paklitaksel, hüceyrə bölünməsini təsirleyen və xərçəng müalicəsinde istifadə olunan taksan sinfi bir bileşiktir. Bakkatin III ise paklitakselin yarı sintetik üretiminde kullanılabilen əsas taksan iskeletlerinden və öncüllerinden biridir. bu bileşikler tarihsel olaraq xüsusilə Taxus türleriyle ilişkilendirilmiş olsa da tədqiqat, paklitaksel və Bakkatin III’ün fındığın fərqli dokularında da bulunabileceği yönündeki araştırmaları əsas almaktadır.

Mohammad Sina və tədqiqat arkadaşları, beş İran fındıq çeşidinin yarpaq, yaşıl xarici qabıq, sərt qabıq, çiy ləpə və qovrulmuş ləpə nümunəlerinde paklitaksel ilə Bakkatin III səviyyəlerini incelemiştir. Araştırılan çeşidlər Segoush, Eshkevar, Nakhoni, Paraki və Shirvani’dir. Böylece beş çeşid ilə beş fərqli matrisin birleşiminden oluşan 25 çeşid-matris örneği qiymətləndirilmişdir.

İç fındıqların kavrulması 150°C’de bir saat süreyle gerçekleştirilmiştir. tədqiqatnın önəmli amaçlarından biri, qovurmanın paklitaksel və Bakkatin III’ün ölçülə bilən miqdarlarını değiştirip değiştirmediğini belirlemektir.

Analiz əvvəlində bitki və fındıq matrisi ultrasəs dəstəkli bir ilkin ekstraksiyadan geçirilmiş, proteinler və polisakkaritler Carrez çözeltileriyle çöktürülmüş, ardından dispersiv maye-maye mikroekstraksiya, yani DLLME uygulanmıştır. DLLME aşamasında etanol paylayıcı həlledici, 1-oktanol ise ekstraksiya həlledicisi olaraq istifadə edilmişdir.

mərkəzi kompozit dizayn və cavab səthi metoduyle belirlenen DLLME koşulları 600 µL etanol, 60 µL 1-oktanol, 1 g NaCl və pH 6,5 olaraq bildirilmişdir. daha yüksək etanol və 1-oktanol hacimlerinde seyreltme təsirsinin, 1 gramın üzerindeki tuz miqdarında ise aşırı doygunluk koşullarının ekstraksiyon yanıtını azalttığı ifade edilmişdir.

xromatoqrafik analiz Agilent 1260 HPLC sistemi və UV-Vis detektorüyle gerçekleştirilmiştir. Ayırmada 250 × 4,6 mm boyutlarında, 5 µm parçacıklı C18 kolon istifadə edilmişdir. Mobil faz metanol və deiyonize sudan 80:20 hacim/hacim nisbətında hazırlanmış; akış hızı 1,0 mL/dakika, algılama dalga boyu 230 nm olaraq müəyyən edilmişdir.

metod bölümüne görə Bakkatin III təxminən 3,0 dakikada, paklitaksel ise təxminən 4,5 dakikada elüe olmuştur. birləşmə kimlikleri nümunə piklerinin sertifikalı standartların alıkonma zamanlarıyla karşılaştırılması yoluyla müəyyən edilmişdir.

tədqiqatnın ən belirgin genel tapıntısu, paklitaksel və xüsusilə Bakkatin III’ün ən yüksək səviyyəlerinin fındıq yarpaqlarında ölçülmesidir. paklitaksel yarpaq nümunəlerinde 4,54–17,56 µg/g kuru çəki aralığında, Bakkatin III ise Tablo 2’de 6.851,67–8.660 µg/g kuru çəki aralığında bildirilmişdir.

Bakkatin III üçün məlumatlen yarpaq değerleri miligram cinsine çevrildiğinde təxminən 6,85–8,66 mg/g kuru ağırlığa qarşılıq gelmektedir:

\[ 1000\ \mu\mathrm{g/g} = 1\ \mathrm{mg/g} \]

bu səbəbdən Bakkatin III’ün yarpaqlarda ölçülen səviyyəleri, paklitaksel səviyyəlerinden yüzlerce kat daha yüksəktir. lakin bu yüksək nəticəların yalnız HPLC-UV saxlanma zamanı eşleştirmesine dayanması, bağımsız və yapısal olaraq daha seçici bir metodle doğrulanmalarını xüsusilə önəmli hâle getirmektedir.

paklitaksel bakımından yarpaqlarda ən yüksək dəyər Segoush çeşidinde 17,56 ± 0,92 µg/g, ən aşağı dəyər Eshkevar çeşidinde 4,54 ± 0,24 µg/g olaraq bildirilmişdir.

Bakkatin III yarpaq nəticəlarında metin ilə tablo arasında bir raporlama farklılığı bulunmaktadır. nəticə metni ən yüksək değeri Segoush üçün 8.515,32 ± 408,7 µg/g olaraq tanımlarken Tablo 2 və ısı haritasında Paraki çeşidi 8.660 ± 415,6 µg/g ilə sayısal olaraq daha yüksəktir. Metinde Shirvani üçün 6.921,07 µg/g yazılırken tabloda 6.851,67 µg/g məlumatlmişdir.

yaşıl xarici qabıqta paklitakselin ən yüksək səviyyəi Shirvani çeşidinde 5,70 ± 0,28 µg/g, Bakkatin III’ün ən yüksək səviyyəi yine Shirvani’de 6.662,37 ± 355,1 µg/g olaraq ölçülmüştür.

sərt qabıqta ən yüksək paklitaksel değeri Shirvani çeşidinde 5,30 ± 0,29 µg/g, ən yüksək Bakkatin III değeri yine Shirvani çeşidinde təxminən 1.000,67 µg/g olaraq bildirilmişdir.

çiy ləpə fındıqta paklitaksel səviyyəi Segoush çeşidinde 4,15 ± 0,17 µg/g ilə ən yüksək değere ulaşmıştır. Paraki və Eshkevar çeşitlerinde ise sırasıyla təxminən 0,05 və 0,04 µg/g səviyyəinde çox aşağı değerler ölçülmüştür.

çiy ləpə fındıqta Bakkatin III yalnız Segoush çeşidinde belirgin səviyyəde, 43,72 ± 1,56 µg/g olaraq saptanmıştır. Diğer dört çeşitte nəticəlar metodin aşkarlama həddinın altında kalmıştır. İstatistiksel analiz amacıyla bu saptanmayan nəticəların yarı LOD değeri olan 0,004 µg/g ilə temsil edildiği izah edilmişdir.

qovrulmuş ləpə fındıqta paklitakselin ən yüksək səviyyəi Paraki çeşidinde 4,81 ± 0,23 µg/g, Bakkatin III’ün ən yüksək səviyyəi ise Shirvani çeşidinde 67,22 ± 3,06 µg/g olaraq bildirilmişdir.

tədqiqatnın özeti və nəticə bölümü, qovrulmuş ləpəlerde çiy ləpəlere görə daha yüksək paklitaksel və Bakkatin III miqdarları bulunduğunu vurgulamaktadır. lakin çeşid bazında incelendiğinde artım bütün nümunəlerde eyni yönde deyil.

paklitaksel Segoush çeşidinde 4,15’ten 1,05 µg/g’a, Nakhoni çeşidinde 2,75’ten 2,46 µg/g’a azalmışdır. Eshkevar, Paraki və Shirvani çeşitlerinde ise artmışdır. Bakkatin III, çiy ləpəte saptanamadığı dört çeşitte qovurma sonrasında ölçülə bilən hâle gelmiş; fakat Segoush çeşidinde 43,72’den təxminən 23,90 µg/g’a azalmışdır.

buna görə məlumatler, qovurmanın ölçülə bilən taksan səviyyəlerini birçok çeşitte artırabildiğini fakat təsirnin bileşiğe və fındıq çeşidine bağlı olduğunu göstərir. “qovurma bütün çeşitlerde taksan miqdarını artırır” biçiminde evrensel bir nəticə məlumatler tərəfindən desteklenmemektedir.

tədqiqatçılar qovurma sonrasında görülen artışı yeni paklitaksel sentezinin qəti kanıtı olaraq değerlendirmemiştir. Önerilen aydınlamalar arasında hüceyrə duvarlarının bozulması, bağlı veya erişilemeyen taksanların serbestleşmesi, çözücünün matrise daha kolay girmesi, ekstraksiyon məlumatminin artması və taksanları değiştiren endojen enzimlerin ısıyla təsirsizleşmesi bulunmaktadır.

Bakkatin III artışının bir bölümünün paklitakselin yan zincir kaybı veya bağlı öncüllerin serbestleşmesiyle ilişkili olabileceği de tartışılmıştır. lakin tədqiqatda qovurma öncesi və sonrası kimyəvi dönüşüm ürünleri izlenmemiş, kütle dengesi kurulmamış və paklitakselin Bakkatin III’e dönüştüğü birbaşa göstərilməmişdir.

Geliştirilen metod üçün paklitaksel geri qazanımları yüzde 92,05–99,42, Bakkatin III geri qazanımları yüzde 92,59–98,53 aralığında bildirilmişdir. nisbi standart sapma değerleri paklitaksel üçün yüzde 4,11–5,50, Bakkatin III üçün yüzde 3,59–5,33 aralığındadır.

paklitaksel üçün aşkarlama həddi 1,86–2,17 ng/g, miqdar təyini həddi 6,13–7,16 ng/g; Bakkatin III üçün aşkarlama həddi 2,11–2,35 ng/g, miqdar təyini həddi 6,96–7,75 ng/g olaraq məlumatlmişdir.

bununla birlikdə doğrusal aralık konusunda tədqiqat içində önəmli farklılıklar vardır. metod və validasyon metni 1–1000 ng/g aralığını bildirirken Tablo 1’de 1–500.000 ng/g, karşılaştırma tablosunda ise 10–200.000 ng/g aralıkları yer almaktadır. bu səbəbdən metodin doğrulanmış qəti tədqiqat aralığı PDF’den tek və tutarlı bir dəyər olaraq çıkarılamamaktadır.

Ayrıca Şekil 3’ün aydınlaması birinci piki paklitaksel, ikinci piki Bakkatin III olaraq adlandırmaktadır. Buna qarşılıq metod bölümünde 3,0 dakikadaki ilk pik Bakkatin III’e, 4,5 dakikadaki ikinci pik paklitaksele atanmıştır. bu ters etiketleme de kromatogram yorumunda aydınlığa kavuşturulması gereken bir raporlama sorunudur.

tədqiqat, fındığın veya qovrulmuş fındığın yenmesinin kanseri önlediğini ya da tedavi ettiğini göstermemektedir. taksanların gıdadan emilimi, insan vücudundaki biyoyararlanımı, metabolizmsı, güvenliği, təsirli dozu veya klinik sonucu incelenmemiştir. Ölçülen bitkisel birləşmə səviyyəleri, tıbbi paklitaksel tedavisiyle eşdeğer kabul edilemez.

tədqiqatnın əsas bilimsel problemi

paklitaksel karmaşık molekuler yapıya sahip bir taksandır. tədqiqatnın girişinde, doğal kaynağından elde edilmesinin və karmaşık sentez süreçlerinin alternatif bitkisel mənbəlara yönelik araştırmaları teşvik ettiği belirtilmektedir.

fındıq ağacının yarpaq, dış kabuk və sərt qabıq kimi yenmeyen bölümlerinde taksanların bulunabileceği daha əvvəl bildirilmişdir. Buna qarşılıq fərqli fındıq çeşitlerinin və dokularının eyni analitik metodle karşılaştırılması, xüsusilə de qovurmanın iç fındıqtaki paklitaksel və Bakkatin III sinyalini necə değiştirdiğinin araştırılması sınırlı kalmıştır.

tədqiqat üç ana soruyu ele almaktadır:

1. paklitaksel və Bakkatin III fındığın hansı dokularında daha yüksək səviyyəde bulunmaktadır?
2. Beş fındıq çeşidi arasında taksan dağılımı değişmekte midir?
3. 150°C’de bir saatlik qovurma, iç fındıqta ölçülebilen paklitaksel və Bakkatin III miqdarlarını necə təsirlemektedir?

Araştırmanın analitik tarafındaki ikinci problem ise yağ, protein, karbonhidrat və başka bitki bileşenleri içeren karmaşık fındıq matrisinden aşağı səviyyədeki taksanların kısa sürede ayrılmasıdır.

paklitaksel və Bakkatin III arasındaki ilişki

tədqiqatda paklitaksel birbaşa xərçəng müalicəsinde istifadə olunan bir taksan olaraq, Bakkatin III ise paklitakselin üretiminde yararlanılabilen bir prekursor struktur olaraq ele alınmaktadır.

Bakkatin III, paklitakselin bütün molekuler yapısı deyil. paklitakselin ayırt edici yan zincirlerinden bazılarını taşımayan əsas taksan çekirdeğidir. bu səbəbdən bir nümunəte yüksək Bakkatin III bulunması, eyni miqdarda paklitaksel bulunduğu anlamına gelmez.

tədqiqatda Bakkatin III miqdarlarının birçok matriste paklitakselden çox daha yüksək olması, fındıq dokularının hazır paklitakselden çox taksan öncülü veya ilişkili taksan iskeleti bakımından zengin olabileceğini düşündürmektedir. lakin biyosentetik akış veya dönüşüm hızı eksperimental olaraq ölçülməmişdir.

hansı fındıq çeşitleri və dokuları incelendi?

nümunəler İran’ın Gilan bölgesindeki Roudsar kırsal alanlarından toplanmıştır. Beş fındıq çeşidi şunlardır:

• Segoush,
• Eshkevar,
• Nakhoni,
• Paraki,
• Shirvani.

Her çeşitte beş matris qiymətləndirilmişdir:

• yarpaq,
• yaşıl xarici qabıq veya zuruf,
• Sert kahverengi kabuk,
• çiy ləpə fındıq,
• qovrulmuş ləpə fındıq.

Böylece 25 çeşid-matris kombinasyonu oluşturulmuştur. PDF’de her çeşidin kaç fərqli ağaçtan, bahçeden veya bağımsız biyolojik nümunəten toplandığı aydın biçimde məlumatlmemektedir. Buna qarşılıq her hazırlanmış örneğin üç kez cihaza enjekte edildiği belirtilmiştir.

Üçlü enjeksiyonlar cihaz və analiz tekrarlanabilirliğini değerlendiren teknik tekrarlar sağlar. lakin bağımsız ağaç veya hasat nümunəleriyle eyni şey deyil. Bağımsız bioloji təkrar sayısının aydınlanmaması, çeşidlər arasındaki doğal biyolojik değişkenliğin ne ölçüde temsil edildiğini belirsiz bırakmaktadır.

nümunəlerin kurutulması və hazırlanması

yarpaqlar və dış kabuklar oda sıcaklığında bir hafta kurutulmuştur. yarpaqlar öğütüldükten sonra 70 mesh, dış kabuklar ise 25 mesh elekten geçirilmiştir.

bütün fındıqlar bir hafta oda sıcaklığında qurudulmuş, kalan nemi azaltmak üçün ek olaraq 24 saat birbaşa güneş ışığına bırakılmıştır. çiy ləpəler ayrıldıktan sonra öğütülmüş, 25 mesh elekten geçirilmiş və sonraki prosesler üçün 4°C’de saklanmıştır.

Güneşte kurutmanın taksan kararlılığı üzerindeki olası təsirsi ayrıca değerlendirilmemiştir. bu səbəbdən ölçülen miqdarlar yalnız taze dokunun başlanğıc səviyyəini deyil, kurutma və depolama proseslerinden sonra kalan ölçülə bilən səviyyəi temsil edir.

qovurma prosesi necə yapıldı?

Fırın 150°C’ye önceden ısıtılmış və nümunəler bir saat boyunca qovrulmuştur. Isının eşit dağılması amacıyla nümunəlerin belirli aralıklarla karıştırıldığı belirtilmiştir.

qovurma sonrasında nümunəler oda sıcaklığına getirilmiş və daha sonra analiz edilmişdir. tədqiqatda:

• İç ürün sıcaklığı,
• Nem kaybı,
• su aktivitesi,
• Fırın içindeki temperatur dağılımı,
• qovurma sonunda rəng veya kütle değişimi raporlanmamıştır.

bu səbəbdən 150°C və bir saat nominal proses koşullarıdır; her örneğin gerçekte ulaştığı iç temperatur veya termal doz bilinmemektedir.

ilkin ekstraksiya niyə matrislere görə değiştirildi?

fındıq yaprağı, yeşil kabuk, sərt qabıq və iç fındıq eyni kimyəvi yapıya sahip deyil. yarpaq lignoselülozik və pigment açısından zengin olabilirken iç fındıq yüksək yağ nisbətı taşıyan fərqli bir matrise sahiptir.

tədqiqatçılar başlangıçtaki etanol miqdarını her matris üçün tek değişkenli təcrübəlerle ayrı ayrı değerlendirmiştir. Her təcrübəde 0,5 g öğütülmüş nümunə kullanılmış; etanol hacmi 0 ilə 4 mL arasında değiştirilmiştir.

bu nəticəlar eyni ekstraksiya həlledicisinün bütün matrislerde eyni məlumatmi sağlamadığını göstərir. bununla birlikdə genel mikroekstraksiyon protokolünde bütün nümunəlere 3 mL etanol eklendiği yazılmış, daha sonraki nəticə bölümünde ise matrislere özgü hacimlerin kullanıldığı belirtilmiştir. Uygulanan nihai protokolün yeniden üretilebilmesi üçün bu iki aydınlamanın uzlaştırılması gerekir.

ultrasəs dəstəkli proses

nümunə çözeltisi ultrasonik banyoda 40°C’de işlenmiştir. metod bölümünde ultrason süresi 30 dakika olaraq məlumatlmektedir. qovurma nəticəlarının tartışıldığı bölümde ise “40°C’de 15 dakika” ifadesi istifadə edilmişdir.

bu müddət farklılığı metod aktarımı açısından önəmlidir; çünkü ultrason süresi hüceyrə parçalanmasını, ekstraksiyon məlumatmini və olası birləşmə değişimini təsirleyebilir.

Carrez çözeltileri niyə kullanıldı?

Ultrason prosesinden və ilk santrifüjden sonra üst sıvıya birer mililitre Carrez I və Carrez II çözeltisi eklenmiştir. Amaç protein və polisakkaritlerin çöktürülerek daha temiz bir üst faz elde edilmesidir.

lakin çözelti hazırlama aydınlamasında önəmli bir belirsizlik vardır. Carrez I üçün potasyum heksasiyanoferrat kullanıldığı belirtilirken Carrez II üçün de yine potasyum heksasiyanoferrat yazılmıştır. eyni malzeme bölümünde çinko asetat da satın alınan reaktifler arasında sayılmıştır.

buna görə Carrez II’nin gerçekten hansı tuzla hazırlandığı PDF’den qəti olaraq belirlenememektedir. bu ayrıntı, protein çöktürme davranışı və metodin başka laboratuvarlarda tekrarlanması açısından aydınlığa kavuşturulmalıdır.

DLLME metodi necə çalışıyor?

dispersiv maye-maye mikroekstraksiyada kiçik hacimdeki ekstraksiya həlledicisi, nümunə çözeltisi içində paylayıcı həlledici yardımıyla çox ince damlacıklar hâlinde yayılır. Damlacıkların toplam temas yüzeyi arttığı üçün hedef bileşikler sulu nümunəten ekstraksiyon fazına hızlı biçimde geçebilir.

tədqiqatda:

• paylayıcı həlledici olaraq etanol,
• ekstraksiya həlledicisi olaraq 1-oktanol,
• Tuzlama təsirsi üçün NaCl istifadə edilmişdir.

Optimize edilmiş aşamada 600 µL etanol və 60 µL 1-oktanol örneğe eklenmiş, karışım kuvvetli biçimde vortekslenmiş və 9.000 rpm’de beş dakika santrifüj edilmişdir. Ayrılan 1-oktanol fazı HPLC sistemine məlumatlmişdir.

Tuzlama təsirsi

Örneğe 1 g NaCl eklenmesinin hedef bileşiklerin sulu fazdaki çözünürlüğünü azaltarak 1-oktanol fazına geçişini desteklediği kabul edilmişdir. bu genel mekanizma “salting-out” veya tuzla dışlama təsirsi olaraq adlandırılır.

tədqiqatda 0–2 g NaCl aralığı değerlendirilmiş, ən iyi yanıtın 1 g səviyyəinde elde edildiği bildirilmişdir. bir gramın üzerindeki miqdarlarda aşırı doygunluk və proses performansında düşüş gözlenmiştir.

niyə 60 µL 1-oktanol kullanıldı?

ekstraksiya həlledicisinün hacmi çox kiçik olduğunda hedef bileşiklerin toplandığı faz daha yüksək derişime ulaşabilir. Buna qarşılıq hacim arttıkça eyni analit miqdarı daha böyük çözücü hacmine dağılarak seyrelebilir.

Araştırmada ən yüksək zenginleştirme yanıtı 60 µL 1-oktanol ilə elde edilmişdir. daha yüksək hacimlerde seyreltme təsirsinin baskın hâle geldiği ifade edilmişdir.

niyə 600 µL etanol seçildi?

Etanol, 1-oktanolün nümunə çözeltisi içində ince damlacıklar hâlinde dağılmasını sağlamaktadır. Etanol hacmi 600 µL’ye kadar yükseldiğinde nümunə ilə ekstraksiyon fazı arasındaki temasın arttığı; daha yüksək hacimlerde ise analitlerin çözeltide daha fazla seyrelmesi səbəbindən yanıtın azaldığı bildirilmişdir.

pH 6,5 seçiminin anlamı

Ekstraksiyon pH’sı 3–9 arasında değerlendirilmiş və maksimum yanıt pH 6,5’te elde edilmişdir. tədqiqat, daha asidik veya daha bazik koşullarda hedef analit yapılarının değişebileceğini və ekstraksiyonun başarısız olduğunu ileri sürmektedir.

bununla birlikdə asit veya baz koşullarında oluşan dönüşüm ürünleri ayrı olaraq analiz edilmemiştir. buna görə pH təsirsi, xromatoqrafik yanıtın azalmasına dayalı operasyonel bir optimizasyon sonucudur.

mərkəzi kompozit dizayn və cavab səthi metodu

DLLME’nin dört değişkeni beş səviyyəde birlikdə araşdırılmışdır:

• Etanol hacmi: 300–1000 µL,
• 1-oktanol hacmi: 60–120 µL,
• pH: 3–9,
• NaCl miqdarı: 0–2 g.

Toplam 30 təcrübəden oluşan mərkəzi kompozit dizayn istifadə edilmişdir. Tek değişkenli optimizasyondan fərqli olaraq yanıt yüzeyi yaklaşımı değişkenlerin birbirleriyle təsirleşimlerini de değerlendirmektedir.

Kurulan ikinci dereceden model üçün:

• F = 24,88,
• p < 0,0001,
• R² = 0,9587,
• Düzeltilmiş R² = 0,9202,
• Öngörülen R² = 0,8484,
• Yeterli qətilik = 20,449 olaraq bildirilmişdir.

Uyum eksikliği testi F = 0,53 və p = 0,8135’tir. Anlamlı olmayan uyum eksikliği sonucu, modelin təcrübəsel məlumatlerde sistematik olaraq aydınlayamadığı böyük bir struktur bulunmadığı şəklində yorumlanmıştır.

R² değerleri necə okunmalı?

Belirleme katsayısı, modelin gözlenen yanıt değişiminin ne kadarını aydınladığını gösterir:

\[ R^2 = 1 - \frac{\sum(y_i-\hat{y}_i)^2}{\sum(y_i-\bar{y})^2} \]

• \(y_i\), təcrübəde ölçülen yanıtı,
• \(\hat{y}_i\), modelin tahmin ettiği yanıtı,
• \(\bar{y}\), bütün təcrübə yanıtlarının ortalamasını ifade eder.

R² = 0,9587, modelin təcrübə yanıtındaki değişimin təxminən yüzde 95,87’sini aydınladığını göstərir. Öngörülen R²’nin 0,8484’e düşmesi, yeni koşulları tahmin etme performansının modelin mevcut məlumatye uyumundan daha aşağı olmakla birlikdə hâlâ yüksək olduğunu düşündürmektedir.

Şekil 1 ne anlatıyor?

Şekil 1’in ilk panelinde model tərəfindən tahmin edilen değerler ilə gerçek təcrübə nəticəları müqayisə edilmişdir. Noktaların diyagonal çizgi çevresinde kümelenmesi, tahminlerle gözlemler arasındaki uyumu göstərir.

İkinci panel normalleştirilmiş artıkların olasılık grafiğidir. Noktaların böyük ölçüde doğrusal struktur izlemesi, artıkların təxminən normal dağıldığı yorumunu desteklemektedir.

Üçüncü panel Box-Cox dönüşüm grafiğidir. ən uygun lambda değeri 0,88; güven aralığı 0,65–1,05 olaraq məlumatlmişdir. Lambda = 1 güven aralığının içində kaldığı üçün herhangi bir güç dönüşümüne ihtiyaç olmadığı sonucuna varılmıştır.

Alt sıradaki üç boyutlu yanıt yüzeyleri:

• NaCl ilə etanol hacmi,
• pH ilə etanol hacmi,
• NaCl ilə 1-oktanol hacmi arasındaki təsirleşimleri göstərir.

Yüzeylerde yanıtın 600 µL etanol, pH 6,5, 1 g NaCl və 60 µL 1-oktanol çevresinde yükseldiği görülmektedir.

HPLC ayırma koşulları

Bileşiklerin kimliği ne kadar qəti doğrulandı?

paklitaksel və Bakkatin III’ün tanımlanması, nümunə piklerinin sertifikalı standartlarla eyni saxlanma zamanında görülmesine dayanmaktadır. Ayrıca qovrulmuş Eshkevar örneğine standart eklenerek piklerin yükselmesi gösterilmiştir.

bu yaklaşım analitik tanımlamayı destekler; lakin HPLC-UV saxlanma zamanı tek başına molekuler yapıya özgü deyil. Karmaşık bir bitki veya gıda matrisinde benzer zamanda elüe olan başka bir birləşmə eyni dalga boyunda absorbans oluşturabilir.

tədqiqatda:

• Kütle spektrometrisi,
• UV spektral saflık karşılaştırması,
• İkinci bir xromatoqrafik kolon,
• fərqli mobil fazda doğrulama,
• Toplanan pikin NMR veya başka yapısal analizi kullanılmamıştır.

xüsusilə yarpaqlarda bildirilen çox yüksək Bakkatin III miqdarlarının LC-MS/MS kimi struktur açısından daha seçici bir metodle bağımsız olaraq doğrulanması gerekir.

Kalibrasyon denklemleri

Kalibrasyonun əsas doğrusal modeli şöyledir:

[ y = mx + b ]

• \(y\), xromatoqrafik pik alanını,
• \(x\), analit derişimini,
• \(m\), kalibrasyon eğiminin duyarlılığını,
• \(b\), y ekseni kesişimini ifade eder.

tədqiqatda məlumatlen denklemler:

paklitaksel:

\[ y = 18242x - 27{,}593 \]

\[ R^2 = 0{,}9997 \]

Bakkatin III:

\[ y = 110{,}6x + 137{,}8 \]

\[ R^2 = 0{,}9991 \]

Her iki belirleme katsayısı da güçlü bir doğrusal ilişki göstərir. lakin kalibrasyon aralığı metin və tablolar arasında tutarlı deyil:

• metod və validasyon metni: 1–1000 ng/g,
• Standart hazırlama bölümü: 1–10.000 ng/mL,
• Tablo 1: 1–500.000 ng/g,
• Tablo 3: 10–200.000 ng/g.

bu farklılıklar giderilmeden metodin gerçekten hansı aralıkta doğrulandığı qəti olaraq belirlenemez.

Algılama və miqdar tayin sınırları

tədqiqatda aşkarlama həddi, analit pikinin arka plan gürültüsünün üç katına; miqdar təyini həddi ise on katına ulaşmasıyla tanımlanmıştır:

\[ S/N_{\mathrm{LOD}} = 3 \]

\[ S/N_{\mathrm{LOQ}} = 10 \]

Burada:

• \(S\), analit sinyalini,
• \(N\), xromatoqrafik arka plan gürültüsünü ifade eder.

Tablo 3’ün karşılaştırma metninde metod üçün “1 ng/mL LOD” ifadesi de kullanılmaktadır. bu dəyər, Tablo 1’deki ng/g cinsinden matris özgü değerlerle eyni deyil və birimlerin birbaşa karşılaştırılması mümkün deyil.

qətilik: nisbi standart sapma

nisbi standart sapmanın əsas formülü şöyledir:

\[ \mathrm{RSD}(\%) = \frac{s}{\bar{x}} \times 100 \]

• \(s\), tekrar ölçümlerin standart sapmasını,
• \(\bar{x}\), ölçümlerin ortalamasını ifade eder.

paklitaksel üçün RSD değerleri yüzde 4,11–5,50; Bakkatin III üçün yüzde 3,59–5,33 aralığında tapılmışdır. bu nəticəlar metodin eyni koşullardaki tekrar ölçümlerinde təxminən yüzde 3,6–5,5 səviyyəinde değişkenlik gösterdiğini belirtmektedir.

geri qazanım

geri qazanım, örneğe bilinen miqdarda eklenen analitin ne kadarının bütün nümunə hazırlama və analiz sürecinden sonra yeniden ölçülebildiğini gösterir. tədqiqatnın mantığını aydınlayan ilişki şöyledir:

\[ \mathrm{Geri\ kazanım}(\%) = \frac{C_{\mathrm{eklenmiş\ örnek}}-C_{\mathrm{başlangıç}}} {C_{\mathrm{eklenen}}} \times 100 \]

• \(C_{\mathrm{eklenmiş\ örnek}}\), standart eklenmiş nümunəte ölçülen toplam miqdarı,
• \(C_{\mathrm{başlangıç}}\), örneğin doğal analit miqdarını,
• \(C_{\mathrm{eklenen}}\), bilinen standart miqdarını ifade eder.

ən aşağı paklitaksel geri qazanımı sərt qabıqta yüzde 92,05, ən yüksək dəyər yarpaqta yüzde 99,42 olaraq bildirilmişdir. Bakkatin III üçün ən aşağı geri qazanım çiy ləpəte yüzde 92,59, ən yüksək geri qazanım sərt qabıqta yüzde 98,53’tür.

zənginləşdirmə faktoru

tədqiqatda zənginləşdirmə faktoru, ekstraksiya həlledicisindeki analit səviyyəinin başlanğıc nümunə çözeltisine nisbətı olaraq izah edilmişdir:

\[ EF = \frac{C_{\mathrm{ekstraksiyon\ fazı}}}{C_{\mathrm{örnek\ çözeltisi}}} \]

paklitaksel üçün 9,70–12,31; Bakkatin III üçün 10,30–12,82 aralığında EF değerleri bildirilmişdir. EF bir nisbət olduğundan normalde boyutsuzdur. nəticə metninde Bakkatin III değerlerinin sonuna yüzde işareti eklenirken Tablo 1 bunları nisbət olaraq göstərir.

MANOVA nəticəları: matris mi, çeşid mi daha önəmli?

paklitaksel və Bakkatin III birlikdə bağımlı değişkenler olaraq ele alındığında:

• çeşid təsirsi: Pillai’s Trace = 1,325; F(8,50) = 12,26; p < 0,001; kısmi η² = 0,662,
• matris təsirsi: Pillai’s Trace = 1,819; F(8,50) = 62,63; p < 0,001; kısmi η² = 0,909,
• çeşid × matris təsirleşimi: Pillai’s Trace = 1,785; F(32,50) = 12,99; p < 0,001; kısmi η² = 0,893 olaraq bildirilmişdir.

Kısmi η² değerlerine görə ən güçlü təsir matris türüdür. çeşid ilə matris arasındaki təsirleşim de çox büyüktür. bu nəticə, belirli bir çeşidin yüksək veya aşağı taksan içeriğinin dokudan bağımsız sabit bir özellik olmadığını göstərir.

Başka bir ifadeyle Shirvani dış kabuk və sərt qabıqta yüksək değerlere ulaşırken, çiy ləpəte paklitaksel bakımından Segoush öne çıkmakta; qovrulmuş ləpəte ise Paraki ən yüksək paklitaksel değerini vermektedir.

Şekil 2: Isı haritalarının anlattığı paylanma

Şekil 2’nin solundaki paklitaksel ısı haritası, yarpaqların genel olaraq ən yüksək səviyyəlere sahip olduğunu göstərir. bununla birlikdə bazı çeşid-matris birleşimleri bu genel desenden ayrılmaktadır:

• Segoush yaprağı 17,56 µg/g ilə ən yüksək paklitaksel değeridir.
• Shirvani dış kabuğu 5,70 µg/g, sert kabuğu 5,30 µg/g ilə ilgili matrislerde öne çıkmaktadır.
• Paraki qovrulmuş ləpəi 4,81 µg/g ilə qovrulmuş nümunəlerin ən yüksək değeridir.
• Eshkevar və Paraki çiy ləpəlerinde paklitaksel çox aşağı səviyyədedir.

Sağdaki Bakkatin III ısı haritasında yarpaqlar təxminən 6.852–8.660 µg/g aralığıyla diğer bütün matrislerden belirgin biçimde ayrılmaktadır. Dış kabuk ikinci, sərt qabıq üçüncü səviyyə grubunu oluşturmaktadır. İç fındıqlardaki değerler bunlara görə çox daha aşağıtür.

Isı haritası, Bakkatin III üçün dokunun çeşitten daha baskın belirleyici olduğu yönündeki MANOVA sonucunu görsel olaraq desteklemektedir.

yarpaq nəticəları

paklitaksel üçün varyanslar eşit bulunmadığından Welch ANOVA kullanılmış və çeşidlər arasında güçlü farklılık müəyyən edilmişdir: Welch F = 902,79; p < 0,001.

Bakkatin III üçün Welch F = 0,39 və p = 0,81 olaraq bildirilmişdir. Sayısal ortalamalar fərqli olsa da yüksək grup içi değişkenlik səbəbindən çeşidlər arasında istatistiksel olaraq anlamlı fark bulunmamıştır.

yaşıl xarici qabıq nəticəları

paklitaksel və Bakkatin III üçün ən yüksək dış kabuk değerleri Shirvani çeşidinde ölçülmüştür. Her iki analitte de çeşid təsirsi anlamlıdır.

sərt qabıq nəticəları

Shirvani sert kabuğu her iki birləşmə bakımından da ən yüksək değerleri göstermiştir. Bakkatin III miqdarı paklitakselden yine çox daha yüksəktir.

çiy ləpə fındıq nəticəları

çiy ləpəte Bakkatin III’ün yalnız Segoush çeşidinde belirgin səviyyəde saptanması, çeşid ilə matris arasındaki güçlü təsirleşimin ən aydın nümunəlerinden biridir.

qovrulmuş ləpə fındıq nəticəları

qovrulmuş nümunəlerde paklitaksel bakımından Paraki, Bakkatin III bakımından Shirvani çeşidi öne çıkmıştır. İki analitin ən yüksək olduğu çeşitlerin fərqli olması, qovurma təsirsinin tek bir ortak mekanizmayla aydınlanamayabileceğini göstərir.

Çiğ və qovrulmuş ləpəlerin birbaşa karşılaştırılması

bu tablo, qovurma təsirsinin yönünün çeşid və analite bağlı olduğunu aydınça göstərir. tədqiqatnın “artım yönü tutarlıydı” ifadesi, Segoush və Nakhoni nəticəlarıyla tam olaraq uyuşmamaktadır.

qovurma gerçekten yeni paklitaksel oluşturdu mu?

tədqiqat bu soruya qəti bir yanıt vermemektedir. qovurma sonrasında xromatoqrafik olaraq daha fazla analit ölçülmesi ən az dört fərqli sürecin sonucu olabilir:

• hüceyrə yapısının parçalanması və ekstraksiyonun kolaylaşması,
• bağlı veya erişilemeyen taksan havuzlarının serbestleşmesi,
• taksanları parçalayan enzimlerin ısıyla təsirsizleşmesi,
• bir taksan türevinin başka bir taksana kimyəvi dönüşümü.

Bunlara ek olaraq qovurma zamanı nem və başka uçucu maddelerin kaybolması, kuru çəki başına bildirilen derişimin görünür biçimde yükselmesine katkı sağlayabilir. lakin tədqiqat qovurma öncesi və sonrası toplam kuru kütle veya nem dengesini vermediği üçün bu təsirnin büyüklüğü hesaplanamamaktadır.

yeni molekul oluşumunu göstermek üçün qovurma öncesi və sonrası bütün taksanların kütle dengesi, ara ürünler və bozunma ürünleri birlikdə izlenmelidir. Mevcut tədqiqat yalnız paklitaksel və Bakkatin III’ün son ölçülə bilən sinyallerini karşılaştırmaktadır.

Şekil 3: Standart ekleme kromatogramı

Şekil 3’te qovrulmuş Eshkevar örneğinin standart eklenmeden önceki və 50 ng/g karişıq standart eklendikten sonraki kromatogramları gösterilmektedir.

Standart eklemeden sonra iki hedef bölgede piklerin belirgin biçimde büyümesi, nümunə içində bu alıkonma zamanlarında ölçülen bileşenlerin hedef standartlarla uyumlu olduğunu desteklemektedir.

lakin şekil aydınlaması pik 1’i paklitaksel, pik 2’yi Bakkatin III olaraq adlandırmaktadır. metod koşullarında ise Bakkatin III’ün 3,0 dakikada, paklitakselin 4,5 dakikada çıktığı belirtilmiştir. Şekilde birinci pik təxminən 3,0, ikinci pik təxminən 4,5 dakikadadır. buna görə metod metni esas alındığında pik etiketleri şekil aydınlamasında ters yazılmış görünmektedir.

fındıq yarpaqlarının olası mənbə değeri

tədqiqat, ən yüksək taksan səviyyəlerinin yarpaqlarda bulunması səbəbindən fındıq bahçelerindeki yarpaq biyokütlesini potansiyel bir doğal taksan kaynağı olaraq değerlendirmektedir.

lakin “yüksək analitik derişim” ilə “endüstriyel olaraq uygun mənbə” eyni şey deyil. Endüstriyel değerlendirme üçün ayrıca:

• Toplam yarpaq biyokütlesi,
• Hasat zamanı və mevsimsel dəyişim,
• Saflaştırma məlumatmi,
• taksanların gerçek kimlik doğrulaması,
• Üretim maliyeti,
• Çevresel təsir,
• Partiler arası değişkenlik,
• Saflık və farmasötik kalite ölçütleri değerlendirilmelidir.

bu tədqiqat bunları ölçmemiştir; yalnız belirli nümunəlerdeki HPLC-UV sinyallerini karşılaştırmıştır.

fındıq tüketimi və kanser konusunda tədqiqat ne gösteriyor?

Makalenin “pratik tətbiq” bölümünde paklitaksel və Bakkatin III’ün kanser karşıtı özelliklerinden hareketle fındığın beslenme sepetinde yer almasının teşvik edilebileceği ifade edilmektedir.

lakin tədqiqatda:

• İnsanlar veya təcrübə hayvanları fındıqla beslenmemiştir.
• paklitakselin fındıqtan emilimi ölçülməmişdir.
• Sindirim sonrasındaki kararlılığı araştırılmamıştır.
• Kan veya dokudaki taksan səviyyəleri belirlenmemiştir.
• Kanser hüceyrəsi, tümör modeli veya klinik nəticə incelenmemiştir.
• Beslenme güvenliği veya təsirli tüketim miqdarı değerlendirilmemiştir.

buna görə bu məlumatlerden “fındıq yemek paklitaksel tedavisi sağlar”, “qovrulmuş fındıq kanseri önler” veya “taksan içeriği səbəbindən daha fazla fındıq tüketilmelidir” sonucu çıkarılamaz.

Araştırmanın gıda tüketimine ilişkin deyil, bitki dokularındaki analitik dağılıma ilişkin bir tədqiqat olduğu unutulmamalıdır.

tədqiqatnın geçmiş açısından önemi

Önceki tədqiqatlarda fındıq yaprağı, sərt qabıq və iç kısımlarda taksanların varlığı konusunda birbirinden fərqli nəticəlar bildirilmişdir. Bazı araştırmalar iç fındıqta paklitaksel veya Bakkatin III saptamamış; bazıları ise xüsusilə kahverengi kabuklu iç fraksiyonlarda aşağı səviyyəler ölçmüştür.

Mevcut tədqiqat, nəticəlar arasındaki farklılıkların genetik çeşid, nümunə matrisi, deri veya kabuk varlığı, ekstraksiyon tekniği və analitik duyarlılıktan mənbəlanabileceğini savunmaktadır.

Bugün açısından önemi

tədqiqatnın analitik katkısı, uzun süreli yağ giderme və maserasyon prosesleri yerine bir saatten kısa sürede tamamlanabildiği belirtilen ultrason-DLLME-HPLC yaklaşımını önermesidir.

kiçik 1-oktanol hacmi sayesinde təxminən 10–13 kat zenginleştirme sağlanması, UV detektorü kimi kütle spektrometresinden daha az seçici və daha erişilebilir bir detektorle aşağı səviyyəlerin ölçülmesini kolaylaştırabilir.

bununla birlikdə metodin pratik üstünlüğü yalnız müddət və çözücü tüketimiyle deyil, yanlış pozitiflik riski, matrisler arası seçicilik və başka laboratuvarlarda yeniden üretilebilirlikle birlikdə değerlendirilmelidir.

Gelecek tədqiqatlar üçün gereksinimler

• HPLC-UV nəticəları LC-MS/MS ilə bağımsız olaraq doğrulanmalıdır.
• paklitaksel və Bakkatin III üçün ürün iyonları və iyon nisbətları gösterilmelidir.
• yarpaqlarda bildirilen çox yüksək Bakkatin III değerleri fərqli laboratuvarlarda tekrar edilmelidir.
• Bağımsız ağaç, bahçe və hasat sezonlarından bioloji təkrarlar kullanılmalıdır.
• Kalibrasyon aralığı və birimler bütün metin və tablolarda tutarlı hâle getirilmelidir.
• Şekil 3’teki pik kimliği aydınlığa kavuşturulmalıdır.
• Carrez II bileşimi aydınça düzeltilmeli və doğrulanmalıdır.
• Ultrason süresinin 15 mi yoksa 30 dakika mı olduğu belirtilmelidir.
• Her matris üçün istifadə olunan başlanğıc etanol hacmi nihai protokolde aydınça yazılmalıdır.
• qovurma öncesi və sonrası nem ilə kuru madde kütle dengesi kurulmalıdır.
• paklitaksel, Bakkatin III və ilişkili taksanların bütünsel kütle dengesi çıkarılmalıdır.
• qovurma zamanı oluşan veya kaybolan taksan türevleri hedeflenmemiş analizle araştırılmalıdır.
• fərqli temperatur və sürelerin təsirsi ayrı ayrı incelenmelidir.
• Depolama sıcaklığı və süresinin taksan kararlılığına təsirsi değerlendirilmelidir.
• Endüstriyel mənbə iddiası üçün izolasyon, saflaştırma, maliyet və çevresel təsir analizleri yapılmalıdır.

tədqiqatnın güçlü yönleri

• Beş fındıq çeşidi və beş fərqli doku/matris eyni araştırmada müqayisə edilmişdir.
• Yenilebilir və yenmeyen fındıq bölümleri birlikdə qiymətləndirilmişdir.
• Çiğ və qovrulmuş ləpəler birbaşa müqayisə edilmişdir.
• DLLME değişkenleri mərkəzi kompozit dizayn və cavab səthi metoduyle optimize edilmişdir.
• Etanol, 1-oktanol, pH və tuz değişkenleri arasındaki təsirleşimler araşdırılmışdır.
• Matrislere özgü başlanğıc çözücü ihtiyaçlarının eyni olmadığı gösterilmiştir.
• metod üçün LOD, LOQ, RSD, geri qazanım və zənginləşdirmə faktoru bildirilmişdir.
• çeşid, matris və çeşid × matris təsirleşimi MANOVA ilə birlikdə qiymətləndirilmişdir.
• Varyans eşitliği sağlanmadığında Welch ANOVA və Games-Howell testleri istifadə edilmişdir.
• Standart eklemeli kromatogramla hedef pik bölgelerindeki sinyal artışı gösterilmiştir.
• nəticəlar bütün matrisler və çeşidlər üçün sayısal tablo hâlinde sunulmuştur.

tədqiqatnın məhdudiyyətları

• tədqiqat hakem değerlendirmesinden geçmemiş bir preprinttir.
• birləşmə kimliği əsas olaraq HPLC-UV saxlanma zamanı karşılaştırmasına dayanmaktadır.
• LC-MS/MS veya başka bağımsız yapısal doğrulama uygulanmamıştır.
• çox yüksək Bakkatin III değerleri ortogonal bir teknikle təsdiqlənməmişdir.
• Bağımsız biyolojik nümunə sayısı aydınça belirtilmemiştir.
• Üçlü enjeksiyonların teknik tekrar mı yoksa bağımsız nümunə mi olduğu istatistiksel yorum açısından yeterince aydınlanmamıştır.
• nümunəler yalnız İran’ın belirli bir bölgesinden toplanmıştır.
• Hasat yılı, olgunluk evresi və ağaç yaşı ayrıntılı biçimde məlumatlmemiştir.
• Güneşte kurutmanın taksan miqdarına təsirsi değerlendirilmemiştir.
• qovurma zamanı nümunəlerin gerçek iç sıcaklığı və nem kaybı ölçülməmişdir.
• qovurma tek temperatur və tek süreyle sınanmıştır.
• paklitaksel və Bakkatin III artışının yeni oluşum mu yoksa daha iyi ekstraksiyon mu olduğu birbaşa belirlenmemiştir.
• qovurma sonrası bozunma və dönüşüm ürünleri analiz edilmemiştir.
• qovurma təsirsi bütün çeşitlerde eyni yönde deyil.
• Metin ilə Tablo 2 arasında bazı konsantrasyon değerleri farklıdır.
• metod bölümündeki alıkonma zamanları ilə Şekil 3 aydınlamasındaki pik isimleri ters görünmektedir.
• Doğrusal aralık metin və tablolar arasında böyük ölçüde değişmektedir.
• LOD üçün ng/g və ng/mL birimleri fərqli bölümlerde karışmaktadır.
• Carrez II çözeltisinin bileşimi aydın deyil.
• Ultrason süresi bir bölümde 30, başka bir bölümde 15 dakika olaraq yazılmıştır.
• genel ekstraksiyon protokolü ilə matris özgü etanol hacimleri arasında aydınlama farklılığı vardır.
• məlumat kullanılabilirliği bölümündeki “araştırmada məlumat kullanılmadı” ifadesi, sunulan təcrübəsel məlumatlerle uyumlu deyil.
• fındıq tüketimi, biyoyararlanım veya klinik kanser sonucu incelenmemiştir.

tədqiqat ne söylüyor?

• paklitaksel və Bakkatin III sinyalleri beş İran fındıq çeşidinin fərqli dokularında ölçülmüştür.
• matris türü, iki taksanın dağılımında çeşid təsirsinden daha güçlü bir belirleyicidir.
• yarpaqlar her iki birləşmə üçün genel olaraq ən yüksək səviyyəleri göstermiştir.
• Bakkatin III birçok dokuda paklitakselden çox daha yüksək miqdarda bildirilmişdir.
• yaşıl xarici qabıq və sərt qabıq da ölçülə bilən taksan içermektedir.
• çiy ləpə fındıqtaki taksan miqdarları çeşide görə böyük ölçüde değişmiştir.
• qovurma birçok çeşid-birləşmə birleşiminde ölçülə bilən miqdarı artırmıştır.
• qovurma təsirsi çeşide və hedef bileşiğe bağlıdır.
• 600 µL etanol, 60 µL 1-oktanol, 1 g NaCl və pH 6,5 DLLME üçün ən uygun koşullar olaraq bildirilmişdir.
• Önerilen metod təxminən yüzde 92–99 geri qazanım və təxminən 10–13 kat zenginleştirme sağlamıştır.

tədqiqat ne söylemiyor?

• fındıq yemenin kanseri önlediğini veya tedavi ettiğini göstermemektedir.
• fındıqtaki paklitakselin sindirim sistemi tərəfindən emildiğini göstermemektedir.
• qovrulmuş fındığın çiğ fındıqtan sağlık açısından üstün olduğunu kanıtlamamaktadır.
• qovurmanın her çeşitte paklitaksel və Bakkatin III’ü artırdığını göstermemektedir.
• qovurma zamanı yeni paklitaksel sentezlendiğini birbaşa kanıtlamamaktadır.
• Bakkatin III artışının paklitaksel dönüşümünden mənbəlandığını qətileştirmemektedir.
• Ölçülen piklerin kimliğini kütle spektrometrisiyle doğrulamamaktadır.
• fındıq yarpaqlarının iqtisadi olaraq uygulanabilir farmasötik mənbə olduğunu göstermemektedir.
• İran’daki beş çeşidin nəticəlarının bütün dünya fındıq çeşitlerine uygulanabileceğini göstermemektedir.
• Önerilen metodin başka laboratuvarlarda bağımsız biçimde doğrulandığını göstermemektedir.

tədqiqatnın metodi və tapıntıları

təcrübə tasarımının teknik özeti

Optimize edilmiş DLLME koşulları

Yanıt yüzeyi modelinin istatistikleri

HPLC metodinin validasyon özeti

Matrislere görə genel paylanma

ANOVA və MANOVA nəticəlarının özeti

Şekillerin teknik mesajları

Teknik tapıntıların toplu değerlendirmesi

• İki taksanın səviyyəleri üzərində ən güçlü faktör fındıq dokusu veya matrisi olmuştur.
• çeşid təsirsi xüsusilə paklitaksel üçün belirgindir.
• çeşid ilə matris arasındaki güçlü təsirleşim, tek bir “ən yüksək taksanlı çeşid” tanımlanmasını engellemektedir.
• yarpaqlar həm paklitaksel həm Bakkatin III bakımından ən yüksək genel səviyyəleri göstermiştir.
• Bakkatin III miqdarları yarpaq, dış kabuk və sərt qabıqta paklitakselden çox daha yüksəktir.
• çiy ləpəlerde paklitaksel və Bakkatin III səviyyəleri çeşitlere görə böyük ölçüde değişmiştir.
• qovurma sonrasında üç çeşitte paklitaksel artmış, iki çeşitte azalmışdır.
• Bakkatin III dört çeşitte saptanamaz səviyyəden ölçülə bilən səviyyəe çıkmış; Segoush’ta azalmışdır.
• məlumatler qovurmanın təsirsinin tek yönlü və bütün çeşitlerde eyni olmadığını göstərir.
• DLLME-HPLC metodi kısa nümunə hazırlama süresi və təxminən 10–13 kat zenginleştirme sağlamıştır.
• metod validasyon nəticəları kabul edilebilir analitik performans bildirmektedir; lakin metod ayrıntılarındaki tutarsızlıklar yeniden üretilebilirliği sınırlandırmaktadır.

mənbə və metod Notu

bu içerik, Mohammad Sina, Seyedeh Zahra Nasirifar, Sahar Shamsifar, Seyede Marzieh Hosseini, Marzieh Kamankesh və Abdorreza Mohammadi tərəfindən hazırlanan “Monitoring of Paclitaxel and Baccatin III in different hazelnut matrices and varieties: Investigation of roasting effects in hazelnut kernel using an efficient microextraction method coupled with liquid chromatography” başlıklı tədqiqatya dayanmaktadır.

tədqiqat; beş İran fındıq çeşidinin yarpaq, yaşıl xarici qabıq, sərt qabıq, çiy ləpə və qovrulmuş ləpə nümunəlerinde paklitaksel ilə Bakkatin III səviyyəlerini ölçen təcrübəsel bir preprint araştırma makalesidir.

Metinde aydınça “This preprint research paper has not been peer reviewed” uyarısı bulunmaktadır. buna görə tədqiqat hakem değerlendirmesinden geçmemiştir. PDF’de hakemli bir dergi kabulü veya doğrulanmış nihai yayın bilgisi bulunmamaktadır.

Analiz, ultrasəs dəstəkli ilkin ekstraksiya, Carrez çöktürmesi, dispersiv maye-maye mikroekstraksiya və HPLC-UV ölçümüne dayanmaktadır. birləşmə tanımlaması esas olaraq sertifikalı standartlarla saxlanma zamanı karşılaştırması və standart ekleme təcrübəleriyle yapılmıştır.

tədqiqatda kütle spektrometrisi veya başka bir bağımsız struktur doğrulama metodi uygulanmamıştır. bu səbəbdən xüsusilə yarpaqlarda bildirilen yüksək Bakkatin III nəticəlarının LC-MS/MS kimi daha seçici metodlerle doğrulanması gerekir.

metodin doğrusal aralığı, bazı saxlanma zamanı/pik etiketleri, Carrez II bileşimi, ultrason süresi və başlanğıc etanol hacimleri konusunda PDF’nin fərqli bölümleri arasında tutarsızlıklar bulunmaktadır.

qovurma təcrübəi 150°C’de bir saatlik tek koşulla sınırlıdır. qovurma sonrasındaki artışların yeni taksan oluşumu, bağlı bileşiklerin serbestleşmesi, enzim təsirsizleşmesi, nem kaybı veya daha kolay ekstraksiyon mekanizmalarından hangisine bağlı olduğu birbaşa belirlenmemiştir.

tədqiqat klinik araştırma deyil. fındıq tüketen insanlarda paklitaksel emilimi, kanser riski, tedavi yanıtı veya güvenlik değerlendirilmemiştir. Ölçülen taksan səviyyəleri, fındığın xərçəng müalicəsi veya koruyucu gıda olaraq kullanılabileceğini kanıtlamamaktadır.

müəlliflər çıkar çatışması bulunmadığını bildirmiştir. Makalenin dil, sözcük seçimi və okunabilirliğinin iyileştirilmesinde ChatGPT kullanıldığı; bilimsel içerik, məlumat analizi və nəticəların müəlliflər tərəfindən oluşturulup gözden geçirildiği izah edilmişdir.

bu Türkçe makale yalnız yüklenen preprintteki təcrübə protokolleri, tablolar, şekiller, sayısal nəticəlar və müəlliflərın tartışmasına dayanarak hazırlanmışdır. tədqiqatda bulunmayan klinik fayda, kanserden korunma, tüketim önerisi, endüstriyel üretim başarısı veya doğrulanmış farmasötik mənbə iddiası eklenmemiştir.