Ин баррасӣ таҳлил мекунад, ки LPG ва Bio-LPG ҳамчун роҳи таъминоти барқароршавандаи аз ҷиҳати муҳаррикӣ ҳамарзиш дар муҳаррикҳои дизелии оташгирии фишорӣ бо кадом меъмориҳои таъмини сӯзишворӣ истифода шуда метавонанд ва ин ба самаранокӣ ва партовҳо чӣ гуна таъсир мерасонад. Муҳаққиқон адабиёти солҳои 2000–2025-ро бо усули роҳнамоии PRISMA ҷустуҷӯ карда, 47 таҳқиқотеро, ки барои ҳамон муҳаррик ва нуқтаи кори муқоисашаванда истиноди дизелӣ доштанд, ба синтези муқоисавӣ дохил карданд. Фумигатсия, тазриқи газ аз порт ва тазриқи мустақими LPG ба дохили силиндр дар гурӯҳҳои алоҳида арзёбӣ шуданд. Аз 37 таҳқиқоте, ки NOx гузориш доданд, дар 20-тои онҳо коҳиши равшан мушоҳида шуд, дар 12 таҳқиқот натиҷа ба бор вобаста буд; аз 27 таҳқиқоте, ки PM, дуд ё нишондиҳандаҳои сажа гузориш доданд, дар 17-тояш коҳиш муайян гардид. Бо вуҷуди ин, махсусан ҳангоми истифодаи LPG-и пешомехта аз роҳи воридшавӣ, афзоиши CO ва HC-и насӯхта дар бори паст ҳамчун мушкили муҳим ба назар расид. Тазриқи мустақими моеъфаза ба дохили силиндр яке аз вариантҳое менамояд, ки ба рафтори самаранокии монанд ба дизел бештар наздик мешавад, аммо шумораи таҳқиқот дар ин соҳа ҳанӯз маҳдуд аст.

Тафовути муҳими таҳқиқот ин аст, ки химияи сӯхтани Bio-LPG дар дохили силиндр ҳамчун синфи ҷудо аз LPG-и маъмулӣ баррасӣ намешавад. Bio-LPG ҳамчун шакли LPG-и асосёфта ба пропан/бутан баррасӣ мешавад, ки аз роҳҳои истеҳсоли барқароршаванда гирифта шуда, дар роҳҳои мавҷудаи истифодаи LPG кор фармуда мешавад. Аз ин рӯ, натиҷаҳои партов ва самаранокӣ дар сатҳи муҳаррик аз таҷрибаҳои LPG меоянд, дар ҳоле ки бартарии иловагии иқлимии Bio-LPG аз шиддати пасттари газҳои гулхонаӣ дар давраи ҳаёт, вобаста ба ашёи хом ва роҳи истеҳсол, сарчашма мегирад.

Аз нигоҳи Туркия: Таҳқиқот маълумоти махсуси Туркия дар бораи парки нақлиёт, таркиби LPG, давраи ронандагӣ, арзиши сӯзишворӣ ё меъёрҳоро истеҳсол намекунад. Аз ин рӯ, аз натиҷаҳо наметавон мустақиман хулоса кард, ки табдили воситаҳои нақлиёти дизелӣ дар Туркия ба LPG/Bio-LPG чӣ қадар коҳиши партов, фоидаи иқтисодӣ ё коҳиши газҳои гулхонаиро медиҳад. Барои татбиқ дар Туркия таркиби маҳаллии LPG, синфҳои восита ва муҳаррик, оғози сард ва профилҳои бори пасти шаҳрӣ, меъмориҳои DOC/DPF/SCR барои тозакунии газҳои ихроҷӣ, роҳи таъминоти сӯзишворӣ ва ҳиссаи воқеии барқароршавандаи Bio-LPG бояд алоҳида тасдиқ карда шаванд.

Саволи асосии таҳқиқот чист?

Саволи марказии таҳқиқот танҳо «Оё LPG-ро дар муҳаррики дизелӣ истифода бурдан мумкин аст?» нест. Муҳаққиқон мақсад доранд таъсири усулҳои гуногуни таъмини LPG-ро нисбат ба истиноди ҳамон дизел ба самаранокӣ, масрафи сӯзишворӣ, NOx, заррача/дуд, CO ва HC ҷудо кунанд ва баъдан арзёбӣ намоянд, ки кадом меъморӣ дар якҷоягӣ бо манбаи барқароршавандаи LPG, ба мисли Bio-LPG, метавонад роҳи гузариши амалитаре созад.

Махсусан, яке аз гипотезаҳои асосӣ ин аст, ки тазриқи мустақими LPG ба дохили силиндр ҳангоми истифода бо тазриқи пилотии дизел метавонад меъмории бештар идорашаванда бошад, ки мушкилоти CO ва HC-ро, ки таъмини LPG-и пешомехта аз коллектори воридшавӣ дар бори паст ба вуҷуд меорад, коҳиш диҳад.

Тафовути калидии Bio-LPG ва LPG чист?

Мувофиқи чорчӯби илмии баррасӣ, набояд байни Bio-LPG ва LPG-и аз манбаъҳои фосилӣ гирифташуда синфи нави сӯзишворие фарз карда шавад, ки сӯхтани дохили муҳаррикро комилан дигар мекунад. Бартарии фарқкунандаи Bio-LPG асосан дар занҷири истеҳсолӣ аст. Вобаста ба ашёи хоми барқароршаванда ва роҳи истеҳсол, шиддати газҳои гулхонаии сӯзишворӣ аз чоҳ то чарх, яъне well-to-wheel (WtW), метавонад кам карда шавад.

Аз ин рӯ, таҳқиқот ду қабати далелро аз ҳам ҷудо мекунад: далели сӯхтан ва партов дар сатҳи муҳаррик, ки аз таҳқиқоти муҳаррикҳои оташгирии фишорӣ бо LPG/пропан/бутан гирифта шудааст, ва заминаи декарбонизатсия, ки ба истеҳсол ва давраи ҳаёти Bio-LPG марбут аст.

LPG бо кадом роҳҳо ба муҳаррик дода мешавад?

Муҳаққиқон адабиётро ба чор синфи асосии техникӣ ҷудо мекунанд:

• FUM — Фумигатсия: LPG-и газшакл аз қисми болоии системаи воридшавӣ дода шуда, пеш аз ворид шудан ба силиндр бо ҳаво омехтаи пешакӣ месозад. Мураккабии таҷҳизот паст аст, аммо махсусан дар бори паст ба устувории сӯхтан ҳассос мебошад.
• PGI — Тазриқи газ аз порт: LPG аз порти воридшавӣ ё нуқтаи наздик ба клапан тазриқ мешавад. Дар муқоиса бо фумигатсия, дозакунии сӯзишворӣ аз давр ба давр беҳтар идора шуда метавонад.
• DI-g — Тазриқи мустақим ба дохили силиндр дар фазаи газ: LPG бевосита ба камераи сӯхтан дар ҳолати газӣ фиристода мешавад.
• DI-l — Тазриқи мустақим ба дохили силиндр дар фазаи моеъ: LPG дар ҳолати моеъ бевосита ба силиндр тазриқ мешавад. Зичии баланди сӯзишворӣ, гузариши босуръати фаза ва имкони идораи қабатбандии омехта потенсиали бештари назоратро фароҳам меоранд.

Сӯхтани дугонаи дизел-LPG чӣ гуна сурат мегирад?

Азбаски рақами сетании LPG хеле паст аст, он дар муҳаррики классикии оташгирии фишорӣ ба осонӣ худ аз худ намегирад. Дар меъмории дугонаи сӯзишворӣ, миқдори ками тазриқи пилотии дизел ҳамчун манбаи оташгирӣ хизмат мекунад. Пас аз гирифтани дизели пилотӣ, омехтаи LPG-ҳаво дар атрофи он ба сӯхтан ҳамроҳ мешавад.

Расмҳои 2 ва 3-и таҳқиқот нишон медиҳанд, ки ин сӯхтан якмарҳилаӣ нест. Таъхири оташгирии сӯзишвории пилотӣ, сӯхтани пешомехтаи пилот, ҳамроҳ шудани LPG ба оташгирӣ, сӯхтани босуръати LPG-меҳвар ва баъд сӯхтани таҳти назорати диффузия метавонанд пай дар пай сурат гиранд. Дар атрофи ядрои тазриқи дизел минтақаи бой аз сӯзишворӣ, минтақаи сӯхтанпазире, ки буғи дизел бо омехтаи LPG-ҳаво мутақобила мекунад, ва минтақаи берунии камбизоаттар метавонанд пайдо шаванд.

Бо зиёд шудани ҳиссаи LPG, оғози сӯхтан метавонад аз сабаби рақами пасти сетан, хусусиятҳои гармии омехта ва шароити маҳаллии оксиген дер шавад. Баръакс, дар баъзе шароити бори баланд, зиёд шудани миқдори сӯзишвории пешомехта метавонад суръати болоравии фишорро афзоиш диҳад. Дар яке аз таҷрибаҳои овардашуда, расидани суръати болоравии фишор ба 5,25 bar/°CA дар ҳиссаи %75 LPG нишон медиҳад, ки ҳиссаҳои хеле баланди LPG бояд аз ҷиҳати шиддати сӯхтан ва бори механикӣ алоҳида назорат карда шаванд.

Чаро бори паст мушкили асосӣ аст?

Дар бори паст ҳарорати силиндр ва реактивияти умумӣ коҳиш меёбад, бинобар ин оксид кардани пурраи омехтаи LPG-ҳаво душвор мешавад. Натиҷа метавонад CO ва HC-и баланд дар якҷоягӣ бо заррача ё NOx-и паст бошад. Барои фумигатсия дар гурӯҳи стандартии 25% бор, тағйири медиании BTE −12,3% буд, дар ҳоле ки тағйири CO +68,7% ва HC +620,8% ҳисоб шудааст. Ин маънои онро надорад, ки ҳамаи муҳаррикҳо ҳамин афзоишро нишон медиҳанд; медианҳо ва фосилаҳои байни квартилӣ васеъанд ва гетерогении муҳаррик/калибркунӣ баланд аст.

Масалан, дар ҳамон гурӯҳи 25% бор, фосилаи байни квартилии тағйири HC барои фумигатсия аз +23,1% то +1353,1% аст. Ин васеъӣ нишон медиҳад, ки умумисозии якрақамаи «LPG дар бори паст HC-ро маҳз ҳамин қадар зиёд мекунад» аз ҷиҳати илмӣ дуруст нест.

Тамоюли партов дар бори миёна ва баланд чӣ гуна тағйир меёбад?

Фумигатсия ва тазриқи газ аз порт, махсусан дар бори миёна ва баланд, коҳиши назарраси нишондиҳандаҳои заррача/дудро ба вуҷуд меоранд. Дар фумигатсия тағйири медиании NOx дар 50% бор −25,4%, дар 75% бор −31,7%; тағйири PM/дуд дар ҳамин борҳо мутаносибан −73,4% ва −68,3% ҳисоб шудааст. Дар PGI коҳишҳо мӯътадилтаранд, аммо самт яксон аст.

Чаро тазриқи мустақими LPG фарқ мекунад?

Таъмини LPG аз роҳи воридшавӣ аз ҷиҳати таҷҳизот нисбатан содда аст, аммо назорати маҳдуд бар омехташавии сӯзишворӣ пеш аз расидан ба силиндр медиҳад. Тазриқи мустақим бошад, миқдор, вақти тазриқ, фаза ва қабатбандии дохили силиндрии LPG-ро мустақимтар идора кардан имкон медиҳад.

Маълумоти ҷамъшуда барои тазриқи мустақими моеъфаза дар бори баланд ҷолиб аст. Дар гурӯҳи 100% бор тағйири медиании BTE +5,7%, BSFC −7,9%, NOx −16,6% ва PM/дуд −28,8% дода шудааст. Аммо ҳар яке аз ин ҳуҷайраҳо ба шумораи якхелаи таҳқиқот асос намеёбанд: масалан, натиҷаи DI-l BTE дар 100% бор танҳо ба се, BSFC ба ду ва NOx/PM ба чор таҳқиқот асос ёфтааст. Бинобар ин, тазриқи мустақим «ҳалли исботшудаи бартар» нест, балки номзади қавиест, ки тасдиқи бештар талаб мекунад.

Арзиши таҷҳизотии тазриқи мустақим чист?

Афзоиши қобилияти назорат мураккабии системаро низ зиёд мекунад. Барои нигоҳ доштани LPG-и моеъ аз бак то инжектор дар фазаи моеъ, фишор ва ҳарорат бояд идора шаванд. Дар мисоли муҳаррики табдилёфтаи Cummins бо ҳаҷми 6,7 литр, ки дар баррасӣ таҳлил шудааст, насоси ёрирасони бак фишорро 3 bar зиёд мекунад ва сипас насоси поршении фишори баланд дар шароити кори муқаррарӣ фишори таъминотро аз 100 bar боло мебарад.

Молишнокии пасттари LPG нисбат ба дизел метавонад барои насоси фишори баланд, инжектор ва унсурҳои мӯҳргузорӣ мушкили мавод ва устуворӣ эҷод кунад. Дар таҳқиқоти тазриқи мустақим мӯҳрҳои тағйирёфта ва иловаҳои баландкунандаи молишнокӣ истифода шудаанд. Гарчанде гузориш шудааст, ки як мошини боркаши прототипии дизел-LPG тақрибан 70.000 km кор кардааст, баррасӣ таъкид мекунад, ки ин бояд ҳамчун қобилияти прототипӣ арзёбӣ шавад, на далели васеи устувории дарозмуддат.

Дар системаҳои оташгирии jet чӣ тағйир меёбад?

Расмҳои 8 ва 9 меъмориҳои Jet Controlled Compression Ignition ва Direct Injection–Jet Ignition-ро нишон медиҳанд. Ҷараёнҳои реактивии газ аз камераи пешакӣ дар камераи асосии сӯхтан нуқтаҳои сершумори оташгирӣ эҷод мекунанд, то омехтаҳои хеле камсӯзиш тезтар сӯзанд. Таҳқиқоти назариявӣ ва таҷрибавии овардашуда дар баъзе консепсияҳои махсуси тазриқи мустақим/jet ignition аз самаранокии гармии наздик ё зиёда аз %50 хабар медиҳанд. Аммо инҳо қимати умумии самаранокӣ барои ҳамаи табдилҳои стандартии дизел-LPG нестанд; онҳо ба муҳаррик, оташгирӣ ва шароити борбардории мушаххас тааллуқ доранд.

Чаро системаи тозакунии газҳои ихроҷӣ мисли баромади муҳаррик муҳим аст?

Қисми зиёди таҳқиқот дар баррасӣ партовҳои баромади муҳаррикро гузориш мекунанд; маълумоти вуруд-баромади системаҳои DOC, DPF ва SCR ба қадри кофӣ стандартӣ нестанд. Аз ин рӯ, муҳаққиқон самаранокии табдили катализаторро миқдоран якҷо накардаанд.

CO ва HC-и зиёдшуда дар бори паст метавонад шароити light-off-и катализатори оксидкунии дизелро ҳангоми паст будани ҳарорати гази ихроҷӣ душвор кунад. Кам шудани сажа ҳангоми истифодаи LPG метавонад бори DPF-ро коҳиш диҳад, аммо ҳарорати пасти гази ихроҷӣ регенератсияи пассивиро мушкил мекунад. Ба ҳамин монанд, коҳиши NOx дар баромади муҳаррик назариявӣ метавонад масрафи мочевинаро кам кунад, аммо ҳассосияти SCR ба ҳарорат кафолат намедиҳад, ки бартарии бори паст дар қубури ихроҷӣ бо ҳамон андоза нигоҳ дошта мешавад.

Аз ҷиҳати бехатарӣ ва назорат кадом мушкилот вуҷуд доранд?

LPG таҳти фишор дар ҳолати моеъ нигоҳ дошта мешавад ва ҳангоми ихроҷ буғҳои аз ҳаво вазнин метавонанд дар ҷойҳои паст ҷамъ шаванд. Аз ин рӯ, якпорчагии бак ва хати сӯзишворӣ, вентилятсия ва стратегияҳои бастани худкор қисмҳои асосии система мебошанд.

Дар системаҳои пешомехта аз роҳи воридшавӣ, азбаски омехтаи сӯхтанпазир берун аз силиндр низ вуҷуд дошта метавонад, хатари backfire ва pre-ignition нисбат ба тазриқи мустақим муҳимтар аст. Муҳаққиқон маҳдуд кардани ҳиссаи LPG дар бори паст, калибркунии вақт ва миқдори пилот, мониторинги устувории сӯхтан ва бозгашт ба кори дизел-only ҳангоми болоравии ғайримуқаррарии фишор ё хатои таъминоти сӯзишвориро чораҳои муҳими назоратӣ мешуморанд.

Таҳқиқот чиро дастгирӣ мекунад?

• Кори дугонаи LPG-дизел дар бисёр таҷрибаҳо метавонад нишондиҳандаҳои дуд, сажа ё PM-ро кам кунад.
• NOx дар бисёр нуқтаҳои корӣ метавонад коҳиш ёбад, аммо натиҷа ба бор, EGR, тазриқи пилот ва фазаи сӯхтан вобаста аст.
• Фумигатсия ва PGI бо мураккабии нисбатан пасти таҷҳизот татбиқшавандаанд, аммо дар бори паст метавонанд ҷаримаи CO/HC ва самаранокиро ба вуҷуд оранд.
• Тазриқи мустақими LPG ба дохили силиндр барои назорати бештар бар омодасозии омехта ва рафтори кори монанд ба дизел умедбахш менамояд.
• Арзиши иловагии декарбонизатсияи Bio-LPG аз сӯхтани гуногуни дохили муҳаррик не, балки аз шиддати WtW-и газҳои гулхонаӣ вобаста ба роҳи истеҳсоли барқароршаванда сарчашма мегирад.

Таҳқиқот чиро исбот намекунад?

• Исбот намекунад, ки ҳамаи воситаҳои дизелие, ки Bio-LPG истифода мебаранд, газҳои гулхонаиро бо фоизи муайян кам мекунанд.
• Қатъӣ намекунад, ки тазриқи мустақими LPG дар ҳамаи муҳаррикҳо аз фумигатсия ё PGI беҳтар аст.
• Нишон намедиҳад, ки натиҷаҳои steady-state дар ҳаракати воқеӣ, оғози сард ва давраҳои гузариши бор айнан нигоҳ дошта мешаванд.
• Нишон намедиҳад, ки коҳиши партов дар баромади муҳаррик як ба як ба партови қубури ихроҷӣ пас аз DOC/DPF/SCR табдил меёбад.
• Устувории дарозмуддати системаи LPG-и фишори баландро дар паркҳои калони воситаҳо тасдиқ намекунад.
• Барои Туркия нуқтаи break-even-и иқтисодӣ, фоидаи партов ё сенарияи таъминоти сӯзишвориро муайян намекунад.

Усул ва натиҷаҳои таҳқиқот

Адабиёт чӣ гуна ҷустуҷӯ шуд?

Дар ҷустуҷӯи далелҳои сатҳи муҳаррик Web of Science Core Collection, ScienceDirect ва SAE Mobilus/SAE Digital Library истифода шуданд. Чорчӯби ҷустуҷӯ аз се блоки консептуалӣ иборат буд: истилоҳҳои сӯзишворӣ — LPG, liquefied petroleum gas, propane ё butane; синфи муҳаррик — diesel, compression ignition ё CI; стратегияи истифода — dual fuel, fumigation, port injection, intake injection, direct injection ё pilot injection.

Ҷустуҷӯи васеи аввалия дар маҷмӯъ 82.588 сабт баргардонд. Бо буриши дақиқтари “LPG + diesel + dual fuel” шумора то 1799 кам шуд. Аз онҳо 211 аз Web of Science, 1068 аз ScienceDirect ва 520 аз SAE Digital Library буданд. Пас аз хориҷ кардани 55 сабти такрорӣ, 1744 таҳқиқоти беназир санҷида шуданд.

Барои арзёбии матни пурра 139 таҳқиқот боқӣ монд; аз онҳо 28-тоаш аз интихоби пойгоҳи додаҳо мустақиман мувофиқ ёфт шуд. Бо пайгирии истинодҳо ва ҷустуҷӯҳои ҳадафнок 19 таҳқиқоти иловагӣ илова шуда, ҳавзи ниҳоии далелҳои муқоисавӣ ба 47 таҳқиқот расид.

Меъёрҳои дохилшавӣ чӣ буданд?

Барои дохил шудан ба синтези миқдорӣ, таҳқиқот бояд муҳаррики оташгирии фишориро истифода мебурд; LPG, пропан ё бутанро ҳамчун сӯзишвории ёрирасон санҷида бошад; дар ҳамон муҳаррик ва нуқтаи кори муқоисашаванда истиноди дизелӣ пешниҳод кунад ва ҳадди ақал як натиҷаи миқдории самаранокӣ ё партов ба мисли BTE, BSFC, NOx, CO, HC, CO2 ё PM/дуд/сажа гузориш диҳад.

Таҳқиқоти LPG-и танҳо оташгирии шарорагӣ, таҳқиқоти бе истиноди дизелӣ, нашрияҳое, ки LPG танҳо дар замина зикр шудааст, ва таҳқиқоти сатҳи системаҳои LCA/WtW/TCO, ки арзёбии мустақими LPG-дизел дар муҳаррикро надоранд, аз синтези муҳаррик хориҷ шуданд.

Таҳқиқоти гуногун чӣ гуна ба як миқёс оварда шуданд?

Ҳар метрик нисбат ба нуқтаи кори дизели холис дар ҳамон суръат ва бор ҳамчун тағйири фоизӣ нормализатсия шуд:

\[ \Delta X(\%) = 100 \times \frac{X_{DF}-X_D}{X_D} \]

Дар ин ҷо \(X_{DF}\) қимати кори дугонаи сӯзишворӣ ва \(X_D\) қимати мувофиқшудаи дизели холисро ифода мекунад. Дар ин таърифи ишора, \(\Delta BTE\)-и мусбат афзоиши самаранокӣ; \(\Delta BSFC\)-и манфӣ коҳиши масрафи сӯзишворӣ; ва тағйири манфии партов коҳиши ифлоскунандаи дахлдорро нисбат ба истиноди дизелӣ нишон медиҳад.

Азбаски таҳқиқот борро ҳамеша яксон гузориш намекарданд, нишондиҳандаҳои монотонии бор ба мисли қувваи муҳаррик, момент, BMEP ё IMEP дар ҳолати зарурат нисбат ба истиноди максималии дохили таҳқиқот ба бори нисбӣ табдил дода шуданд:

\[ Load_{rel}(\%) = 100 \times \frac{X}{X_{ref}} \]

Сипас маълумот ба чор гурӯҳи стандартии бор — %25, %50, %75 ва %100 — ҷудо шуд. Марзҳо мутаносибан нуқтаҳои 37,5%, 62,5% ва 87,5% бори нисбӣ буданд.

Вазни таҳқиқоти дорои нуқтаҳои зиёди маълумот чӣ гуна маҳдуд шуд?

Дар як таҳқиқот ҳиссаҳои гуногуни ивазкунии LPG дар як гурӯҳи бор аввал бо медиан дар дохили ҳамон таҳқиқот муттаҳид шуданд. Бо ин роҳ, як нашрияе, ки садҳо нуқтаи кор гузориш медиҳад, таҳқиқоти дигареро, ки танҳо чанд нуқта дорад, номутаносибан зери таъсир намегузорад. Сипас байни медианҳои сатҳи таҳқиқот боз медиан ва фосилаи байни квартилӣ (IQR) ҳисоб шуд.

Аз ин рӯ, ҷадвалҳо эффекти умумии meta-analysis нестанд. Азбаски байни платформаҳои муҳаррик, протоколҳои ченкунӣ, таркибҳои сӯзишворӣ ва калибркунӣ гетерогении баланд вуҷуд дорад, муҳаққиқон ба ҷои meta-analysis-и классикии якҷоя, синтези самт ва тағйироти фоизии нормализатсияшударо истифода бурданд.

Натиҷаҳои асосии миқдорӣ

Тафсири ҷадвал: Медианҳо равшан нишон медиҳанд, ки LPG-и пешомехта аз роҳи воридшавӣ метавонад дар бори миёна-баланд бартарии қавӣ дар NOx ва заррача диҳад, аммо махсусан дар бори паст ҷаримаи CO ва HC метавонад ҷиддӣ бошад. Баъзе қиматҳои самаранокӣ ва заррача барои DI-l мусбаттар менамоянд, аммо азбаски онҳо ба шумораи хеле камтари таҳқиқот асос ёфтаанд, набояд барои сохтани рейтингҳои қатъии самаранокӣ байни роҳҳо истифода шаванд.

Расмҳои манбаъ кадом паёмҳои илмиро медиҳанд?

Расми 1 гузариш аз 1799 сабт ба ҳавзи ниҳоии 47 таҳқиқотро нишон медиҳад. Расмҳои 2 ва 3 шарҳ медиҳанд, ки дизели пилотӣ ва LPG дар як камераи сӯхтан чӣ гуна минтақаҳо ва марҳилаҳои гуногуни сӯхтанро ташкил медиҳанд. Расмҳои 5–7 нишон медиҳанд, ки бо зиёд шудани ҳиссаи LPG пешандозии тазриқ, фишори силиндр, суръати болоравии фишор, ҳиссаи массаи сӯхта ва суръати озодшавии гармӣ чӣ гуна метавонанд тағйир ёбанд.

Расмҳои 8 ва 9 меъмории оташгирии jet-и камераи пешакӣ ва тазриқи мустақимро тавассути таҷҳизоти таҷрибавӣ ва майдони ҳисоббарорӣ нишон медиҳанд. Расми 12 таҷҳизоти таҷрибавиро бо LPG, дизел/биодизел ва EGR-и хунукшуда; Расми 13 бошад натиҷаҳои партовро дар сохтори оптимизатсияшуда пешниҳод мекунад. Дар мисоли дахлдор дар 60% бор дуд тақрибан 52%, NOx 31%; дар 90% бор NOx 35% кам шудааст. Инҳо самаранокии интизоршавандаи ҳамаи муҳаррикҳои LPG-дизел нестанд, балки натиҷаҳои таҷриба ва шароити оптимизатсияи муайян мебошанд.

Муҳимтарин холигиҳои таҳқиқот

Баррасӣ мегӯяд, ки таҳқиқоти тасдиқии оянда бояд махсусан ба оғози сард ва давраҳои гузариши бор, шумора ва тақсимоти андозаи заррачаҳо, устувории таҷҳизоти LPG-и фишори баланд, ташаккули таҳшин, эътимоднокии муҳаррик ва партовҳои вуруд-баромади системаи тозакунии газҳои ихроҷӣ тамаркуз кунанд.

Илова бар ин, тавсия мешавад, ки таҳқиқоти таҷрибавӣ ҳиссаи ивазкунии LPG-ро бар асоси энергия диҳанд; таърифи «бор»-ро равшан нишон диҳанд; дар ҳамон суръат ва бор истиноди дизелӣ пешниҳод кунанд; натиҷаҳои brake-specific performance/emission-ро гузориш диҳанд ва маҳдудиятҳои корӣ ба мисли фишори максималии силиндр ва суръати болоравии фишорро шарҳ диҳанд.

Барои Bio-LPG танҳо қиматҳои CO2-и ихроҷӣ кофӣ нестанд. Бояд равшан нишон дода шавад, ки сӯзишворӣ LPG-и фосилӣ, омехтаи LPG/Bio-LPG ё Bio-LPG бо ҳиссаи баланди барқароршаванда аст ва ҳисоби WtW-и газҳои гулхонаӣ, партовҳои давраи вазифаи воқеӣ ва талаботи иловагии таҷҳизот ва назорат якҷоя арзёбӣ шаванд.

Ёддошти манбаъ ва усул

Номи пурраи аслии кор: Bio-LPG as a Transition Fuel for Diesel Engine Vehicles Towards Cleaner Mobility

Муаллифон ва тартиб: Cristian Percembli; Lucian Miron; Mohanad Aldhaidhawi; Radu Chiriac.

Ҳиссаи баробар/муаллифи якуми баробар: Дар манбаъ изҳороти муаллифи якуми баробар ё ҳиссаи баробар дода нашудааст.

Муаллифони масъул: Cristian Percembli ва Lucian Miron.

Муассисаҳо: Department of Thermotechnics, Internal Combustion Engines, Thermal and Refrigeration Equipment, National University of Science and Technology Politehnica București, 060042 Bucharest, Romania; Power Mechanics Department, Al-Furat Al-Awsat Technical University (ATU), Kufa 54003, Iraq.

Маҷалла: Vehicles.

Ношир: MDPI, Basel, Switzerland.

Ҷилд / шумора / рақами мақола: 8(4), 72.

DOI: 10.3390/vehicles8040072.

Пайванди расмӣ:https://doi.org/10.3390/vehicles8040072

Навъи манбаъ: Мақолаи баррасӣ; ҷустуҷӯи адабиёти муҳаррик бо роҳнамоии PRISMA, синтези муқоисавии миқдории стандартшуда ва арзёбии ривоятии заминаи давраи ҳаёти Bio-LPG-ро якҷо мекунад. Таҳқиқот таҷрибаи нави муҳаррикӣ истеҳсол намекунад.

Ҳолати peer-review/нашр: Мақолаи баррасии peer-reviewed аст, ки дар маҷаллаи Vehicles нашр шудааст. Дар манбаъ санаҳои қабул 16 Феврал 2026, бознигарӣ 19 Март 2026, пазируфтан 30 Март 2026 ва нашр 1 Апрел 2026 дода шудаанд.

Литсензия: Creative Commons Attribution (CC BY).

Маблағгузорӣ: Аз ҷониби Romanian Ministry of Education ва National University of Science and Technology Politehnica Bucharest тавассути PubArt Program маблағгузорӣ шудааст.

Дастрасии маълумот: Мувофиқи изҳороти муаллифон, маълумот дар дохили мақола ҷой дорад.

Бархӯрди манфиатҳо: Муаллифон бархӯрди манфиатҳоро гузориш накардаанд.

Ҳиссаҳои муаллифон: Консептуализатсия C.P. ва R.C.; методология C.P. ва R.C.; нармафзор C.P.; тасдиқ R.C. ва L.M.; таҳлили формалӣ C.P., M.A. ва R.C.; таҳқиқ C.P.; захираҳо C.P., M.A. ва R.C.; куратсияи маълумот C.P. ва R.C.; лоиҳаи аввал C.P.; бознигарӣ ва таҳрир C.P., L.M., M.A. ва R.C.; визуализатсия C.P.; назорат R.C. ва L.M.; идоракунии лоиҳа R.C.; гирифтани маблағгузорӣ R.C. ва L.M. нишон дода шудааст.

Ҳудуди мазмуни илмӣ: Усули илмӣ, рақамҳо, механизмҳо, ҷадвалҳо ва ҳудудҳои тафсир дар ин шарҳи Verianla танҳо ба таҳқиқоти баррасишуда асос ёфтаанд. Аз манбаъҳои беруна натиҷаи нави таҷрибавӣ илова нашудааст.

Маҳдудиятҳои асосии методологӣ: Пойгоҳи далелҳои баррасишуда асосан аз муҳаррикҳои яксилиндраи таҳқиқотӣ, платформаҳои махсуси таҷрибавӣ ва нуқтаҳои кори устувор иборат аст. Байни муҳаррикҳо, системаҳои ченкунӣ, таркибҳои LPG ва калибркунӣ гетерогении назаррас мавҷуд аст. Аз ин рӯ, meta-analysis-и умумӣ анҷом дода нашуда, тағйироти нормализатсияшуда нисбат ба истиноди дизелӣ дар ҳамон нуқтаи кор истифода шуданд. Баъзе натиҷаҳои DI-l танҳо ба 1–4 таҳқиқот асос доранд. Ҳамчунин оғози сард, давраҳои гузариши ронандагӣ, партовҳои пас аз DOC/DPF/SCR ва устувории дарозмуддат ба таври кофӣ васеъ тасдиқ нашудаанд.

Ёддошти таҳририи дохили манбаъ: Дар матни Бахши 3.3.1 графики ROHR дар баъзе ҷойҳо ҳамчун Figure 2b номбар шудааст, дар ҳоле ки шарҳи расм ва визуал нишон медиҳанд, ки ROHR дар Figure 2a ҷойгир аст. Ба ҳамин монанд, баъзе истинодҳои Figure 3a/3b дар Бахши 3.3.2 бо шарҳи расм мувофиқат намекунанд. Дар ин матни Verianla худи мундариҷаи визуалӣ ва шарҳи расмии расм асос гирифта шуда, номувофиқии ҳарфҳо дар манбаъ алоҳида қайд шудааст.