Yer əsaslı peşə öyrənməsi, bu tədqiqatda insanların yalnız sinifdə deyil, yaşadıqları məhəllə, çata bildikləri təlim mərkəzi, yerli əmək bazarı, sosial yardım şəbəkəsi və gündəlik dolanışıq şəraiti daxilində bacarıq qazanmasını araşdıran öyrənmə perspektividir. Tədqiqat İndoneziyanın Blitar şəhərində əmək qabiliyyətli yaşda olan yoxsul sakinlər üçün 2023-cü ildə həyata keçirilən bələdiyyə bacarıq təlimi proqramını keyfiyyət təsviri metodla araşdırmış; məqsədli seçilmiş altı məlumatverənlə aparılan yarı-strukturlaşdırılmış müsahibələri, təlim məkanlarındakı müşahidələri və proqram sənədlərini Miles–Huberman interaktiv təhlil modeli ilə qiymətləndirmişdir.

Proqram dörd peşə təlimi sahəsini əhatə edir: tikiş, emal olunmuş zəncəfil istehsalı, makiyaj və gözəllik/kosmetologiya, həmçinin emal olunmuş xəmir məmulatları və yaş tort istehsalı. Təlimlər bələdiyyənin Sosial Xidmətlər bölməsinin özündə deyil, peşəkar tərəfdaş təlim müəssisələrində keçirilmiş; həmin müəssisələrin obyektlərindən, avadanlıqlarından və sahə təcrübəsi olan təlimçilərindən istifadə edilmişdir. Kurs iştirakçılarından ödəniş alınmamış; nəqliyyat pulu, qida dəstəyi və təlim vasitələri ilə bağlı yardım göstərilmişdir.

Tədris yanaşması xüsusilə praktikaya yönəlib. Mənbədə müsahibə edilən kosmetologiya təlimçisi yanaşmanı təxminən %20 nəzəriyyə və %80 praktika kimi təsvir edir. Tədqiqatçının müşahidə və müsahibə məlumatları, praktika ağırlığının müxtəlif təhsil keçmişinə malik iştirakçıların materialı başa düşməsini və yadda saxlamasını asanlaşdırdığına dair iştirakçı/təlimçi qavrayışını dəstəkləyir. Lakin tədqiqat bu metodu digər tədris metodları ilə eksperimental şəkildə müqayisə etməmiş və öyrənmə nəticəsini standart testlə ölçməmişdir.

Tədqiqatın ən mühüm nəticəsi yalnız təlim otağındakı tədrisin keyfiyyəti ilə bağlı deyil. Tədqiqatçı proqramın əlçatanlıq və iştirakçıya çatma mexanizminin daha kritik problem yaratdığını göstərir. Proqram haqqında məlumatlandırma böyük ölçüdə məhəllə səviyyəsində RT/RW nümayəndələrinin və PKH fasilitatorlarının şəxsi və institusional şəbəkələrinə əsaslanmışdır. Qeydiyyatdan keçmiş bəzi şəxslər təlim başlamazdan dərhal əvvəl iştirakdan imtina etmiş, təlim növləri bəzi iştirakçıların maraqları ilə uyğunlaşmamış və 2023-cü il iştirakçı qrupunun hamısı qadınlardan ibarət olmuşdur.

Mənbə bu vəziyyəti yalnız fərdi istəksizlik kimi şərh etmir. Təlim mərkəzinə çatma məsafəsi, gündə dörd saat və həftədə altı günədək davam edə bilən təlim rejimi ilə yoxsul ev təsərrüfatlarının qeyri-müntəzəm gündəlik işlərdən gəlir əldə etmə məcburiyyəti arasında vaxt və dolanışıq xərci yarana biləcəyini müzakirə edir. Bununla belə, tədqiqatda iştirakdan imtina edən şəxslərlə müsahibə aparılmamışdır; buna görə məsafənin və iqtisadi alternativ xərcin proqramdan çəkilməyə həqiqətən səbəb olduğu bu araşdırmada birbaşa sübut edilməmişdir.

Tədqiqat təlim alan şəxslərin təcrübə və bilik qazandıqlarını düşündüklərini göstərir; lakin təlimdən sonrakı gəlir, məşğulluq, biznes qurma, iqtisadi hərəkətlilik və ya rəsmi sosial yardım məlumat bazasından çıxma kimi nəticələr ölçülməmişdir. Buna görə məqalə bələdiyyə təlim proqramının yoxsulluğu azaltdığını və ya iştirakçıların gəlirini artırdığını sübut etmir.

Tədqiqatın əsas problemi

Peşə bacarığı təlimi ilk baxışdan kifayət qədər sadə dövlət siyasəti kimi görünə bilər: təlim təşkil olunur, yoxsul və ya işsiz şəxslərə pulsuz peşə öyrədilir və iştirakçıların iqtisadi cəhətdən güclənməsi gözlənilir. Lakin belə proqramın real təsirini müəyyən edən yalnız təlim otağında izah olunan məzmun deyil.

İştirakçının proqrama çata bilməsi üçün əvvəlcə proqramdan xəbərdar olması, proqrama seçilməsi, təlim mərkəzinə fiziki olaraq çata bilməsi, gündəlik dolanışıq fəaliyyətlərindən vaxt ayıra bilməsi və təklif olunan peşə sahəsini öz iqtisadi şəraiti ilə uyğun görməsi lazımdır. Öyrəndiyi bacarığın təlimdən sonra iqtisadi dəyərə çevrilməsi üçün də müştəri, bazar, təchizatçı və yerləşmə kimi başqa şərtlər işə düşür.

Mənbə tədqiqat buna görə Blitar City Social Service tərəfindən həyata keçirilən bacarıq təlimini yalnız “peşə təlimi verildimi?” sualı ilə qiymətləndirmir. Proqramın kimə çatdığını, kimlərin iştirak edə bildiyini, hansı şərtlərin tətbiqi dəstəklədiyini və ya əngəllədiyini və təlimin yerli məkan şəraiti ilə necə əlaqəli olduğunu araşdırır.

Yer Əsaslı Öyrənmə Bu Tədqiqatda Nə Deməkdir?

Yer əsaslı öyrənmə bu tədqiqatda peşə bacarığının yalnız təlim müəssisəsində öyrənilən texniki əməliyyat kimi deyil, iştirakçının məhəlləsi, nəqliyyat imkanları, yerli sosial şəbəkələri, müştəri və bazara çıxışı, evdən işləmək imkanı və şəhərin iqtisadi quruluşu ilə birlikdə məna qazanan öyrənmə prosesi kimi nəzərdən keçirilməsidir.

Buradakı “yer” yalnız coğrafi koordinat deyil. Şəxsin yaşadığı məhəllənin təlim elanına çıxışı, təlim mərkəzinə məsafəsi, gündəlik iş imkanları, yerli müştəri şəbəkəsi və evdən işləməyə uyğunluğu eyni peşə təliminin fərqli insanlar üçün fərqli iqtisadi məna daşımasına səbəb ola bilər.

Bu yanaşma coğrafiya təhsili baxımından əhəmiyyətlidir; çünki öyrənmənin sinifdən kənarda da baş verdiyini və əlçatanlıq, imkan və iqtisadi hərəkətliliyin məkanda bərabər paylanmadığını görünən edir.

Proqram kimlər üçün hazırlanmışdı?

Araşdırılan 2023 proqramı Blitar şəhərində sosial yardım və yoxsulluqla mübarizə siyasətləri çərçivəsində əmək qabiliyyətli yaşda olan yoxsul sakinlər üçün nəzərdə tutulmuşdur. Mənbə əmək qabiliyyətli yaş qrupunu 18–64 yaş intervalında götürür.

Proqramın əsas məqsədi peşə bacarığı təmin etməklə iştirakçıların özünəsəmərəliliyini və iqtisadi müstəqilliyini dəstəkləməkdir. Lakin bu məqsədlə araşdırmada faktiki ölçülən nəticə bir-birindən ayrılmalıdır. Tədqiqat proqramın tətbiqini araşdırır; iştirakçıların sonda iqtisadi müstəqilliyə çatıb-çatmadığını ölçmür.

Proqram hansı coğrafi ərazidə həyata keçirildi?

İştirakçı seçimi Blitar şəhərinin üç alt bölgəsindəki məhəllə şəbəkələri ilə əlaqəlidir:

• Sananwetan,
• Kepanjenkidul,
• Sukorejo.

Məhəllə səviyyəsində RT/RW nümayəndələri və PKH fasilitatorları hədəf əhalinin müəyyən edilməsi və proqram məlumatının yayılması üçün mühüm vasitəçilər kimi fəaliyyət göstərmişdir.

RT/RW nədir?

Mənbədə işlədilən RT/RW İndoneziyada məhəllə və qonşuluq səviyyəsində yerli təşkilatlanma vahidlərini ifadə edir. Bu tədqiqat baxımından vacib olan RT/RW nümayəndələrinin öz ərazilərindəki ev təsərrüfatlarını tanıması və Sosial Xidmətlər bölməsinə potensial iştirakçılar barədə məlumat verməsidir.

Lakin şəxsi və məhəllə əsaslı şəbəkələrdən həddindən artıq asılılıq, qurumla və ya yerli nümayəndələrlə daha zəif əlaqəsi olan marjinal ev təsərrüfatlarının proqram məlumatını gec almasına və ya heç almamasına səbəb ola bilər. Mənbə bu ehtimalı məlumat əldə etmədə bərabərsizlik kimi müzakirə edir; hansı ev təsərrüfatlarının həqiqətən kənarda qaldığını mövcud məlumatlarla birbaşa ölçmür.

PKH fasilitatorlarının rolu

PKH İndoneziyadakı Family Hope Program ilə əlaqəli sosial yardım strukturudur. Mənbədə PKH fasilitatorlarının yerli ev təsərrüfatlarının şəraiti barədə məlumatlı olduğu və RT/RW şəbəkəsi ilə birlikdə potensial iştirakçılara təlim elanını çatdırdığı bildirilir.

Bu struktur proqramın hədəf əhaliyə çatmasını asanlaşdıra bilər; lakin tədqiqatçının müzakirəsinə görə eyni şəbəkə proqramda artıq yerli sosial yardım sistemi və ya məhəllə nümayəndələri ilə daha güclü əlaqəsi olan şəxslərin daha görünən olmasına da səbəb ola bilər.

İştirakçılar necə seçildi?

Mənbəyə görə Sosial Xidmətlər bölməsi müxtəlif yoxsulluq və sosial yardım meyarlarından, yerli tövsiyələrdən və hədəf qrupa dair inzibati məlumatlardan istifadə etmişdir. RT/RW və PKH fasilitatorları potensial iştirakçıların müəyyənləşdirilməsinə kömək etmiş; Sosial Xidmətlər bölməsi yekun məlumat toplama və seçim prosesini həyata keçirmişdir.

Lakin qeydiyyatdan keçən hər kəs təlimə başlamamışdır. Mənbə bəzi şəxslərin təlimə çox az qalmış iştirak edə bilməyəcəklərini bildirdiyini və qurumun yaranmış boş yerləri doldurmaq üçün yeni iştirakçılar tapmağa məcbur qaldığını bildirir.

Proqramın Əlçatanlıq Problemi Niyə Məkan Problemi Kimi Şərh Olunur?

Proqramın əlçatanlıq problemi məkan xarakterlidir, çünki təlimdə iştirak yalnız şəxsin istəyindən deyil, proqram məlumatının məhəllə şəbəkələrində necə yayıldığından, şəxsin təlim mərkəzinə məsafəsindən, nəqliyyat xərcindən, gündəlik gəlir fəaliyyətlərindən ayıra biləcəyi vaxtdan və yaşadığı yerdə öyrəndiyi bacarığı iqtisadi fəaliyyətə çevirmək imkanından da asılıdır.

Mənbə xüsusilə gündə dörd saatlıq təlimin və bəzi proqramlarda 30 günədək uzanan cədvəlin qeyri-müntəzəm gündəlik gəlirlə dolanan yoxsul ev təsərrüfatları üçün mühüm alternativ xərc yarada biləcəyini müzakirə edir.

Buradakı alternativ xərc bir seçimi etmək üçün imtina edilən alternativin dəyəridir. Şəxs dörd saat pulsuz peşə təlimində iştirak etdiyi vaxt eyni saatlarda gündəlik iş görüb gəlir əldə edə bilmirsə, təlim “pulsuz” olsa belə iştirakın iqtisadi xərci sıfır deyil.

Mənbə nəqliyyat dəstəyinin bu yükü qismən azaltdığını bildirir. Lakin tədqiqat iştirakdan imtina edən şəxslərlə müsahibə aparmadığı üçün məsafənin, nəqliyyatın və ya itirilmiş gündəlik gəlirin həqiqi çəkilmə səbəbləri olduğunu birbaşa göstərmir.

Dörd təlim sahəsi niyə seçildi?

2023 proqramı dörd peşə istiqamətindən ibarət olmuşdur:

• tikiş,
• emal olunmuş zəncəfil istehsalı,
• makiyaj və gözəllik/kosmetologiya,
• emal olunmuş xəmir məmulatları və yaş tort istehsalı.

Mənbədə proqram rəhbərlərinin bu sahələri yerli ticarət və xidmət sektorundakı potensial tələblə və nisbətən aşağı başlanğıc kapitalı tələbi ilə əsaslandırdığı bildirilir. Lakin tədqiqat yerli bazar tələbini müstəqil bazar məlumatları ilə sınaqdan keçirməmişdir. Buna görə “bu dörd peşə Blitarda mütləq ən gəlirli sahələrdir” nəticəsi çıxarıla bilməz.

Təlim müəssisələrindən necə istifadə edildi?

Sosial Xidmətlər bölməsi təlimləri öz müəssisəsində keçirmək əvəzinə peşəkar peşə təlimi müəssisələri ilə tərəfdaşlıq qurmuşdur. Mənbəyə görə bunun məqsədi zəruri avadanlığa, fiziki infrastruktura və sahə təcrübəsi olan təlimçilərə çıxış əldə etməkdir.

Tərəfdaş təlim müəssisələri yalnız məkan təmin etməmiş, təlimçi seçimini və texniki tədrisin mühüm hissəsini də üzərinə götürmüşdür. Müsahibə edilən iştirakçılar təlimçilərin sahə biliyi, izah tərzi və iştirakçılarla ünsiyyəti barədə müsbət fikir bildirmişdir.

Təlimçilərin vəzifəsi yalnız dərs danışmaq idimi?

Xeyr. Mənbədə təlimçinin texniki məzmunu çatdırmaqla yanaşı, praktikanı göstərmək, kurs iştirakçısının birbaşa təcrübə etməsini təmin etmək, səhvləri düzəltmək və özünəinamı aşağı olan iştirakçıları motivasiya etmək kimi vəzifələr daşıdığı izah olunur.

Bu məqam xüsusilə müxtəlif təhsil səviyyələrindən gələn böyüklərin iştirak etdiyi qısa peşə təlimlərində əhəmiyyətlidir. Mənbənin şərhinə görə praktika ağırlığı nəzəri və ya mətn ağırlıqlı tədrisdən asılılığı azaldır.

%80 Praktika və %20 Nəzəriyyə Yanaşması Nə Deməkdir?

Mənbədə müsahibə edilən kosmetologiya təlimçisi təlim yanaşmasını təxminən %20 nəzəri izah və %80 birbaşa praktika kimi təsvir edir; bu nisbət tədqiqat tərəfindən eksperimental şəkildə optimallaşdırılmış pedaqoji formula deyil, müvafiq təlim müəssisəsinin praktikaya yönəlmiş tədris formasını izah edən sahə məlumatıdır.

Praktika zamanı iştirakçı yalnız təlimçinin izahını dinləmir. Alət və materiallardan istifadə edir, istehsal prosesini həyata keçirir və gördüyü iş üzrə geribildirim alır.

Mənbədə tədris məzmununun ümumilikdə aşağıdakı sahələri əhatə etdiyi bildirilir:

• istifadə olunacaq alət və materiallar,
• istehsal və ya xidmət prosesi,
• məhsulun və ya xidmətin hazırlanması,
• məhsulun/xidmətin bazara çıxarılmasına dair əsas məlumatlar.

İştirakçı və təlimçi fikirləri bu praktika intensivliyinin öyrənməni daha asan və yadda qalan etdiyini düşündürür. Lakin tədqiqatda %80 praktika ilə fərqli nəzəriyyə/praktika nisbəti arasında nəzarətli müqayisə aparılmamışdır.

Təlim proqramlarının müddətləri

Müddətlərin eyni olmaması mənbədə şüurlu xüsusiyyət kimi izah edilir. Hər bacarığın praktika ehtiyacı fərqlidir və proqram müddətləri təlimçilərin rəyi ilə yerli idarəetmənin qısamüddətli təlim proqramlarına dair inzibati sərhədləri arasında müəyyən edilmişdir.

Buna görə 30 günlük tikiş təlimi ilə 7 günlük zəncəfil emalı proqramını birbaşa “daha yaxşı/daha pis” kimi müqayisə etmək düzgün deyil. Proqram müddətləri fərqli bacarıqların təlim quruluşuna uyğun müəyyən edilmişdir.

Proqram pulsuz idimi?

Bəli. Təlim iştirakçılardan ödəniş alınmadan həyata keçirilmişdir. Mənbə həmçinin nəqliyyat pulu, qida/yemək dəstəyi və təlim vasitələri ilə bağlı yardım göstərildiyini bildirir.

Bu dəstəklər iştirakın birbaşa xərcini azaltmağa yönəlib. Lakin şəxsin dörd saatlıq təlim müddətində başqa gəlir fəaliyyətindən imtina etməsinin xərcini tam aradan qaldırmır.

2023 qrupunun hamısının qadın olması niyə vacibdir?

Mənbədə 2023-cü il iştirakçı qrupunun hamısının qadın olduğu bildirilir. Tədqiqatçı proqram məlumatının RT/RW və ev təsərrüfatı şəbəkələri daxilində yayılmasının xüsusilə evdar qadınlara çatmış ola biləcəyini; tikiş, kosmetologiya və tort istehsalı kimi təlim sahələrinin də ev əsaslı işə daha asan yönəldilə bildiyini müzakirə edir.

Müəllif bu quruluşun qısamüddətdə qadınlara gəlir yaratmaq imkanı verə biləcək bacarıqlar təqdim etməklə yanaşı, qadınları ənənəvi ev əsaslı peşələrə yönəldən mövcud əmək bölgüsü sərhədlərini yenidən istehsal etmək riski daşıya biləcəyini irəli sürür.

Bu, mövcud məlumatlarda ölçülmüş səbəbli təsir deyil. Tədqiqatda kişi iştirakçı olmadığı üçün kişi və qadın iştirakçıların üstünlükləri və ya nəticələri müqayisə edilməmişdir.

Peşə təlimi ilə yerli bazar arasındakı çatışmayan əlaqə

Mənbə texniki bacarığın müstəqil iqtisadi istehsalçı olmaq üçün yetərli olmaya biləcəyini vurğulayır. İştirakçılar eyni zamanda tələbin harada olduğunu, müştərilərə necə çatılacağını, təchizatçıların harada yerləşdiyini və evdən işləməyin satış sahəsini necə genişləndirib məhdudlaşdırdığını düşünməlidirlər.

Tədqiqatçı buna görə gələcəkdə proqram kurikulumuna sadə məkan bazar mühakiməsinin əlavə edilə biləcəyini təklif edir. Məsələn, iştirakçılar öz məhəllələrindəki potensial müştəriləri, yerli bazarları və ya təchizat nöqtələrini sadə xəritələşdirmə ilə qiymətləndirə bilərlər.

Mənbə mövcud 2023 proqramında bu cür məkan bazar təhlilinin açıq şəkildə öyrədildiyinə dair sübut tapmır. Buna görə bu, mövcud proqramın nəticəsi deyil, tədqiqatçının inkişaf təklifidir.

GIS əsaslı “precision outreach” təklifi

Mənbə iştirakçı tapma mexanizmini yalnız şəxsi məhəllə şəbəkələrinə buraxmaq əvəzinə DTKS qeydləri ilə çoxölçülü yoxsulluq göstəricilərinin RT/RW səviyyəsində xəritələşdirilə biləcəyini müzakirə edir.

Bu təklifin məntiqi belədir: sosial yardım məlumatları məkan üzrə xəritələşdirilə bilsə, yoxsulluq sıxlığı yüksək olduğu halda proqramda iştirakı aşağı olan məhəllələr görünə bilər və məlumatlandırma fəaliyyəti birbaşa həmin ərazilərə yönəldilə bilər.

Tədqiqat belə GIS sistemini qurmamış və ya sınaqdan keçirməmişdir. “Precision outreach” mövcud araşdırmanın sahə tətbiqi deyil, gələcək proqram dizaynı üçün təklifdir.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

Tədqiqat dizaynı

Tədqiqatda qualitative descriptive design, yəni keyfiyyət təsviri dizayn istifadə edilmişdir. Məqsəd proqramı yüksək səviyyəli abstrakt nəzəriyyə vasitəsilə izah etməkdən çox, tətbiqin real işləmə qaydasını ətraflı təsvir etməkdir.

Tədqiqat üç əsas sahəyə yönəlmişdir:

1. Proqramın necə tətbiq edilməsi: tərəfdaş təlim müəssisələri, təlim növləri, təlimçilər, obyektlər, təqvim, tədris metodu, dəstəklər və təlimdən sonra bacarıqlardan istifadə.
2. Tətbiqi dəstəkləyən və ya əngəlləyən daxili və xarici amillər.
3. Bu nəticələrdən Blitar City Social Service və tərəfdaşları üçün çıxarıla biləcək inkişaf təklifləri.

Altı məlumatverən kim idi?

Xəmir məmulatları/yaş tort proqramından ayrıca kurs iştirakçısı ilə müsahibə aparılmamışdır. Bu detal vacibdir; dörd təlim sahəsinin hamısı proqram təhlilinə daxil edilsə də, kurs iştirakçıları ilə müsahibələr üç təlim sahəsini təmsil edir.

Müsahibələr nə vaxt və harada keçirildi?

Yarı-strukturlaşdırılmış müsahibələr 16–29 May 2024 tarixləri arasında keçirilmişdir. Müsahibə yerlərinə Blitar City Social Service ofisi, tərəfdaş təlim müəssisəsi və kurs iştirakçılarının evləri daxil olmuşdur.

Müsahibələrdən əvvəl iştirakçılara tədqiqatın məqsədi və onların söylədiklərinin necə istifadə olunacağı izah edilmiş; iştirak və səs yazısı üçün şifahi məlumatlandırılmış razılıq alınmışdır.

Vəzifəli şəxslər və təlimçilər mənbədə yalnız vəzifələri ilə, kurs iştirakçıları isə təlim növləri ilə müəyyən edilmiş; şəxsi adlar dərc edilməmişdir.

Müşahidə niyə 2023 proqramını birbaşa təmsil etmir?

2023 proqramının kurs iştirakçıları tədqiqatın sahə işi başlamazdan əvvəl təlimlərini tamamlamışdılar. Buna görə May 2024-də aparılan müşahidə tərəfdaş təlim müəssisələrinin həmin tarixdə keçirdiyi təlim sessiyalarına yönəlmişdir.

Bu vəziyyət metodoloji baxımdan vacibdir. Tədqiqatçı 2023 qrupunun sinifdaxili davranışını geriyə dönük olaraq birbaşa müşahidə etməmişdir. 2023 proqramının necə həyata keçirildiyinə dair əsas sübut müsahibələr və proqram sənədləridir; 2024 müşahidəsi isə təlim müəssisələrinin tədris praktikasını dəstəkləyici şəkildə yoxlayır.

Miles–Huberman İnteraktiv Təhlil Modeli Bu Tədqiqatda Necə İstifadə Edildi?

Miles–Huberman interaktiv təhlil modeli bu tədqiqatda məlumat toplama, müvafiq məlumatın ixtisar edilməsi, nəticələrin təşkil olunub görünən hala gətirilməsi və nəticələrin formalaşdırılıb yoxlanılması proseslərinin təkistiqamətli sıra deyil, bir-birini təkrar-təkrar qidalandıran təhlil dövrəsi kimi aparılmasını ifadə edir.

Mənbələr arasında üçbucaqlaşdırma necə aparıldı?

Tədqiqat yalnız kurs iştirakçıları ilə müsahibələrə və ya yalnız inzibati sənədlərə əsaslanmır. Tədqiqatçı müsahibə söyləntilərini müşahidə qeydləri və proqram sənədləri ilə müqayisə edərək fərqli mənbələrin eyni tətbiq xüsusiyyətini dəstəkləyib-dəstəkləmədiyini yoxlamışdır.

İlkin məlumatlar altı məlumatverənlə müsahibələrdən və təlim məkanlarındakı müşahidələrdən əldə edilmişdir. İkinci dərəcəli məlumatlara proqram fəaliyyət hesabatları, Blitar Bələdiyyə Başçılığının qaydaları, Sosial Xidmətlərin yoxsul ev təsərrüfatı qeydləri və BPS Blitar statistik illiyi daxil olmuşdur.

Proqramın tətbiqində yeddi əsas komponent

Mənbənin nəticələr bölməsində proqramın tətbiqi yeddi əsas komponent üzrə izah edilir:

1. təlim müəssisələri,
2. təklif olunan təlim növləri,
3. təlimçilər,
4. obyektlər və infrastruktur,
5. təlim təqvimi,
6. tədris metodu,
7. iştirakçılara göstərilən dövlət dəstəyi.

Dəstəkləyici amillər

Əngəlləyici amillər

Mənbə iki böyük maneə qrupunu ayırır.

Daxili/inzibati maneə: Proqramın elan edilməsi və inzibati iş axını həmişə kifayət qədər uyğun şəkildə irəliləməmiş; təlimə az qalmış iştirakçı dəyişiklikləri və imtinalar baş vermişdir.

Xarici/məkan maneəsi: Yoxsul ev təsərrüfatlarının gündəlik dolanışıq rutinləri, təlim mərkəzinə məsafə və təlimə ayıracaqları vaxtın iqtisadi xərci iştirakı çətinləşdirə bilər.

İkinci mexanizm xüsusilə ehtiyatla şərh edilməlidir. Mənbə proqramdan çəkilən şəxslərin real səbəblərini birbaşa toplamamış və buna görə məsafə/alternativ xərc izahını sınaqdan keçirilməli şərh kimi təqdim etmişdir.

Təlim materiallarının uyğunluğu

Mənbə təlim materiallarının hər təlim növünə uyğunlaşdırıldığını bildirir. Eyni material və tədris quruluşu bütün proqramlara mexaniki şəkildə tətbiq edilməmişdir.

Proqram rəhbərinin aktardığı fikirdə təlim məzmununun iştirakçının ehtiyaclarına uyğun qurulması və iqtisadi müstəqilliyi dəstəkləməsi məqsədi vurğulanır.

Lakin tədqiqatda təlim məzmununa müstəqil ekspert rubrikası ilə kəmiyyət keyfiyyət balı verilməmişdir. “Uyğun material” nəticəsi inzibati müsahibəyə və proqram müşahidələrinə əsaslanan keyfiyyət qiymətləndirməsidir.

Tədrisin keyfiyyəti

Müsahibə edilən kurs iştirakçıları təlimçilərin izahlarını anlaşılan, münasibətlərini dəstəkləyici və sahə təcrübələrini kifayət qədər hesab etmişdir. Tədqiqatçı bu nəticələri təlim müəssisələrinin peşəkar sahə biliyi və təlimçi seçimi ilə əlaqələndirir.

Lakin tədrisin keyfiyyəti standartlaşdırılmış şagird nailiyyət testi, müstəqil sinif müşahidə rubrikası və ya müqayisəli nəzarət qrupu ilə ölçülməmişdir. Nəticə iştirakçı təcrübəsinə və tədqiqatçının sahə müşahidəsinə əsaslanır.

İştirakçı davamlılığı

Proqramın ən görünən tətbiq problemlərindən biri qeydiyyatdan keçmiş şəxslərin bəzilərinin təlim başlamazdan az əvvəl çəkilməsidir. Dövlət büdcəsi və yer sayı əvvəlcədən planlaşdırıldığı üçün bu vəziyyət qurumdan qısa müddətdə yeni iştirakçılar tapmağı tələb etmişdir.

Mənbə bu problemin yalnız “iştirakçı intizamı” kimi oxunmamasını təklif edir. Yoxsul ev təsərrüfatlarının gündəlik iş və gəlir strategiyaları ilə sabit təlim proqramı arasında uyğunsuzluq ola bilər.

Təlimdən sonrakı izləmə niyə vacibdir?

Proqramın son sosial məqsədi iştirakçıların yalnız kursu bitirməsi deyil, iqtisadi cəhətdən daha müstəqil olmasıdır. Buna görə təlim bitən kimi proqramın real uğuru barədə qəti nəticəyə gəlmək mümkün deyil.

Mənbə kurs iştirakçılarının təlimdən sonra nə etdiyinin sistemli şəkildə izlənməli olduğunu müdafiə edir. Xüsusilə iştirakçının öyrəndiyi peşədən istifadə edib-etmədiyi, gəlir yaradıb-yaratmadığı və sosial yardım sistemindəki statusunun dəyişib-dəyişmədiyi uzunmüddətli məlumat tələb edir.

Bu Tədqiqat Peşə Təliminin Gəliri Artırdığını və ya Yoxsulluğu Azaltdığını Sübut Edirmi?

Xeyr. Tədqiqat iştirakçıların bilik və təcrübə qazandıqlarını düşündüklərini və bəzi kurs iştirakçılarının öyrəndiklərini gələcəkdə gəlir yaratmaq üçün istifadə etməyə ümid etdiklərini göstərir; lakin təlimdən sonrakı gəlir, məşğulluq, biznes qurma, yoxsulluq vəziyyəti və ya DTKS-dən çıxış ölçülmədiyi üçün iqtisadi təsir sübut edilməmişdir.

Tədqiqatın dəstəklədiyi nəticələr

• 2023 proqramı dörd peşə təlimi sahəsindən ibarət olmuşdur.
• Təlimlər peşəkar tərəfdaş müəssisələrdə və təcrübəli təlimçilərlə həyata keçirilmişdir.
• İştirakçılardan təlim haqqı alınmamışdır.
• Nəqliyyat, qida və təlim vasitələri ilə bağlı dövlət dəstəyi göstərilmişdir.
• Müsahibə edilən təlimçi tədris modelini təxminən %20 nəzəriyyə və %80 praktika kimi təsvir etmişdir.
• Müsahibə edilən kurs iştirakçıları praktikaya yönəlmiş tədrisi və təlimçiləri müsbət qiymətləndirmişdir.
• İştirakçı tapma prosesində RT/RW və PKH şəbəkələri mühüm rol oynamışdır.
• Qeydiyyatdan keçmiş bəzi iştirakçılar təlim başlamazdan az əvvəl çəkilmişdir.
• 2023 təlim qrupunun hamısı qadınlardan ibarət olmuşdur.
• Təlim növü ilə bəzi iştirakçıların şəxsi maraqları arasında uyğunsuzluğun ola bildiyi bildirilmişdir.
• Mənbə daha geniş elan kanalları, məkan hədəfləndirməsi, maraq sahəsinə uyğun təlim seçimi, bazar/məkan mühakiməsi və təlimdən sonrakı izləməni təklif edir.

Tədqiqatın dəstəkləmədiyi nəticələr

• Proqramın iştirakçıların gəlirini artırdığı sübut edilməmişdir.
• Proqramın yoxsulluğu azaltdığı kəmiyyət baxımından ölçülməmişdir.
• İştirakçıların iş tapma nisbəti bildirilməmişdir.
• Neçə şəxsin biznes açdığı ölçülməmişdir.
• İştirakçıların DTKS-dən çıxdığı göstərilməmişdir.
• Proqramdan çəkilən şəxslərin niyə çəkildiyi birbaşa müsahibə ilə müəyyən edilməmişdir.
• Məsafənin çəkilməyə səbəb olduğu eksperimental şəkildə sübut edilməmişdir.
• %80 praktika nisbətinin başqa tədris nisbətlərindən üstün olduğu nəzarətli eksperimentlə göstərilməmişdir.
• Dörd təlim sahəsinin Blitarın ən gəlirli peşələri olduğu bazar məlumatları ilə sübut edilməmişdir.
• GIS əsaslı precision outreach sistemi bu tədqiqatda tətbiq və sınaqdan keçirilməmişdir.
• Kişi iştirakçılar olmadığı üçün gender müqayisəsi aparıla bilməz.

Mənbənin təklif etdiyi inkişaflar

1. Elanı məkan vəzifəsi kimi nəzərdən keçirmək: DTKS və yoxsulluq qeydlərini məhəllə səviyyəsində qiymətləndirmək; yalnız RT/RW şəxsi şəbəkələrindən asılı qalmadan sosial media, qəzet, radio və birbaşa məlumatlandırma kimi kanallardan istifadə etmək.

2. Təlim növünü iştirakçının marağı və yerli bazarla uyğunlaşdırmaq: Şəxsə yalnız mövcud boş yeri vermək əvəzinə onun marağını, bacarıq seçimlərini və yerli iqtisadi tələbi qiymətləndirmək.

3. Kurikuluma əsas məkan bazar düşüncəsi əlavə etmək: Müştərinin, tələbin, təchizatçının və satış nöqtəsinin harada olduğunu düşünməyi texniki bacarıqla əlaqələndirmək.

4. Təlimdən sonra izləmə aparmaq: İştirakçının öyrəndiyi bacarıqdan istifadə edib-etmədiyini və iqtisadi vəziyyətinin həqiqətən dəyişib-dəyişmədiyini uzunmüddətli izləmək.

5. Təlim spektrini genişləndirmək: 2023 qrupunun tamamilə qadınlardan ibarət olması və təlimlərin çoxunun ev əsaslı işlərə yönəlməsi səbəbindən fərqli iştirakçı profillərini cəlb edə biləcək əlavə peşə sahələrini qiymətləndirmək.

Tədqiqatın əsas məhdudiyyətləri

Yalnız altı məlumatverən: Nəticələr iki bələdiyyə əməkdaşı, bir təlimçi və üç kurs iştirakçısının söyləntiləri ilə məhdudlaşır.

Tək şəhər: Tədqiqat Blitar City kontekstindədir. Digər İndoneziya şəhərlərində və ya başqa ölkələrdə eyni tətbiq quruluşunun olacağı fərz edilə bilməz.

2023 proqramının birbaşa müşahidə edilməməsi: 2023 kurs iştirakçıları sahə işi başlamazdan əvvəl təlimlərini bitirmişdir; 2024 müşahidələri tərəfdaş təlim müəssisələrinin sonrakı sessiyalarına aiddir.

Təlimdən sonrakı gəlir məlumatının olmaması: İqtisadi nəticə və yoxsulluqdan çıxış ölçülməmişdir.

Proqramdan çəkilən şəxslərin fikirlərinin olmaması: Əlçatanlıq maneələrinin ən birbaşa təcrübəsini yaşaya biləcək qrup tədqiqatda təmsil olunmamışdır.

Kişi iştirakçının olmaması: 2023 qrupunun tamamilə qadınlardan ibarət olması gender müzakirəsini əhəmiyyətli edir; lakin kişilərin niyə proqrama qatılmadığı araşdırılmamışdır.

İştirakçı seçiminin şəbəkədən asılılığı: RT/RW və PKH vasitəsilə proqramdan xəbər tutan şəxslər araşdırıla bilmişdir; məlumatı heç almayan ev təsərrüfatlarının kim olduğu mövcud məlumatlardan bilinmir.

Uzunmüddətli izləmə çatışmazlığı: İştirakçıların bir il və ya daha uzun müddət sonra öyrəndikləri bacarıqdan istifadə edib-etmədikləri məlum deyil.

Gələcək tədqiqatlar üçün mənbənin təklifi

Mənbə kurs iştirakçılarının uzunmüddətli izlənməsini, proqramdan çəkilən şəxslərin fikirlərinin toplanmasını, iştirakçı qrupunun daha geniş DTKS əhalisi ilə məhəllə səviyyəsində müqayisə edilməsini və fərqli iştirakçı profillərinə çatan proqramların araşdırılmasını təklif edir.

Bu cür tədqiqatlar hazırkı araşdırmanın cavablandıra bilmədiyi əsas suala yaxınlaşa bilər: “Yaxşı həyata keçirilən qısamüddətli peşə təlimi həqiqətən kimlərə çatır və bacarıq təlimi hansı şərtlərdə uzunmüddətli iqtisadi hərəkətliliyə çevrilir?”

Mənbə və Metod Qeydi

Orijinal başlıq: Beyond the Classroom, Within Reach? Outreach, Access, and Place-Based Learning in a Municipal Vocational Program for the Urban Poor in Indonesia

Müəllif: Muhammad Izzuddin Al-Qosam.

Müəllif sırası: Tək müəllifli tədqiqatdır.

Bərabər töhfə: Tək müəllifli olduğuna görə bərabər töhfə/bərabər birinci müəllif vəziyyəti yoxdur.

Məsul müəllif: Muhammad Izzuddin Al-Qosam; PDF-də corresponding-author işarəsi müəllifə verilmişdir.

Afiliasiya: State Vocational High School 8 Malang, Malang, Indonesia.

Jurnal: Future Space: Studies in Geo-Education.

Nəşriyyatçı: CV Bumi Spasial / Bumi Spasial.

Cild / nömrə: Vol. 03 No. 04 (2026).

Səhifələr: 519–535.

DOI: 10.69877/fssge.v3i4.121.

Rəsmi DOI bağlantısı: https://doi.org/10.69877/fssge.v3i4.121

Məqalənin göndərilmə tarixi: 29 Yanvar 2026.

Reviziyanın yüklənmə tarixi: 7 Avqust 2026.

Yekun qəbul tarixi: 30 Sentyabr 2026.

Biblioqrafik indeks üzrə nəşr tarixi: Garuda qeydi 7 Oktyabr 2026 tarixini verir.

Mənbə növü: Scientific Paper; keyfiyyət təsviri sahə tədqiqatı.

Rəy prosesi: Future Space: Studies in Geo-Education DOAJ qeydində double-anonymous peer review istifadə edən jurnal kimi siyahıya alınır.

Lisenziya: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). PDF-nin ilk səhifəsində açıq şəkildə göstərilmişdir.

Tədqiqat konteksti: Blitar City Social Service tərəfindən əmək qabiliyyətli yaşda olan yoxsul sakinlər üçün həyata keçirilən 2023 peşə bacarığı təlimi proqramı.

Əsas tədqiqat sahələri: Proqramın tətbiqi; dəstəkləyici və əngəlləyici amillər; Social Service və tərəfdaş təlim müəssisələri üçün inkişaf təklifləri.

Nümunə / məlumatverənlər: Məqsədli seçilmiş altı məlumatverən: iki Social Service əməkdaşı, bir tərəfdaş müəssisə təlimçisi və üç kurs iştirakçısı.

Kurs iştirakçıları ilə müsahibə sahələri: Tikiş, emal olunmuş zəncəfil və kosmetologiya. Xəmir məmulatları/yaş tort proqramından bir kurs iştirakçısı altı məlumatverən arasında yer almamışdır.

Məlumat toplama: Yarı-strukturlaşdırılmış müsahibələr, təlim məkanlarında sahə müşahidəsi, proqram sənədləri və dəstəkləyici ədəbiyyat.

Müsahibə dövrü: 16–29 May 2024.

Müsahibə yerləri: Blitar City Social Service ofisi, tərəfdaş təlim müəssisəsi və kurs iştirakçılarının evləri.

Razılıq: Mənbə müsahibələrdən əvvəl tədqiqatın məqsədi və məlumatların istifadəsi barədə məlumat verildiyini və iştirakla səs yazısı üçün şifahi məlumatlandırılmış razılıq alındığını bildirir.

İnstitusional etika komitəsi: PDF-də ayrıca etika komitəsi/IRB adı və ya təsdiq nömrəsi bildirilməmişdir. Verianla bu məlumatı uydurmur.

Təhlil: Miles və Hubermanın interaktiv modeli; məlumat toplama, məlumatın ixtisar edilməsi, məlumatın təqdim edilməsi və nəticə çıxarma/yoxlama prosesləri.

Üçbucaqlaşdırma: Müsahibə söyləntilərinin, müşahidə qeydlərinin və proqram sənədlərinin müqayisəsi.

2023 proqramına dair müşahidə məhdudiyyəti: 2023 kurs iştirakçıları tədqiqatın sahə işi başlamazdan əvvəl proqramı bitirdiyi üçün May 2024 müşahidələri tərəfdaş müəssisələrin daha sonrakı sessiyalarında aparılmışdır. 2023 proqramının təsviri əsasən müsahibələrə və sənədlərə söykənir.

Təlim növləri: Tikiş; emal olunmuş zəncəfil; makiyaj və gözəllik/kosmetologiya; emal olunmuş xəmir məmulatları və yaş tort istehsalı.

Təlim müddətləri: Tikiş 30 gün; zəncəfil emalı 7 gün; kosmetologiya 10 gün; xəmir məmulatları/yaş tort 10 gün. Təlimlər Bazar ertəsi–Şənbə, 08.00–12.00 kimi bildirilmişdir.

Tədris nisbəti: Müsahibə edilən təlimçinin izahına görə təxminən %20 nəzəriyyə / %80 praktika. Bu nisbət eksperimental şəkildə optimallaşdırılmamış və ya başqa nisbətlərlə müqayisə edilməmişdir.

İştirakçı dəstəyi: Pulsuz təlim; nəqliyyat pulu, qida/yemək və təlim vasitələri ilə bağlı dəstək.

Maliyyələşdirmə: Məqalənin sonunda ayrıca tədqiqat maliyyələşdirilməsi bəyanatı yoxdur. Proqramın özünün regional dövlət büdcəsindən dəstəkləndiyi mənbənin nəticələrində bildirilir; bu, tədqiqat məqaləsinin maliyyələşdirilməsi ilə eyni şey deyil.

Maraqlar toqquşması: PDF-də ayrıca maraqlar toqquşması bəyanatı yoxdur.

Məlumatların əlçatanlığı: PDF-də ayrıca Data Availability Statement yoxdur.

Müəllif töhfələri: Tək müəllifli məqalədir; ayrıca CRediT töhfə bəyanatı yoxdur.

Düstur və statistika qeydi: Tədqiqatda mərkəzi riyazi düstur, hipotez testi, p dəyəri, güvən intervalı və ya təsir ölçüsü bildirilməmişdir. Buna görə Verianla mənbədən kənar statistika və ya tənlik yaratmamışdır.

Əsas metodoloji məhdudiyyət: Tədqiqat altı məlumatverən və tək şəhər konteksti ilə məhdud keyfiyyət tədqiqatıdır; proqramın iqtisadi təsirini ölçən nəzarətli və ya uzunmüddətli təsir qiymətləndirməsi deyil.

Əsas təsir məhdudiyyəti: İştirakçıların bilik və təcrübə qazandıqlarını deməsi, gəlirlərinin və ya iqtisadi vəziyyətlərinin həqiqətən yaxşılaşdığını göstərən məlumat deyil.

Məkan şərhi məhdudiyyəti: Məsafə, alternativ xərc və məlumat şəbəkəsi bərabərsizliyi proqramın əlçatanlığına dair mənbə ilə dəstəklənən şərhlərdir; proqrama qatılmayan və ya proqramdan çəkilən ev təsərrüfatları ilə birbaşa sınaqdan keçirilməmişdir.

Gender şərhi məhdudiyyəti: 2023 qrupunun hamısı qadınlardan ibarətdir; lakin kişilərin qatılmamasının səbəbi və qadın/kişi nəticə fərqləri bu tədqiqat tərəfindən ölçülməmişdir.