Англис тилин экинчи тил катары үйрөнгөн университет студенттери үчүн сүйлөө жөн гана сөз байлыгы менен грамматиканы билүүгө эмес; эркин сүйлөөгө, айтылышка, өз ара аракеттенүүгө, өзүнө ишенүүгө жана тилди реалдуу убакытта колдонууга да байланышкан татаал көндүм. Бул изилдөө Мьянмадагы East Yangon Universityде окуган экинчи курстун 40 Математика студентинин сегиз жумалык ролдук оюн жана өз ара баалоо программасындагы сүйлөө көрсөткүчтөрүн изилдейт.

Студенттер алгачкы эки жумада толугу менен жазылган сценарийлер менен иштеп, кийинки эки жумада жарым-жартылай сценарийленген сүйлөөгө өтүшкөн жана бешинчи-алтынчы жумаларда ачык талкууларга жана презентацияларга катышышкан. Программа бою студенттер бири-бирин fluency, vocabulary, grammar, pronunciation жана communicative ability багыттары боюнча үч деңгээлдүү rubric колдонуп баалашкан.

Изилдөөнүн жыйынтыктар бөлүмүндө он студенттик топтун алтоосу communicative ability боюнча Excellent, үчөө fluency боюнча Excellent, үчөө grammar боюнча Excellent жана экөө pronunciation боюнча Excellent деп бааланганы көрүнөт. Vocabulary болсо бардык топтордо Good деп берилген.

Автор бул топтук жыйынтыктарды студент деңгээлине которуп, communicative ability боюнча 24/40 студент (%60) Excellent деңгээлине жеткенин билдирет. Бирок негизги жыйынтык таблицасында жеке студенттердин упайлары эмес, төрт кишиден турган топтордун упайлары берилгендиктен, бул пайыздарды жеке өлчөө катары этият чечмелөө керек.

Изилдөөнүн abstract бөлүмүндө pre- жана post-intervention speaking-performance scores чогултулганы айтылат. Бирок Results бөлүмүндө берилген негизги сандык таблица ачык pre-test/post-test салыштыруусун көрсөтпөйт. Ошондуктан сегиз жумалык программа канчалык деңгээлде чыныгы before–after өнүгүү жаратканын булактагы маалыматтардан кайра эсептөө мүмкүн эмес.

Студенттердин көпчүлүгү peer feedbackти пайдалуу деп баалаганы менен, булак ошол эле учурда 30/40 студент байкоого алынганда ыңгайсыздык сезгенин билдирет. Бул өз ара баалоо студенттер үчүн пайдалуу болушу мүмкүн экенин, бирок сүйлөө тынчсыздануусун автоматтык түрдө жойбой турганын көрсөтөт.

Peer assessment эмне үчүн сүйлөөгө үйрөтүүдө колдонулушу мүмкүн?

Салттуу чет тил сабагында кайтарым байланыштын негизги булагы адатта мугалим болот. Көп студенттүү класстарда ар бир студенттин жетиштүү сүйлөшү жана кеңири жеке кайтарым байланыш алышы кыйын болушу мүмкүн.

Peer assessment ыкмасында студенттер жөн гана сүйлөгөн адам эмес, башка студенттин аткаруусун белгилүү критерийлер боюнча баалаган активдүү катышуучуларга да айланат.

Бул процесс теориялык жактан эки үйрөнүү мүмкүнчүлүгүн түзүшү мүмкүн: студент өзүнүн сүйлөөсүн жакшыртып жатып, ошол эле учурда башка адамдын аткаруусун кайсы критерийлер боюнча баалоону үйрөнөт.

Сегиз Жумалык Окутуу Кантип Баскычталган?

Изилдөө колдоону дароо алып салбастан, аны үч баскычта азайткан.

1–2. жумалар: Толук сценарийленген ролдук оюн

Студенттер бардык сүйлөмдөрү алдын ала берилген диалогдорду колдонушкан. Максат баштапкы деңгээлде тил өндүрүү жүгүн азайтуу жана студенттерге даяр functional-language үлгүлөрүн берүү болгон.

3–4. жумалар: Жарым сценарийленген ролдук оюн

Студенттерге даяр тилдик алкактар берилген, бирок сүйлөмдөрдү жаңы контекстке ылайыкташтыруу талап кылынган.

5–6. жумалар: Сценарийсиз ролдук оюн

Студенттер мугалим белгилеген темалар боюнча кыйла өз алдынча талкууларды жана презентацияларды өткөрүшкөн.

Бул түзүлүш:

жогорку колдоо → азайтылган колдоо → өз алдынча өндүрүү

түрүндө scaffolding моделин түзгөн.

Сүйлөө Кантип Бааланды?

Oral-based rubric беш өзгөчөлүктү колдонгон:

Ар бир багыт:

1 = Weak, 2 = Good, 3 = Excellent

түрүндө бааланган.

Жыйынтыктарда Эң Күчтүү Багыт Кайсы Болгон?

Булактагы Table 1де он топтун алтоосу communicative ability боюнча 3 = Excellent деп бааланган.

Grammar жана fluency багыттарында үчтөн топ Excellent деңгээлинде.

Pronunciation боюнча эки гана топ Excellent баасын алган.

Vocabulary болсо бардык он топто 2 = Good деп берилген.

Ошондуктан булак коммуникативдик жөндөмдү эң ийгиликтүү багыт, ал эми vocabularyни өнүгүүсү чектүүрөөк болгон багыттардын бири катары чечмелейт.

“%60 Студент Excellent” Жыйынтыгы Кантип Чыгат?

Изилдөөдөгү ар бир топ төрт студенттен турат.

Communicative ability боюнча алты топтун Excellent болушу:

\[ 6\times4=24 \]

студентке туура келет.

Ошондуктан булак:

\[ 24/40=60\% \]

жыйынтыгын берет.

Бирок Table 1 төрт студенттин ар бири үчүн өзүнчө упай көрсөтпөйт. Жыйынтык топ деңгээлиндеги score негизинде чыгарылгандай көрүнөт. Ошондуктан муну “24 студенттин ар бири өз алдынча Excellent алды” деп окууга болбойт.

Изилдөө Чыныгы Pre-Test/Post-Test Өнүгүүнү Көрсөтөбү?

Abstract бөлүмүндө quantitative data алкагында pre- жана post-intervention speaking-performance scores чогултулганы айтылат.

Ал эми Results бөлүмүндө берилген негизги quantitative table баштапкы жана акыркы өлчөөлөрдү эки өзүнчө мамыча менен көрсөтпөйт.

Ошондуктан:

“Fluency X упайдан Y упайга көтөрүлдү”

же:

“Communicative ability %Z өстү”

сыяктуу чыныгы pre/post эффект көлөмдөрүн PDFдеги маалыматтардан эсептөө мүмкүн эмес.

Бул отчет берүү жетишсиздиги макаладагы “measurable improvement” деген билдирүүнүн өз алдынча кайра чыгарылышын чектейт.

Студенттер Өз Ара Кайтарым Байланышты Кантип Кабылдашкан?

Булак студенттер peer feedbackти speaking improvement үчүн teacher feedbackке караганда пайдалуураак деп баалаганын билдирет.

Ачык жооптордо студенттер башка студенттин көз байланышын жана коммуникациялык жүрүм-турумун байкоо өзүнө ишенүүгө жардам бере аларын, жакшырта турган жагдайлардын так көрсөтүлүшүн пайдалуу деп эсептешкенин жана training period ичинде сүйлөөсүндө өнүгүү байкашканын билдиришкен.

Ошол эле учурда байкоого алынуу маанилүү тынчсыздануу булагы бойдон калган.

Булак:

30/40 студент = %75

үчүн teacher же peer observation учурунда ыңгайсыздык билдирилгенин көрсөтөт.

Бул жыйынтык пайдалуу кайтарым байланыш менен speaking anxiety бир убакта болушу мүмкүн экенин көрсөтөт.

Булактагы Графиктерге Эмне Үчүн Этият Мамиле Керек?

Figure 2

Текстте eye contact эң жогору, grammar эң төмөн деп айтылат. Бирок жарыяланган графикте “Always” категориясында gesture эң жогору көрүнсө, pronunciation төмөнүрөөк көрүнөт.

Мындан тышкары, айрым response-series суммалары 40 катышуучу менен оңой шайкеш келбейт.

Figure 3

Teacher observation, peer observation жана feedback кабылдоосуна байланыштуу төрт Likert-серия көрсөтүлгөн.

Бирок графикте ошол эле суроо үчүн көрсөтүлгөн төрт жооп категориясынын визуалдык маанилери көп жерлерде N=40ка кошулбайт.

Ошондуктан графиктердеги чийки жыштыктардан жаңы пайыздык эсептөөлөрдү чыгаруу коопсуз эмес.

Verianla мазмунунда булак текстинде ачык берилген 30/40 сыяктуу гана маанилер колдонулуп, графиктер сөзмө-сөз кайра тартылбашы керек.

Бул Изилдөө Чындап Эле “Академиялык Сүйлөөнү” Өлчөйбү?

Макаланын аталышында Academic Speaking деген сөз айкашы колдонулат. Бирок intervention жана achievement-test тапшырмаларынын олуттуу бөлүгү ресторан, клиника, соода кылуу, спорт, күнүмдүк жашоо, тамак-аш жана жалпы талкуу сыяктуу B1 деңгээлиндеги коммуникативдик тапшырмалардан турат.

Сценарийсиз бөлүмдө презентациялар жана талкуулар болгондуктан академиялык коммуникацияга жакын айрым элементтер бар. Бирок диссертация коргоо, академиялык семинар, илимий постер презентациясы же тармакка мүнөздүү академиялык талкуу түздөн-түз бааланган эмес.

Ошондуктан жыйынтыктарды коопсузураак түрдө:

университет чөйрөсүндөгү EFL сүйлөө жана коммуникация көрсөткүчү

деп аныктоо керек.

Изилдөөнүн Ыкмасы жана Жыйынтыктары

Катышуучулар

40 экинчи курс Математика студенти: 20 эркек, 20 аял.

Тандоо

Катышуучулар ыктыярдуу кызыгуусуна жараша тандалган; random sampling жүргүзүлгөн эмес.

Узактыгы

Сегиз жума, жумасына болжол менен эки саат; жалпысынан болжол менен 16 саат.

Role-play өнүгүшү

Fully scripted → semi-scripted → non-scripted.

Баалоо шкаласы

Weak = 1, Good = 2, Excellent = 3.

Group-level communicative ability

10 топтун 6сы Excellent, 4ү Good.

Group-level fluency

3 топ Excellent, 5 топ Good, 2 топ Weak.

Group-level grammar

3 топ Excellent, 7 топ Good.

Group-level pronunciation

2 топ Excellent, 6 топ Good, 2 топ Weak.

Vocabulary

Бардык 10 топ Good.

Студенттердин кабылдоосу

Булак 30/40 студент байкоого алынганда ыңгайсыздык сезгенин, ошого карабастан peer feedbackти teacher feedbackке караганда пайдалуураак деп баалаганын билдирет.

Жыныс

Булак эркек студенттер pair/group activities уюштурууда бир аз жогору катышуу көрсөткөнүн билдирет. Бирок бул айырма үчүн inferential statistical test же effect size берилген эмес.

Изилдөө колдогон жыйынтыктар

Сегиз жумалык баскычтуу role-play жана peer-assessment программасынын аягында айрым сүйлөө багыттарында жогорку топтук rubric упайлары байкалган. Communicative ability топ деңгээлинде эң күчтүү багыттардын бири. Студенттер peer feedbackти пайдалуу деп кабыл алышкан. Speaking anxiety болсо толугу менен жоголгон эмес.

Изилдөө колдобогон жыйынтыктар

Peer assessment сүйлөө көндүмүндөгү өнүгүүнүн жалгыз себеби экени көрсөтүлгөн эмес. Ачык pre/post жыйынтык таблицасы жок болгондуктан, өнүгүүнүн сандык көлөмүн кайра эсептөө мүмкүн эмес. Топтук упайлардан чыгарылган жеке пайыздар чыныгы жеке scoring менен бирдей деп кабыл алынбашы керек. Жыйынтыктарды Мьянмадагы бардык университеттерге же бардык EFL студенттерине жалпылоого болбойт. Изилдөө атайын академиялык сүйлөө тапшырмаларында түздөн-түз компетенттүүлүк далилин бербейт.

Булак жана Ыкма Жөнүндө Эскертүү

Түпнуска изилдөө:Developing Academic Speaking Through Peer Assessment: Evidence from Myanmar’s Higher Education EFL Classrooms

Автор: Aye Pa Pa Myo (PhD).

Мекемелер: School of Foreign Languages, Nanjing Normal University; Department of English, Pathein University.

Изилдөө жери: East Yangon University, Myanmar.

Платформа: SSRN.

SSRN жарыяланган күнү: 10-июнь 2026.

DOI: 10.2139/ssrn.6911007.

Булак түрү: 25 беттик preprint research paper.

Рецензиялоо абалы: Preprint not peer reviewed.

Дизайн: Convergent mixed-methods; 40 ыктыярдуу студент; сегиз жумалык role-play жана peer-assessment intervention; oral rubric жана post-intervention questionnaire.

Негизги методологиялык чектөөлөр: Чакан жана бир мекемеге гана таандык тандоо; ыктыярдуулукка негизделген selection; көзөмөл тобунун жоктугу; Results бөлүмүндө ачык pre/post салыштыруу таблицасынын жоктугу; негизги rubric жыйынтыктарынын топ деңгээлинде берилүүсү; көз карандысыз expert-rater reliability маалыматынын билдирилбеши; айрым questionnaire графиктеринде текст, шкала жана чийилген маанилердин ортосундагы дал келбестиктер.

Автордук укук / кайра колдонуу эскертүүсү: Булак PDFде ачык Creative Commons кайра колдонуу лицензиясы көрүнбөйт. Булактагы role-play диалогдору, rubric формасы жана график композициялары сөзмө-сөз кайра колдонулбашы керек.

Verianla баяндоо принциби: Бул мазмун булак preprintинин толук тексттик котормосу эмес. Сегиз жумалык кийлигишүү, rubric системасы, билдирилген жыйынтыктар жана булак ичиндеги методологиялык чектөөлөр сакталып, өз алдынча жана сынчыл окутуучу түзүлүш түзүлгөн.