Стресси маърифатӣ посухи бисёрҷанбаи психофизиологиест, ки метавонад ҳангоми фишор овардан ё аз ҳадди захираҳои мавҷудаи маърифатии шахс гузаштани талаботи пайвастаи зеҳнӣ ба вуҷуд ояд. Ин таҳқиқот дар 29 донишҷӯи донишгоҳ ва таҳсилоти баъдидипломӣ ҷузъҳои гуногуни фишори маърифатиро якҷоя омӯхтааст: майдони гавҳараки чашм ҳангоми вазифаи хотираи кории 2-back пайваста сабт шуд, алфа-амилазаи оби даҳон дар се нуқтаи вақт чен гардид ва миқёсҳои худҳисоботии TDMS ва SRS-18 истифода шуданд. Майдони гавҳараки чашм дар нимаи дуюми вазифа ба таври назаррас коҳиш ёфт; баръакс, дар сатҳи гурӯҳӣ барои сатҳҳои sAA таъсири муҳими вақт пайдо нашуд. Иҷрои вазифа ва тағйироти инфиродии sAA бо баъзе нишондиҳандаҳои субъективии эҳсосот ва стресс алоқаманд буданд. Муҳимтарин ҳадди тафсир ин аст, ки коҳиши гавҳараки чашм на ҳамчун далели мустақими стресси шадид, балки пеш аз ҳама ҳамчун натиҷаи вобаста ба сарбории маърифатӣ ва хастагии равонии вобаста ба вақт арзёбӣ карда шавад.

Равише, ки таҳқиқот ба он такя мекунад, шарҳ додани фишори маърифатиро бо як “арзиши стресс” рад мекунад. Майдони гавҳараки чашм ба равандҳои бедорӣ ва таваҷҷуҳ, ки метавонанд ҳангоми вазифа дар сатҳи сонияҳо тағйир ёбанд, ҳассос аст; sAA бошад нишондиҳандаи биологиест, ки бо системаи симпатикӣ-адреналӣ-медуллярӣ алоқаманд буда, бо фосилаи бештар намунагирӣ мешавад. TDMS ва SRS-18 ҳолати субъективии рӯҳӣ ва таҷрибаи психологии стрессро дар иштирокчӣ чен мекунанд. Зарур нест, ки ин нишондиҳандаҳо дар як самт ва дар як вақт тағйир ёбанд.

Синни миёнаи иштирокчиён 21.07 ± 0.91 сол буд; намуна аз 4 мард ва 25 зан иборат буд. Пас аз хориҷ кардани иштирокчиёне, ки маълумоти пупиллометрияашон нопурра буд, таҳлили гавҳараки чашм дар асоси 19 нафар анҷом дода шуд. Ин сохтори намуна ва анҷом надодани таҳлили расмии пешакии қудрат умумисозии натиҷаҳоро ба аҳолии васеътар маҳдуд мекунад.

Стресси Маърифатӣ Чист?

Стресси маърифатӣ маҷмӯи посухҳои психологӣ ва физиологиест, ки метавонад вақте ба вуҷуд ояд, ки талаботи пайвастаи коркарди иттилоот барои иҷрои вазифаи зеҳнӣ ба захираҳои мавҷудаи маърифатӣ фишор меорад ё аз онҳо мегузарад; сарбории маърифатӣ, посухи стресс ва хастагии равоние, ки бо гузашти вақт ташаккул меёбад, як мафҳум нестанд ва дар таҳқиқот ҳамчун равандҳое баррасӣ шудаанд, ки метавонанд пайи ҳам оянд, вале бо нишондиҳандаҳои гуногун чен карда шаванд.

Фарқи байни сарбории маърифатӣ, стресси маърифатӣ ва хастагии равонӣ

Сарбории маърифатӣ ҳаҷми коркарди иттилоотро ифода мекунад, ки барои иҷрои вазифа зарур аст. Хусусан ҳангоми истифодаи системаҳои дорои иқтидори маҳдуд, ба монанди хотираи корӣ, бо душвортар шудани вазифа талабот ба захираҳои маърифатӣ меафзояд.

Стресси маърифатӣ ҷанбаи посухест, ки ҳангоми аз ҷониби шахс ҳамчун душвор арзёбӣ шудани ин талабот ба вуҷуд меояд. Сарбории баланди маърифатӣ дар ҳама ҳолат маънои стресси қавии физиологиро надорад. Вазифа метавонад душвор бошад, вале азбаски таҳдиди арзёбии иҷтимоӣ, аз даст додани назорат ё интизории натиҷаи муҳими манфиро дар бар намегирад, мумкин аст мисли стрессорҳои классикии лабораторӣ посухи қавии симпатикиро ба вуҷуд наорад.

Хастагии равонӣ ҳолати вобаста ба вақт аст, ки пас аз талоши дарозмуддати зеҳнӣ бо коҳиши бедорӣ, захираҳои таваҷҷуҳ ва иштироки шахс дар вазифа пайдо мешавад.

Пайдарпаии назариявии манбаъ чунин аст:

Стресси вобаста ба интизорӣ → сарбории маърифатӣ → посухи стресси маърифатӣ → хастагии равонии вобаста ба вақт.

Ин пайдарпаӣ ҳамчун занҷири қатъӣ ва умумиҷаҳонии сабабӣ санҷида нашудааст; он чаҳорчӯбаи консептуалӣ мебошад, ки барои шарҳ додани ҳассос будани нишондиҳандаҳои гуногун ба марҳилаҳои гуногуни фишори маърифатӣ истифода шудааст.

Чаро як нишондиҳандаи стресс кофӣ набошад?

Миқёсҳои худҳисоботӣ ба шахс имкон медиҳанд, ки таҷрибаи эҳсосии худро мустақим гузориш диҳад; аммо онҳо метавонанд аз омилҳое чун писанди иҷтимоӣ ва сабки ҷавобдиҳӣ таъсир гиранд. Нишондиҳандаҳои физиологӣ, ба монанди суръати дил, тағйирпазирии суръати дил, фаъолияти электродермалӣ, кортизол ё sAA, равандҳои гуногуни автономӣ ё эндокриниро инъикос мекунанд ва ҳар кадом ҳалли вақтиву хусусиятҳои ченкунии худро доранд.

Аз ин рӯ, тағйир наёфтани як нишондиҳанда маънои онро надорад, ки шахс аз ҷиҳати маърифатӣ фишор надидааст. Ба ҳамин тарз, тағйир дар як нишондиҳандаи физиологӣ низ маънои чен шудани тамоми раванди стрессро надорад.

Майдони Гавҳараки Чашм Дар Ин Таҳқиқот Чиро Нишон Дод?

Майдони гавҳараки чашм дар нимаи дуюми вазифаи 2-back нисбат ба нимаи аввал ба таври назаррас кам шуд ва ин тағйир дар таҳқиқот бо хастагии равонӣ ва коҳиши бедорӣ, ки бо таъсири вақт-дар-вазифа инкишоф меёбанд, алоқаманд карда шуд; натиҷа ҳамчун далели мустақими стресси шадид тафсир нашуд.

Гавҳараки чашм танҳо сохтори оптикие нест, ки ба рӯшноӣ посух медиҳад. Андозаи гавҳараки чашм инчунин метавонад бо талоши маърифатӣ, бедорӣ ва равандҳои таваҷҷуҳ тағйир ёбад. Манбаъ ин танзимро дар заминаи адабиёти марбут ба системаи locus coeruleus–norepinephrine (LC-NE) баррасӣ мекунад.

Ҳангоми талаботи кӯтоҳмуддат ё афзояндаи зеҳнӣ васеъшавии гавҳараки чашм метавонад нишондиҳандаи талоши маърифатӣ бошад. Аммо вақте вазифа муддати дароз идома меёбад, заиф шудани посухи гавҳараки чашм бо падидае, ки “time-on-task effect” ном дорад ва бо хастагии равонӣ ва коҳиши иштироки шахс дар вазифа алоқаманд дониста мешавад, мувофиқат мекунад.

Натиҷаи асосии пупиллометрияи ин таҳқиқот:

Аз 100 зиёд будани қимати BF10 маънои далели хеле қавии Байесиро ба нафъи гипотезаи алтернативӣ дорад. Бо вуҷуди ин, натиҷа танҳо ба фарқи нимаи аввал–нимаи дуюм, ки дар дохили таҳқиқот чен шудааст, дахл дорад.

Чаро коҳиши гавҳараки чашм мустақиман маънои “стресс зиёд шуд”-ро надорад?

Муаллифон таъкид мекунанд, ки вазифаи 2-back сарбории назарраси маърифатӣ ба вуҷуд меорад, аммо унсурҳое чун таҳдиди арзёбии иҷтимоӣ ё идоранашавандагӣ, ки барои эҷоди стресси қавии психобиологӣ зуд-зуд истифода мешаванд, дар он вуҷуд надоранд.

Аз ин рӯ, бехатартарин тафсири тағйири гавҳараки чашм хастагӣ ва тағйири бедорӣ вобаста ба вақти зери сарбории маърифатӣ гузаронда мебошад. Таҳқиқот пешниҳод мекунад, ки дар оянда бо манипулятсияҳои ошкори стресс, ба монанди арзёбии иҷро ё фишори бозхӯрд, сарбории маърифатӣ ва стресси шадид аз ҳам беҳтар ҷудо карда шаванд.

Оё Алфа-Амилазаи Оби Даҳон Дар Ин Таҳқиқот Афзоиши Стрессро Нишон Дод?

Не; гарчанде миёнаҳои sAA аз пеш аз вазифа то ченаки пайгирӣ аз ҷиҳати ададӣ коҳиш ёфтанд, таъсири вақт дар сатҳи гурӯҳӣ аз ҷиҳати оморӣ аҳамиятнок нест ва натиҷаи BF10=0.25 далели сатҳи миёнаро ба нафъи гипотезаи сифрӣ пешниҳод мекунад.

Алфа-амилазаи оби даҳон чист?

Алфа-амилазаи оби даҳон (salivary alpha-amylase, sAA) нишондиҳандаи биологиест, ки бо фаъолияти системаи симпатикӣ-адреналӣ-медуллярӣ алоқаманд буда, аз оби даҳон ба таври ғайриинвазивӣ чен карда мешавад. Дар таҳқиқоти стресси психологӣ он махсусан барои арзёбии посухҳои босуръати автономӣ истифода мешавад.

Бо вуҷуди ин, посухи sAA ҳангоми вазифаҳои маърифатӣ яксон нест. Тибқи фарзияи назариявии манбаъ, sAA мумкин аст бештар ба стресси вобаста ба интизорӣ пеш аз вазифа ва фарқиятҳои реактивияти физиологии стресс байни шахсон ҳассос бошад, на ба сарбории маърифатии давомдор.

Натиҷаи ANOVA-и ченкуниҳои такрорӣ F(2,56)=0.653, p=0.524, η² қисман=0.023, ФЭ %95 [0.000, 0.091], BF10=0.25 буд.

Паст шудани қиматҳои миёна аз 11.7 ба 10.6 ва сипас ба 9.7 ба таври визуалӣ нишон медиҳад, ки қимати пеш аз вазифа баландтар буд. Аммо ин намунаи самтдор таъсири вақти аз ҷиҳати оморӣ тасдиқшуда нест. Аз ин рӯ, H2 танҳо аз нигоҳи самт мувофиқ аст; он тасдиқшуда ҳисобида нашудааст.

Агар дар сатҳи гурӯҳӣ тағйир набошад, чӣ гуна робитаи инфиродӣ пайдо мешавад?

Ба таври аҳамиятнок тағйир наёфтани миёнаи гурӯҳ маънои онро надорад, ки ҳамаи иштирокчиён як посухи физиологӣ додаанд. Дар баъзе иштирокчиён sAA метавонад зиёд шавад, дар дигарон коҳиш ёбад ва ин фарқиятҳо дар миёна метавонанд якдигарро мувозинат кунанд.

Дар таҳқиқот фарқи sAA пас аз вазифа ва пеш аз вазифа бо холи “Lethargy”-и SRS-18 ρ=0.464, p=0.011 ва бо холи умумии стандартшудаи SRS-18 ρ=0.382, p=0.041 робитаи мусбат нишон дод.

Ин коррелятсияҳо нишон медиҳанд, ки тағйирпазирии физиологӣ ва нишондиҳандаҳои субъективии стресс метавонанд якҷоя тағйир ёбанд; онҳо исбот намекунанд, ки тағйири sAA сабаби стресси субъективӣ мебошад.

Вазифаи 2-back чӣ гуна кор мекунад?

Вазифаи N-back вазифаи маърифатиест, ки ба хотираи корӣ сарбории пайвастаи навсозӣ мегузорад. Дар шароити “2-back” иштирокчӣ ангезаи ҳозираро бо ангезае, ки ду озмоиш пеш нишон дода шуда буд, муқоиса мекунад ва агар мувофиқат бошад, ҷавоб медиҳад.

Дар ин озмоиш ангезаҳо аз шаш калимаи англисии ранг иборат буданд: black, white, red, blue, green ва yellow. Калимаҳо дар монитори 15.6-дюймӣ бо фосилаи 0.5 сония пайдарпай нишон дода шуданд.

Иштирокчӣ агар калимаи ҳозира бо калимаи ду озмоиш пеш якхела бошад, тугмаи фосиларо пахш мекард. Дар маҷмӯъ 300 озмоиш гузаронида шуд ва ҳиссаи ангезаҳои ҳадаф тақрибан %30 буд.

Пайдарпаии озмоиш

1. Иштирокчӣ ба озмоишгоҳ меояд ва миқёси ибтидоии SRS-18-ро пур мекунад.
2. TDMS татбиқ мешавад.
3. Ченкунии якуми sAA гирифта мешавад.
4. Дастгоҳи пайгирии чашм насб ва калибр карда мешавад.
5. Иштирокчӣ вазифаи 2-back-и иборат аз 300 озмоишро иҷро мекунад; майдони гавҳараки чашм дар тамоми вазифа сабт мешавад.
6. Пас аз анҷоми вазифа дастгоҳи пайгирии чашм хориҷ карда мешавад.
7. Ченкунии дуюми sAA гирифта мешавад ва TDMS дубора татбиқ мегардад.
8. Пас аз давраи истироҳати 20-дақиқаӣ ченкуниҳои охирини sAA ва TDMS анҷом дода мешаванд.

Дар муҳити озмоиш кадом тағйирёбандаҳо назорат шуданд?

Азбаски майдони гавҳараки чашм ба шиддати рӯшноӣ ҳассос аст, ҳамаи сессияҳо дар утоқи ҳарораташ назоратшаванда ва дорои рӯшноии сунъии стандартӣ гузаронида шуданд.

Аз иштирокчиён хоҳиш карда шуд, ки ҳадди ақал ду соат пеш аз озмоиш кофеин истеъмол накунанд. Барои коҳиш додани тағйирпазирии сиркадӣ дар гавҳараки чашм ва sAA, сессияҳо байни 09:00–12:00 гузаронида шуданд.

Масофаи байни иштирокчӣ ва экран тақрибан 42 cm собит карда шуд ва барои кам кардани артефактҳои пупиллометрӣ, ки аз ҳаракати сар ба вуҷуд омада метавонанд, такягоҳи манаҳ истифода шуд.

Дастгоҳҳо ва миқёсҳои истифодашуда

Қиматҳои майдони гавҳараки чашм аз дастгоҳи Talk Eye Lite воҳидҳои нисбӣ/шартӣ мебошанд. Манбаъ қайд мекунад, ки калибркунии мутлақ мавҷуд нест; аз ин рӯ, махсусан тағйироти нисбӣ дар дохили як сессия қобили тафсир мебошанд.

Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот

Иштирокчиён

Дар таҳқиқот 29 донишҷӯи донишгоҳ ва таҳсилоти баъдидипломӣ иштирок карданд. Синни миёна 21.07 ± 0.91 сол, тақсимоти ҷинсӣ 4 мард ва 25 зан буд.

Андозаи намуна бо назардошти маҳдудиятҳои амалӣ ва андозаи намунаҳо дар таҳқиқоти шабеҳи пупиллометрия муайян шуд. Таҳлили расмии a priori қудрат анҷом дода нашуд.

Иштирокчиёне, ки маълумоти гавҳараки чашмашон нопурра буд, аз таҳлили пупиллометрия хориҷ карда шуданд ва намунаи ниҳоии ин таҳлил n=19 буд.

Чор гипотеза

1. H1: Коҳиш ёфтани майдони гавҳараки чашм дар тӯли вазифа ва инъикос кардани хастагии равонии вобаста ба таъсири вақт-дар-вазифа.
2. H2: Баланд будани sAA пеш аз вазифа ва баъдан коҳиш ёфтани он, то стресси вобаста ба интизориро бештар аз стресси аз вазифа ба вуҷудомада инъикос кунад.
3. H3: Алоқаманд будани иҷрои баландтари вазифа бо шиддати камтари эҳсосӣ ва устувории бештари эҳсосӣ.
4. H4: Робитаи мусбат доштани тағйири sAA бо нишондиҳандаҳои субъективии стресс.

Таҳлили оморӣ

Қиматҳои sAA пеш аз вазифа, пас аз вазифа ва ҳангоми пайгирӣ бо ANOVA-и яксамтаи ченкуниҳои такрорӣ муқоиса шуданд.

Барои майдони гавҳараки чашм вазифа ба ду қисми баробар ҷудо шуд ва миёнаҳои нимаи аввалу дуюм бо t-тести ҷуфтшудаи дутарафаи намунаҳо муқоиса шуданд.

Робитаҳои байни иҷрои вазифа, миқёсҳои субъективӣ ва нишондиҳандаҳои физиологӣ, азбаски санҷишҳои Shapiro–Wilk вайрон шудани фарзияи нормалиро нишон доданд, бо коэффисиенти коррелятсияи рангаи Spearman (ρ) таҳлил шуданд.

Барои t-тестҳо Cohen's d, барои ANOVA η² қисман ва фосилаҳои мувофиқи эътимоди %95 гузориш дода шуданд. Барои санҷишҳои асосии фарқи гурӯҳӣ бо истифода аз prior-и пешфарзи Cauchy r=0.707 BF10 ҳисоб карда шуд. Азбаски коррелятсияҳои Spearman ҳамчун иктишофӣ арзёбӣ шуданд, барои онҳо омили Байес ҳисоб нашуд. Остонаи аҳамиятнокӣ %5 муайян карда шуд.

Иҷрои вазифа

Меъёри миёнаи ҷавобҳои дуруст %56.3 ± 8.9 буд. Байни иштирокчиён тағйирпазирии назаррас вуҷуд дошт; баландтарин дақиқӣ %69.5 ва пасттарин дақиқӣ %35.8 гузориш дода шуд.

Хулосаи натиҷаҳои гипотезаҳо

Робитаҳои байни дақиқии вазифа ва ҳолати рӯҳӣ

Робитаи мусбати байни “Lethargic” ва дақиқӣ дар назари аввал ғайричашмдошт менамояд. Муаллифон онро бо ин эҳтимол баррасӣ мекунанд, ки шахсони хуб иҷрокарда ҳангоми вазифа захираҳоро самараноктар, вале шадидтар истифода бурдаанд ва ин баъд аз вазифа ба хастагии субъективии бештар табдил ёфтааст.

Аммо манбаъ шарҳи алтернативиро низ боз мегузорад: шахсони дорои иҷрои баланд шояд ба вазифа бештар сармоягузорӣ карда бошанд, бинобар ин эҳсоси фарсудагӣ пас аз вазифа бештар буд. Таҳқиқот байни ин механизмҳо фарқ намегузорад.

Робитаҳои байни тағйири sAA ва стресси субъективӣ

Ин натиҷа нишон медиҳад, ки бо вуҷуди набудани таъсири вақти sAA дар миёнаи гурӯҳӣ, дар реактивияти физиологии стресси шахсони алоҳида фарқиятҳои аҳамиятнок вуҷуд дошта метавонанд.

Равандҳое, ки ченкуниҳои гуногун фаро мегиранд

Он чизе, ки таҳқиқот дастгирӣ мекунад

• Дар вазифаи 2-back майдони гавҳараки чашм дар нимаи дуюми вазифа ба таври аҳамиятнок кам шуд.
• Ин коҳиш бо хастагии равонии вобаста ба вақт ва тағйири иштирок дар вазифа мувофиқат мекунад.
• Дар sAA тағйири аҳамиятноки вақт дар сатҳи гурӯҳӣ ёфт нашуд.
• Новобаста аз натиҷаи сатҳи гурӯҳӣ, дар тағйири sAA фарқиятҳои инфиродӣ мавҷуданд.
• Тағйири sAA бо баъзе нишондиҳандаҳои субъективии стресс алоқаманд аст.
• Дақиқии вазифа бо тағйироти оромӣ, таҳрикпазирӣ ва lethargy алоқаманд аст.
• Ҳангоми арзёбии фишори маърифатӣ истифодаи якҷояи нишондиҳандаҳои физиологӣ, рафторӣ ва субъективӣ метавонад нисбат ба равиши якнишондиҳандагӣ маълумоти фарогиртар диҳад.

Он чизе, ки таҳқиқот дастгирӣ намекунад

• Исбот нашудааст, ки вазифаи 2-back посухи қавии стресси шадид ба вуҷуд меорад.
• Нишон дода нашудааст, ки коҳиши гавҳараки чашм танҳо аз стресс ба вуҷуд омадааст.
• Нишон дода нашудааст, ки sAA ҳангоми вазифа ба таври аҳамиятнок зиёд шудааст.
• Исбот нашудааст, ки баландии sAA пеш аз вазифа қатъан аз стресси вобаста ба интизорӣ ба вуҷуд омадааст.
• Коррелятсияҳо нишон намедиҳанд, ки тағйири sAA сабаби стресси психологӣ мебошад.
• Натиҷаҳоро ба ҳамаи гурӯҳҳои синнӣ ё ҷинсҳо умумӣ кардан мумкин нест.
• Ин таҳқиқот барои ташхис ё табобати ихтилолҳои клиникии стресс нест.

Маҳдудиятҳо

Маҳдудияти аввал намуна аст. Ҳамаи иштирокчиён донишҷӯёни донишгоҳ ё таҳсилоти баъдидипломӣ мебошанд ва тақсимоти ҷинсӣ ба таври назаррас ба занон моил аст. Ин сохтор умумисозии натиҷаҳоро аз рӯи синну сол ва махсусан ба аҳолии мард маҳдуд мекунад.

Дуюм, таҳлили пупиллометрия аз 29 нафар танҳо бо маълумоти 19 нафар анҷом дода шуд. Эҳтимол аст, ки аз даст рафтани маълумот бо омилҳои низомманд, ба монанди мушкилоти калибркунӣ, хусусиятҳои муайяни чашм ё сатҳи баландтари мижа задан алоқаманд бошад. Дар чунин ҳолат зернамунае, ки дар таҳлил боқӣ мондааст, мумкин аст ҳамаи иштирокчиёнро пурра намояндагӣ накунад.

Сеюм, танҳо шарти 2-back истифода шуд. Азбаски сатҳҳои гуногуни сарбории маърифатӣ, ба монанди 0-back, 1-back ва 3-back вуҷуд надоштанд, байни талаботи маърифатӣ ва посухи физиологӣ робитаи доза-посухро муқаррар кардан мумкин нест.

Чорум, sAA танҳо дар нуқтаҳои муайяни вақт чен шуд. Ин усул метавонад қуллаҳо ё коҳишҳои кӯтоҳмуддати sAA-ро, ки эҳтимол ҳангоми вазифа рух додаанд, аз даст диҳад.

Панҷум, миқёсҳои субъективӣ ҳангоми вазифа пайваста татбиқ нашуданд; бинобар ин, тағйироти эҳсосӣ дар сатҳи сония ё озмоиш маълум нестанд.

Шашум, таҳлили расмии a priori қудрат анҷом дода нашуд. Хусусан дар намунаи хурд, эҳтимоли ошкор нашудани баъзе робитаҳои воқеиро пурра истисно кардан мумкин нест; бо вуҷуди ин, натиҷаи BF10=0.25 барои sAA маълумоти иловагӣ ба нафъи набудани таъсири вақт дар сатҳи гурӯҳӣ медиҳад.

Ҳафтум, маълумоти гавҳараки чашм танҳо бо тақсим кардани вазифа ба нимаи аввал ва дуюм таҳлил шуд. Усулҳои муфассалтари силсилаи вақт, ба монанди моделсозӣ дар сатҳи озмоиш ё таҳлили каҷи рушд, истифода нашуданд.

Самтҳои таҳқиқоти оянда

Муаллифон барои ҷудо кардани сарбории маърифатӣ аз стресс илова кардани манипулятсияҳои ошкори стресс, муқоисаи якчанд сатҳи душвории N-back, зуд-зуд гирифтани намунаи sAA ё илова кардани ченкуниҳои пайвастаи физиологӣ, истифодаи моделҳои сатҳи озмоиш/силсилаи вақт барои пупиллометрия, банақшагирии намунаҳои мутавозинтар ва гуногунтар бо таҳлили пешакии қудрат ва омӯзиши тӯлонии осебпазирӣ ба стресс ва устувориро пешниҳод мекунанд.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Таҳқиқоти аслӣ: Cognitive Stress Responses During an N-Back Task: Pupillary Dynamics and Salivary Alpha-Amylase Activity

Муаллифон: Toshihiko Kuroiwa; Akira Yasumura.

Муаллифи масъул: Toshihiko Kuroiwa.

Муассисаҳо: Graduate School of Social and Cultural Sciences, Kumamoto University, Kumamoto City, Japan; Graduate School of Humanities and Social Sciences, Kumamoto University, Kumamoto City, Japan.

Маҷалла: Psychology International.

Ношир: MDPI, Basel, Switzerland.

Ҷилд / шумора / мақола: 2026, 8(2), 32.

DOI: 10.3390/psycholint8020032

Пешниҳод: 31 марти 2026.

Бозбинӣ: 6 майи 2026.

Қабул: 13 майи 2026.

Нашр: 14 майи 2026.

Навъи манбаъ: Таҳқиқоти таҷрибавии психофизиологии лабораторӣ ва ҳамсолбаррасишуда.

Иҷозатнома: Creative Commons Attribution (CC BY).

Намуна: 29 донишҷӯи донишгоҳ ва таҳсилоти баъдидипломӣ; синни миёна 21.07 ± 0.91 сол; 4 мард ва 25 зан.

Намунаи пупиллометрия: Пас аз хориҷ кардани маълумоти нопурра n=19.

Озмоиши асосӣ: Вазифаи хотираи кории 2-back; 300 озмоиш; ҳиссаи ҳадаф тақрибан %30; шаш калимаи англисии ранг; ангезаҳо бо фосилаи 0.5 сония пешниҳод шуданд.

Ченкуниҳои физиологӣ: Майдони нисбии гавҳараки чашм бо системаи пайгирии чашми Talk Eye Lite; sAA бо portable salivary amylase monitor/cocorometer-и Nipro Corporation.

Ченкуниҳои психологӣ: Two-Dimensional Mood Scale (TDMS) ва Stress Response Scale-18 (SRS-18).

Омор: ANOVA-и яксамтаи ченкуниҳои такрорӣ, t-тести ҷуфтшудаи дутарафаи намунаҳо, коррелятсияи рангаи Spearman, Cohen's d, η² қисман, фосилаи эътимоди %95 ва омили Байес; остонаи аҳамиятнокӣ %5.

Маблағгузорӣ: Таҳқиқот бо дастгирие, ки тавассути грантҳои JSPS KAKENHI JP25H00572 ва JP23K17293 ба A.Y. дода шудааст, маблағгузорӣ шуд.

Этика: Таҳқиқот мутобиқи Эъломияи Helsinki гузаронида шуда, аз ҷониби шӯрои ахлоқии Humanities and Social Sciences-и Kumamoto University бо тасдиқи рақами 45 қабул шудааст.

Ризоияти огоҳона: Аз ҳамаи иштирокчиён ризоияти огоҳона гирифта шудааст; гузориш дода шудааст, ки барои нашри мақола ризоияти хаттӣ мавҷуд буд.

Дастрасии маълумот: Маълумоте, ки натиҷаҳоро дастгирӣ мекунад, бо дархости асоснок аз муаллифи масъул дастрас аст.

Бархӯрди манфиатҳо: Муаллифон бархӯрди манфиатҳоро гузориш надодаанд.

Саҳми муаллифон: Консептуализатсия T.K. ва A.Y.; методология ва таҳлили расмӣ T.K.; тарҳи аслӣ ва бозбинӣ/таҳрир T.K.; назорат, идоракунии лоиҳа ва ҷалби маблағгузорӣ A.Y.

Ҳадди асосии тафсир: Таҳқиқот ба намунаи лаборатории хурд, ҷавон ва ба таври назаррас занбартарӣ такя мекунад. Коҳиши майдони гавҳараки чашм бо сарбории маърифатӣ ва таъсири вақт-дар-вазифа мувофиқ аст, вале ба танҳоӣ далели стресси шадид нест. Таъсири вақти sAA дар сатҳи гурӯҳӣ аҳамиятнок нест. Коррелятсияҳо сабабиятро нишон намедиҳанд.