
Гидравликалык сокку же гидравликалык импульс системалары басым астындагы суюктуктун энергиясын өтө кыска убакытта механикалык кыймылга айлантат. Бул механизмдер сокку менен бургулоодо, титирөөчү машиналарда, гидравликалык аткаргычтарда жана жогорку динамикалык жүк астында иштеген ар кандай өнөр жай системаларында колдонулушу мүмкүн. Бирок тынымсыз кайталанган басым импульстары суюктукту гана эмес, поршенди, валды, подшипниктерди жана сүрүлүү беттерин да циклдик механикалык жүктөргө дуушар кылат.
N. Smakova жана анын кесиптештери бул маселени гидравликалык басымды көзөмөлдөө жагынан гана эмес, беттин бүтүндүгү менен системанын динамикалык жүрүм-турумун бир моделде бириктирүү аркылуу карашат. Изилдөөнүн өзөгүндө төмөн жыштыктагы гидравликалык импульс модулунун кайталанган соккулары астында иштеген вал турат. Валдын бетинин бүдүрлүүлүгү, иштетүү шарттары жана механикалык чыңалуу абалы системанын титирөө амплитудасы, сүрүлүүдөгү жоготуулар жана иштөө туруктуулугу менен бирге бааланат.
Эксперименттик иште диаметри 60 mm, узундугу 120 mm болгон 30KhGSA легирленген болоттон жасалган цилиндрдик үлгүлөр rotary multi-blade turning, башкача айтканда, айланма көп миздүү токардык иштетүү ыкмасы менен иштетилген. Иштетүү диапазондору айлануу жыштыгы үчүн 600–900 rpm, берүү үчүн 0,10–0,30 mm/айлануу жана кесүү тереңдиги үчүн 0,50–1,00 mm болуп белгиленген. Өлчөнгөн орточо бет бүдүрлүүлүгү \(R_a\) 0,63–1,25 µm аралыгында болгон.
Ошол эле система үчүн поршендин кыймылын, жумушчу жана кайтуу камераларынын басымдарын, басаңдоону, пружинанын катуулугун жана сүрүлүүнүн таасирлерин камтыган динамикалык математикалык модель иштелип чыккан. Модель MATLAB/Simulink жана Python SciPy чөйрөлөрүндө төртүнчү тартиптеги Runge–Kutta ыкмасы менен чыгарылган; физикалык система менен виртуалдык моделдин ортосунда маалымат алмашуу үчүн MQTT, визуалдаштыруу үчүн Node-RED Dashboard жана MATLAB Live Script колдонулганы көрсөтүлгөн.
Булактын натыйжаларына ылайык, санариптик эгиз жана параметрлерди оптималдаштыруу колдонулгандан кийин нормалдаштырылган титирөө амплитудасы 1,00дөн 0,78ге түшүп, болжол менен 22% азайган; чоку басымдар 15–18% төмөндөп, беттин сапаты болжол менен 20% жакшырганы билдирилген. Авторлор эксперименттик жана эсептелген динамикалык маалыматтардын айырмасы 5%дан төмөн болгонун белгилешет.
Бирок натыйжаларды этият чечмелөө керек. Макалада кесүүнүн оптималдуу параметрлеринин эки башка топтому берилген, гидравликалык кыймыл теңдемесинде басымды күч менен байланыштырган поршендин натыйжалуу аянты ачык көрсөтүлгөн эмес жана Random Forest негизиндеги оптималдаштыруу катмары үчүн машиналык үйрөнүүнү текшерүүнүн кеңири метрикалары сунушталган эмес. Ошондуктан иш күчтүү комплекстүү инженердик ыкманы көрсөтсө да, моделдөөнүн айрым чоо-жайын такыраак ырастоо талап кылынат.
Гидравликалык импульс системасы эмне кылат?
Гидравликалык импульс механизминде жумушчу суюктук басымдын кыска мөөнөттүү өзгөрүүлөрү аркылуу механикалык элементтерге кыймыл санын өткөрөт. Басымдын өтө кыска убакытта өзгөрүшү
\[ \frac{dp}{dt} \]
чоңдугунун жогору болушуна алып келиши мүмкүн. Бул басым толкундарынын таралуу ылдамдыгы булакта
\[ c=\sqrt{\frac{K}{\rho}} \]
туюнтмасы менен берилген.
Бул жерде дал ушул теңдемеде \(K\) суюктуктун көлөмдүк серпилгичтик модулун, ал эми \(\rho\) анын тыгыздыгын билдирет. Булак кийинки кыймыл теңдемесинде ошол эле \(K\) белгисин пружинанын катуулугу үчүн да колдонот. Бул эки \(K\) физикалык жактан бир эле чоңдук эмес.
Басым толкуну поршенге жеткенде суюктуктун энергиясы поршендин кинетикалык энергиясына жана ага туташкан механикалык элементтердин деформациясына айланат. Система кайра-кайра иштегенде вал, бирикмелер жана сүрүлүү жуптары циклдик жүк астында калат. Ошондуктан орточо басым гана эмес, соккунун амплитудасы, титирөө, басаңдоо жана материалдын чарчоо мүнөздөмөлөрү да маанилүү болот.
Эмне үчүн беттин бүтүндүгү динамикалык жүрүм-турумга таасир этиши мүмкүн?
Машина тетигинин бетинин бүтүндүгү геометриялык бүдүрлүүлүк менен гана чектелбейт. Бул түшүнүк жалпысынан беттин бүдүрлүүлүгү, бетке жакын микротүзүлүш, катуулук же микрокатуулук, пластикалык деформация жана калдык чыңалуулар сыяктуу касиеттерди камтыйт.
Гидравликалык импульс модулундагы вал кыймылдаганда беттердин ортосундагы чыныгы тийишүү шарттары сүрүлүү күчүнө таасир этиши мүмкүн. Оройураак бет тийишүү дөңсөөлөрүндө жогорураак жергиликтүү чыңалууларды жаратышы мүмкүн; бетти иштетүүдө пайда болгон микротүзүлүштүк өзгөрүүлөр да кайталанган жүк астындагы бекемдикке таасир этиши мүмкүн.
Ошондуктан булак бетти иштетүү технологиясын жана системанын динамикалык жүрүм-турумун бири-биринен көз карандысыз эки маселе катары карабайт. Максат — механикалык иштетүү параметрлерин өзгөртүү менен ылайыктуураак бет алуу жана анын титирөөгө, энергиянын берилишине тийгизген таасирин санариптик модель аркылуу чогуу баалоо.
Төмөн Жыштыктагы Гидравликалык Сокку Системасы Кантип Моделденет?
Иште гидравликалык импульс модулу басымдар айырмасы поршенди кыймылга келтирген масса–пружина–басаңдаткыч түрүндөгү механикалык система катары моделденет; камералардын басымдары поршендин ылдамдыгына байланыштырылып, моделдин убакыттык жообу MATLAB/Simulink жана Python SciPy чөйрөлөрүндө сандык жол менен чыгарылат.
Поршендин кыймыл теңдемеси
Булак системанын динамикасын
\[ M\frac{d^2x}{dt^2} + C\frac{dx}{dt} + Kx = P_A(t)-P_B(t)-F_c \]
теңдемеси менен туюнтат.
Бул жерде:
- \(M\): кыймылдуу элементтердин эквиваленттүү массасы,
- \(C\): илешкектүү басаңдоо коэффициенти,
- \(K\): бул теңдемеде кайтаруучу пружинанын катуулугу,
- \(P_A(t)\): жумушчу камеранын басымы,
- \(P_B(t)\): кайтуу камерасынын басымы,
- \(F_c\): сүрүлүү жана тыгыздагычтардагы жоготууларды билдирген мүчө.
Бул теңдеме булакта ушундай түрдө берилген. Бирок \(P_A-P_B\) басымдар айырмасынын өлчөмдүүлүгүнө, ал эми башка мүчөлөр күчтүн өлчөмдүүлүгүнө ээ. Гидравликалык цилиндрдин механикасында басымдар айырмасынын күчкө айланышы адатта поршендин натыйжалуу аянты менен байланыштуу. Булак теңдемеде бул аянтты ачык көрсөтпөгөндүктөн жана басымдар алдын ала күчкө нормалдаштырылганбы же жокпу түшүндүрбөгөндүктөн, теңдеменин өлчөмдүүлүк жагынан аныктамасы толук ачык эмес.
Басым менен поршендин ылдамдыгынын байланышы
Жумушчу жана кайтуу камераларынын басымдары булакта
\[ P_A(t)=P_0+\rho c\frac{dx}{dt} \]
жана
\[ P_B(t)=P_0-\rho c\frac{dx}{dt} \]
түрүндө аныкталган.
Бул моделде поршендин ылдамдыгы өскөн сайын эки камеранын ортосундагы басымдар айырмасы да чоңоёт. Ал эми баштапкы шарттар
\[ x(0)=0, \qquad v(0)=0 \]
жана
\[ P_A(0)=P_B(0)=P_0=10\ \mathrm{MPa} \]
түрүндө берилген.
Бир соккунун энергиясы
Поршендин урунуу учурундагы кинетикалык энергиясы
\[ E=\frac12Mv^2 \]
түрүндө эсептелет. Бул жерде
\[ v=\frac{dx}{dt} \]
поршендин урунуу учурундагы ылдамдыгы.
Бул жөнөкөй туюнтма долбоорлоодогу маанилүү карама-каршылыкты көрсөтөт: ылдамдык өскөндө соккунун энергиясы \(v^2\) боюнча жогорулайт; бирок жогорураак ылдамдык басым импульстарына, титирөөгө жана механикалык жүктөргө да терс таасир этиши мүмкүн. Ошондуктан система соккунун максималдуу энергиясы боюнча гана эмес, энергияны берүү менен туруктуулуктун ортосундагы тең салмакты эске алуу менен оптималдаштырылат.
Динамикалык жоготуу функциясы
Булак динамикалык оптималдаштыруу үчүн
\[ J= \min \int_0^T \left[ (P_A-P_B)^2+\alpha v^2 \right]dt \]
туюнтмасын колдонот.
\(\alpha\) ылдамдыкка байланыштуу энергия жоготууларынын салыштырма маанилүүлүгүн аныктаган салмак коэффициенти катары берилет. Басымдар айырмасы менен ылдамдык ар башка физикалык бирдиктерге ээ болгондуктан, \(\alpha\) мүчөлөрдү масштабдоо үчүн керектүү өлчөмдүү салмакка да ээ болушу зарыл; булак бул коэффициенттин сандык маанисин же бирдигин бербейт.
Санариптик Эгиз Гидравликалык Системада Эмне Кызмат Аткарат?
Булакта санариптик эгиз физикалык гидравликалык импульс механизминдеги басым, температура жана титирөө сенсорлорунан алынган маалыматтарды виртуалдык динамикалык моделге жеткирген жана эсептелген системалык жүрүм-турумду башкаруу, оптималдаштыруу катмарына кайтарым байланыш аркылуу берген реалдуу убакыттагы физикалык–санариптик шайкештештирүү түзүмү катары долбоорлонгон.
Физикалык система менен виртуалдык система кантип байланышат?
Булак физикалык система менен виртуалдык моделдин ортосунда реалдуу убакытта маалымат алмашуу үчүн MQTT протоколун колдонот. Басым, температура жана титирөө сенсорлорунан келген маалыматтар виртуалдык моделге өткөрүлөт.
Маалымат агымын визуалдаштыруу үчүн Node-RED Dashboard, ал эми эсептелген натыйжаларды жаңыртуу үчүн MATLAB Live Script колдонулганы белгиленет.
Бул түзүм кадимки офлайн симуляциядан айырмаланат. Максат — мурдагы маалыматтарды талдоо гана эмес, өлчөнгөн физикалык абал менен эсептелген виртуалдык абалдын ортосунда үзгүлтүксүз байланыш түзүү.
Оптималдаштыруу катмарында кайсы өзгөрмөлөр колдонулат?
Булак санариптик эгиздин когнитивдик катмарында Gradient Descent менен Random Forest Regressor айкалышын колдонгонун билдирет. Максат функциясы
\[ \Phi= w_1\frac{R_a}{R_{a,\mathrm{ref}}} + w_2\frac{P_{\max}}{P_{\mathrm{ref}}} + w_3\frac{A_{\mathrm{vib}}}{A_{\mathrm{ref}}} \rightarrow\min \]
түрүндө аныкталган.
Бул жерде:
- \(R_a\): беттин бүдүрлүүлүгү,
- \(P_{\max}\): максималдуу басым,
- \(A_{\mathrm{vib}}\): титирөө амплитудасы,
- \(w_1,w_2,w_3\): үч максаттын салыштырма маанилүүлүгүн аныктаган салмактар.
Бул көп критерийлүү түзүм эң жылмакай бетти табууга гана умтулбайт. Өтө төмөн бүдүрлүүлүккө жетишүүдө басымдын чоку маанилери же титирөө кабыл алынгыс деңгээлге жетпеши үчүн үч физикалык критерий бир максат функциясына бириктирилет.
Random Forest бөлүмү канчалык кеңири берилген?
Макалада Random Forest Regressor колдонулганы билдирилет; бирок колдонулган окутуу үлгүлөрүнүн саны, кириш белгилеринин толук тизмеси, дарактардын саны, максималдуу тереңдик, окутуу/тест бөлүштүрүүсү, кайчылаш текшерүү ыкмасы же \(R^2\), RMSE сыяктуу моделдин натыйжалуулук көрсөткүчтөрү берилбейт.
Ошондуктан Random Forest системага канча кошумча божомолдоо мүмкүнчүлүгүн бергенин макаладан сандык түрдө аныктоо мүмкүн эмес. Иштин күчтүү жагы — бирдиктүү санариптик эгиз архитектурасы; машиналык үйрөнүү компонентинин өз алдынча натыйжалуулугу ар тараптуу текшерилген деп айтууга болбойт.
Изилдөөнүн Ыкмасы жана Натыйжалары
Эксперименттик үлгүлөр
Эксперименттик иш 30KhGSA легирленген болоттон жасалган цилиндрдик вал тибиндеги үлгүлөрдө жүргүзүлгөн.
| Параметр | Булактагы маани |
|---|---|
| Материал | 30KhGSA легирленген болот |
| Үлгүнүн диаметри | 60 mm |
| Үлгүнүн узундугу | 120 mm |
| Айлануу жыштыгы \(n\) | 600–900 rpm |
| Берүү \(S\) | 0,10–0,30 mm/айлануу |
| Кесүү тереңдиги \(t\) | 0,50–1,00 mm |
| Өлчөнгөн \(R_a\) | 0,63–1,25 µm |
| Кайталоо саны | Ар бир өлчөө 5 жолу |
Беттин бүдүрлүүлүгү
\[ R_a= \frac1L \int_0^L |y(x)|\,dx \]
туюнтмасы менен аныкталган. Бул жерде \(y(x)\) бет профилинин орточо сызыктан четтөөсүн, ал эми \(L\) үлгүлөө узундугун билдирет.
Булак өлчөөлөр беш жолу кайталанганын, орточо маанилер колдонулганын жана стандарттык четтөө менен ишеним аралыктары боюнча статистикалык баалоо жүргүзүлгөнүн белгилейт. Бирок макаланын негизги натыйжалар берилген беттеринде бул ишеним аралыктарынын кеңири таблицалары сунушталбайт.
Иштетүүнүн Оптималдуу Параметрлери Кайсылар?
Макала бирдиктүү, ырааттуу оптималдуу параметрлер үчтүгүн бербейт: ыкмалар бөлүмүндөгү математикалык оптималдаштыруу \(860\) rpm, \(0,21\) mm/айлануу жана \(0,70\) mm маанилерин билдирсе, натыйжалар бөлүмү эксперименттик оптимумду \(870\) rpm, \(0,23\) mm/айлануу жана \(0,75\) mm деп көрсөтөт; бул эки топтомдун байланышы булакта ачык түшүндүрүлгөн эмес.
| Булактын бөлүмү | Ылдамдык \(n\) | Берүү \(S\) | Тереңдик \(t\) |
|---|---|---|---|
| 2.4-бөлүм – максат функциясынын минимуму | 860 rpm | 0,21 mm/айлануу | 0,70 mm |
| 3-бөлүм – эксперименттик натыйжанын баяны | 870 rpm | 0,23 mm/айлануу | 0,75 mm |
Бул маанилердин бири моделдин божомолу, экинчиси эксперименттик оптимум болушу мүмкүн; бирок макала муну ачык айтпагандыктан, эки натыйжаны өз ара эквиваленттүү деп кабыл алуу же алардын бирин ката деп жарыялоо туура эмес.
Беттин бүдүрлүүлүгү кантип өзгөрөт?
Булактын 5-бетиндеги 2-сүрөт \(R_a\) чоңдугунун кесүү ылдамдыгы жана берүү менен өзгөрүшүн үч өлчөмдүү бет түрүндө көрсөтөт. Графиктин жалпы багыты жогорураак айлануу жыштыгында жана төмөнүрөөк берүү маанилеринде бүдүрлүүлүктүн кичирээк маанилери алынарын көрсөтөт. :contentReference[oaicite:9]{index=9}
Жыйынтык бөлүмүндө эң жакшы шарттарда болжол менен
\[ R_a=0.63\ \mu\mathrm{m} \]
бет бүдүрлүүлүгүнө жетишилгени билдирилет.
Басым термелүүлөрү кантип өзгөрөт?
Булактын 6-бетиндеги 3-сүрөт кадимки башкаруудагы жана санариптик эгиз менен башкарылган системалардын импульс камерасындагы басымды убакыт боюнча салыштырат. Кадимки системада баштапкы термелүүлөр чоңураак болсо, санариптик эгиз менен башкарылган ийри сызыкта амплитуда тезирээк азайганы көрүнөт. :contentReference[oaicite:10]{index=10}
Авторлордун жалпы баалоосуна ылайык, санариптик эгизди колдонуу чоку басымдарды болжол менен
\[ 15\%-18\% \]
азайтат.
Титирөөнүн 22% азайышы
4-сүрөттө нормалдаштырылган титирөө амплитудасы оптималдаштырууга чейин
\[ A_{\mathrm{vib}}=1.00 \]
болсо, оптималдаштыруудан кийин
\[ A_{\mathrm{vib}}=0.78 \]
деп көрсөтүлгөн.
Салыштырмалуу өзгөрүү
\[ \frac{1.00-0.78}{1.00}\times100 = 22\% \]
болгондуктан, булакта билдирилген болжол менен 22% азайуу графикке түздөн-түз шайкеш келет. :contentReference[oaicite:11]{index=11}
Авторлор бул азайуу динамикалык жүктөрдү төмөндөтүп, механикалык элементтердин кызмат мөөнөтүн жакшыртышы мүмкүн деп эсептешет. Бирок макалада узак мөөнөттүү чарчоо ресурсун саат же цикл саны менен өлчөгөн чыдамдуулук сыноосу берилген эмес; «кызмат мөөнөтүнүн узарышы» түздөн-түз кызмат мөөнөтүн сыноонун жыйынтыгы эмес, азайтылган титирөө жана жүктөрдөн чыгарылган инженердик чечмелөө.
Валдагы чыңалуунун бөлүштүрүлүшү
Булактын 5-сүрөтүндө вал боюнча эсептелген чыңалуу бөлүштүрүлүшү түстүү карта түрүндө берилген. Эң жогорку чыңалуулар бирикме жана өтмө аймактарда топтолот. Булак мунун ANSYS Workbench эсептөөлөрүнө шайкеш экенин белгилейт. :contentReference[oaicite:12]{index=12}
Ошол эле учурда макалада бул чектүү элементтер талдоосунун тор тыгыздыгы, чектик шарттары, тийишүү модели же тордон көз карандысыздык тести сыяктуу чоо-жайы берилген эмес. Ошондуктан сүрөт чыңалуунун мейкиндиктеги багытын колдойт, бирок өз алдынча жүргүзүлгөн кеңири FEA текшерүү изилдөөсү эмес.
Эксперимент менен моделдин шайкештиги
Иштин жыйынтык бөлүмүндө эсептелген жана эксперименттик динамикалык натыйжалардын ортосундагы четтөө
\[ <5\% \]
экени айтылат.
Бул маани модель эксперименттик жүрүм-турумду жакшы чагылдырат деген маанилүү сандык ырастоо. Бирок негизги текстте бул 5% кайсы өзгөрмөлөрдүн, канча маалымат чекитинин жана кайсы ката метрикасынын орточо мааниси экени кеңири аныкталган эмес. Ошондуктан натыйжаны «булакта билдирилген 5%дан төмөн шайкештик катасы» деп берүү керек, аны кеңири RMSE же ишеним аралыгы сыяктуу чечмелөөлөргө кеңейтүүгө болбойт.
Булак Билдирген Негизги Натыйжалар
| Көрсөткүч | Булактын натыйжасы | Чечмелөө чеги |
|---|---|---|
| Беттин бүдүрлүүлүгү | 0,63–1,25 µm | 30KhGSA үлгүлөрү жана берилген иштетүү диапазону үчүн |
| Билдирилген эң жакшы \(R_a\) | ≈0,63 µm | Булактын жыйынтык бөлүмү |
| Титирөө амплитудасы | 1,00 → 0,78 | ≈22% азайуу |
| Чоку басым | 15–18% азайуу | Булактын жалпы натыйжа тууралуу ырастоосу |
| Беттин сапаты | ≈20% жакшыруу | Баштапкы/акыркы маанилердин кеңири таблицасы берилген эмес |
| Эксперимент–модель айырмасы | <5% | Ката метрикасынын чоо-жайы берилген эмес |
Изилдөө колдогон жыйынтыктар
- 30KhGSA вал үлгүлөрүндө rotary multi-blade turning параметрлери беттин бүдүрлүүлүгүнө олуттуу таасир этет.
- Изилденген диапазондо \(R_a\) маанилери 0,63–1,25 µm аралыгында болгону билдирилген.
- Гидравликалык импульс системасынын басым жана поршень динамикасы MATLAB/Simulink жана Python SciPy аркылуу моделденген.
- Санариптик эгиз менен башкаруу сценарийи булактын симуляцияларында басым термелүүлөрүн кадимки башкарууга караганда тезирээк басат.
- Нормалдаштырылган титирөө амплитудасы 1,00дөн 0,78ге түшкөн.
- Булак чоку басымдын 15–18% жана бет сапатынын болжол менен 20% жакшырганын билдирет.
- MQTT, Node-RED жана MATLAB Live Script физикалык–санариптик маалымат агымы үчүн бир архитектуранын ичинде колдонулган.
- Бетти иштетүүнү оптималдаштыруу менен гидравликалык системаны башкарууну бир санариптик эгиз алкагында кароого болору көрсөтүлөт.
Изилдөө далилдебеген же толук түшүндүрбөгөн жагдайлар
- Иштетүүнүн эки башка оптималдуу параметр топтомунун кайсынысы акыркы оптимум экени булакта так эмес.
- Кыймыл теңдемесиндеги басымдар айырмасын күчкө айлантуу үчүн поршендин натыйжалуу аянты ачык аныкталган эмес.
- Random Forest Regressor үчүн окутуу көлөмү, гиперпараметрлер жана көз карандысыз текшерүүдөгү натыйжалуулук берилген эмес.
- «Өз алдынча үйрөнүүчү» санариптик эгиздин узак мөөнөттүү онлайн үйрөнүү ийгилиги өзүнчө көзөмөлдөнгөн эксперимент менен көрсөтүлгөн эмес.
- Беттин 20% жакшырганына тиешелүү баштапкы жана акыркы маанилерди берген кеңири маалымат таблицасы сунушталган эмес.
- Моделдин 5%дан төмөн четтөөсү кайсы ката метрикасы менен эсептелгени түшүндүрүлгөн эмес.
- Титирөөнүн азайышы чыныгы кызмат мөөнөтүн канчалык узартары узак мөөнөттүү чарчоо сыноосу менен өлчөнгөн эмес.
- Валдын чыңалуу талдоосунун FEA тору, чектик шарттары жана жыйналуу чоо-жайы берилген эмес.
- Натыйжаларды бардык гидравликалык сокку системаларына же башка материалдарга түздөн-түз жалпылоого болбойт.
Булак жана Ыкма Тууралуу Эскертүү
Толук түпнуска аталышы:Dynamic Modeling and Surface Integrity Optimization of Low-Frequency Hydraulic Impulse Systems.
Авторлор: N. Smakova, S. Pankov, B. Baisadykov, V. Zelenkov, D. Toibazarov жана A. A. Karypov.
Мекемелер: Kazakh University of Technology and Business named after K. Kulazhanov; National Defense University of the Republic of Kazakhstan; Scientific and Technical Center Almaty Special Design Bureau “Alatau”.
Журнал: Eurasian Physical Technical Journal.
Бөлүм: Engineering.
Том / сан / беттер: 23, No. 1(55), 113–120.
Жарыяланган күнү: 30-март 2026.
DOI: Жүктөлгөн макаланын PDF файлында 10.31489/2026N1/113-120 деп жазылган. Журналдын учурдагы веб метамаалыматтарында ошол эле макала үчүн 10.31489/2025N2/113-120 шилтемеси да колдонулат. Бул Verianla материалында илимий булактын өзүнүн PDF файлында басылган DOI сакталган жана метамаалыматтардагы дал келбестик өзүнчө белгиленген.
Рецензиялоо: Рецензияланган изилдөө макаласы. Журнал кадимки изилдөө макалалары үчүн кеминде эки көз карандысыз баалоочу катышкан бир тараптуу жашыруун рецензиялоо жараянын колдонорун билдирет.
Лицензия: Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International, CC BY-NC-ND 4.0.
Изилдөөнүн түрү: Эксперименттик механикалык иштетүү + гидравликалык динамикалык моделдөө + сандык симуляция + санариптик эгиз жана оптималдаштыруу.
Үлгү: 30KhGSA легирленген болоттон, диаметри 60 mm жана узундугу 120 mm болгон цилиндрдик вал тибиндеги үлгүлөр.
Сандык куралдар: MATLAB/Simulink, Python SciPy жана төртүнчү тартиптеги Runge–Kutta интегралдоосу. Булак чыңалуу натыйжалары ANSYS Workbench эсептөөлөрүнө да шайкеш экенин белгилейт.
Санариптик эгиздин инфраструктурасы: MQTT аркылуу маалымат өткөрүү, Node-RED Dashboard визуалдаштыруусу жана MATLAB Live Script жаңыртуусу.
Оптималдаштыруу: Булак Gradient Descent жана Random Forest Regressor айкалышын билдирет. Бирок машиналык үйрөнүүнүн окутуу жана текшерүү чоо-жайы негизги текстте чектелүү.
Каржылоо: Изилдөө Казакстан Республикасынын Илим жана Жогорку Билим Берүү Министрлигинин Илим Комитети каржылаган IRN AR196079/0222 номерлүү долбоордун алкагында жүргүзүлгөн.
Кызыкчылыктардын кагылышы: Авторлор каржылык, жеке, авторлукка байланыштуу же изилдөө натыйжаларына таасир этиши мүмкүн болгон башка кызыкчылыктардын кагылышы жок экенин билдиришет.
CRediT салымдары: N. Smakova: концептуалдаштыруу, методология, алгачкы долбоор жана көзөмөл; S. Pankov: изилдөө жана маалыматтарды иреттеп башкаруу; B. Baisadykov: эксперименттик текшерүү; V. Zelenkov: программалык камсыздоо жана моделдөө; D. Toibazarov: визуалдаштыруу жана маалыматтарды талдоо; A. A. Karypov: ресурстар жана техникалык колдоо.
Булактын ички ырааттуулугу тууралуу эскертүү: 2.4-бөлүм иштетүүнүн оптималдуу параметрлерин 860 rpm, 0,21 mm/айлануу жана 0,70 mm деп берсе, натыйжалар бөлүмү 870 rpm, 0,23 mm/айлануу жана 0,75 mm деп билдирет. Мындан тышкары, бир эле K белгиси суюктуктун көлөмдүк серпилгичтик модулу үчүн да, пружинанын катуулугу үчүн да колдонулган жана кыймыл теңдемесиндеги басымдар айырмасы поршендин натыйжалуу аянты аркылуу күчкө айланары ачык көрсөтүлгөн эмес.
Verianla Live: Абдан ылайыктуу. Эң мазмундуу жандуу визуалдаштыруу — физикалык гидравликалык модуль менен санариптик эгиздин ортосундагы MQTT маалымат агымы, импульс камерасындагы \(P_A\) жана \(P_B\) басымдарынын убакыт боюнча өзгөрүшү, поршендин \(x(t)\) жана \(v(t)\) кыймылы, андан соң кадимки башкаруу менен санариптик эгиздин башкаруусундагы титирөө жана басым басаңдоосун салыштыруу. Баштапкы эксперименттик чекиттерсиз булактын графиктеринен жаңы сандык маалымат чыгарылбашы керек.

Пикир калтырыңыз
E-mail дарегиңиз жарыяланбайт. Милдеттүү талаалар * менен белгиленген