Маммография скринингларында BI-RADS 1, 2 же 3 сонужу алан кишмененр генелликле учурдагы текшерүүде рак ачысындан терс йа да чоң өлчүде залалсыз кабул едилир. Анжак айны BI-RADS классында булунан кишмененрин келечекте эмчек рагы гелиштирме рисклери ешит эмес. Мевжут скрининг системлери чогунлукла йаш жана учурдагы маммография сыныфына дайалы бензер көзөмөл аралыклары уйгулар; кечмиш отчетларда бирикен клиникалык ишаретлерин келечектеги тобокелдике каткысы исе рутин уйгуламада систематик бичимде хесапланмаз.

Бу изилдөө, хам маммография гөрүнтүлерине еришмеден, болгону радиологларын кечмиш жана гүнжел отчет тексттерийле электрондук саламаттык жазууларындаки структураланган маалыматлери кулланарак бир жылдан беш жылга чейин үчүндеки эмчек рагы рискини болжол еден бир модель гелиштирмиштир.

Вермененр, йазарларын Брезилйа’нын ен чоң өзел саламаттык системасы катары танымладыгы Хапвида’нын 200’ден көп бейтапне жана клинигинден елде едилмиштир. Ожак 2016 менен Аралык 2025 арасында BI-RADS 1, 2 же 3 катары сыныфландырылмыш болжол менен 4,61 милйон маммография отчету жана 1,81 милйон киши баштапкы маалымат хавузаку олуштурмуштур.

Беш жыллык риск анализи үчүн йаш, мурдаки рак абалы, эрте дөнемде рак догруланмасы жана йетерли көзөмөл булунмасы гиби өлчүтлер колдонулган. Ана метин жана бейтап акыш шемасы, беш жылдык когортата 278.475 кишийе аит 706.545 уйгун маммография текшерүүси булундугуну жана бунларын 9.620’синин беш жыл үчүнде оң жыйынтыкла илишкмененндирилдигини билдирмектедир. Бул, текшерүү деңгэколунда болжол менен %1,36’лык бир олай сыклыгына каршылык гелмектедир.

Бунунла бирликте изилдөөнын отчетланмасында санысал бир ич тутарсызлык бар. Табло 1’де беш жылдык жалпы текшерүү саны 706.910 катары маалыматлмектедир. Айны таблодаки BI-RADS 1, 2 жана 3 сажыларынын жалпыы да 706.910’дур. Буна каршылык ана метин жана Шекил 2’де 706.545 саны кулланылмактадыр. Айрыжа билдирмененн 566.698 егитим жана 142.517 тест текшерүүсинин жалпыы 709.215’тир жана хер ики жалпыла да уйушмамактадыр. Бул фарклылыклар нихаи сүрүмде ачыкланмалыдыр.

Моделин гирдмененри ики ана блоктан олушмуштур. Илк блок; йаш, менархе жана менопауза йашы, төрөбөө, бойдон түшүү саны, амененде эмчек же энелик без раки өйкүсү, эмизүү, дене салмагынын индекси, BI-RADS классы, камсыздандыруу төлөмү жана жографи почта коду гиби түзүлүшландырылмыш клиникалык билгмененри ичермиштир.

Икинжи блок, кишмененрин индекс маммографияден мурдаки радиологиялык отчетторнын тарих сырасына боюнча дүзенленмиш метинлерини жана текшерүүлер арасындаки заман аралыкларыны капсамыштыр. Отчет метинлери TF-IDF ыкмаийле санысал вектөрлере дөнүштүрүлмүш, кечмиш отчетлар орталама же йакын тарихли текшерүүлере дагы көп агырлык верен заман агырлыклы бирлештирме ыкмалерийле өзетленмиштир.

Беш жыллык болжол үчүн тест топтомундеки AUROC маании 0,863 жана %95 ишеним аралыгы 0,853-0,871 катары кабарланган. Бир менен дөрт жыллык модельлерде AUROC маанилери 0,82 менен 0,85 арасында өзгөрмиштир. Беш жыллык көзөмөл мөөнөтсини бирликте маанилендирен конкорданс индекси 0,859’дур.

AUROC 0,86, растгеле сечмененн бир рак өнүккөн текшерүү менен рак гелишмейен бир текшерүү каршылаштырылдыгында модельин рак өнүккөн текшерүүйе дагы жогорку тобокелдик упайы верме оласылыгынын болжол менен %86 экенин ифаде едер. Бул маани, модельин бирейсел бир кишиде “%86 doğrulukla ракi bildiği” дегенди билдирбейт.

Модел болгону эң жогорку тобокелдиктүү %3,4’лүк текшерүү грубуну ишаретледигинде, беш жыл үчүнде рак гелишежек оң текшерүүлерин %50,1’ини йакаламыштыр. Бул изилдөө ноктасында өзгөчөлүк %97,3 жана оң өнгөрү маании болжол менен %25,1’дир. Башка бир ифадейле жогорку тобокелдик катары ишаретленен болжол менен хер дөрт текшерүүден бири беш жылдык оң жыйынтыкла байланыштуудир; бирок бул, кишмененрин хемен рак экени же биопсия геректирдиги дегенди билдирбейт.

Төмөн тобокелдик анализи де диккат чекижидир. Ен төмөн тобокелдикли текшерүүлерин %25’и төмөн тобокелдик тобу катары сечилдигинде бүтүн беш жылдык рак олайларынын %5’и бул групта калган. Ен төмөн тобокелдикли %47 сечилдигинде исе бүтүн оң олайларын %10’у бул групта калган. Бул жыйынтыкларын догру йоруму, “төмөн тобокелдик тобундаки кишмененрин %10’у рак олду” эмес.

Изилдөөнын өзетинде кулланылан “ен төмөн %47’лик групта болгону %10 рак гелишти” ифадеси йанылтыжыдыр. Шекил 4 жана жыйынтык бөлүмүне боюнча %10 маании, бүтүн рак олайларынын не кадарынын төмөн тобокелдик тобунда калдыгыны гөстерен йанлыш терс катышыдыр. Төмөн тобокелдик грубундаки текшерүүлерин болжол менен %99,6’сы беш жыл бойунжа терс калган; долайысыйла груп ичи оңлик болжол менен %0,4 деңгэколундадир.

Модел, BI-RADS класстарынын кенди үчүндеки белиргин риск фарклылыкларыны да гөстермиштир. BI-RADS 1, 2 жана 3 үчүнде келечекте рак өнүккөн текшерүүлерин риск пуанлары гениш бир дагылым сергмененмиштир. Бул табылга, тек бир маммографиянин BI-RADS классынын келечектеги тобокелдики бүтүнүйле темсил етмедигини; кечмиш отчетларын жана клиникалык өзелликлерин ек билги ташыйабмененжегини дүшүндүрмектедир.

Ачыкланабилирлик анализинде жогорку тобокелдик болжоллерини ен күчтүү бичимде еткмененйен отчет ифаделери арасында мурдаки эмчек хирургиясы, мастэктомия, кальцификациялар жана архитектуралык дисторсиялар йер алмыштыр. Дүшүк тобокелдик болжоллеринде исе ики эмчекнин симетрик гөрүнмеси, каршы эмчекде же аксиллярдык лимфа түйүндөрүнде шектүү табылга булунмамасы жана гүвен маалыматжи радйоложик ифаделер өне чыкмыштыр.

Йапыландырылмыш өзгөркенлерде үй-бүлөлүк анамнез жана репродуктивдик анамнез жогорку тобокелдик болжоллерине дагы көп каткы сагламыштыр. Сигорта өдеме деңгээли жана географиялык аймак гиби социоэкономикалык гөстергелер исе базы догру терс болжоллерде дагы белиргин болгон. Бул сон табылга диккатле йорумланмалыдыр; економик жана жографи өзгөркенлер биологиялык риски эмес, саглык хизметине еришими, көзөмөл дүзенини же маалымат жазуу бичимини де йансытабилир.

Моделин калибрацияу бета калибрацияу жана изотоникалык регрессияла иймененштирилмиштир. Хер ики ыкмаде Бриер упайы болжол менен 0,014 катары билдирилиркен калибре едилмемиш модельде 0,093’түр. Ен жогорку тобокелдик болжоллеринде хафиф ашыры гүвен байкалган. Дүшүк олай сыклыгы себепийле Бриер упайынун олай превалансыйла бирликте йорумланмасы герекир; изилдөөда болгону превалансы болжол еден басит бир салыштыруу модельинин Бриер упайы маалыматлмемиштир.

Изилдөө, модельин герчек клиникалык колдонууда эрте диагнозйы артырдыгыны, өлүмдөрдү азайтуутыгыны же скрининг малийетлерини дүшүрдүгүнү гөстермемиштир. Модел саглык кызматкерларынын карарларыны өзгөртирежек бичимде мененрийе дөнүк катары уйгуланмамыш, жогорку тобокелдик тобуна ек MRI же биопсия маалыматлмемиш жана төмөн тобокелдик тобунда скрининг аралыгы герчектен ики жыла чыкарылмамыштыр.

Ошондуктан жыйынтыклар, кишиселлештирилмиш скрининг үчүн күчтүү бир текник оласылык гөстермекле бирликте азырынча скрининг рехбери эмес. Йазарларын да белирттиги гиби проспективдүү догрулама, чыгым-натыйжалуулук анализи, йанлыш оңлерин догуражагы биопсия жана кайгы йүкү, гежикмиш таны риски жана фарклы саглык системлериндеки тышкы валидация тамамланмадан клиникалык саясат өзгөрүүлиги түзүлүшлмамалыдыр.

Изилдөөнын темел проблеми недир?

Геленексел эмчек рагы скрининг програмларында йаш, үй-бүлөлүк анамнез жана учурдагы маммография сонужу гиби чектелген саныда фактөр кулланылыр. Пек чок саламаттык системасынде белирли бир жаш курак тобундаки кишмененре жыллык же ики жылда бир маммография өнерилир.

Бу йаклашым нүфус деңгэколунда уйгуланабилир олса да айны йашта жана айны BI-RADS классында булунан ики кишинин герчек риски бирбиринден чок фарклы болушу мүмкүн. Өрнегин хер икиси де BI-RADS 2 олан ики кишиден биринин кечмиш отчетларында текрарлайан калсификасйон, мимари бозулма жана хирургиялык өйкүсү булунуркен дигеринде жыллардыр өзгөрмейен, симетрик жана залалсыз жыйынтыктар булунабилир.

Изилдөөнын темел изилдөө сорусуу шудур:

Бир кишинин кечмиш маммография отчетларынын тамамы жана рутин электрондук саламаттык жазуулары бирликте маанилендирилирсе, учурдагы текшерүү терс же мухтемелен залалсыз олса бменен өнүмүздеки бир жылдан беш жылга чейин үчүндеки эмчек рагы риски дагы ийи айырт едмененбилир ми?

BI-RADS 1, 2 жана 3 не ифаде едер?

Модел BI-RADS 4, 5 же 6 менен башвуран кишмененрин учурдагы рак оласылыгыны маанилендирмек үчүн гелиштирилмемиштир. Амач, гүнжел текшерүүси терс же мухтемелен залалсыз гөрүнен кишмененр арасында келечектеги тобокелдики айырмактыр.

Бу модель учурдагы мамограмдаки раки ми, келечектеки раки ми болжол едийор?

Изилдөө келечектеки рак рискини болжол етмейи амачламактадыр. Индекс маммографияден кийинки илк 90 гүн үчүнде залалдуулук догруланан текшерүүлер дышланмыштыр. Бөйлеже учурдагы текшерүү сырасында затен вар олан же хемен кийинсында таны конан раклерин “gelecek risk” катары сыныфландырылмасынын өнүне кечилмейе чалышылмыштыр.

Биринжил жыйынтык, индекс маммографияден 90 гүн кийин башлайып сечмененн болжол уфкунун сонуна кадар ортайа чыкан эмчек рагы гөстергесидир.

Позитиф жыйынтык шу йоллардан бирийле аныкталган:

• BI-RADS 6 сыныфламасы,
• Малигн биопсия сонужу,
• BI-RADS 5 сыныфламасы; бирок кийинки алты айда терс же залалсыз текшерүүйле чүрүтүлмемиш олмасы.

Бу жыйынтык танымы болгону хистопатоложик катары догруланмыш раклерден олушмамактадыр. BI-RADS 5 же 6 кодларынын да жыйынтык етикетине каткыда булунмасы оласы йанлыш сыныфландырмайа йол ачабилир. Изилдөөжылар заман пенжерелерини өзгөртиререк сезгичтик анализлери йапмыш жана модель перформансында белиргин өзгөрим билдирмемиштир.

Такибин йетерли экени насыл белирленди?

Бир текшерүүнин белирли бир болжол уфкунда терс катары сыныфландырылабилмеси үчүн бейтапнын о мөөнөт бойунжа систем үчүнде көзленмиш олмасы герекийорду. Такип жыллык аралыклара айрылмыш жана кишинин максат мөөнөтнин аягында же кийинсында ен аз бир маммография йа да биопсия кайды булунмасы истенмиштир.

Өрнегин беш жылдык анализде, кишинин бешинжи жыл же кийинсында системде бир маммография йа да биопсия кайды булунмасы герекийорду. Йетерли такиби булунмайан текшерүүлер беш жылдык анализден чыкарылмыш, бирок дагы кыса көзөмөл өлчүтүнү каршылыйорса бир же ики жыллык анализлерде тутулмуштур.

Бу ыкма йанлыш терс етикетлери азалтмайы амачлар. Буна каршылык дүзенли көзөмөл йаптыран жана айны өзел саламаттык системасы үчүнде калан кишмененри сечер. Саглык системинден айрылан, башка меркезде таны алан же узак мөөнөт маммография йаптырмайан кишмененр дышланмыш болушу мүмкүн.

Долайысыйла модельин перформансы, дүзенли жана белгеленмиш такиби булунан өзел саламаттык системасы кулланыжыларында өлчүлмүштүр. Парчалы жазуулара сахип саглык системлерине айны бичимде ташынабмененжеги гөстерилмемиштир.

Беш жыллык когорта насыл олуштурулду?

Анализ бир киши деңгэколунда ми, маммография деңгэколунда ми түзүлүшлды?

Бир киши изилдөө мөөнөтсинде бирден көп уйгун маммографияйе сахип болушу мүмкүн. Хер уйгун маммография, о тарихте учурдагы билгмененрле олуштурулан айры бир индекс текшерүү жана айры бир тобокелдик болжолу катары маанилендирилмиштир.

Айны киши егитим жана тест күмелерине бөлүнмемиштир. Вери айрымы киши деңгэколунда түзүлүшлмыш жана бир кишинин бүтүн текшерүүлери айны күмеде тутулмуштур. Бул йаклашым егитим-тест маалымат сызынтысыны азалтан өнемли бир күчтүү йөндүр.

Бунунла бирликте перформанс өлчүлеринин бирими чоң өлчүде маммография текшерүүсидир. Айны киши тест топтомунде бирден көп индекс текшерүүйле темсил едмененбилир. Ошондуктан “эң жогорку тобокелдиктүү %3,4” ифадеси түздөн-түз бензерсиз кишмененрин %3,4’ү анламына гелмейебилир.

Айны кишийе аит текшерүүлер бирбиринден көз карандысыз эмес. Изилдөө бул багымлылыгын гүвен аралыкларында насыл еле алындыгыны ана метинде айрынтылы катары түшүндүрмөмактадыр.

Моделде кулланылан түзүлүшландырылмыш маалыматлер

Сигорта өдемеси жана почта коду түздөн-түз биологиялык эмчек рагы белиртечлери эмес. Саглык хизметине еришим, гелир, бөлгесел саглык алттүзүлүшсы, көзөмөл сыклыгы жана жазуу калитеси гиби фарклы мөөнөтчлерин гөстергеси болушу мүмкүнлер.

Узунламасына маммография отчетлары насыл кулланылды?

Хер киши, индекс текшерүүден мурдаки маммография отчетларынын заман сырасына боюнча дүзенленмиш дизисийле темсил едилмиштир. Хер кечмиш жазуу шу билгмененри ташымыштыр:

• Радйологун сербест метин отчету,
• Илгили BI-RADS классы,
• Бир мурдаки маммографияйле арасындаки заман.

Модел болгону сон отчета бакмамыш; кечмиш отчетлар бойунжа ортайа чыкан, кайболан же текрар еден радйоложик ифаделери өзетлемейе чалышмыштыр.

Бу йаклашым шу түр билгмененри йакалайабилир:

• Йыллар үчүнде текрарланан калсификасйон ифаделери,
• Мимари дисторсийонун йени же калыжы олмасы,
• Өнжеки хирургиялык өзгөрүүликлер,
• Ики текшерүү арасындаки мөөнөтнин узамасы же кысалмасы,
• BI-RADS класстарынын заман үчүндеки сейри.

TF-IDF не ише жарады?

Радйоложи отчетлары түздөн-түз синир агына хам жүмлелер шеклинде маалыматлмемиштир. Метинлер, келиме жана келиме чифтлеринин отчет үчүндеки өнемини өлчен TF-IDF ыкмаийле санысал вектөрлере дөнүштүрүлмүштүр.

Изилдөөнын кулландыгы ыкмаин темел мантыгы түшүндүрмө амажыйла шөйле гөстермененбилир:

\[ TF\text{-}IDF(t,d)=TF(t,d)\times\log\left(\frac{N}{DF(t)}\right) \]

Бурада:

• т, белирли бир келиме же терими,
• д, инжеленен радиологиялык отчетну,
• ТФ(т,д), теримин илгили отчетда не сыклыкта кечтигини,
• ДФ(т), теримин кач фарклы отчетда гөрүлдүгүнү,
• Н, жалпы отчет саныны ифаде едер.

“Эмчек” же “маммография” гиби хемен хер отчетда булунан келимелер төмөн айырт едижи агырлык алыркен “архитектуралык дисторсия” же белирли хирургиялык ифаделер дагы айырт едижи болушу мүмкүн.

TF-IDF’нин авантажы, модельин ханги келиме же келиме чифтлерине өнем вердигинин гөрүлебилмесидир. Буна каршылык келимелерин багламыны модерн дил модельлери кадар айрынтылы темсил етмейебилир. Олумсуузлук, белирсизлик, отчет шаблонлары жана курумлара өзгү йазым бичимлери модель перформансыны еткмененйебилир.

Гечмиш отчетларын заманы насыл диккате алынды?

Модел мимарисинде кечмиш отчетлары тек бир бейтап вектөрүне дөнүштүрен өзгөртирмененбилир бир бирлештирме модүлү пайдаланылган. Басит орталама жана дагы йакын тарихли текшерүүлере дагы көп өнем верен заман агырлыклы орталама сеченеклери маанилендирилмиштир.

Изилдөөнын анлаттыгы үстел заман агырлыгынын темел мантыгы шу илишкийле ачыкланабилир:

\[ w_i=\frac{e^{-\lambda\Delta t_i}}{\sum_j e^{-\lambda\Delta t_j}} \]

Бурада:

• Δт_и, кечмиш отчетла индекс текшерүү арасындаки заманы,
• λ, ески отчетларын агырлыгынын не кадар хызлы азалажагыны белирлейен параметрейи,
• w_и, илгили кечмиш отчетун жалпы өзеттеки агырлыгыны ифаде едер.

Бу формүл изилдөөнын заман агырлыклы йаклашымыны түшүндүрмөк үчүн маалыматлмиштир. Кулланылан кесикн параметрелер жана ен ийи топлулаштырма сеченеги ана PDF’де айрынтылы бичимде отчетланмамыш, ек матерйале йөнлендирилмиштир.

Модел мимарисинде өнемли бир түшүндүрмө тутарсызлыгы

Изилдөө тасарымы бөлүмүнде хер болжол уфку үчүн айры бир модель егитилдиги белиртилмектедир. Буна каршылык модель мимариси бөлүмүнде жана Шекил 1’де тек бир йогун синир агынын бир, ики, үч, дөрт жана беш жылдык оласылыклары айны анда үреттиги гөстерилмектедир.

Бу ики анлатым бирбиринден фарклы модель курулумларыны тариф едер:

• Хер заман уфку үчүн көз карандысыз модель,
• Беш заманы айны анда болжол еден чок чыкышлы тек модель.

Нихаи уйгуламанын хангиси экени ачык бичимде белиртилмелидир. Модел мимариси, кайып фонксийону жана заман уфуклары арасындаки билги пайлашымы бакымындан бул айрым өнемлидир.

Модел насыл егитилди жана тест едилди?

• Вермененр киши деңгэколунда егитим жана тест күмелерине айрылмыштыр.
• Айны киши ики фарклы ана күмейе гирмемиштир.
• Егитим маалыматси үчүнде беш катлы кайчылаш валидация пайдаланылган.
• Хиперпараметрелер догрулама перформансына боюнча сечилмиштир.
• Нихаи метриклер саклы тест топтомунде эсептелген.
• Белирсизликлер йениден өрнеклемейе дайалы гүвен аралыкларыйла маалыматлмиштир.

Бу йаклашым растгеле бейтап бөлүнмесине дайалы бир ич догруламадыр. Даха кийинки жылларда гелен бейтаптарла айры замансал догрулама же башка бир саламаттык системасынде көз карандысыз тышкы валидация түзүлүшлмамыштыр.

AUROC жыйынтыклары

Беш жыллык модельин дагы жогорку перформанс гөстермеси илк бакышта шашыртыжыдыр; анткени дагы узак гележегин болжол едилмеси генелликле дагы зор болушу мүмкүн. Йазарлар буну беш жылдык когортата дагы көп рак олайы булунмасына жана заман уфуклары үчүн фарклы егитим дүзенлерине багламактадыр.

AUROC нейи көрсөтөт, нейи гөстермез?

AUROC, модельин оң жана терс текшерүүлери не кадар ийи сыраладыгыны өлчер. Йайгын бир йорумла:

\[ AUROC=P(Risk_{pozitif}>Risk_{negatif}) \]

Беш жыллык AUROC=0,863 маании, растгеле сечмененн бир оң текшерүүйе растгеле сечмененн терс текшерүүден дагы жогорку тобокелдик упайы маалыматлме оласылыгынын болжол менен %86,3 экенин ифаде едер.

AUROC:

• Бир кишинин кесикн рак оласылыгыны гөстермез.
• Белирленен риск йүздесинин догру калибре едилдигини тек башына канытламаз.
• Йанлыш оң же йанлыш терслерин клиникалык малийетини ичермез.
• Моделин колдонулушуйла өлүм катышынын азалажагыны гөстермез.

Конкорданс индекси

Беш жыла кадар бүтүн көзөмөл заманлары бирликте маанилендирилдигинде Ж-индекси 0,859 катары кабарланган. Конкорданс индекси, дагы эрте рак өнүккөн текшерүүйе дагы жогорку тобокелдик маалыматлип маалыматлмедигини маанилендирир.

Анжак изилдөөнын ана модельлемеси икили заман уфку болжоллери катары тариф едилмектедир. Ж-индексинин ханги риск скору жана сансүрлеме йаклашымыйла хесапландыгы ана метинде чектелген айрынтыйла суунулмуштур.

Калибрасйон себеп гереклидир?

Ики модель бейтаптары бензер догрулукла сыралайабилир, бирок бири риски мөөнөткли экениндан жогорку болжол едебилир. Клиник карарларда болгону сыралама эмес, “бу кишинин беш жылдык риски болжол менен йүзде качтыр?” сорусуу да өнемлидир.

Изилдөөда үч калибрация ыкмаи маанилендирилмиштир:

• Платт масштабдоо,
• Бета калибрацияу,
• Изотоник регресйон.

Платт масштабдоо жидди сыныф денгесизлиги алтында оласылыклары дар бир аралыга сыкыштырмыштыр. Бета жана изотоник калибрация дагы уйгун жыйынтык вермиштир.

Ен жогорку тобокелдик аралыгында хер ики калибре модель де риски хафиф жогорку болжол етмиштир. Бул бөлгедеки өрнек санынын дагы аз олмасы жана олайларын сейреклиги болжол белирсизлигини артырмактадыр.

Беш жыллык рак превалансы төмөн экени үчүн Бриер упайы догал катары чакан болушу мүмкүн. Изилдөөда болгону генел превалансы херкесе атайан басит бир реферанс модельле Бриер салыштыруусы маалыматлмемиштир. Ошондуктан 0,014 маании тек башына калибрацияун клиникалык йетерлилигини канытламаз.

Ен жогорку тобокелдикли %3,4’лүк груп

Бу чек клиникалык колдонууда догруланмыш бир биопсия же MRI ешиги эмес. Йазарлар, жогорку тобокелдикли кишмененрин йениден маанилендирме, дагы кыса көзөмөл же ек сүрөттөө үчүн сечмененбмененжегини төсүшмактадыр; бирок бул стратежмененр изилдөөда уйгуланмамыштыр.

Жогорку тобокелдик катары ишаретлененлерин болжол менен дөртте үчү беш жыл үчүнде оң жыйынтык гелиштирмемиштир. Бул кишмененре ек биопсия же сүрөттөө уйгуланмасы йанлыш оңлик, кайгы, малийет жана герексиз ишлем олуштурабилир.

Төмөн тобокелдикли %25 жана %47 насыл йорумланмалыдыр?

Йанлыш терс катышы, бүтүн оңлерин не кадарынын төмөн тобокелдик тобуна атандыгыны көрсөтөт. Груп үчүндеки герчек рак катышы эмес.

Модел төмөн тобокелдикли кишмененрин скрининг аралыгынын ики жыла чыкарылабмененжегине илишкин бир политика сенарйосуу суунмактадыр. Анжак бул сенарйо уйгуланып тест едилмемиштир. Скринингнын гежиктирилмесийле ортайа чыкабмененжек евре өзгөрими, интервал рак, морталите, жашоо сапаты же малийет сонужу өлчүлмемиштир.

BI-RADS класстары үчүнде гизли риск фарклылыгы

Шекил 4’те, келечекте оң жыйынтык гелиштирен BI-RADS 1, 2 жана 3 текшерүүлеринин модель риск пуанлары гениш жана өртүшен дагылымлар көрсөтөт.

Бу жыйынтык ики өнемли ноктайа ишарет едер:

• BI-RADS 3 генел катары дагы жогорку тобокелдик ташыса да бүтүн BI-RADS 3 текшерүүлери айны эмес.
• BI-RADS 1 же 2 сонужу алан базы текшерүүлер кечмиш отчет жана клиникалык өзелликлери себепийле жогорку узак мөөнөттүү тобокелдик упайы алабилир.

Модел BI-RADS’ын йерине кечмек үзере эмес, BI-RADS классына ек бир узак мөөнөттүүли риск катманы катары тасарланмыштыр.

Йаш групларына боюнча перформанс

Табло 2 үст жаш курак тобуну 50-74, жыйынтык метни исе 50-75 катары танымламактадыр. Изилдөөнын генел уйгунлук өлчүтү 18-75 йаштыр. Бул чакан факат дүзелтилмеси герекен бир отчетлама фарклылыгыдыр.

18-39 жаш курак тобунун маммография скринингсына ханги клиникалык себеплерле гирдиги айрыжа өнемлидир. Бул йашларда маммография йаптыран кишмененр генел генч нүфустан фарклы риск өзелликлери ташыйабилир. Долайысыйла перформанс бүтүн 18-39 жаш курак тобуна генелленемез.

Бөлгелере боюнча перформанс

Модел бүтүн бөлгелерде растланты деңгээлинин үзеринде айрым гөстермиштир. Анжак беш жылдык уйгун текшерүүлерин %70,4’ү Кузейдогу бөлгесинден гелмектедир. Гүней жана Orta-Batы бөлгелериндеки өрнеклем чок дагы чакантүр жана гүвен аралыклары геништир.

Табло 1’де беш бөлгенин сажылары жалпы текшерүү санына улашмамактадыр; бөлгесел билгиси ексик текшерүүлер алт груп анализинден чыкарылмыштыр. Ошондуктан “bütün bölgelerde güçlü genelleme” ифадеси өзелликле аз темсил едмененн бөлгелер бакымындан диккатли кулланылмалыдыр.

Ачыкланабилирлик үчүн бүтүнлчек градйанлар

Модел карарларына ханги өзелликлерин каткы сагладыгыны маанилендирмек үчүн бүтүнлчек градйанлар, Ингилизже адыйла интегратед градиентс, пайдаланылган.

Ыкмаин темел математиксел мантыгы шөйледир:

\[ IG_i(x)=(x_i-x_i')\int_0^1\frac{\partial F(x'+\alpha(x-x'))}{\partial x_i}\,d\alpha \]

Бурада:

• x, герчек текшерүү гирдисини,
• x′, салыштыруу үчүн кулланылан баштапкы гирдисини,
• Ф, модельин риск чыктысыны,
• ЫГ_и, и нумаралы өзеллигин болжоле каткысыны ифаде едер.

Метин өзелликлеринде баштапкы ноктасы билги ичермейен сыфыр вектөр, түзүлүшландырылмыш өзелликлерде исе стандартлаштырылмыш нүфус орталыгыдыр.

Ыкма бир өзеллигин модель карарыны ханги йөнде өзгөртирдигини көрсөтөт. Өзеллигин герчек дүнйада раке себеп экенин канытламаз.

Метин блогу му, түзүлүшландырылмыш маалыматлер ми дагы еткилийди?

Шекил 5’те радиологиялык отчет метинлеринин жалпы каткысы түзүлүшландырылмыш өзелликлерден генелликле дагы жогоркутир. Анжак текст блогу бинлерже келиме жана сөз жубунден, түзүлүшландырылмыш блок исе чок дагы аз саныдаки өзгөркенден олушмактадыр.

Ошондуктан жалпы каткынын дагы жогорку олмасы кысмен текст блогунун бойутунун дагы чоң олмасындан булакланабилир. Изилдөөжылар бул чектелгенлыгы ачыкча кабул етмектедир.

Негатиф болжоллер дагы аз саныдаки күчтүү жана гүвен маалыматжи ифадейе дайаныркен оң болжоллер отчет сөзлүгүндеки дагы гениш бир терим грубунун ортак каткысыйла олушмуштур.

Йүксек тобокелдик болжоллеринде өне чыкан ифаделер

• Эмчек хирургиясы,
• Саг мастэктомия,
• Дуктал узаным,
• Васкүлер дилатасйон,
• Калсификасйонлар,
• Спикүле же шектүү табылгалар,
• Мимари дисторсийон,
• Микрокальцификациялар,
• Эмчек түмөрү же китлейе ишарет еден ифаделер.

Бу теримлерин жогорку тобокелдикле байланыштуу булунмасы клиникалык катары анлашылабилир гөрүнмектедир. Анжак түшүндүрүлө алуулук анализи, түзүлүшландырылмыш жазууларда булунмайан базы хирургиялык же имплант өйкүлеринин отчет текстинден моделье гирдигини де гөстермиштир.

Йазарлар, базы эмчек импланты же кечмиш хирургиялык өйкүсү булунан кишмененрин ексик түзүлүшландырылмыш жазуулар себепийле йанлыш бичимде когортаа дахил едилмиш олабмененжегини белиртмектедир. Бул абал электрондук саламаттык жазууларынын догрулугуна багымлылыгы көрсөтөт.

Дүшүк тобокелдик болжоллеринде өне чыкан ифаделер

• Симетрик эмчеклер,
• Каршы эмчекде шектүү табылга булунмамасы,
• Аксиллер ленф дүгүмү бүйүмеси булунмамасы,
• Нормал конфигүрасйон,
• Ийи хуйлу же өзгөрмейен жыйынтыктар,
• Шүпхели патоложик табылга йоклугу.

Бу ифаделер модельин төмөн тобокелдики болгону йаш же BI-RADS классындан эмес, отчет дилиндеки гүвен маалыматжи жыйынтыктарын ортак өрүнтүсүнден чыкардыгыны дүшүндүрмектедир.

Йапыландырылмыш өзелликлерин каткысы

Йүксек тобокелдик болжоллеринде үй-бүлөлүк анамнез жана репродуктивдик анамнез дагы белиргин каткы сагламыштыр. Дүшүк тобокелдик болжоллеринде айлык камсыздандыруу төлөмү жана географиялык аймак гиби социоэкономикалык гөстергелер өне чыкмыштыр.

Бу жыйынтык модельин клиникалык маанилүү өзелликлери кулландыгыны дестеклейебилир; бирок социоэкономикалык өзелликлерин каткысы шу оласылыклары да гүндеме гетирир:

• Бөлгесел көзөмөл сыклыгы фарклылыклары,
• Саглык хизметине еришим,
• Таны догрулама оласылыгы,
• Отчет йазым уйгуламалары,
• Сигорта пакетине баглы сүрөттөө йогунлугу.

Ошондуктан модельин социоэкономикалык жана жографи групларда адил чалышып изилдөөдыгы болгону AUROC менен эмес, калибрация, йанлыш терс катышлары жана клиникалык жыйынтыкларла айрыжа маанилендирилмелидир.

Изилдөөнын класик риск модельлерийле салыштыруусы

Йазарлар Гаил, Tyrer-Cuzick, BOADICEA жана сүрөткө негизделген дерин өгренме модельлеринин йайымланмыш AUROC маанилерини изилдөөнын 0,86 мааниинден дагы төмөн катары суунмактадыр.

Анжак бунлар айны бейтаптар, айны жыйынтык танымы жана айны тест топтому үзеринде түзүлүшлан түздөн-түз салыштыруулар эмес. Фарклы изилдөөлар:

• Фарклы үлкелери,
• Фарклы йаш жана риск дагылымларыны,
• Фарклы рак танымларыны,
• Фарклы көзөмөл мөөнөтлерини,
• Фарклы сүрөттөө жана клиникалык маалымат түрлерини кулланмыштыр.

Ошондуктан изилдөө күчтүү бир перформанс гөстермиш олса да дигер модельлерден кесикн катары үстүн экени көз карандысыз баша баш маанилендирмейле канытланмамыштыр.

Хам маммография гөрүнтүлеринин кулланылмамасы себеп өнемли?

Гөрүнтү табанлы модельлерин уйгуланмасы үчүн хам маммография досйаларынын стандарт бичимде сакланмасы, актарылмасы жана жогорку хесаплама гүжүйле ишленмеси герекир. Бирчок саламаттык системасынде кечмиш гөрүнтүлер ексик, фарклы жихаз форматларында же бирден көп меркезде парчалы болушу мүмкүн.

Радйоложи отчетлары жана электрондук саламаттык жазуулары исе чогу клиникалык системде дагы чакан маалымат бойутунда жана дагы колай еришмененбилир абалдадыр.

Бу йаклашымын оласы авантажлары:

• Даха төмөн хесаплама йүкү,
• Мевжут жазуу системлерине дагы колай ентеграсйон,
• Отчет теримлеринин ачыкланабилир олмасы,
• Гечмиш текшерүүлерин заман үчүндеки бирикимини кулланабилме,
• Гөрүнтү аршиви ексик саглык системлеринде уйгуланабилирлик.

Темел дезавантаж исе гөрүнтүде булунан бирок отчета йазылмамыш айрынтыларын кайбедилмесидир. Модел радйологун не гөрдүгүнден чок, отчета не йаздыгыны өгренмектедир. Отчетлама алышканлыклары өзгөртигинде перформанс да өзгөребилир.

Модел клиникалыкте насыл кулланылабилир?

Йазарларын өнердиги оласы кулланым аланлары шунлардыр:

• BI-RADS 1-3 үчүндеки жогорку тобокелдикли кишмененри дагы эрте йениден маанилендирмек,
• Ек маммография, УЗИ же MRI үчүн мурдаликлендирме йапмак,
• BI-RADS 3 үчүндеки дагы жогорку тобокелдикли кишмененри дагы йакындан излемек,
• Чок төмөн тобокелдикли кишмененри жыллык йерине ики жыллык скринингйа йөнлендирмек,
• Сынырлы сүрөттөө булакларыны риск деңгээлине боюнча дагытмак.

Бунларын хичбири бул изилдөөда клиникалык мүдагыле катары сынанмамыштыр. Модел чыктыларынын хеким карарына екленмесинин рак евресини, өлүм катышыны, биопсия саныны, малийети же бейтап кайгысыны насыл өзгөртирежеги билинэмчекктедир.

Изилдөөнын кечмиш, бүгүн жана келечек ачысындан өнеми

Гечмиште эмчек рагы риск модельлери чоң өлчүде йаш, үй-бүлөлүк анамнез, үреме кечмиши жана генетик белиртечлер гиби сабит өзгөркенлере дайанмыштыр. Маммография табанлы жасалма интеллект изилдөөлары исе чогунлукла тек бир текшерүүнин гөрүнтүсүнү кулланмыштыр.

Бугүн бул изилдөө, кечмиш радиологиялык отчетторнын бүтүнүнүн жана текшерүүлер арасындаки заманын келечектеги тобокелдик үчүн өнемли билги ташыйабмененжегини көрсөтөт. Бул йаклашым, тек бир маммография каресинден чок кишинин заман үчүндеки скрининг хикâйесини маанилендирмектедир.

Гележекте отчет тексти, гөрүнтүлер, речетелер, генетик билгмененр жана жашоо тарзы маалыматлери бирликте кулланыларак дагы капсамлы риск модельлери гелиштирмененбилир. Анжак дагы көп маалымат екленмеси хер заман дагы ийи клиникалык жыйынтык дегенди билдирбейт. Вери калитеси, купуялык, айрымжылык риски, модель калибрацияу жана саламаттык системасы үзериндеки еткмененр айрыжа маанилендирилмелидир.

Изилдөөнын күчтүү йөнлери

• Йаклашык 4,61 милйон маммография отчету жана 1,81 милйон жеке чок чоң бир баштапкы маалымат табаны пайдаланылган.
• Вермененр он жыллык чыныгы жашоо саламаттык системасы жазууларындан елде едилмиштир.
• BI-RADS 1, 2 жана 3 үчүндеки келечектеги тобокелдик фарклылыгына одакланылмыштыр.
• Гечмиш маммография отчетлары тарих сырасыйла моделье киргизилген.
• Хам гөрүнтү геректирмейен дагы өлчекленебилир бир йаклашым гелиштирилмиштир.
• TF-IDF колдонулушу клиникалык терим деңгэколунда түшүндүрүлө алуулук сагламыштыр.
• Йапыландырылмыш клиникалык, үреме, үй-бүлөлүк анамнез жана социоэкономикалык билгмененр бирлештирилмиштир.
• Егитим-тест айрымы киши деңгэколунда түзүлүшлмыштыр.
• Бир менен беш жыл үчүн айры перформанс жыйынтыклары суунулмуштур.
• Йаш жана географиялык аймак алт груплары изилденген.
• Бета жана изотоник калибрация ыкмалери каршылаштырылмыштыр.
• Операсйонел сезгичтик, өзгөчөлүк, PPV, NPV жана йанлыш терс сенарйолары суунулмуштур.
• BI-RADS класстары үчүндеки риск дагылымлары гөрселлештирилмиштир.
• Бүтүнлчек градйанларла догру жана хаталы болжоллер айры изилденген.
• Метин жана түзүлүшландырылмыш өзелликлерин каткылары айры маанилендирилмиштир.
• Еркен рак дышлама жана жыйынтык догрулама пенжерелери үчүн сезгичтик анализлери түзүлүшлмыштыр.

Изилдөөнын чектелгенлыклары

• Хакем маанилендирмеси жок: Изилдөө азырынча хакемликтен кечмемиш бир препринттир.
• Ретроспектиф тасарым: Кайыт хаталары, сечилим жана өлчүлмейен карыштырыжылар булунабилир.
• Тек саламаттык системасы: Вермененр айны өзел саглык агына аиттир; башка үлкелер же каму системлеринде тышкы валидация жок.
• Растгеле ич догрулама: Тест маалыматси көз карандысыз кишмененрден олушса да айны курум, дөнем жана жазуу мөөнөтчлеринден гелмектедир.
• Такип сечилими: Йетерли көзөмөл кайды булунмайан кишмененр чыкарылмыштыр.
• Өзел саламаттык системасы нүфусуу: Жыйынтыклар Брезилйа’даки бүтүн нүфуса же каму саламаттык системасыне түздөн-түз генелленемез.
• Текшерүү деңгэколунда анализ: Айны киши бирден көп индекс маммографияйле темсил едмененбилир.
• Текшерүүлер арасы багымлылык: Айны кишинин текрарланан текшерүүлеринин статистикалык багымлылыгы ана метинде айрынтылы еле алынмамыштыр.
• Жыйынтык етикети хистоложийле чектелген эмес: BI-RADS 5 жана 6 жазуулары да оң сонужа каткыда табылган.
• Хам гөрүнтүлер колдонулган эмес: Отчетлара актарылмайан гөрүнтү билгмененри кайбедилмиштир.
• Отчет йазымына багымлылык: Бейтапне, жихаз, радиолог жана дил өзгөрүүликлери перформансы еткмененйебилир.
• Ексик клиникалык жазуулар: Жеррахи же имплант өйкүсү базы кишмененрде болгону метинден анлашылмыштыр.
• Сосйоекономик векил өзгөркенлер: Сигорта өдемеси жана почта коду саглык хизмети еришимини өгренмиш болушу мүмкүн.
• Адалет анализи чектелгендыр: Ырк, етник көкен, гелир деңгээли жана дигер сосйал груплара боюнча айрынтылы хата анализи суунулмамыштыр.
• Бөлгесел денгесизлик: Беш жыллык когортаун чоң бөлүмү Кузейдогу бөлгесиндендир.
• Аз темсил едмененн бөлгелер: Гүней жана Orta-Batы болжоллеринде гүвен аралыклары геништир.
• Калибрасйонда жогорку тобокелдик сапмасы: Ен жогорку болжоллерде хафиф ашыры гүвен байкалган.
• Бриер салыштыруусы ексиктир: Басит преваланс модельине каршы Бриер салыштыруусы маалыматлмемиштир.
• Догрудан модель салыштыруусы жок: Гаил, Tyrer-Cuzick же сүрөткө негизделген модельлер айны тест топтомунде маанилендирилмемиштир.
• Проспектиф клиникалык жарар гөстерилмемиштир: Моделин эрте диагнозйы же аман калууы иймененштирдиги билинэмчекктедир.
• Скрининг аралыгы дененмемиштир: Төмөн тобокелдик грубунда ики жыллык скринингнын гүвенлиги денейсел катары сынанмамыштыр.
• Ек сүрөттөөнин еткиси билинмийор: Жогорку тобокелдикли груба MRI же биопсия маалыматлмесинин жарар-зарар денгеси өлчүлмемиштир.
• Maliyet-etkililik жок: Саглык системи булакларына герчек еткиси хесапланмамыштыр.
• Модел курулумунда тутарсызлык: Айры заман модельлери менен чок чыкышлы тек модель анлатымлары уйушмамактадыр.
• Кохорт жалпыларында тутарсызлык: 706.545, 706.910 жана егитим-тест жалпыы бирбирийле ешлешэмчекктедир.
• Төмөн тобокелдик ифадеси йанылтыжыдыр: Өзеттеки %10 ифадеси груп ичи рак катышы эмес, бүтүн оңлерин төмөн тобокелдик тобунда калан кысмыдыр.
• Йаш грубу отчетламасы фарклыдыр: Табло 50-74, метин 50-75 кулланмактадыр.
• Ек матерйал ексиклиги: Базы өнемли хиперпараметрелер жана уйгулама айрынтылары ана PDF’де эмес ек матерйалде быракылмыштыр.
• Йениден үретмененбилирлик чектелгендыр: Хам отчет тексттери гизлилик себепийле пайлашылмайажак, маалыматлер жана агырлыклар бирок йайым кийинсында кошуллу бичимде сагланажактыр.

Изилдөө не сөйлүйор?

• Узунламасына маммография отчетлары келечектеки эмчек рагы риски хаккында өнемли болжол синйали ташымактадыр.
• Хам маммография гөрүнтүлери олмадан күчтүү риск айрымы елде едмененбилмиштир.
• Беш жыллык модельин тест AUROC маании болжол менен 0,86’дыр.
• Модел бир менен беш жылдык заман уфукларында бензер айрым перформансы гөстермиштир.
• BI-RADS 1, 2 жана 3 сыныфларынын кенди үчүнде өнемли риск хетероженлиги булунмактадыр.
• Ен жогорку тобокелдикли %3,4’лүк текшерүү грубу, беш жылдык оңлерин болжол менен йарысыны ичермектедир.
• Төмөн тобокелдикли чоң бир текшерүү грубу чок жогорку терс өнгөрү мааниине сахиптир.
• Гечмиш хирургиялык ифаделери, кальцификациялар жана архитектуралык дисторсиялар жогорку тобокелдик болжоллерине каткыда булунмактадыр.
• Гүвен маалыматжи жана симетрик радйоложик ифаделер төмөн тобокелдик болжоллеринде өне чыкмактадыр.
• Метин отчетлары, түзүлүшландырылмыш клиникалык өзелликлерден дагы чоң жалпы болжол каткысы гөстермиштир.
• Бета жана изотоник калибрация хам модель оласылыкларыны иймененштирмиштир.
• Рутин отчет тексттери кишиселлештирилмиш скрининг изилдөөлары үчүн өлчекленебилир бир маалымат кайнагы болушу мүмкүн.

Изилдөө не сөйлемийор?

• Моделин маммография же радиолог маанилендирмесинин йерине кечебмененжегини гөстерэмчекктедир.
• Моделин учурдагы раки кесикн катары тешхис еттигини гөстерэмчекктедир.
• AUROC 0,86’нын бирейсел болжоллерде %86 догрулук анламына гелдигини гөстерэмчекктедир.
• Жогорку тобокелдикли ишаретленен херкесикн рак гелиштирежегини гөстерэмчекктедир.
• Ен төмөн тобокелдикли %47’нин %10’унда рак гелиштигини гөстерэмчекктедир.
• Төмөн тобокелдикли кишмененрин скринингсынын гүвенле ики жылда бире чыкарылабмененжегини канытламамактадыр.
• Жогорку тобокелдикли кишмененре отоматик катары биопсия же MRI түзүлүшлмасы геректигини канытламамактадыр.
• Модел колдонулушунын раки дагы эрте евреде йакаладыгыны гөстерэмчекктедир.
• Эмчек рагыне баглы өлүмү азалттыгыны гөстерэмчекктедир.
• Дигер риск модельлеринден баша баш салыштырууйла үстүн экенин гөстерэмчекктедир.
• Брезилйа мамлекеттик система же башка үлкелерде айны перформансы гөстережегини канытламамактадыр.
• Сосйоекономик өзелликлерин биологиялык катары коруйужу же риск артырыжы экенин гөстерэмчекктедир.
• Моделин ешитлик, малийет жана бейтап жашоо сапаты ачысындан гүвенли экенин гөстерэмчекктедир.

Изилдөөнын Ыкмаи жана Жыйынтыктары

Текник ыкма өзети

Беш жыллык когортаун ана өзелликлери

Модел перформансынын өзети

Моделин формүллерле ачыкланан темел бмененшенлери

Метин агырлыкландырмасы:

\[ TF\text{-}IDF(t,d)=TF(t,d)\times\log\left(\frac{N}{DF(t)}\right) \]

Бу илишки, отчетда сык факат бүтүн отчетларда сейрек булунан теримлере дагы көп агырлык маалыматр.

Заман агырлыклы отчет бирлештирме:

\[ w_i=\frac{e^{-\lambda\Delta t_i}}{\sum_j e^{-\lambda\Delta t_j}} \]

Йакын тарихли отчетлар, сечмененн параметрейе баглы катары дагы жогорку агырлык алабилир.

Икили келечек тобокелдик болжолу:

\[ \hat{p}_k=P(Y=1\mid X,\ T\leq k) \]

Бурада п̂_к, учурдагы текшерүү анындаки билгмененрле к жыл үчүнде оң жыйынтык гелишме оласылыгыны; X, отчет жана түзүлүшландырылмыш өзелликлери ифаде едер.

Бүтүнлчек градйан каткысы:

\[ IG_i(x)=(x_i-x_i')\int_0^1\frac{\partial F(x'+\alpha(x-x'))}{\partial x_i}\,d\alpha \]

Бу өлчү, белирли бир келиме же клиникалык өзеллигин модель тобокелдик болжолуни не кадар жана ханги йөнде еткменендигини көрсөтөт.

Метин, табло жана шекиллер арасындаки отчетлама сорунлары

Етик онай, финансман жана чыкар чатышмасы

Изилдөө Брезилйа Улусал Саглык Консейине баглы Улусал Изилдөө Етик Комисйону тарафындан CAAE 83210524.4.0000.0229 нумарасыйла онайланмыштыр.

Изилдөө Хелсинки Билдиргеси жана Брезилйа Улусал Саглык Консейи’нин 466/2012 сажылы карары догрултусуунда йүрүтүлмүштүр. Кимликсизлештирилмиш икинжил маалыматлерин герийе дөнүк колдонулушу себепийле бирейсел билгмененндирилмиш онам зорунлулугу калдырылмыштыр.

Изилдөө FAPESP, Хапвида Ассистêнжиа Мéдижа С.А., CNPq, CAPES жана FUNCAP тарафындан дестекленмиштир. Фон саглайыжыларын изилдөө тасарымы, маалымат жалпыа, анализ, йорум же макала йазымында рол алмадыгы кабарланган.

Йазарлар чыкар чатышмасы бейан етмемиштир.

Булак жана Ыкма Ноту

Бу ичерик, Хигор С. Монтеиро, Жосé А. Схиоми да Жруз, Жéсар Л. Ж. Маттос, Ыаго Ж. Жхавес, Жавам Ж. Мажхадо, Хернáн А. Максе, Лужас Ж. Парра жана Жосé С. Андраде Жр. тарафындан хазырланан “Breast cancer risk prediction from longitudinal mammography reports in a real-world health system: a prognostic модельling study” баш кийимлы изилдөөйа дайанмактадыр.

Изилдөө SSRN’де суунулан бир препринттир. Өзгүн метинде ачыкча “This preprint research paper has not been peer reviewed” ифадеси камтылган. Долайысыйла модель, анализлер жана клиникалык йорумлар көз карандысыз хакем маанилендирмесинден кечмемиштир жана кийинки сүрүмлерде өзгөребилир.

Изилдөө рандомизе скрининг денейи же проспективдүү клиникалык колдонуу изилдөөсы эмес. Брезилйа’даки тек бир өзел саламаттык системасынин 2016-2025 дөнеминдеки герийе дөнүк электрондук саламаттык жазууларына дайанан прогностикалык моделдөө изилдөөсыдыр.

Модел хам маммография гөрүнтүлерини кулланмамыштыр. Болжоллер радйоложи отчет тексттери, мурдаки BI-RADS жазуулары, текшерүүлер арасындаки заман жана түзүлүшландырылмыш клиникалык билгмененрден елде едилмиштир.

Модел учурдагы маммографияде рак танысы коймак үчүн эмес, BI-RADS 1-3 катары маанилендирмененн текшерүүлерден кийин бир жылдан беш жылга чейин үчүндеки оң жыйынтык рискини болжол етмек амажыйла гелиштирилмиштир.

Изилдөөдаки оң жыйынтык болгону хистопатоложик рак догруламасындан олушмамактадыр; BI-RADS 5 жана 6 жазуулары да жыйынтык танымына каткыда булунмактадыр. Жыйынтык етикетиндеки оласы йанлыш сыныфландырма диккате алынмалыдыр.

Ен жогорку тобокелдикли %3,4 жана эң төмөн тобокелдиктүү %47 гиби чеклер герийе дөнүк тест маалыматси үзеринде олуштурулмуш операсйонел сенарйолардыр. Клиник уйгулама үчүн догруланмыш биопсия, MRI же скрининг аралыгы чеклери эмес.

Изилдөө төмөн тобокелдик тобунда ики жыллык скринингнын гүвенли экенин, жогорку тобокелдик тобунда ек сүрөттөөнин жарар сагладыгыны же модель колдонулушунын эмчек рагыне баглы өлүмдөрдү азайтуутыгыны гөстерэмчекктедир.

Кохорт сажылары, егитим-тест бөлүнмеси, заман уфку модель түзүлүшсы жана төмөн тобокелдик катышынын анлатымы конусуунда метин, табло жана шекиллер арасында түшүндүрмө геректирен тутарсызлыклар бар.

Модел болгону айны саламаттык системасынден растгеле айрылмыш кишмененр үзеринде тест едилмиштир. Багымсыз саламаттык системасы, мамлекеттик система же башка бир үлкеде тышкы валидация түзүлүшлмамыштыр.

Хам радиологиялык отчетторнын гизлилик себепийле пайлашылмайажагы, кимликсизлештирилмиш маалыматлерин жана модель салмактарынын исе йайым кийинсында маалымат сорумлусуунун онайына баглы катары сагланабмененжеги белгиленген. Бул абал учурдагы препринтин көз карандысыз йениден үретмененбилирлигини сынырлар.

Бу макала болгону йүкленен PDF’деки ыкма, когорта акышы, таблолар, модель шемасы, ROC жана калибрация графиклери, риск йүзделиклери, BI-RADS дагылымлары, түшүндүрүлө алуулук анализлери, йазар йорумлары жана чектелгенлыклар темел алынарак хазырланмыштыр. PDF’де булунмайан клиникалык жарар, скрининг гүвенлиги, дарылоо башарысы же кесикн кишисел риск иддиасы екленмемиштир.