Ин таҳқиқот меомӯзад, ки шаш қобилияти гуногуни зеҳни тиҷоратӣ дар меҳмонхонаҳои чор ва панҷситорадори Миср бо натиҷабахшии инноватсионӣ чӣ гуна алоқаманданд ва оё иқтидори азхудкунӣ ин робитаҳоро тағйир медиҳад. Маълумоте, ки дар давраи июл–сентябри 2025 аз 470 менеҷер ва супервайзери меҳмонхонаҳо ҷамъоварӣ шудааст, бо истифода аз SmartPLS 4 ва Моделсозии Муодилаҳои Сохтории Қисман Камтарин Квадратҳо (PLS-SEM) таҳлил шуд. Фарҳанги қабули қарорҳои таҳлилӣ, истифодаи иттилоот дар равандҳои корӣ, сифати дастрасӣ ба иттилоот ва сифати мазмуни иттилоот бо натиҷабахшии инноватсионӣ робитаҳои мусбат ва аз ҷиҳати оморӣ муҳим нишон доданд, дар ҳоле ки роҳҳои мустақими қобилиятҳои таҳлилӣ ва ҳамгироии маълумот муҳим набуданд. Иқтидори азхудкунӣ низ ҳамаи андозаҳои зеҳни тиҷоратиро ба як шакл қавӣ накард; танҳо дар робитаҳои байни сифати мазмуни иттилоот ва ҳамгироии маълумот бо натиҷабахшии инноватсионӣ таъсири танзимкунандаи муҳим дар самте, ки манбаъ интизор буд, гузориш шуд. Азбаски таҳқиқот буришӣ ва ба худгузориш асос ёфтааст, ин роҳҳо ҳамчун таъсирҳои сабабӣ тафсир карда намешаванд; илова бар ин, дар манбаъ байни ҷадвал ва матн дар бораи гузоришдиҳии эътибори фарқкунандаи HTMT ихтилофи муҳим вуҷуд дорад.

Зеҳни тиҷоратӣ (Business Intelligence, BI) дар ин таҳқиқот танҳо ҳамчун нармафзор ё панели идоракунӣ баррасӣ намешавад. Таҳқиқот зеҳни тиҷоратиро ҳамчун маҷмӯи қобилиятҳои технологӣ ва ташкилӣ муайян мекунад, аз ҷумла ҳамгиро кардани маълумот аз системаҳои гуногун, таҳлил кардани он, дастрас кардани он барои менеҷерҳо, тавлиди мазмуни босифат ва истифодаи воқеии он дар равандҳои ҳаррӯзаи қабули қарор.

Натиҷабахшии инноватсионӣ (Innovative Performance, IP) қобилияти меҳмонхонаҳоро барои таҳияи хизматрасонӣ ё маҳсулоти нав, рақобатпазир будан аз ҷиҳати технологӣ, қабул кардани технологияҳои нав, тағйир додани равандҳо, зуд ба бозор баровардани инноватсия ва яке аз аввалин ҳаракаткунандагон будан ифода мекунад.

Иқтидори азхудкунӣ (Absorptive Capacity, ACAP) қобилияти ташкилот барои ба даст овардани дониши нави аз берун ё дохил омада, шинохтани арзиши он, фаҳмидани он, муттаҳид кардани он бо дониши мавҷуда ва табдил додани он ба хизматрасонӣ, раванд ё инноватсияҳои нав мебошад. Даъвои асосии таҳқиқот ин аст, ки танҳо доштани маълумот метавонад кофӣ набошад; қобилияти меҳмонхона барои табдил додани ин маълумот ба дониши ташкилӣ ва қарорҳои татбиқшаванда низ муҳим аст.

Саволи асосии таҳқиқот чист?

Саволи асосии таҳқиқот ин аст, ки оё ҳамаи қобилиятҳои зеҳни тиҷоратии меҳмонхонаҳо аз ҷиҳати инноватсия ба як андоза арзишманданд. Таҳқиқот инчунин мекӯшад холигии байни “мавҷуд будани маълумот” ва “тавони тавлиди инноватсия аз маълумот”-ро тавассути иқтидори азхудкунӣ шарҳ диҳад.

Аз ин рӯ, зеҳни тиҷоратӣ ба як холҳои умумӣ кам карда нашудааст; шаш андозаи ҷудогона мустақилона моделсозӣ шудаанд:

• Фарҳанги қабули қарорҳои таҳлилӣ: тамоюли менеҷерҳо ба истифодаи маълумот ва таҳлил ба ҷойи ҳиссиёт.
• Истифодаи иттилоот дар равандҳои корӣ: то чӣ андоза иттилоот ба амалиёт, хизматрасонӣ, KPI, банақшагирӣ ва қарорҳои хавф ворид шудааст.
• Сифати дастрасӣ ба иттилоот: дастрас будани иттилооти дахлдор ба шакли зуд, осон ва интерактивӣ.
• Сифати мазмуни иттилоот: дурустӣ, навигарӣ, фарогирии мувофиқ, мутобиқат ва фаҳмопазирии иттилоот.
• Қобилиятҳои таҳлилӣ: қобилияти истифодаи абзорҳо ба монанди ҳисоботдиҳӣ, OLAP, пешгӯӣ, истихроҷи маълумот, таҳлили пешгӯишаванда ва панелҳои натиҷабахшӣ.
• Ҳамгироии маълумот: қобилияти меҳмонхона барои ба ҳолати мутобиқ ва якҷоя истифодашаванда овардани маълумоти аз системаҳои гуногуни иттилоотӣ омада.

Чаро меҳмонхонаҳои люкс интихоб шуданд?

Меҳмонхонаҳои чор ва панҷситорадор корхонаҳои хизматрасонӣ мебошанд, ки тавассути системаҳои фармоиш, идоракунии муносибат бо муштариён, идоракунии даромад, баррасиҳои онлайн, таҳлили маркетинг, системаҳои амалиётӣ ва барномаҳои молиявӣ ҳаҷми зиёди маълумот тавлид мекунанд.

Дар ин корхонаҳо инноватсия танҳо маънои таҳияи маҳсулоти нави ҷисмониро надорад. Технологияҳои ҳуҷраи интеллектуалӣ, check-in-и рақамӣ, таҷрибаи шахсисозишудаи меҳмон, хизматрасониҳои бо AI дастгиришаванда, барномаҳои вафодории ба маълумот асосёфта ё аз нав тарҳрезии равандҳои амалиётӣ низ метавонанд дар доираи натиҷабахшии инноватсионӣ арзёбӣ шаванд.

Дидгоҳи Ба Захираҳо Асосёфта дар таҳқиқот чӣ гуна истифода мешавад?

Яке аз такягоҳҳои асосии назариявии таҳқиқот Дидгоҳи Ба Захираҳо Асосёфта мебошад (Resource-Based View, RBV). Ин равиш тахмин мекунад, ки захираҳо ва қобилиятҳои арзишманд ва душвортақлиди корхона метавонанд ба бартарии рақобатӣ саҳм гузоранд.

Муҳаққиқон қобилиятҳои зеҳни тиҷоратиро аз ин нуқтаи назар танҳо технологияи харидоришуда не, балки захираҳои стратегии ташкилӣ мешуморанд, ки қобилияти корхона барои тавлид ва истифодаи иттилоотро шакл медиҳанд.

Чаро қобилиятҳои динамикӣ муҳиманд?

Таҳқиқот инчунин Назарияи Қобилиятҳои Динамикиро истифода мебарад. Азбаски интизориҳои муштариён, технологияҳо ва шароити рақобат дар бозори меҳмонхонаҳо тағйир меёбанд, танҳо мавҷуд будани захираҳо кофӣ нест. Корхона бояд ин захираҳоро мутобиқи шароити нав якҷо кунад, тағйир диҳад ва дубора истифода барад.

Дар ин чаҳорчӯба иқтидори азхудкунӣ ҳамчун қобилияти иловагӣ моделсозӣ шудааст, ки ба меҳмонхона барои табдил додани иттилооти аз системаҳои BI баромада ба хизматрасонӣ ва равандҳои нав кумак мекунад.

Дидгоҳи Ба Дониш Асосёфта чӣ илова мекунад?

Тибқи Дидгоҳи Ба Дониш Асосёфта, дониши ташкилӣ захираи стратегӣ мебошад. Системаҳои BI метавонанд дастрасӣ ба иттилоот ва иқтидори коркарди онро зиёд кунанд; аммо дастрасӣ ба иттилоот ва табдил додани иттилоот ба инноватсия як чиз нестанд.

Иқтидори азхудкунӣ дар ҳамин марҳилаи дуюм муҳим мешавад. Агар меҳмонхона тавонад дониши навро муайян, фаҳм, бо таҷрибаи мавҷуда муттаҳид ва тиҷоратан истифода кунад, арзиши натиҷаҳои BI барои инноватсия метавонад афзоиш ёбад.

Дар таҳқиқот кадом фарзияҳо санҷида шуданд?

Шаш фарзияи аввал пешбинӣ мекунанд, ки ҳар яке аз шаш қобилияти BI бо натиҷабахшии инноватсионӣ робитаи мустақими мусбат дорад. Шаш фарзияи дуюм бошад пешбинӣ мекунанд, ки иқтидори азхудкунӣ ҳамаи ин шаш робитаро ба самти мусбат қавӣ мекунад.

Натиҷаҳо ҳамаи ин интизориҳоро дастгирӣ накарданд. Аз шаш роҳи мустақим чорто ва аз роҳҳои модератсия танҳо дуто дар самти мусбате, ки манбаъ интизор буд, дастгирӣ шуданд.

Қавитарин робитаи мустақим кадом буд?

Тибқи Ҷадвали 4, баландтарин коэффисиенти мусбати роҳи мустақим дар робитаи фарҳанги қабули қарорҳои таҳлилӣ → натиҷабахшии инноватсионӣ пайдо шуд: β = 0,245; p < 0,001.

Ин натиҷа нишон медиҳад, ки дар намунаи таҳқиқот на танҳо доштани абзорҳои пешрафтаи таҳлилӣ, балки истифодаи воқеии таҳлил аз ҷониби менеҷерҳо ҳангоми қабули қарор бо натиҷабахшии инноватсионӣ равшантар алоқаманд аст.

Чаро сифати мазмуни иттилоот муҳим ба назар мерасад?

Робитаи мустақими сифати мазмуни иттилоот бо натиҷабахшии инноватсионӣ ҳамчун β = 0,203; p < 0,001 гузориш шуд. Дар таҳқиқот сифати мазмун ба маънои дуруст, нав, мутобиқ, боэътимод, фаҳмо ва дар фарогирии зарурӣ будани иттилоот аст.

Азбаски қарорҳои инноватсионӣ бо номуайянӣ ҳамроҳанд, иттилооти нодуруст, кӯҳна ё зиддиятнок метавонад сифати қарорҳои хизматрасонӣ ва технологияҳои навро коҳиш диҳад. Тафсири назариявии таҳқиқоти манбаъ ин аст, ки иттилооти босифат метавонад баҳогузории имкониятҳо аз ҷониби менеҷерҳо ва такя кардани қарорҳои инноватсионӣ ба заминаи боэътимодтари иттилоотиро осон кунад.

Истифодаи иттилоот дар равандҳои корӣ чӣ маъно дорад?

Роҳи истифодаи иттилоот дар равандҳои корӣ бо натиҷабахшии инноватсионӣ ҳамчун β = 0,160; p = 0,023 гузориш шуд.

Ин сохтор на танҳо тавлиди ҳисобот аз ҷониби системаи BI, балки истифодаи иттилоотро дар равандҳои воқеии корӣ, аз ҷумла шинохти мушкилоти амалиётӣ, муқоисаи равандҳо бо стандартҳо, беҳтар кардани сифати хизматрасонӣ, кам кардани номуайянӣ, банақшагирии зуд, бозбинӣ кардани KPI, кам кардани хавф ва назорати хароҷот чен мекунад.

Оё дастрасӣ ба иттилоот низ муҳим аст?

Бале. Коэффисиенти стандартишудаи роҳи сифати дастрасӣ ба иттилоот бо натиҷабахшии инноватсионӣ β = 0,146; p < 0,001 дода шудааст.

Таҳқиқот ин сохторро тавассути қобилияти менеҷер барои дастрас шудан ба иттилооти зарурӣ бе таъхири нолозим, ба шакле, ки манбаъ ва навигарии онро фаҳмида метавонад ва ба таври осон ва интерактивӣ чен мекунад.

Чаро абзорҳои пешрафтаи таҳлилӣ худ ба худ муҳим нашуданд?

Роҳи мустақими қобилиятҳои таҳлилӣ бо β = −0,062; p = 0,374 аз ҷиҳати оморӣ муҳим набуд.

Ин сохтор иқтидори техникии таҳлилиро аз ҳисоботҳои оддии электронӣ то OLAP, абзорҳои пешрафтаи пешгӯӣ, истихроҷи маълумот, таҳлили пешгӯишаванда ва панелҳои KPI ифода мекунад.

Тибқи тафсири таҳқиқоти манбаъ, мавҷуд будани иқтидори техникӣ маънои онро надорад, ки ин иқтидор дар равандҳои инноватсионӣ самаранок истифода мешавад. Агар натиҷаҳои таҳлил байни шуъбаҳо мубодила нашаванд, ба одатҳои идоракунӣ пайваст набошанд ё дар қарорҳои рушди хизматрасонӣ истифода нашаванд, қобилияти технологӣ метавонад ба натиҷаи инноватсионӣ табдил наёбад.

Чаро ҳамгироии маълумот мустақиман муҳим набуд?

Дар Ҷадвали 4-и манбаъ роҳи ҳамгироии маълумот → натиҷабахшии инноватсионӣ ҳамчун β = 0,043; p = 0,120 гузориш шуда, муҳим набуд.

Ҳамгироии маълумот ба ҳолати якҷоя истифодашаванда ва мутобиқ овардани иттилооти аз системаҳои гуногун, аз ҷумла фармоиш, нуқтаи фурӯш, идоракунии даромад, ERP, CRM ва монанди инҳо омадаро ифода мекунад.

Тибқи баҳси таҳқиқот, худи ҳамгироии маълумот метавонад барои инноватсия кофӣ набошад. Якҷо кардани манбаъҳои зиёд метавонад мушкилоти сифати маълумот, мураккабӣ ё камбуди истифодаи ташкилӣ ба вуҷуд орад. Маълумоти ҳамгирошуда танҳо вақте барои инноватсия арзиш пайдо мекунад, ки менеҷерҳо онро тафсир карда, ба дониши татбиқшаванда табдил диҳанд.

Оё иқтидори азхудкунӣ ҳамаи таъсирҳои BI-ро қавӣ кард?

Не. Яке аз натиҷаҳои асосии таҳқиқот ин аст, ки иқтидори азхудкунӣ модератори интихобӣ мебошад.

Аз шаш роҳи модератсия танҳо дуто дар самти мусбате, ки манбаъ пешбинӣ карда буд, дастгирӣ шуданд:

• Иқтидори азхудкунӣ × сифати мазмуни иттилоот → натиҷабахшии инноватсионӣ: β = 0,092; p = 0,015.
• Иқтидори азхудкунӣ × ҳамгироии маълумот → натиҷабахшии инноватсионӣ: β = 0,105; p < 0,001.

Баръакс, модератсияҳои ACAP барои истифодаи иттилоот дар равандҳои корӣ, сифати дастрасӣ ба иттилоот ва қобилиятҳои таҳлилӣ муҳим набуданд.

Чаро барои фарҳанги қарорҳои таҳлилӣ натиҷаи ҷолиб ба даст омад?

Таъсири мутақобилаи фарҳанги қабули қарорҳои таҳлилӣ ва иқтидори азхудкунӣ бо β = −0,130; p = 0,001 аз ҷиҳати оморӣ муҳим аст; аммо азбаски фарзия модератсияи мусбатро пешбинӣ мекард, таҳқиқот H7-ро дастгирӣ накард.

Ба ибораи дигар, муҳим будани коэффисиент худ ба худ маънои дастгирӣ шудани фарзияро надорад; аломати таъсири мутақобила баръакси самти интизоршуда дар манбаъ аст. Азбаски таҳқиқот барои ин роҳ таҳлили муфассали нишебӣ пешниҳод намекунад, аз маълумоти манбаъ дар бораи механизми таъсири мутақобилаи манфӣ гузаштан мувофиқ нест.

Модели сохторӣ дар саҳифаи 13 чӣ нишон медиҳад?

Дар Шакли 1 шаш қобилияти зеҳни тиҷоратӣ аз тарафи чап ба натиҷабахшии инноватсионӣ пайваст мешаванд; иқтидори азхудкунӣ бошад ҳамчун модератори ин робитаҳо дар қисми поён-рост ҷойгир аст. Дар гиреҳи натиҷабахшии инноватсионӣ R² = 0,875 нишон дода мешавад.

Дар тасвир роҳҳои мустақими мусбати фарҳанги қабули қарорҳои таҳлилӣ, истифодаи иттилоот, дастрасӣ ба иттилоот ва сифати мазмуни иттилоот; роҳи манфӣ, вале ғайримуҳими қобилиятҳои таҳлилӣ ва роҳи хурди мусбати ғайримуҳими ҳамгироии маълумот якҷо дида мешаванд.

Матни манбаъ R² = 0,875-ро ҳамчун шарҳи тақрибан %87,5-и вариатсияи натиҷабахшии инноватсионӣ тафсир мекунад. Бо вуҷуди ин, азбаски модели сохторӣ истилоҳҳои модератсияро низ дар бар мегирад, тафсири ин нисбат танҳо ҳамчун саҳми мустақили шаш тағйирёбандаи мустақими BI эҳтиёт талаб мекунад.

Паёми асосии графикҳои нишебӣ чист?

Шакли 2 ду графики ҷудогонаи таъсири мутақобиларо дар бар мегирад. Графики аввал нишон медиҳад, ки робитаи сифати мазмуни иттилоот бо натиҷабахшии инноватсионӣ дар сатҳҳои гуногуни иқтидори азхудкунӣ чӣ гуна тағйир меёбад; графики дуюм ҳамин чизро барои ҳамгироии маълумот нишон медиҳад.

Дар манбаъ ACAP-и паст бо хатти сурх, ACAP-и миёна бо хатти кабуд ва ACAP-и баланд бо хатти сабз нишон дода шудааст. Дар ҳар ду график нишебӣ дар сатҳи баланди иқтидори азхудкунӣ мусбаттар аст. Тибқи тафсири таҳқиқоти манбаъ, меҳмонхонаҳои дорои ACAP-и баланд метавонанд иттилооти босифат ё ҳамгирошударо ба натиҷаҳои инноватсионӣ муваффақтар табдил диҳанд.

Ин графикҳо муаррифии визуалии натиҷаҳои таъсири мутақобилаи PLS-SEM-и буришӣ мебошанд; онҳо мудохилаи бо мурури вақт анҷомшуда ё натиҷаи таҷрибавии афзоиши иқтидори азхудкуниро нишон намедиҳанд.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ мекунад

• Фарҳанги қабули қарорҳои таҳлилӣ бо натиҷабахшии инноватсионӣ робитаи мусбат ва муҳим дорад.
• Истифодаи иттилоот дар равандҳои корӣ бо натиҷабахшии инноватсионӣ робитаи мусбат ва муҳим дорад.
• Сифати дастрасӣ ба иттилоот бо натиҷабахшии инноватсионӣ робитаи мусбат ва муҳим дорад.
• Сифати мазмуни иттилоот бо натиҷабахшии инноватсионӣ робитаи мусбат ва муҳим дорад.
• Роҳи мустақими қобилиятҳои таҳлилӣ дар ин намуна муҳим нест.
• Роҳи мустақими ҳамгироии маълумот дар ин намуна муҳим нест.
• Иқтидори азхудкунӣ робитаи байни сифати мазмуни иттилоот ва натиҷабахшии инноватсиониро ба самти мусбат танзим кардааст.
• Иқтидори азхудкунӣ робитаи байни ҳамгироии маълумот ва натиҷабахшии инноватсиониро ба самти мусбат танзим кардааст.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ, санҷиш ё исбот намекунад

• Исбот намекунад, ки сармоягузорӣ ба зеҳни тиҷоратӣ ба таври худкор инноватсияҳои меҳмонхонаро зиёд мекунад.
• Нишон намедиҳад, ки абзорҳои пешрафтаи таҳлилӣ худ ба худ натиҷабахшии баландтари инноватсионӣ эҷод мекунанд.
• Нишон намедиҳад, ки ҳамгироии маълумот худ ба худ инноватсияро зиёд мекунад.
• Нишон намедиҳад, ки иқтидори азхудкунӣ таъсири ҳамаи қобилиятҳои BI-ро қавӣ мекунад.
• Нишон намедиҳад, ки робитаҳои 470 иштирокчӣ метавонанд мустақиман ба ҳамаи меҳмонхонаҳои Миср ё соҳаҳои меҳмонхонадории кишварҳои дигар умумӣ карда шаванд.
• Исбот намекунад, ки қобилиятҳои BI сабаби инноватсия мешаванд.
• Афзоиши мушаххасро дар натиҷабахшии молиявӣ, қаноатмандии муштариён ё фоидаоварии меҳмонхона ҳисоб намекунад.
• Санҷиш намекунад, ки нармафзори муайяни BI ё маҳсулоти зеҳни сунъӣ аз дигарҳо муваффақтар аст.

Аз нуқтаи назари Туркия чӣ гуна бояд хонда шавад?

Таҳқиқот аз меҳмонхонаҳои Туркия маълумот ҷамъ накардааст. Натиҷаҳо ба намунаи менеҷерҳо ва супервайзерҳои меҳмонхонаҳои чор ва панҷситорадори Миср асос ёфтаанд.

Агар модели монанд дар меҳмонхонаҳои Туркия санҷида шавад, бояд на танҳо мавҷуд будан ё набудани нармафзори BI, балки сифати маълумот, дастрасии он байни шуъбаҳо, то чӣ андоза воқеан ба равандҳои қабули қарор ворид шуданаш, фарҳанги таҳлилии менеҷерҳо ва қобилияти ташкилот барои омӯхтан ва татбиқ кардани дониши нав якҷоя чен карда шаванд.

Дар заминаи Туркия андозаи меҳмонхона, сохтори занҷирӣ ё мустақил, камолоти рақамӣ, сегменти ҷойгиркунӣ, фарҳанги ташкилӣ ва инфрасохтори технологӣ низ бояд ҳамчун омилҳои иловагии заминавӣ, ки метавонанд қувваи робитаҳоро тағйир диҳанд, алоҳида санҷида шаванд.

Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот

Тарҳи таҳқиқот ва ҷамъоварии маълумот

Таҳқиқот миқдорӣ, буришӣ ва ба пурсишномаи онлайн асос ёфтааст. Ҷамъоварии маълумот байни июл–сентябри 2025 дар меҳмонхонаҳои чор ва панҷситорадори Миср анҷом дода шудааст.

Пайванди пурсиш ё QR-код ба менеҷерони меҳмонхонаҳои ҳадаф расонида шуда, аз менеҷерон хоҳиш шудааст онро ба супервайзерҳо ва роҳбарони шуъбаҳо фиристанд. Таҳқиқот махсусан менеҷерҳои сатҳи боло ва миёна ва супервайзерҳоро ҳадаф гирифтааст.

Дар маҷмӯъ 470 ҷавоби эътиборнок ба даст омадааст. Тақрибан %55-и иштирокчиён дар воҳидҳои бо муштарӣ дар тамос ё маъмурӣ, аз ҷумла фронт-офис, маркетинг, захираҳои инсонӣ ва муносибат бо меҳмонон; тақрибан %45 дар воҳидҳои амалиётӣ ё техникӣ, аз ҷумла хӯрок ва нӯшокӣ, housekeeping, молия, технологияҳои иттилоотӣ ва амалиёти меҳмонхона кор мекарданд.

Ба ғайр аз саволҳои ҳассоси демографӣ, аз ҷумла синну сол ва ҷинс, посух ба ҳамаи бандҳои тағйирёбандаи пурсишномаи онлайн ҳатмӣ буд.

Тағйирёбандаҳо чӣ гуна чен шуданд?

Аксари миқёсҳо дар сохтори панҷбаллии Likert арзёбӣ шуданд. Бандҳои ҳамгироии маълумот дар Замимаи A бо формати ҷудогонае пешниҳод шудаанд, ки ҳолатҳои дуқутбиро аз 1–7 муқоиса мекунад.

Эътибори мазмун чӣ гуна санҷида шуд?

Бандҳои пурсишнома аз ҷониби 8 менеҷери меҳмонхона ва 10 академик, дар маҷмӯъ 18 коршинос аз ҷиҳати равшанӣ, мувофиқат ва мазмун арзёбӣ шуданд. Манбаъ гузориш медиҳад, ки пас аз арзёбии коршиносон ниёз ба тағйири бандҳо пайдо нашуд.

Ғарази усули умумӣ чӣ гуна арзёбӣ шуд?

Дар санҷиши якфактории Harman фактори аввал %35,57-и вариатсияи умумиро шарҳ дод. Манбаъ инро ҳамчун натиҷаи дастгирикунанда бар зидди ғарази ҷиддии усули умумӣ тафсир мекунад, зеро он аз ҳадди %50 поён аст.

Омилҳои таварруми дисперсия (VIF) дар сатҳи бандҳо аз 1,288 то 4,821 гузориш шудаанд ва манбаъ поён будани онҳоро аз ҳадди 5,0 ҳамчун набудани мушкили ҷиддии ҳамхаттии сершумор арзёбӣ мекунад.

Чаро PLS-SEM истифода шуд?

Азбаски модел шаш сохтори берунии BI, як тағйирёбандаи натиҷа ва як модератор дорад, муҳаққиқон моделро нисбатан мураккаб ва ба пешгӯӣ нигаронидашуда арзёбӣ карданд. Таҳлил бо SmartPLS 4 анҷом дода шуда, 5000 такрори bootstrap истифода шуд.

Дар марҳилаи аввал модели ченкунӣ, дар марҳилаи дуюм модели сохторӣ арзёбӣ шуд.

Натиҷаҳои модели ченкунӣ

Манбаъ гузориш медиҳад, ки ҳамаи борҳои факторӣ аз 0,70 ва ҳамаи қиматҳои AVE аз 0,50 болотаранд ва ин натиҷаҳоро барои эътибори ҳамгиро кофӣ мешуморад.

Ихтилофи муҳими дохилии манбаъ дар натиҷаҳои HTMT

Матни таҳқиқот мегӯяд, ки ҳамаи таносубҳои HTMT аз 0,85 поёнанд ва эътибори фарқкунандаро дастгирӣ мекунанд. Аммо дар Ҷадвали 3-и манбаъ якчанд қимат аз 0,85 болотар аст.

Аз ин рӯ, ибораи манбаъ “all HTMT values were below 0.85” бо Ҷадвали 3-и худ мувофиқат намекунад. Ин махсусан талаб мекунад, ки даъвои аз ҷиҳати эмпирикӣ пурра фарқ кардани сохторҳои ба ҳам наздик бо эҳтиёт арзёбӣ шавад.

Нишондиҳандаҳои модели сохторӣ

Манбаъ ин қиматҳоро ҳамчун нишондиҳандаи қудрати баланди шарҳдиҳӣ ва пешгӯии модел тафсир мекунад. Аммо R² нишондиҳандаи сабабият нест ва мушкили болоии гузоришдиҳии HTMT бояд дар тафсири психометрии модел алоҳида ба назар гирифта шавад.

Роҳҳои мустақими сохторӣ

Натиҷаҳои модератсияи иқтидори азхудкунӣ

Ихтилофҳои рақамӣ ва нишонагузорӣ дар дохили манбаъ

• Матн мегӯяд, ки ҳамаи қиматҳои HTMT аз 0,85 поёнанд, дар ҳоле ки дар Ҷадвали 3 панҷ қимат аз 0,85 боло аст.
• Ҷадвали 4 коэффисиенти ҳамгироии маълумот → натиҷабахшии инноватсиониро +0,043 медиҳад, аммо дар матни натиҷаҳо −0,043 навишта шудааст.
• Барои H2 Ҷадвали 4 p = 0,023 медиҳад, дар ҳоле ки дар параграфи натиҷаҳо p < 0,001 омадааст.
• Аз рӯи тартиби рушди фарзияҳо қобилиятҳои таҳлилӣ бояд H11 ва ҳамгироии маълумот H12 бошанд; дар Ҷадвали 4 ду нишона баръакс дода шудаанд.
• Дар миқёси қобилиятҳои таҳлилӣ рамзи AC1 ду маротиба истифода шуда, рамзи AC2 дида намешавад.
• Дар қисми адабиёт барои фарҳанги қабули қарорҳои таҳлилӣ ва қобилиятҳои таҳлилӣ як ихтисораи “AC” истифода мешавад; дар модели эмпирикӣ фарҳанги қарор ҳамчун AD рамзгузорӣ шудааст.
• Дар арзёбии NFI = 0,921 манбаъ ҳадди қабулро 0,090 навиштааст; ин қимат дар ин ҷо ҳамон тавре ки дар манбаъ аст, қайд шудааст.

Маҳдудиятҳои асосии таҳқиқот

Тарҳи буришӣ: Азбаски маълумот дар як фосилаи вақт ҷамъоварӣ шудааст, тартиби замонии тағйирёбандаҳо ва сабабият муайян карда намешаванд.

Як кишвар ва як сегменти меҳмонхона: Намуна бо меҳмонхонаҳои чор ва панҷситорадори Миср маҳдуд аст. Дар меҳмонхонаҳои хурд, кишварҳои дигар ё бахшҳои дигари хизматрасонӣ робитаҳо метавонанд фарқ кунанд.

Маълумоти худгузориш: Қобилиятҳои BI, иқтидори азхудкунӣ ва натиҷабахшии инноватсионӣ ба арзёбии ҳамон иштирокчиён асос ёфтаанд. Гарчанде назоратҳои ғарази усули умумӣ истифода шуданд, хавфи ченкунии якманбаъӣ пурра аз байн намеравад.

Тағйирёбандаҳои берун аз модел: Андозаи меҳмонхона, шакли моликият, камолоти рақамӣ, фарҳанги ташкилӣ ва камолоти технологӣ ҳамчун назорат ё модератор ба модели асосӣ ворид нашудаанд.

Модератсия интихобӣ аст: ACAP танҳо барои ду роҳи BI модератсияи мусбати интизоршударо нишон дод. Аз ин рӯ, иқтидори азхудкунӣ набояд ҳамчун механизми умумии “қавӣ кардани ҳамаи таъсирҳои BI” пешниҳод шавад.

Гузоришдиҳии эътибори фарқкунанда: Азбаски қиматҳои ҷадвали HTMT бо даъвои матнӣ, ки “ҳамаи қиматҳо аз 0,85 поёнанд”, мувофиқат намекунанд, дар бораи эътибори фарқкунандаи модели ченкунӣ бояд аз тафсири манбаъ эҳтиёткортар буд.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Номи пурраи аслии таҳқиқот: From Business Intelligence to Innovative Performance: The Moderating Role of Absorptive Capacity in the Hotel Industry

Муаллифон: Ibrahim A. Elshaer; Chokri Kooli; Alaa M. S. Azazz; Hani Alshaiti.

Тартиби муаллифон: Ibrahim A. Elshaer аввал, Chokri Kooli дуюм, Alaa M. S. Azazz сеюм ва Hani Alshaiti чорум мебошанд.

Саҳми баробар/ҳаммуаллифи аввал: Дар манбаъ саҳми баробар ё ҳаммуаллифии аввал гузориш нашудааст.

Муаллифони масъул: Ibrahim A. Elshaer ва Chokri Kooli.

Муассисаҳо: Ibrahim A. Elshaer — Department of Management, College of Business Administration, King Faisal University, Al-Ahsa, Saudi Arabia. Chokri Kooli — Department of Management, Faculty of Social Sciences, Royal Military College of Canada, Kingston, Ontario, Canada. Alaa M. S. Azazz — Social Studies Department, College of Art, King Faisal University, Al-Ahsa, Saudi Arabia. Hani Alshaiti — Accounting Department, College of Business Administration, King Faisal University, Al-Ahsa, Saudi Arabia.

Маҷалла: Administrative Sciences.

Ношир: MDPI, Basel, Switzerland.

Ҷилд / шумора / мақола: 16(6), 297.

DOI: 10.3390/admsci16060297

Санаи ирсол: 5 майи 2026.

Санаи бозбинӣ: 12 июни 2026.

Санаи қабул: 17 июни 2026.

Санаи нашр: 20 июни 2026.

Навъи манбаъ: Таҳқиқоти эмпирикии буришӣ, миқдорӣ ва ба пурсиш асосёфта; PLS-SEM ва таҳлили модератсия.

Вазъи тақриз: Таҳқиқот мақолаи таҳқиқотии тақризшуда дар Administrative Sciences мебошад.

Пайванди расмии нашр:Саҳифаи расмии DOI

Иҷозатнома: Creative Commons Attribution (CC BY).

Маблағгузорӣ: Таҳқиқот аз ҷониби King Faisal University Deanship of Scientific Research, Vice Presidency for Graduate Studies and Scientific Research бо рақами лоиҳаи KFU262428 дастгирӣ шудааст.

Ахлоқ: Гузориш шудааст, ки таҳқиқот мутобиқи Эъломияи Ҳелсинки гузаронида шуда, аз ҷониби кумитаи ахлоқи таҳқиқоти илмии King Faisal University бо рамзи протоколи KFU-262428 дар 25 апрели 2025 тасдиқ шудааст.

Розигии огоҳона: Гузориш шудааст, ки аз ҳамаи иштирокчиёни таҳқиқот розигии огоҳона гирифта шудааст.

Дастрасии маълумот: Гузориш шудааст, ки саҳмҳои аслии таҳқиқот дар мақола мавҷуданд ва саволҳои иловагӣ метавонанд ба муаллифони масъул равона шаванд.

Таъорузи манфиатҳо: Муаллифон изҳор кардаанд, ки таъорузи манфиатҳо вуҷуд надорад.

Саҳми муаллифон: Консептуализатсия I.A.E.; усул I.A.E. ва A.M.S.A.; нармафзор A.M.S.A.; санҷиш C.K. ва A.M.S.A.; таҳлили формалӣ I.A.E. ва A.M.S.A.; захираҳо ва куратсияи маълумот C.K. ва A.M.S.A.; тарҳи аввал I.A.E., C.K. ва H.A.; бозбинӣ ва таҳрир I.A.E. ва H.A.; визуализатсия A.M.S.A.; идоракунии лоиҳа I.A.E.; дарёфти маблағ I.A.E. ва H.A. анҷом додаанд.

Усули илмӣ, намуна, миқёсҳо, борҳои факторӣ, қиматҳои HTMT, коэффисиентҳои роҳҳои сохторӣ, натиҷаҳои модератсия ва маҳдудиятҳо дар ин муҳтавои Verianla ба таҳқиқоти аслии боршуда асос ёфтаанд. Санҷиши берунии библиографӣ танҳо барои тасдиқи ҳувияти нашр истифода шудааст; ба муҳтавои асосии илмӣ аз берун натиҷа, механизм ё омори нав илова нашудааст.

Таҳқиқот робитаҳои омории байни қобилиятҳои зеҳни тиҷоратӣ ва натиҷабахшии инноватсиониро меомӯзад. Аз сабаби тарҳи буришӣ ва худгузоришӣ, хулоса баровардан мумкин нест, ки системаҳои BI сабаби инноватсия мебошанд, афзоиши иқтидори азхудкунӣ ҳатман натиҷабахшии инноватсиониро баланд мекунад ё сармоягузории муайяни технологӣ бозгашти иқтисодӣ дорад.

Дар модели ченкунии манбаъ мушкили муҳими гузоришдиҳӣ вуҷуд дорад: гарчанде матн мегӯяд, ки ҳамаи қиматҳои HTMT аз 0,85 поёнанд, дар Ҷадвали 3 чанд қимати аз 0,85 боло вуҷуд дорад. Илова бар ин, дар аломати роҳи ҳамгироии маълумот, қимати p барои H2, рақамгузории фарзияҳои H11/H12 ва рамзгузории бандҳои қобилиятҳои таҳлилӣ фарқиятҳои дохилии манбаъ мавҷуданд. Verianla ин ихтилофҳоро хомӯшона ислоҳ накардааст.