar hem erkekler birincil boş zamanlarını yaklaşık 1,3-1,5 saat azaltmaktadır. Farkın küçük görünmesinin nedeni her iki grubun da kayıp yaşamasıdır.

Uzun dönemli uzmanlaşma

Şekil 1’de ücretli çalışma farkı doğum sonrasında negatif bölgede kalmakta ve incelenen on yıllık dönemin büyük bölümünde devam etmektedir. Çocuk bakımındaki fark doğum yılında en yüksek düzeye ulaşmakta, çocuk büyüdükçe azalsa da sıfıra dönmemektedir.

Ev işi farkı ise çocuk büyüdükçe artma eğilimi göstermektedir. Araştırmacılar bu deseni çocuk bakımının zamanla azalmasına rağmen çocukların ev işlerinde oluşturduğu ilave yükün sürmesiyle ilişkilendirmektedir. Çocukların ardından temizlik yapılması, yemek hazırlanması ve çamaşır miktarının artması olası mekanizmalar olarak tartışılmaktadır.

Kadınların çocuk bakımına ayırdığı süre zamanla azalırken ücretli çalışma sürelerinin aynı hızla eski düzeyine dönmemesi de dikkat çekicidir. Çalışma, iş deneyimindeki kesintilerin ve birikmeyen beşerî sermayenin işe dönüşü zorlaştırabileceğini tartışmaktadır. Bununla birlikte araştırma bu mekanizmaları doğrudan test etmemektedir.

İkincil çocuk bakımı ve çoklu görev

ATUS, çocuk bakımının başka bir faaliyet sırasında ikincil faaliyet olarak yürütülüp yürütülmediğini kaydeder. Bu ölçüm, ebeveynin bütün dikkatini çocuğa vermediği fakat çocuğun sorumluluğunu taşımaya devam ettiği zamanları kapsar.

Örneğin aşağıdaki durumlar ikincil çocuk bakımına girebilir:

  • Televizyon izlerken aynı odada oynayan çocuğu gözetmek,
  • Yemek hazırlarken çocuğun ihtiyaçlarına cevap vermek,
  • Ev temizliği yaparken çocuğun güvenliğini takip etmek,
  • Telefon görüşmesi veya dinlenme sırasında çocuğun bakımından sorumlu olmak.

Birincil ve ikincil çocuk bakımı birlikte hesaplandığında doğum yılındaki tahminler çok daha büyüktür:

ÖlçütErkeklerKadınlarKadın-erkek farkı
Birincil + ikincil çocuk bakımı, doğum yılı+5,781 saat/gün+9,819 saat/gün+4,046 saat/gün
Yalnızca birincil çocuk bakımı, doğum yılı+1,700 saat/gün+3,313 saat/gün+1,613 saat/gün

Buradaki 9,819 saatlik değer, kadınların gününe birbirinden bağımsız yaklaşık 10 saat eklendiği anlamına gelmez. İkincil bakım başka faaliyetlerle çakıştığı için aynı saat hem ev işi veya boş zaman hem de çocuk bakımı altında sayılabilir. Bu ölçüt, 24 saatlik zaman bütçesinden çok kişinin ne kadar süre boyunca bakım sorumluluğu taşıdığını göstermektedir.

İkincil bakım dâhil edildiğinde kadın-erkek farkının 1,6 saatten yaklaşık 4 saate yükselmesi, yalnızca birincil faaliyetleri ölçen araştırmaların bakım yükündeki cinsiyet farkını önemli ölçüde eksik gösterebileceğine işaret etmektedir.

Çocuk bakımı hangi faaliyetlerle birlikte yürütülüyor?

Şekil 3 ve Tablo A-7, kadınların erkeklere göre hangi faaliyetler sırasında daha fazla çocuk bakımı yaptığını göstermektedir. Doğum yılındaki göreli farklar şöyledir:

Eş zamanlı faaliyetKadın-erkek göreli farkıİstatistiksel değerlendirme
Ev işi sırasında çocuk bakımı+0,894 saat/günİstatistiksel olarak anlamlı
Boş zaman sırasında çocuk bakımı+0,851 saat/günİstatistiksel olarak anlamlı
Ücretli çalışma sırasında çocuk bakımı-0,040 saat/günİstatistiksel olarak anlamlı değil
Tüm ikincil çocuk bakımı+2,425 saat/günİstatistiksel olarak anlamlı

Çalışma, kadınların erkeklere kıyasla özellikle ev işi ve boş zaman sırasında bakım sorumluluğu taşıdığını göstermektedir. Ücretli işle çocuk bakımının aynı anda yürütülmesinde ise doğum yılındaki kadın-erkek farkı anlamlı değildir.

Bu bulgu, araştırmanın doğrudan zihinsel yük veya stres ölçtüğü anlamına gelmez. Araştırmacılar sürekli hazır bulunma ve kesintiye uğrama durumunun zihinsel ve fiziksel yük oluşturabileceğini, görevlerin tamamlanma süresini uzatabileceğini ve üretkenliği etkileyebileceğini bir mekanizma olarak tartışmaktadır. Bu etkiler çalışmada doğrudan ölçülmemiştir.

Kesintisiz boş zaman neden farklı bir sonuç veriyor?

Birincil faaliyet olarak ölçülen boş zaman hem kadınlarda hem erkeklerde benzer miktarda azaldığı için ilk analizde anlamlı bir cinsiyet farkı görülmemektedir. Ancak boş zaman içinde çocuk bakımı yapılan süre çıkarıldığında “kesintisiz boş zaman” elde edilmektedir.

Doğum yılında:

  • Erkeklerin kesintisiz boş zamanı yaklaşık 3,515 saat azalmaktadır.
  • Kadınların kesintisiz boş zamanı yaklaşık 4,107 saat azalmaktadır.
  • Kadınların göreli kaybı erkeklerden yaklaşık 0,604 saat daha büyüktür.

Çalışmanın hesaplamasına göre bu değerler erkeklerde başlangıç düzeyinin yaklaşık yüzde 51,6’sına, kadınlarda ise yüzde 62’sine karşılık gelmektedir.

Şekil 4’te birincil boş zaman eğrileri kadın ve erkekler için birbirine yakın seyrederken, çocuk bakımıyla çakışan süre çıkarıldığında kadınların eğrisi daha aşağıda kalmaktadır. Böylece toplam boş zaman miktarı benzer görünse bile bu zamanın kesintisiz ve dinlendirici olma niteliğinin farklılaşabileceği gösterilmektedir.

Ücretli aile izni politikası nasıl incelendi?

Araştırmacılar, 2003-2023 yılları arasında farklı zamanlarda ücretli aile izni uygulamasına geçen eyaletleri kullanarak politika etkisini değerlendirmiştir. Bu dönemde California, New Jersey, Rhode Island, New York, District of Columbia, Washington, Massachusetts, Connecticut, Oregon ve Colorado ücretli aile izni düzenlemesi yürürlüğe koymuştur.

Politika analizinde her uygulama için üç yıl öncesi ve üç yıl sonrasını kapsayan dengeli bir pencere kurulmuştur. Yeterli gözlem penceresi bulunmadığı için California, Massachusetts, Connecticut, Oregon ve Colorado ana yığılmış analizden çıkarılmıştır.

Uygulamaya geçen eyaletler, ilgili dönemde hiç uygulamaya geçmemiş eyaletlerle ayrı karşılaştırma kümeleri içinde eşleştirilmiştir. Politika durumu çocuğun doğduğu tarihteki eyalet düzenlemesine göre atanmıştır. Standart hatalar eyalet ve karşılaştırma kümesi düzeyinde kümelenmiştir.

Ücretli aile izni sonuçları

Ücretli aile izninin zaman kullanımı üzerindeki etkisi doğum yılı ile sonraki yıllarda aynı yönde değildir:

  • Doğum yılında çocuk bakımındaki kadın-erkek farkı ücretli izin bulunan yerlerde yaklaşık 0,7 saat daha büyüktür. Sonuç yalnızca sınırda anlamlıdır: p = 0,088.
  • Doğumdan sonraki birinci yılda fark ücretli izin bulunan yerlerde yaklaşık 3,2 saat daha küçüktür.
  • İkinci ve üçüncü yıllarda politika bulunan ve bulunmayan yerler arasındaki farklar yeniden birbirine yaklaşmaktadır.
  • Doğum sonrası dönemler birlikte değerlendirildiğinde ücretli aile izni çocuk bakımındaki cinsiyet farkında yaklaşık 0,95 saatlik azalmayla ilişkilidir: p < 0,001.

Şekil 5’te doğum yılında ücretli izin bulunan eyaletlerde kadınların bakım süresinin yüksek, erkeklerin bakım süresinin görece düşük kaldığı görülmektedir. Doğumdan sonraki ilk yılda ise bu desen tersine dönmekte; erkeklerin bakım süresi artarken kadınlarınki azalmaktadır.

Ücretli aile izninin ücretli çalışma farkı üzerindeki tahmini yaklaşık -0,7 saattir; ancak bu sonuç istatistiksel olarak anlamlı değildir: p = 0,28. Bu nedenle araştırma, ücretli aile izninin kadınların ücretli işe bağlılığını kesin olarak artırdığını kanıtlamamaktadır. Daha güçlü sonuç, çocuk bakımının kadınlar ve erkekler arasındaki dağılımıyla ilgilidir.

PSID ile doğrulama

Sözde panel yönteminin güvenilirliğini değerlendirmek amacıyla Panel Study of Income Dynamics verileri kullanılmıştır. PSID aynı bireyleri zaman içinde izlediği için gerçek olay çalışması ile sözde olay çalışması karşılaştırılabilmektedir.

PSID’nin dezavantajı, zaman kullanımını ATUS kadar ayrıntılı zaman günlükleriyle toplamamasıdır. Katılımcılar tipik bir gündeki ortalama sürelerini geriye dönük olarak bildirmektedir. Eş zamanlı faaliyetlere sınırlama getirilmediği için bildirilen toplam süre 24 saati aşabilir ve çoklu görev doğrudan ölçülemez.

PSID karşılaştırmaları, kadın-erkek ücretli çalışma farkının gerçek panel ile sözde panelde benzer yönde ve yaklaşık büyüklükte olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte erkeklerin ücretli çalışma süresi sözde panelde doğum sonrasında artarken gerçek panelde aynı sıçrama görülmemektedir. Bu durum, sözde panelin kadınların ve erkeklerin ayrı ayrı düzeylerini yanlı tahmin edebileceğini; fakat iki grup arasındaki farkı daha doğru yakalayabileceğini düşündürmektedir.

Çalışmada PSID doğrulamasının ikinci sonuç değişkeninin adlandırılmasında metin içi bir tutarsızlık vardır. Yöntem açıklaması ve Şekil A-1 bu değişkeni “housework”, yani ev işi olarak gösterirken sonuç paragrafı ve Tablo A-10 notu “childcare”, yani çocuk bakımı ifadesini kullanmaktadır. Bu nedenle PSID doğrulamasındaki ikinci değişkenin kesin etiketi yazar açıklaması olmadan tam olarak netleştirilememektedir. Bu tutarsızlık sessizce düzeltilmemelidir.

Sağlamlık kontrolleri

Araştırmacılar eşleştirme sonuçlarının kullanılan demografik gruplara bağlı olup olmadığını dört alternatif eşleştirme tanımıyla test etmiştir. Eğitim, medeni durum, ırk/etnik grup, bölge ve eyalet ayrıntısı değiştirilse de çocuk bakımı farkının genel yönü ve büyüklüğü büyük ölçüde korunmuştur.

Eyalet düzeyinde eşleştirme daha ayrıntılı bir coğrafi kontrol sağlasa da örneklem sayısını önemli ölçüde azaltmış ve bazı demografik özelliklerdeki dengeyi kötüleştirmiştir. Bu nedenle ana modelde dört geniş bölge kullanılmıştır.

Yaş, dönem ve doğum kuşağının matematiksel olarak birbirine bağlı olmasından kaynaklanan yaş-dönem-kuşak tanımlama sorunu da farklı kısıtlamalarla incelenmiştir. Ek Şekil A-7’de alternatif normalizasyonların çoğu temel sonuçları önemli ölçüde değiştirmemektedir. Yaşta doğum sabit etkisini kullanan bir tanımda beşinci yıldan sonraki fark daha büyük çıkmakta; araştırmacılar bu nedenle temel tahminlerin uzun dönem için ihtiyatlı olabileceğini belirtmektedir.

Çalışmanın güçlü yönleri

  • Yirmi yıllık ve ulusal temsile sahip ATUS verilerini kullanması,
  • İlk doğum çevresindeki değişimleri olay zamanı yaklaşımıyla incelemesi,
  • Birincil ve ikincil çocuk bakımını birbirinden ayırması,
  • Kesintisiz boş zaman kavramını ölçülebilir hâle getirmesi,
  • Sonuçları gerçek panel verisiyle karşılaştırması,
  • Farklı eşleştirme tanımları ve yaş-kuşak kısıtlamalarıyla sağlamlık kontrolleri yapması,
  • Ücretli aile iznini yalnızca doğum yılında değil sonraki yıllarda da değerlendirmesi.

Temel sınırlılıklar

  • ATUS aynı bireyleri doğum öncesi ve sonrasında izlememektedir; doğum öncesi gözlemler benzer fakat farklı kişilerden oluşturulmaktadır.
  • Eşleştirme yalnızca gözlenen demografik özellikleri dengeleyebilir. Kariyer beklentisi, aile tercihleri, sağlık, eş desteği ve bakım normları gibi gözlenmeyen özellikler farklı kalabilir.
  • Sonuçlar gerçek evli çiftler arasındaki doğrudan görev paylaşımını ölçmemektedir. Kadın ve erkek ebeveyn gruplarının ortalamaları karşılaştırılmaktadır.
  • ATUS tek bir günlük zaman günlüğüne dayanır; kişinin haftadan haftaya değişen rutinini tam olarak yansıtmayabilir.
  • İkincil çocuk bakımı başka faaliyetlerle çakıştığından birleşik süreler 24 saatlik özel zaman dilimleri olarak yorumlanmamalıdır.
  • Ücretli aile izni analizi bireylerin izni gerçekten kullanıp kullanmadığını ölçmemektedir; doğum tarihindeki eyalet politikasına göre sınıflandırma yapılmaktadır.
  • Eyaletlerin izin süresi, ücret ikame oranı ve uygunluk koşulları birbirinden farklıdır.
  • Dengeli politika penceresi bazı büyük eyaletlerin analiz dışında bırakılmasına yol açmıştır.
  • PSID bölümünde ev işi ve çocuk bakımı değişkeninin adlandırılması konusunda metin içi tutarsızlık bulunmaktadır.
  • Çalışma henüz hakem değerlendirmesinden geçmemiştir.

Çalışmanın söylediği ve söylemediği

Çalışma, ilk çocuğun doğumundan sonra kadınların zamanının erkeklere kıyasla ücretli işten ücretsiz bakım ve ev işine doğru kaydığını göstermektedir. Ayrıca kadınların boş zaman ve ev işi sırasında çocuk bakımını daha sık eş zamanlı yürüttüğünü ortaya koymaktadır.

Çalışma, bütün ailelerde aynı iş bölümünün bulunduğunu söylememektedir. Sonuçlar geniş demografik grupların ortalama tahminleridir.

Çalışma, çocuk sahibi olmanın doğrudan ruhsal hastalığa, tükenmişliğe veya düşük üretkenliğe yol açtığını kanıtlamamaktadır. Kesintiler ve çoklu görevin bu sonuçlara katkıda bulunabileceği bir mekanizma olarak tartışılmaktadır.

Çalışma, ücretli aile izninin kadınların istihdamını veya kazancını kesin biçimde artırdığını göstermemektedir. Ücretli çalışma farkındaki politika tahmini istatistiksel olarak anlamlı değildir. Daha güçlü kanıt, çocuk bakımına ayrılan zamanın cinsiyetler arasındaki dağılımında görülmektedir.

Çalışma, ücretli aile izninin bütün tasarımlarının aynı sonucu vereceğini de göstermemektedir. Eyalet politikaları arasında kapsam ve uygulama farklılıkları bulunmaktadır.

Geçmiş, bugün ve gelecek açısından önemi

Geçmişte toplumsal cinsiyet eşitsizliği çoğunlukla ücret, istihdam ve haftalık çalışma saati üzerinden ölçülmüştür. Bu araştırma, eşitsizliğin ücretli çalışma dışındaki zaman kullanımında ve aynı anda taşınan sorumluluklarda da görünür olabileceğini göstermektedir.

Bugün açısından çalışma, toplam boş zaman ölçütünün tek başına yetersiz olabileceğini ortaya koymaktadır. Aynı miktarda görünen boş zamanın biri kesintisiz, diğeri sürekli çocuk gözetimi altında olabilir. Dolayısıyla zamanın yalnızca miktarı değil, bölünmüşlüğü ve kesintiye açıklığı da önemlidir.

Gelecekteki araştırmaların gerçek çiftleri uzun yıllar boyunca izleyen zaman günlükleri kullanması; ücretli izin kullanımını, uzaktan çalışmayı, kreş erişimini, çalışma saatlerinin esnekliğini ve aile içi karar süreçlerini birlikte değerlendirmesi gerekmektedir. Politika açısından ise yalnızca izin hakkının bulunması değil, bu hakkın anneler ve babalar tarafından nasıl kullanıldığı belirleyici olabilir.

Çalışmanın Yöntemi ve Bulguları

Teknik yöntem özeti

BileşenÇalışmadaki uygulama
Ana veriAmerican Time Use Survey, 2003-2023
Başlangıç gözlem sayısıYaklaşık 245.000
Ebeveyn örneklemiİlk doğum sırasında 18-50 yaşında olan yaklaşık 39.000 ebeveyn
Son sözde panel10.700’den fazla benzersiz eşleşme ve yaklaşık 30.300 gözlem
Olay zamanıDoğumdan 5 yıl önce ile doğumdan 10 yıl sonra
Referans dönemiDoğumdan bir yıl önce, t = -1
EşleştirmeCinsiyet, yaş, doğum yılı, eğitim, medeni durum, ırk/etnik grup ve bölge
KontrollerYaş, yıl ve eyalet sabit etkileri
AğırlıklandırmaATUS örneklem ağırlıkları ve doğum öncesi gözlemin kullanım sıklığının tersi
Standart hatalarBireysel eşleşme düzeyinde kümelenmiş
Doğrulama verisiPanel Study of Income Dynamics, 2003-2023
Politika analiziÜç yıl öncesi ve üç yıl sonrasını kullanan yığılmış farkların farkı yaklaşımı
Politika standart hatalarıKarşılaştırma kümesi-eyalet düzeyinde kümelenmiş

Ana bulguların sayısal özeti

BulgularTahminYorum
Doğum sonrası ücretli çalışma farkıKadınlar için yaklaşık -1,3 saat/günKadınların ücretli çalışma süresi erkeklere kıyasla daha fazla azalıyor.
Doğum sonrası birincil çocuk bakımı farkıYaklaşık +1,0 saat/günKadınların bakım süresindeki artış daha büyük.
Doğum sonrası ev işi farkıYaklaşık +0,4 saat/günKadınların ücretsiz ev işi yükü daha fazla artıyor.
Doğum yılı birleşik çocuk bakımı farkı+4,046 saat/günİkincil bakım dâhil edildiğinde fark iki kattan fazla büyüyor.
Doğum yılı kesintisiz boş zaman farkı-0,604 saat/günKadınların kesintisiz boş zaman kaybı daha büyük.
Ücretli aile izni ve bakım farkıOrtalama -0,95 saat; p < 0,001Doğum sonrası bakım farkı politika bulunan yerlerde daha küçük.
Ücretli aile izni ve ücretli çalışma farkıYaklaşık -0,7 saat; p = 0,28İstatistiksel olarak anlamlı bir politika etkisi gösterilmemiştir.

Grafiklerin teknik yorumu

  • Şekil 1: Dikey eksen doğumdan bir yıl önceye göre kadın-erkek saat farkındaki değişimi, yatay eksen doğuma göre yılı göstermektedir. Ücretli çalışma eğrisi doğumdan sonra sıfırın altında, çocuk bakımı ve ev işi eğrileri sıfırın üzerindedir. Boş zaman ve uyku güven aralıkları çoğunlukla sıfırı kesmektedir.
  • Şekil 2: Kadınlar ve erkekler ayrı gösterilmektedir. Erkeklerin ücretli çalışma süresi artarken kadınlarınki azalmakta veya düşük kalmaktadır. Çocuk bakımı her iki grupta artmakta, ancak kadınlardaki artış daha büyüktür. Kadınların ev işi eğrisi yıllar içinde yükselirken erkeklerin eğrisi sıfır çevresinde veya altında kalmaktadır.
  • Şekil 3: Birincil ve ikincil çocuk bakımının birleşimi, yalnızca birincil bakıma göre çok daha büyük bir kadın-erkek farkı vermektedir. En belirgin eş zamanlı farklılıklar ev işi ve boş zaman sırasında görülmektedir. Ücretli çalışma sırasında bakım farkının güven aralıkları çoğu dönemde sıfırı kapsamaktadır.
  • Şekil 4: Birincil boş zaman ile kesintisiz boş zaman karşılaştırılmaktadır. Çocuk bakımıyla çakışan süre çıkarıldığında kadınların boş zaman kaybı erkeklerden daha büyüktür.
  • Şekil 5: Ücretli aile izni bulunan yerlerde doğum yılı bakım farkı artmakta, doğumdan sonraki ilk yılda ise keskin biçimde azalmaktadır. Güven aralıkları bazı yıllarda geniştir; en güçlü toplu sonuç doğum sonrası ortalama -0,95 saatlik farktır.

İstatistiksel anlamlılık

Ana grafiklerde yüzde 95 güven aralıkları kullanılmıştır. Güven aralığının sıfırı içermemesi, tahminin genel olarak yüzde 5 düzeyinde anlamlı olduğuna işaret eder. Ek tablolardaki yıldız eşikleri tabloya göre değişmektedir. Bazı tablolarda tek yıldız p < 0,10, iki yıldız p < 0,05 ve üç yıldız p < 0,01 anlamına gelirken, düzeltilmiş çocuk bakımı tablosunda eşikler p < 0,05, p < 0,01 ve p < 0,001 olarak verilmiştir. Bu nedenle yıldızlar her tablo için kendi notuyla birlikte okunmalıdır.

Kaynak ve Yöntem Notu

  • Çalışmanın tam özgün adı: Where does the time go?: Decomposing men and women’s time use following a first-birth
  • Yazarlar ve sıraları: 1. Annabel Siegal, 2. Joanna Venator
  • Eş birinci yazar/eş katkı: PDF’de eş katkı veya eş birinci yazarlık beyanı bulunmamaktadır.
  • Sorumlu yazar: Joanna Venator
  • Kurumsal bağlantılar: Annabel Siegal – Boston College; Joanna Venator – Boston College
  • Yayın tarihi: 23 Haziran 2026
  • Kaynak türü: Preprint ve Boston College Department of Economics çalışma raporu
  • Çalışma raporu numarası: Boston College Economics Working Paper 1113
  • Hakemlik durumu: Bu çalışma bir preprinttir ve hakem değerlendirmesinden geçmemiştir.
  • DOI: Bu sürümde DOI bilgisi yer almamaktadır ve DOI resmî kaynaklar üzerinden doğrulanamamıştır.
  • Hakemli dergi: Hakemli bir dergide yayımlanmış sürüm bilgisi doğrulanamamıştır.
  • Özgün yayınevi: Ayrı bir ticari veya akademik yayınevi bilgisi doğrulanamamıştır. Kurumsal çalışma raporu Boston College Department of Economics tarafından listelenmektedir.
  • Preprint platformu: SSRN
  • SSRN kayıt numarası: 7034830
  • Resmî SSRN bağlantısı:SSRN çalışma sayfası
  • Boston College resmî bağlantısı:Boston College Economics Working Papers
  • Çıkar çatışması ve finansman: Yazarlar çıkar çatışması veya finansman kaynağı bildirmemiştir.

Bu içerik yüklenen PDF’nin ana metni, yöntemleri, denklemleri, tabloları, şekilleri ve çevrim içi ekleri incelenerek hazırlanmıştır. PDF dışında kalan bilimsel bulgular makalenin içeriğine eklenmemiştir. Dış kaynak kontrolü yalnızca yazar, çalışma raporu numarası, platform ve yayın durumu gibi bibliyografik kimlik bilgileri için kullanılmıştır.

Çalışmanın temel sınırlılıkları; ATUS’nin gerçek bir boylamsal panel olmaması, doğum öncesi gözlemlerin farklı bireylerden eşleştirilmesi, gözlenmeyen özelliklerden kaynaklanabilecek seçilim, birleşik bakım sürelerinin örtüşen faaliyetlerden oluşması, ücretli izin kullanımının birey düzeyinde gözlenmemesi ve PSID doğrulamasındaki ikinci sonuç değişkeninin adlandırılmasında bulunan tutarsızlıktır.

Bilimsel uyarı: Bu çalışma hakem değerlendirmesinden geçmemiş bir preprinttir; sonuçları bu sınırlılık dikkate alınarak okunmalıdır. Araştırma, bütün aileler için aynı görev dağılımını kanıtlamamakta ve ücretli aile izninin kadınların istihdamı veya kazancı üzerinde kesin bir nedensel başarı sağladığını göstermemektedir.


Paylaş:

Yorumlar incelendikten sonra yayımlanır.Gönderdiğiniz yorum onay sürecine alınır ve uygun bulunduğunda görünür hâle gelir.

Bir yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir

Your experience on this site will be improved by allowing cookies Cookie Policy