Stake in Conformity Nədir?

Stake in conformity insanın ənənəvi sosial həyat daxilində iş, ailə, təhsil, nüfuz, status və ya gələcək imkanlar kimi itirmək istəmədiyi sərmayələrə sahib olmasının, davranışlarının gələcək nəticələrini daha mənalı edə biləcəyini ifadə edən kriminoloji anlayışdır.

Mənbə bu anlayışı Jackson Toby-nin 1957-ci il işinə əsaslandırır. Məntiq mexaniki deyil; yüksək sosial sərmayəsi olan hər kəs cinayətdən uzaq qalmır və aşağı sərmayəsi olan hər kəs cinayət törətmir.

Daha məhdud fikir budur:

Əgər insanın gələcəkdə itirmək istəmədiyi bir şey varsa, gələcəyin bugünkü qərarlar üzərində çəkisi arta bilər.

Həbs bu sosial paylara necə təsir edə bilər?

Mənbə həbs cəzasının aşağıdakı sahələrdə ciddi pozuntular yarada biləcəyini müzakirə edir:

• Məşğulluq
• Yaşayış yeri
• Münasibətlər
• Sosial status və nüfuz
• Muxtariyyət
• Təhsilin davamlılığı
• Gələcək imkanlar
• Valideyn, işçi, tələbə və ya icma üzvü kimi sosial rollar

Bu sahələr yalnız maddi resurs deyil. Eyni zamanda insanın “mən kiməm?” və “gələcəkdə kim ola bilərəm?” suallarına verdiyi cavabların hissələridir.

Cəza Gələcəyin Davranışa Təsirini Zəiflədə Bilərmi?

Mənbənin təklifinə görə bəli, bəzi hallarda cəza insanın qorunmağa dəyər hesab etdiyi sosial sərmayələri ciddi şəkildə aşındırarsa gələcək daha az əlçatan görünə bilər və nəticədə gələcək nəticələrin bugünkü qərarlara təsir gücü zəifləyə bilər; lakin tədqiqat bunu universal və ya səbəb-nəticə baxımından sübut edilmiş mexanizm kimi təqdim etmir.

Müəllif öz həyatındakı vəziyyəti bu psixoloji formul ilə ifadə edir:

“Nothing to lose. Nothing to gain.”

Mənbəyə görə bu ifadə yalnız laqeydlik və ya aqressiya kimi yozulmamalıdır. Ümidsizlik də oxşar nəticə yarada bilər.

Əgər insan gələcəyin əlçatmaz olduğuna inanırsa, “gələcəyi qorumaq” daha zəif davranış motivinə çevrilə bilər.

Cəza paradoksu

Məqalənin mərkəzindəki paradokslardan biri belədir:

Cəza yanlış davranışın nəticələrini böyütməyə çalışarkən eyni zamanda insanın əvvəllər itirməkdən çəkindiyi bəzi sosial sərmayələri də zəiflədə bilər.

Mənbə bunun hər cəzada və ya hər fərddə baş verdiyini demir. Bu, reabilitasiya nəzəriyyəsinin nəzərə almalı olduğu mümkün struktur gərginlik kimi təqdim olunur.

Yenidən Qurulmuş Uyğunluq Payı Nədir?

Yenidən qurulmuş uyğunluq payı, ənənəvi sosial sərmayələr ciddi şəkildə zərər gördükdən sonra inkişaf edən və insanın gələcəkdə qorumaq, davam etdirmək, həyata keçirmək və ya olmaq istədiyi mənalı bir şeyə bağlanmasını təmin edən gələcəyə yönəlmiş sərmayədir.

Mənbənin öz tərifinin əsas komponentləri bunlardır:

Mənbədə verilən konseptual zəncir

Ənənəvi payların pozulması → gələcəyə sərmayənin zəifləməsi → kimlik qeyri-müəyyənliyi → mənalı fəaliyyətin ortaya çıxması → məqsəd → gələcəyə yönəlmiş kimlik → yenidən qurulmuş pay → qorunmağa dəyər bir şey.

Məqsəd Niyə Gələcəyi Yenidən Əhəmiyyətli Edə Bilər?

Mənbənin təklifinə görə məqsəd insanın gələcəkdə olmaq istədiyi kimliklə bugünkü davranış arasında əlaqə yaratdığı üçün gələcəyi yenidən şəxsi baxımdan dəyərli edə bilər; beləliklə mövcud qərarlar yalnız qadağalara deyil, qorunmağa dəyər gələcək ehtimalına görə də məna qazana bilər.

Bu kontekstdə mənbə desistance ədəbiyyatındakı kimlik dönüşümü yanaşmalarını Paternoster və Bushway, Giordano və həmkarları ilə Maruna-nın işlərinə bağlayır.

Gələcək kimliyi nümunələri:

• Tələbə
• Valideyn
• Yazıçı
• İşçi
• Tədqiqatçı
• Sahibkar
• Cəmiyyətə töhfə verən şəxs

Bu kimliklərin ortaq xüsusiyyəti gələcəkdə itirilə və ya qoruna bilən bir şey yaratmalarıdır.

Həyat “xeyr” üzərində qurula bilərmi?

Mənbə reabilitasiya baxımından bu fərqi qurur:

Qadağa sərhəd qoyur; məqsəd istiqamət verir.

“Cinayət törətmə”, “qadağan olunmuş şəxslərə yaxınlaşma”, “bu yerlərə getmə” və ya “bunu etmə” kimi qaydalar davranışı məhdudlaşdıra bilər.

Lakin bunlar insanın nəyə çevriləcəyini təkbaşına müəyyən etmir.

Məqalənin güclü ifadələrindən biri budur:

İnsanlar həyatlarını yalnız “xeyr” sözü ətrafında qura bilməzlər.

Bu iş hansı tədqiqat növüdür?

Tədqiqat kritik otoetnoqrafik məqalədir. Müəllif öz həbs təcrübəsini kriminologiya və desistance ədəbiyyatı ilə əlaqələndirərək yeni konseptual təklif inkişaf etdirir.

Mənbə üç epistemik səviyyəni açıq şəkildə ayırır:

1. Ədəbiyyatın dəstəklədiyi şeylər
2. Müəllifin yaşadıqları
3. Bu iki səviyyədən çıxış edərək təklif olunan araşdırıla bilən anlayış

Bu ayrım metodoloji baxımdan mərkəzi əhəmiyyət daşıyır.

Otoetnoqrafiya Ümumi Səbəbiyyət Sübutu Verirmi?

Xeyr. Tək bir şəxsin təcrübəsi mexanizmin cəmiyyət üzrə yayğınlığını, istiqamətini və ya səbəb təsirini sübut etmir; bu işdə otoetnoqrafiya müəyyən hadisənin bir həyatda necə yaşandığını və hansı nəzəri sualları doğura biləcəyini göstərmək üçün istifadə olunur.

Müəllif bu sərhədi mətn boyunca dəfələrlə qeyd edir.

Tədqiqat:

• Hamının həbsxananı eyni şəkildə yaşadığını demir.
• Yazının hamıya eyni təsir etdiyini demir.
• Məqsəd sahibi olmağın cinayətdən uzaqlaşmanı təmin etdiyini demir.
• Öz dönüşümünü ümumi mexanizmin sübutu kimi təqdim etmir.

Həbsxana mühitində uyğunlaşma və məcburedici nizam

Mənbə həbsxana zorakılığı və qeyri-rəsmi nizam müzakirəsində Baggio və həmkarları ilə Skarbek-in işlərindən istifadə edir.

Əsas təklif budur ki, həbsxana yalnız “xaos” deyil. Məhdud məkan, təkrarlanan qarşılıqlı əlaqələr, qıtlıq və rəsmi institutların hər problemi həll edə bilməməsi insanlar arasında qeyri-rəsmi qaydalar və güc strukturları yarada bilər.

Müəllif buna coercive stability — məcburedici sabitlik deyir.

Yəni mühit daha proqnozlaşdırılan ola bilər, lakin daha dinc olmaq məcburiyyətində deyil.

Həbsxanaya uyğunlaşmanın çöldə problem yaratması

Mənbə bəzi həbsxana uyğunlaşmalarının içəridə funksional, çöldə isə disfunksional ola biləcəyini müzakirə edir.

Məsələn:

• Daimi təhlükə skanı
• Etimadsızlıq
• Həddindən artıq müdafiə mövqeyi
• Həssaslığı gizlətmək
• Sərt reputasiya idarəçiliyi

kimi davranışlar müəyyən həbsxana mühitlərində qoruyucu ola bilər; lakin azadlığa çıxdıqdan sonra sosial və peşəkar uyğunlaşmanı çətinləşdirə bilər.

Yazmaq Müəllif Üçün Necə Dönüşüm Mexanizminə Çevrildi?

Müəllifin otoetnoqrafik hekayəsində yazı əvvəlcə fikirləri nizamlamaq və psixoloji olaraq sağ qalmaq üçün istifadə olunan fəaliyyət ikən zamanla rutin, intizam, səriştə, özünə effektivlik, kimlik və gələcəyə yönəlmiş layihə halına gəlmiş; beləliklə hələ tamamlanmamış, lakin qorunmağa dəyər gələcək yaratmışdır.

Mənbədə bu proses belə ifadə olunur:

Səhifə → praktika → intizam → səriştə → dəyişən öz-qavrayış → mümkün kimlik → tamamlanmamış gələcək → dəyər → itirilə bilən bir şey.

Müəllif bəzi dövrlərdə gündə təxminən əlli səhifə yazdığını bildirir. Bu rəqəm bütün məhkumlar üçün ümumiləşdirilə bilən davranış deyil, şəxsi otoetnoqrafik məlumat kimi təqdim edilir.

Yazı və subyektlik

Mənbə yazını xarici azadlığın yerini tutan azadlıq kimi təqdim etmir.

Daha məhdud şəkildə, əsasən nəzarət olunan mühitdə insanın hələ qərar verə bildiyi fəaliyyət sahəsi kimi təsvir edir.

Müəllifin ifadəsi ilə, günün keçib-keçməyəcəyini müəyyən edə bilməsə də, həmin günün bir hissəsində nə etdiyinə qərar verə bilirdi.

Bunu “azadlıq” deyil, authorship — müəlliflik / öz hərəkətinin sahibi olmaq kimi təsvir edir.

Survive → Discover → Build → Become

Məqalənin nəticə hissəsində proses dörd sözlə xülasə olunur:

1. Survive — Sağ qal
2. Discover — Kəşf et
3. Build — İnşa et
4. Become — Çevril / Ol

Müəllif üçün sağ qalmaq hekayənin davam etməsinə imkan verir; kəşf istiqamət verir; inşa kimliyə sübut yaradır; “olmaq” isə gələcəyin tamamlanmamış qalmasını ifadə edir.

Reabilitasiya Yalnız Qadağa və Nəzarətlə Təmin Edilə Bilərmi?

Mənbəyə görə xeyr. Qadağalar, nəzarət və sanksiyalar davranışa sərhəd qoya bilər; lakin uzunmüddətli reabilitasiya üçün insanın özünün dəyər verdiyi, qanuni və qurucu gələcək kimliyi inkişaf etdirməsinə imkan yaradan təhsil, iş, münasibət, mentorluq, yaradıcı fəaliyyət və yenidən inteqrasiya imkanları da vacibdir.

Tədqiqat cinayət hüququnda sərhədlərin lazımsız olduğunu müdafiə etmir.

Əksinə, qaydaların və hesabatlılığın zəruri ola biləcəyini qəbul edir.

Lakin compliance ilə rehabilitation eyni şey deyil.

Nəzarət altında olan şəxs qaydaya əməl etməyə məcbur olduğu üçün əməl edə bilər. Azadlığa çıxdıqdan sonra əsas sual insanın davranışı öz dəyər verdiyi gələcək və kimliklə əlaqələndirib-əlaqələndirməməsidir.

Təhsil niyə yalnız bacarıq deyil?

Mənbə RAND-in 2013 correctional education meta-analizinə istinad edərək təhsil proqramlarının daha aşağı recidivism və daha yaxşı məşğulluq nəticələri ilə əlaqəli olduğunu bildirir, eyni zamanda sübut keyfiyyətinin nəticələrə görə dəyişdiyini qeyd edir.

Müəllifin konseptual töhfəsi təhsilin yalnız iş bacarığı qazandırmaya biləcəyini, eyni zamanda bu kimlikləri yarada biləcəyini düşünməsidir:

• Tələbə
• Məzun
• Yazıçı
• Tədqiqatçı
• Çətin materialı öyrənə bilən şəxs

Bu kimliklər hələ tamamlanmamış gələcək yaradaraq qorunmağa dəyər pay formalaşdıra bilər.

Başqa hansı fəaliyyətlər yenidən qurulmuş pay yarada bilər?

Mənbə aşağıdakı sahələrin potensial olaraq oxşar funksiyalar daşıya biləcəyini müzakirə edir:

• Peşə təhsili
• Ailə münasibətlərinin bərpası
• Mentorluq
• Sahibkarlıq
• Yaradıcı iş
• İcma xidməti
• Müalicə
• Mənəvi inkişaf
• Strukturlaşdırılmış yenidən giriş proqramları

Lakin tədqiqat bunların hər biri üçün avtomatik dönüşüm effekti iddia etmir.

Məqsəd Həmişə Prososialdırmı?

Xeyr. Mənbə xüsusilə məqsəd sahibi olmağın özlüyündə müsbət və ya prososial xüsusiyyət olmadığını vurğulayır; cinayət təşkilatı kimliyi, ekstremist ideologiya, intiqam və ya cinayət təşəbbüsü də güclü məqsəd və intizam yarada bilər.

Buna görə məqalədəki təklif:

“Məqsəd yaxşıdır.”

deyil.

Daha dar təklif budur:

Cinayətdən uzaqlaşma ilə bağlı yenidən qurulmuş pay qanuna uyğun və qurucu sosial iştirakla uzlaşan gələcək kimliyinin daxilində yerləşməlidir.

Hesabatlılıq ilə Kimlik Dəyişimi Birlikdə Düşünülə Bilərmi?

Bəli. Tədqiqat insanın keçmiş hərəkətlərinə görə məsul tutulması ilə kimliyinin əbədi olaraq yalnız həmin hərəkətlərlə müəyyənləşdirilməməsinin bir-birinə zidd olmadığını; reabilitasiya anlayışının onsuz da insanların zamanla mənalı şəkildə dəyişə biləcəyini fərz etdiyini müdafiə edir.

Mənbənin əsas fərqi:

Davranış qınana bilər; insan kimliyi keçmişdə qınanan davranışla əbədi eyni qalmaq məcburiyyətində deyil.

Bu yanaşma məsuliyyəti aradan qaldırmaq əvəzinə insanın gələcək davranışı ilə yeni kimliyini sübut etmə öhdəliyini artırır.

“Self-authorship” nə deməkdir?

Müəllif baxımından özünü yenidən müəyyənləşdirmək keçmişin inkarı və ya məsuliyyətdən qaçış deyil.

Yeni kimlik:

• Davranışla
• İşlə
• Etibarlılıqla
• Ardıcıllıqla
• Sosial töhfə ilə

sübut edilməlidir.

Buna görə tədqiqatın ifadəsi ilə self-authorship is not absolution: öz həyatının müəllifi olmaq bəraət almaq demək deyil.

Tədqiqatın əsas məhdudiyyətləri

• Otoetnoqrafik material bir nəfərdən gəlir.
• Yayğınlıq və ya səbəbiyyət göstərilə bilməz.
• Fərqli həbsxanalara, mədəniyyətlərə, cinslərə, yaşlara və cəza müddətlərinə ümumiləşdirilə bilməz.
• Məqsəd ilə desistance arasında ikiistiqamətli əlaqə ola bilər.
• Daxili dönüşüm struktur imkan çatışmazlığını kompensasiya edə bilməz.
• Hər məqsəd prososial deyil.
• Reconstructed stake anlayışı mövcud kimlik, ümid, generativity, self-efficacy və social bonds anlayışları ilə üst-üstə düşə bilər.

Struktur İmkan Olmadan Məqsəd Kifayətdirmi?

Xeyr. Mənbə açıq şəkildə bildirir ki, insanın prososial kimlik inkişaf etdirməsi məşğulluq, yaşayış yeri, təhsil, lisenziyalaşdırma, nəqliyyat, kredit və ya sosial qəbul kimi struktur maneələri aradan qaldırmır və yalnız “məqsəd tap” demək bu xarici şərtləri görməzlikdən gəldiyi halda həddindən artıq fərdiyyətçi yanaşma olar.

Buna görə daxili kimlik dönüşümü ilə xarici imkan strukturu birlikdə düşünülməlidir.

Təklif olunan tədqiqat sualları

1. Güclü prososial məqsəd bildirən keçmiş məhkumlar ənənəvi həyata daha güclü sərmayə də bildirirlərmi?
2. Gələcəyə yönəlmiş məqsəd kimlik dönüşümü ilə davamlı desistance arasındakı əlaqəyə vasitəçilik edirmi?
3. Reconstructed stakes həbsdən əvvəl iş, münasibət və ya status itkisi yüksək olan şəxslərdə daha vacibdirmi?
4. Təhsil, peşə proqramı, yazı, mentorluq, ailə birləşməsi və ya sahibkarlıq proqramları gələcəyə sərmayə hissini gücləndirirmi?
5. Yaşana bilən gələcəyin mövcud olduğuna dair subyektiv inam iş, gəlir və ya yaşayış yeri kimi obyektiv göstəricilərdən əlavə davranışı proqnozlaşdırırmı?
6. Hansı məqsəd növləri işsizlik, rədd edilmə, stigma və ya nəzarət çətinliklərinə qarşı davamlıdır?
7. Qurumlar insana istəmədiyi kimliyi zorla qəbul etdirmədən yenidən qurulmuş payları dəstəkləyə bilərmi?

Mənbə bu suallar üçün uzunlamasına müsahibələri future orientation, purpose, identity, employment, social bonds və recidivism ölçüləri ilə birləşdirən tədqiqatları tövsiyə edir.

Tədqiqatın dəstəklədiyi nəticələr

• Həbs bəzi ənənəvi sosial sərmayələri zəiflədə bilər.
• Məşğulluq, yaşayış yeri və stigma azadlığa çıxdıqdan sonra reinteqrasiyaya təsir edə bilər.
• Kimlik və gələcək mənlik desistance ədəbiyyatında mühüm anlayışlardır.
• Həbsxana uyğunlaşmaları azadlığa çıxdıqdan sonra disfunksional ola bilər.
• Reabilitasiya yalnız davranış qadağası kimi nəzərdən keçirilməməlidir.
• Məqsəd və gələcəyə yönəlmə araşdırmağa dəyər mümkün mexanizmlərdir.

Tədqiqatın dəstəkləmədiyi nəticələr

• Həbs cəzasının hər kəsdə “nothing to lose” psixologiyası yaratdığı göstərilmir.
• Məqsəd sahibi olmaq desistance-ı təmin etmir.
• Yazmaq hər kəs üçün eyni reabilitativ təsirə malik deyil.
• Ağrı və ya məhrumiyyət avtomatik olaraq inkişaf yaratmır.
• Həbsxanadakı zərərlərin sonradan ortaya çıxan müsbət nəticələrlə legitimləşdirilməsi müdafiə edilmir.
• Reabilitasiyanın yalnız fərdi iradə ilə əldə oluna biləcəyi iddia edilmir.
• Reconstructed stake hələ doğrulanmış müstəqil psixoloji ölçək və ya mexanizm deyil.