Həqiqi Mənlik (True Self), bu tədqiqatın konseptual çərçivəsində insanın həqiqətən özündə olduğunu düşündüyü, psixoloji baxımdan özü üçün mərkəzi əhəmiyyət daşıyan, lakin sosial gözləntilər, mühakimə olunmaq narahatlığı və ya kontekstual məhdudiyyətlər səbəbindən üz-üzə həyatda hər zaman ifadə edə bilmədiyi xüsusiyyət və qabiliyyətləri təsvir edən mənlik ölçüsüdür. Tədqiqat Sosial Şəbəkə Saytlarının (Social Networking Sites, SNSs) bu xüsusiyyətlərin açıqlanması üçün necə bir mühit yaratdığını; xüsusilə sosial şəbəkələrdə keçirilən vaxt, qavranılan nəzarət və həmyaşıdların özünü açıqlama davranışları ilə əlaqəli şəkildə araşdırır. Tədqiqat Egey Universiteti və Pire Universitetinin müxtəlif bölmələrindən sosial mediadan istifadə edən 121 bakalavr, magistr və doktorant tələbə ilə yunan dilində aparılmış strukturlaşdırılmış müsahibələrə əsaslanır. Nəticələr sosial şəbəkələrdə daha çox vaxt keçirməyin müxtəlif özünü açıqlama davranışları, platforma mühitinə tanışlıq və həmyaşıd təsiri ilə müsbət əlaqələr göstərdiyini ortaya qoyur. Bununla belə, tədqiqat kəsiyəvi və korrelyasion olduğuna görə daha uzun sosial media istifadəsinin bu davranışlara səbəb olduğunu sübut etmir.

Tədqiqatın mərkəzindəki fərq kimlik təqdimatı ilə Həqiqi Mənliyin açıqlanması arasındadır. Kimlik təqdimatı insanın sosial rollarını, ideallaşdırılmış obrazını və ya müəyyən auditoriyaya göstərmək istədiyi xüsusiyyətlərini tənzimləyərək təqdim etməsini əhatə edə bilər. Həqiqi Mənliyin açıqlanması isə insan üçün mənalı olan, lakin oflayn münasibətlərdə kifayət qədər ifadə edə bilmədiyi xüsusiyyətlərin görünən hala gəlməsini ifadə edir. Tədqiqatçılar sosial şəbəkə istifadəsini yalnız onlayn “persona” qurma prosesi kimi qiymətləndirmək əvəzinə, bəzi istifadəçilər üçün daha dərin şəxsi xüsusiyyətlərin ifadə və təsdiqlənmə sahəsi kimi nəzərdən keçirirlər.

Ən ardıcıl nəticə sosial şəbəkələrdə keçirilən vaxt ilə bağlıdır. Daha çox vaxt keçirən iştirakçılar gündəlik həyatdan məzmun paylaşımı, müəyyən Həqiqi Mənlik ifadələri və həmyaşıdların özünü açıqlama davranışlarından təsirlənmə mövzularında daha yüksək göstəricilər bildirmişlər. Yaş isə sosial şəbəkələrdə keçirilən vaxtla mənfi əlaqəlidir; daha gənc iştirakçılar ümumilikdə daha uzun müddət onlayn qalmışdır. Cinsiyyət və təhsil səviyyəsi baxımından araşdırılan əsas dəyişənlərin əksəriyyətində əhəmiyyətli fərq aşkarlanmamışdır.

Tədqiqatın çıxış nöqtəsi: məxfilik narahatlığına baxmayaraq insanlar niyə özlərini açıqlayırlar?

Sosial şəbəkələrdə şəxsi məlumat paylaşımı ilə bağlı əsas problemlərdən biri insanların məxfilik barədə narahat olduqlarını bildirmələrinə baxmayaraq şəxsi məlumatlarını paylaşmağa davam etmələridir. Ədəbiyyatda bu uyğunsuzluq adətən məxfilik paradoksu kimi nəzərdən keçirilir. Risk qavrayışı, məxfilik fərqindəliyi, qavranılan nəzarət, platformaya etimad və sosial təsir kimi dəyişənlər insanların hansı şərtlərdə məlumat paylaşa biləcəyini izah edə bilər; lakin tədqiqatçılara görə bunlar insanın niyə getdikcə daha şəxsi və psixoloji baxımdan mənalı məlumatları açıqlamaq istədiyini təkbaşına izah etmək üçün yetərli olmaya bilər.

Tədqiqat bu nöqtədə ədəbiyyatda tez-tez bir-biri ilə qarışdırılan kimlik və Mənlik anlayışlarını ayırmağa çalışır. İnsanın tələbə, işçi, valideyn və ya dost kimi sosial rolları; ideallaşdırılmış onlayn obrazı və müəyyən auditoriya üçün tərtib etdiyi profil tədqiqatçıların çərçivəsində Mənliyin bütövlükdə sinonimi kimi qəbul edilmir.

Həqiqi Mənlik Nədir?

Həqiqi Mənlik tədqiqatda insanın həqiqətən özündə olduğunu düşündüyü və özünəhörmətlə əlaqəli mərkəzi şəxsiyyət xüsusiyyətləri və qabiliyyətləri kimi müəyyən edilən, lakin sosial və ya kontekstual məhdudiyyətlər səbəbindən real həyatda açıqlanması çətinləşə bilən mənlik ölçüsüdür. Tədqiqatçılar bu anlayışı ideal, mümkün və ya yalnız sosial şəkildə nümayiş etdirilən kimliklərdən ayıraraq onlayn özünü açıqlamanın daha dərin psixoloji motivasiyasını araşdırmaq üçün istifadə edirlər.

Tədqiqatın nəzəri müzakirəsi Rogers-in Həqiqi Mənlik yanaşmasını, mənlik təsdiqi nəzəriyyəsini və onlayn özünü təqdimetmə ədəbiyyatını bir araya gətirir. Əsas fikir budur ki, insan yalnız başqalarına müsbət görünmək istəmir; eyni zamanda özü üçün həqiqi və vacib hesab etdiyi xüsusiyyətlərin başqaları tərəfindən görülməsini və tanınmasını istəyə bilər.

Mənlik təsdiqi, insanın başqaları tərəfindən öz mənlik qavrayışı ilə uyğun şəkildə görülmək və tanınmaq motivasiyasıdır. Bu baxımdan sosial şəbəkələrin seçici paylaşım, mesajı göndərməzdən əvvəl redaktə edə bilmə, hədəf auditoriyanı qismən seçə bilmə və üz-üzə ünsiyyətin ani təzyiqini azalda bilmə kimi xüsusiyyətləri oflayn mühitdə ifadə edilməsi çətin olan bəzi xüsusiyyətlərin ortaya qoyulmasını asanlaşdıra bilər.

Kimlik təqdimatı ilə Həqiqi Mənliyin açıqlanması eyni şey deyil

Tədqiqatın mühüm konseptual töhfələrindən biri bu fərqdir. İstifadəçi sosial media profilində ideallaşdırılmış görünüş yarada, müxtəlif sosial rolları ön plana çıxara və ya auditoriyanın gözləntilərinə görə məzmun seçə bilər. Bunlar kimlik təqdimatı və təəssüratın idarə olunması ilə əlaqəlidir. Buna qarşılıq insan real həyatda mühakimə olunmaq və ya sosial təzyiq səbəbindən ifadə etməkdə çətinlik çəkdiyi, lakin özü üçün həqiqi hesab etdiyi bəzi xüsusiyyətləri də onlayn mühitdə açıqlaya bilər.

Beləliklə, tədqiqatçılar sosial şəbəkələri nə yalnız “saxta kimlik istehsalı sahəsi”, nə də avtomatik olaraq “daha həqiqi şəxsiyyət sahəsi” kimi müəyyənləşdirirlər. Eyni mühitdə ideallaşdırılmış kimlik təqdimatı ilə daha autentik özünü açıqlama formaları birlikdə mövcud ola bilər.

Nəzarət paradoksu

İstifadəçilərin məzmunlarının kimlərə göstəriləcəyini, nə vaxt paylaşılacağını və ya hansı məlumatların profildə qalacağını seçə bilməsi nəzarət hissi yarada bilər. Əvvəlki tədqiqatlar insanın nəzarət sahibi olduğunu hiss etməsinin risk qavrayışını azalda biləcəyini və bəzi hallarda daha çox məlumat açıqlamağı asanlaşdıra biləcəyini göstərmişdir.

Bu tədqiqatda da qavranılan nəzarətlə açıqlama arasında müsbət əlaqələr tapılmışdır. Lakin tədqiqatçıların xüsusilə vurğuladığı məqam nəzarət ilə məxfiliyin eyni dəyişən olmamasıdır. İstifadəçi məxfiliyindən narahat ola-ola məzmun üzərində müəyyən nəzarət hiss etdikdə yenə də özünü açıqlaya bilər.

Sosial Şəbəkələrdə Keçirilən Vaxt Niyə Əhəmiyyətlidir?

Sosial şəbəkələrdə keçirilən vaxt tədqiqatda Həqiqi Mənliyin açıqlanması, gündəlik paylaşım davranışları, qavranılan nəzarətin bəzi ölçüləri və həmyaşıd təsiri ilə ən ardıcıl şəkildə əlaqəli kontekstual dəyişəndir. Tədqiqatçılar bu əlaqəni zaman keçdikcə platforma mühitinin daha tanış hala gəlməsi, platformaya xas sosial normaların mənimsənilməsi və özünü açıqlamanın daha adi davranış kimi qavranılması ilə izah edirlər; lakin kəsiyəvi dizayn bu prosesin səbəb istiqamətini müəyyən etməyə imkan vermir.

Bu məqam tədqiqatın “zamansal qərqolma” və ya temporal immersion düşüncəsinin mərkəzindədir. İstifadəçi platformada daha çox vaxt keçirdikcə platforma yalnız xarici ünsiyyət vasitəsi olmaqdan çıxaraq gündəlik sosial həyatın tanış hissəsi kimi yaşana bilər. Bu tanışlıq məzmun yaratmaq və özünü ifadə etmək üzərindəki psixoloji həddi azalda bilər.

Bunun əks istiqamətinin də mümkün olduğu unudulmamalıdır: özünü onlayn mühitdə daha rahat ifadə edən şəxslər başlanğıcdan etibarən sosial şəbəkələrdə daha çox vaxt keçirə bilərlər. Tədqiqatın dizaynı bu iki ehtimalı bir-birindən ayıra bilmir.

Həmyaşıd davranışı və sosial normallaşma

Tədqiqat dostların özləri haqqında məlumat paylaşmasının istifadəçilərin öz açıqlama davranışları ilə əlaqəli olduğunu da göstərir. Başqalarının müəyyən növ məzmunları müntəzəm paylaşması istifadəçinin “bu mühitdə bunu paylaşmaq normal və ya təhlükəsizdir” şəklindəki qavrayışını gücləndirə bilər.

Bu proses yalnız birbaşa sosial təzyiq kimi şərh edilmir. Tədqiqatçıların çərçivəsində həmyaşıd davranışları zamanla platformanın paylaşım normalarının öyrənildiyi sosial istinad sistemi kimi işləyə bilər. İstifadəçi başqalarının paylaşım davranışlarını müşahidə etdikcə öz davranışını bu mühitin normalarına uyğunlaşdıra bilər.

Dörd tədqiqat hipotezi

1. Hipotez 1: Sosial şəbəkələrdə daha yüksək iştirak səviyyəsinin Həqiqi Mənliyin bəzi tərəflərini açıqlamaqla müsbət əlaqəli olması.
2. Hipotez 2: Şəxsi məlumat açıqlaması üzərində daha yüksək qavranılan nəzarətin Həqiqi Mənliyi açıqlamaq istəyi ilə müsbət əlaqəli olması.
3. Hipotez 3: Həmyaşıdların sosial şəbəkələrdəki özünü açıqlama səviyyəsinin istifadəçinin özünü açıqlama davranışı ilə əlaqəli olması.
4. Hipotez 4: Sosial şəbəkələrdə daha çox vaxt keçirməyin Həqiqi Mənliyin bəzi tərəflərini açıqlama ehtimalı ilə əlaqəli olması.

Müəlliflər nəticə bölməsində dörd hipotezin də ümumilikdə dəstəkləndiyini bildirirlər. Bununla belə, “dəstəklənmə” ifadəsi eksperimental səbəblik demək deyil; dəstək tədqiqatda ölçülən özünəhesabat dəyişənləri arasındakı statistik əlaqələr əsasında qiymətləndirilmişdir.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

Nümunə və məlumat toplama

Tədqiqatda Egey Universiteti və Pire Universitetinin müxtəlif bölmələrindən cəmi 121 bakalavr, magistr və doktorant tələbə iştirak etmişdir. Müsahibə planlaşdırılmazdan əvvəl iştirakçılardan ən azı bir sosial media hesabına sahib olub-olmadıqları soruşulmuş; sosial media tətbiqlərindən istifadə etmədiyini bildirən şəxslər nümunəyə daxil edilməmişdir.

Məlumat toplama strukturlaşdırılmış müsahibə yolu ilə həyata keçirilmiş və bütün müsahibələr yunan dilində aparılmışdır. İştirakçılara tədqiqatın məqsədi və proseduru izah edilmiş, məlumatlandırılmış razılıq alınmış və iştirakın akademik məcburiyyət və ya təşviq içərmədiyi bildirilmişdir. Cavablar anonim toplanmış və iştirakçılara istədikləri vaxt tədqiqatdan çıxa biləcəkləri bildirilmişdir.

Müsahibə vasitəsinin quruluşu

Strukturlaşdırılmış müsahibə üç əsas bölmədən ibarət olmuşdur. Birinci bölmə tədqiqatın əsas nəzəri dəyişənlərini ölçən dörd alt bölməyə ayrılmışdır:

• Sosial Şəbəkə Saytları Mənim Real Dünyam Kimi: 14 maddə. Həqiqi Mənlik ifadəsi ilə ideallaşdırılmış və ya rol əsaslı kimlik təqdimatını ayırmağa yönəlmiş maddələr ehtiva edir.
• Sosial Şəbəkə Saytlarında Fəaliyyətə Nəzarət və Həqiqi Mənlik: 6 maddə. Qavranılan nəzarət və məxfiliyin açıqlama davranışı ilə əlaqəsini araşdırır.
• Sosial Təsir və Həqiqi Mənlik: 6 maddə. Dostların paylaşım davranışlarının sosial norma və açıqlama həddi ilə əlaqəsini araşdırır.
• Məxfilik Pozuntuları və Həqiqi Mənlik: 4 maddə. Mümkün məxfilik risklərinin qavranılmasını nəzərdən keçirir; bu dəyişənlər məqalənin əsas statistik analizlərinin hamısında istifadə edilməmişdir.

Müsahibənin ikinci bölməsində sosial şəbəkədən istifadə formaları üçün 15 maddə, üçüncü bölməsində isə beş demoqrafik sual olmuşdur. Birinci əsas bölmənin ilk alt şkalasında cavablar 1="Heç vaxt" ilə 5="Həmişə" arasında, nəzarət, sosial təsir və məxfilik alt bölmələrində isə 1="Qətiyyən razı deyiləm" ilə 5="Tamamilə razıyam" arasında beşballı Likert şkalası ilə alınmışdır.

Statistik metod

Məlumatlar ordinal Likert ölçmələrindən ibarət olduğuna və normal paylanma fərziyyələrini ödəmədiyinə görə qeyri-parametrik metodlardan istifadə edilmişdir. Ordinal dəyişənlərlə sosial şəbəkələrdə keçirilən vaxt arasındakı əlaqələr Spearman sıra korrelyasiya əmsalı ilə, cinsiyyət qrupları arasındakı fərqlər isə Mann–Whitney U testi ilə qiymətləndirilmişdir. Statistik əhəmiyyətlilik həddi p<0.05 olaraq müəyyən edilmiş və analizlər IBM SPSS Statistics 23 ilə aparılmışdır.

Şkalaların daxili tutarlılığı

Bu dəyərlər xüsusilə iki və üç maddəlik qısa şkalalarda ehtiyatla şərh edilməlidir. Tədqiqatçılar da bütün sorğu maddələrini vahid birləşdirilmiş bal kimi istifadə etmək əvəzinə, hər hipotezin konseptual ölçüsü ilə birbaşa bağlı maddələri statistik analizə seçmişlər.

Həqiqi Mənliyin açıqlanması və sosial şəbəkələrdə keçirilən vaxt

Həqiqi Mənlik bölməsindəki əsas maddələrin mühüm hissəsində sosial şəbəkələrdə keçirilən vaxtla müsbət əlaqələr görülmüşdür. Məsələn:

Bu cədvəl sosial şəbəkələrdə keçirilən vaxtın bütün Həqiqi Mənlik maddələri ilə eyni gücdə əlaqəli olmadığını da göstərir. Buna görə nəticə “sosial mediada uzun müddət qalan hər kəs Həqiqi Mənliyini daha çox açıqlayır” şəklində şərh edilə bilməz.

Yaş dəyişəni baxımından Həqiqi Mənlik maddələrinin əksəriyyətində əhəmiyyətli əlaqə tapılmamışdır. İstisna A7 maddəsidir: “Sosial mediada özüm haqqında, real həyatda biri ilə danışarkən bu qədər asan paylaşa bilməyəcəyim şeyləri açıqladım” maddəsində yaşla ρ=-0.18, p=0.04 səviyyəsində zəif mənfi əlaqə tapılmışdır. Bu nəticə gənc iştirakçıların bu cür açıqlamaları bir qədər daha çox bildirdiyini göstərir.

Qavranılan nəzarət

Nəzarət ölçüsündə B4 maddəsi — istifadəçinin sosial mediada paylaşdığı məlumat üzərində tam nəzarətə malik olmadığı halda bu qədər çox şəxsi məlumat açıqlamayacağını bildirən maddə — sosial şəbəkələrdə keçirilən vaxtla müsbət əlaqə göstərmişdir. Mənbə Cədvəl 3-də əmsal ρ=0.26, p=0.004 kimi göstərildiyi halda, eyni nəticənin izah mətnində r=0.25, p=0.004 şəklində verildiyi görülür. Mənbə daxilindəki bu kiçik fərq burada düzəldilmədən qorunur.

Yaş ilə B2 və B4 nəzarət maddələri arasında mənfi əlaqələr görülmüş; gənc iştirakçılar bu maddələrlə daha yüksək razılıq bildirmişlər. Buna qarşılıq məxfilik narahatlığını təmsil edən B5 maddəsi nə yaşla, nə də sosial şəbəkələrdə keçirilən vaxtla əhəmiyyətli əlaqə göstərmişdir. Bu nəticə tədqiqatçıların nəzarət ilə məxfiliyi eyni oxun iki ucu kimi qiymətləndirməmək yanaşmasını dəstəkləyir.

Həmyaşıd təsiri

Həmyaşıd təsirini ölçən C1 maddəsi ilə sosial şəbəkələrdə keçirilən vaxt arasında ρ=0.288, p=0.002; dostların paylaşdıqlarından təsirlənərək şəxsin öz Həqiqi Mənliyinə aid daha çox tərəfi açıqlamasını ölçən C3 maddəsi ilə vaxt arasında isə ρ=0.466, p<0.001 əlaqə tapılmışdır.

C3 həmçinin yaşla ρ=-0.225, p=0.014 səviyyəsində mənfi əlaqə göstərmişdir. Başqa sözlə, daha gənc iştirakçılar dostlarının açıqlamalarından təsirləndiklərini daha yüksək səviyyədə bildirmişlər. Tədqiqat bu əlaqəni sosial modelləşdirmə və şəbəkə daxilindəki paylaşım normaları kontekstində şərh edir.

Gündəlik məzmun paylaşımı

Sosial şəbəkələrdə keçirilən vaxt yalnız Həqiqi Mənliklə bağlı maddələrlə deyil, daha ümumi gündəlik həyat paylaşımı ilə də müsbət əlaqəlidir.

Bu fərq vacibdir. Tədqiqatda gündəlik həyatla bağlı məzmunların Həqiqi Mənliyin daha seçici və psixoloji baxımdan daha dərin tərəflərindən daha tez-tez paylaşıldığı görülmüşdür. Tədqiqatçılar bunu özünü açıqlamanın tək səviyyəli deyil, qatlı proses olması kimi şərh edirlər: görünən və sosial kimlik paylaşımı ilə daha seçici Həqiqi Mənlik açıqlamaları eyni rəqəmsal mühitdə, lakin fərqli tezlik və intensivliklərdə ortaya çıxa bilər.

Yaş, cinsiyyət və təhsil

Sosial şəbəkələrdə keçirilən vaxtla yaş arasında ρ=-0.36, p<0.001 səviyyəsində orta böyüklükdə mənfi əlaqə bildirilmişdir; gənc iştirakçılar daha çox vaxt keçirmişdir. Təhsil səviyyəsi ilə sosial şəbəkələrdə keçirilən vaxt arasındakı əlaqə əhəmiyyətli deyil. Cinsiyyət qrupları baxımından da araşdırılan əsas sosial şəbəkə istifadəsi və özünü açıqlama dəyişənlərində əhəmiyyətli fərqlər bildirilməmişdir.

Bu Tədqiqat Sosial Media İstifadəsinin Həqiqi Mənliyin Açıqlanmasına Səbəb Olduğunu Göstərirmi?

Xeyr. Tədqiqat kəsiyəvi müsahibə məlumatlarından və korrelyasiya analizlərindən istifadə edir; buna görə sosial şəbəkələrdə daha çox vaxt keçirməyin Həqiqi Mənliyin açıqlanmasını artırdığına dair səbəb-nəticə nəticəsi çıxarıla bilməz. Nəticələr yalnız araşdırılan 121 nəfərlik tələbə nümunəsində vaxt, qavranılan nəzarət, həmyaşıd təsiri və müxtəlif özünü açıqlama göstəricilərinin birlikdə dəyişdiyini göstərir.

Tədqiqatın dəstəklədiyi nəticələr

• Sosial şəbəkə mühitləri bəzi istifadəçilərin oflayn mühitdə ifadə etməkdə çətinlik çəkdiyi xüsusiyyətlərini açıqlamasına imkan verə bilər.
• Sosial şəbəkələrdə keçirilən vaxt araşdırılan bir çox özünü açıqlama və gündəlik paylaşım göstəricisi ilə müsbət əlaqəlidir.
• Həmyaşıdların özünü açıqlama davranışı istifadəçinin öz açıqlama davranışı ilə əlaqəlidir.
• Qavranılan nəzarətin bəzi ölçüləri özünü açıqlama ilə müsbət əlaqəlidir.
• Məxfilik narahatlığı ilə qavranılan nəzarətin eyni psixoloji proses kimi qiymətləndirilməməsi gərəkdiyinə işarə edən nəticələr vardır.
• Daha çox vaxt keçirən istifadəçilərin platforma mühitinə tanışlıq və sosial normaların mənimsənilməsi yolu ilə müxtəlif paylaşım formaları inkişaf etdirə biləcəyinə dair mənbə ilə uyğun şərh vardır.

Tədqiqatın dəstəkləmədiyi nəticələr

• Daha uzun sosial media istifadəsinin Həqiqi Mənliyin açıqlanmasına birbaşa səbəb olduğu sübut edilməmişdir.
• Sosial mediada özünü açıqlamanın psixoloji sağlamlığa qəti şəkildə müsbət və ya mənfi təsir etdiyi göstərilməmişdir.
• Nəticələr bütün yaş qruplarına, ölkələrə və ya sosial media istifadəçilərinə ümumiləşdirilə bilməz.
• Müəyyən bir sosial media platformasının digərlərindən daha çox autentik ifadə təmin etdiyi sınaqdan keçirilməmişdir.
• İştirakçıların real platforma davranışları birbaşa rəqəmsal iz və ya davranış qeydləri vasitəsilə ölçülməmişdir.
• Tədqiqat platforma dizayn xüsusiyyətləri ilə açıqlama davranışı arasında eksperimental səbəblik göstərmir.

Əsas məhdudiyyətlər

Müəlliflər nəticələrin nisbətən kiçik və demoqrafik baxımdan spesifik nümunədən əldə edildiyini, buna görə ümumiləşdirilə bilmənin məhdud olduğunu açıq şəkildə bildirirlər. Nümunə iki universitetdəki tələbələrdən ibarət olduğuna görə müxtəlif yaş qrupları, təhsil səviyyələri, peşələr və mədəni kontekstlər ayrıca sınaqdan keçirilməlidir.

Tədqiqat həmçinin özünəhesabat məlumatlarına əsaslanır. İştirakçıların özləri haqqında nə dedikləri ilə real platforma davranışları eyni şey deyil. Tədqiqatçılar müsahibələrdə orta nöqtəyə meylin və xüsusilə gənc iştirakçılarda sosial baxımdan arzu olunan cavab vermə meylinin nəticələrə təsir edə biləcəyini müzakirə edirlər.

Uzunmüddətli tədqiqatlar platformada keçirilən vaxtın artması ilə açıqlama davranışının həqiqətən necə dəyişdiyini daha güclü şəkildə araşdıra bilər. Real istifadəçi davranışlarının platforma məlumatları ilə ölçülməsi və müxtəlif platformaların müqayisəsi də mövcud nəticələrin sınanması baxımından vacibdir. Müəlliflər həmçinin generativ süni intellekt sistemlərinin onlayn ünsiyyətə getdikcə daha çox vasitəçilik etməsi səbəbindən gələcəkdə AI vasitəli ünsiyyət mühitlərində kimlik, autentiklik və özünü açıqlama əlaqəsinin araşdırılmasını təklif edirlər.

Mənbə və Metod Qeydi

Orijinal tədqiqat: I Disclose, Therefore I Exist: Time, Control, and True Self Expression in Social Networking Sites

Müəlliflər: Olga Gavriilidou; Stefanos Gritzalis

Qurumlar: Department of Information and Communication System Engineering, School of Engineering, University of the Aegean, Karlovasi, Greece; Department of Digital Systems, University of Piraeus, Piraeus, Greece.

Məsul müəlliflər: Olga Gavriilidou və Stefanos Gritzalis.

Jurnal: Psychology International.

Nəşriyyat: MDPI, Basel, Switzerland.

Cild / say / məqalə nömrəsi: 2026, 8(2), 29.

DOI: 10.3390/psycholint8020029

Təqdim edilmə: 8 Mart 2026.

Reviziya: 29 Aprel 2026.

Qəbul: 1 May 2026.

Nəşr tarixi: 6 May 2026.

Mənbə növü: Rəyçi qiymətləndirməsindən keçmiş orijinal tədqiqat məqaləsi.

Lisenziya: Creative Commons Attribution (CC BY).

Nümunə: Egey Universiteti və Pire Universitetinin müxtəlif bölmələrindən 121 bakalavr, magistr və doktorant tələbə; sosial mediadan istifadə etməyən şəxslər tədqiqatdan kənarda saxlanılmışdır.

Məlumat toplama: Tədqiqat üçün xüsusi hazırlanmış sorğu əsasında aparılan strukturlaşdırılmış müsahibələr; müsahibələr yunan dilində aparılmışdır.

Statistik analiz: Spearman sıra korrelyasiyası, Mann–Whitney U testi və Cronbach alfa daxili tutarlılıq analizi; p<0.05 əhəmiyyətlilik həddi; IBM SPSS Statistics 23.

Etika: Tədqiqat tamamilə anonim sorğular və könüllü müsahibələr əsasında, şəxsi məlumat qeydi və ya emalı olmadan aparıldığı üçün Egey Universitetinin siyasətinə uyğun olaraq etik komitə baxışı və təsdiqindən azad edilmişdir. İştirakçılardan məlumatlandırılmış razılıq alınmışdır.

Maliyyələşdirmə: Tədqiqat xarici maliyyələşdirmə almamışdır.

Məlumatların əlçatanlığı: Tədqiqat məlumatları əsaslandırılmış tələb əsasında məsul müəlliflərdən əldə edilə bilər; iştirakçı məxfiliyi və etik səbəblərlə açıq şəkildə yayımlanmır.

Maraqlar toqquşması: Müəlliflər maraqlar toqquşması bildirməmişlər.

Müəllif töhfələri: Konseptuallaşdırma və metodologiya O.G. və S.G.; proqram təminatı, doğrulama, formal analiz, tədqiqat, resurslar və məlumatların kurasiyası O.G.; ilkin layihə O.G.; nəzərdən keçirmə və redaktə O.G. və S.G.; vizuallaşdırma O.G.; məsləhət/rəhbərlik S.G.

Əsas şərh həddi: Tədqiqat kəsiyəvi və korrelyasiondur. Kiçik və tələbə ağırlıqlı nümunə, özünəhesabat məlumatları və tək zamanlı ölçmə səbəbindən əlaqələrin istiqaməti və səbəbliyi müəyyən edilə bilməz. Nəticələr daha geniş əhaliyə, fərqli mədəniyyətlərə və ya bütün sosial media platformalarına birbaşa ümumiləşdirilməməlidir.

Mənbədaxili hesabat qeydi: B4 maddəsi ilə sosial şəbəkələrdə keçirilən vaxt arasındakı əlaqə Cədvəl 3-də ρ=0.26, p=0.004; nəticə izahında isə təxminən r=0.25, p=0.004 kimi bildirilir. Bu kiçik fərq mənbədə olduğu kimi qorunmuşdur.