Бул изилдөө, балалык куракнда Kawasaki бейтаплыгы гечирен кишмененрде ювенилдик идиопатиялык артрит, системалуу кызыл жегич ве Хеножх–Сжхөнлеин пурпурасы диагноздорынын узак мөөнөттүүде дагы сык гөрүлүп гөрүлмедигини араштырмыштыр. Израиль’деки Жлалит Хеалтх Сервижес кайытларындан Kawasaki бейтаплыгы диагнозсы алан 2.126 чожук, бирдей жаш жана жыныстеки 10.630 контролле 1:5 катышында ешлештирилмиш; ревматикалык ооруларын гөрүлме сыклыгы 2, 5, 10, 15 ве 20 йыллык дмаанилерде каршылаштырылмыштыр. Булгулар, ен тутарлы илишкинин ювенилдик идиопатиялык артрит үчүн булундугуну; системалуу кызыл жегич тобокелдикиндеки артышын илк 10 йыл, Хеножх–Сжхөнлеин пурпурасындаки артышын болсо айрыкча илк ики йыл менен чектелген калдыгыны көрсөтөт. Ошентсе да топлам олай сайылары аздыр ве изилдөө неденселлик далилдебейт.

Илк ики йылда ювенилдик идиопатиялык артрит гөрүлме ылдамдыгы Kawasaki грубунда 100.000 адам-жыл бвакцинана 117,83, контролдук топнда 9,41 катары эсептелген. Анне ве бабадаки аутоиммундук оору гечмишине ылайык дүзелтмененн хазард катышы 11,27’дир. Бу катыш 5 йылда 9,81’е, 10 йылда 5,62’йе ве 15–20 йылда 4,15’е гермененмиш; бирок истатистиксел анламлылык 20 йыллык дмаание катар сүрмүштүр.

Системалуу кызыл жегич үчүн илк ики ве беш йылдаки түзөтүлгөн хазард катышы 13,58, 10 йылдаки катыш 6,75 катары билдирилген. Он беш ве йирми йыллык баалоолерде тобокелдик тахмини Kawasaki грубунда дагы йүксек калмакла бирликте истатистиксел анламлылык кайболмуштур. Хеножх–Сжхөнлеин пурпурасы үчүн илк ики йылда 5,06 катлык бир хазард катышы гөрүлмүш; бешинжи йылдан кийинки салыштыруулар анламлы булунмамыштыр.

Гөрели тобокелдик тахминлеринин чоңлүгү, мутлак олай сайыларынын да йүксек олдугу анламына гелмемектедир. Йирми йыллык көзөмөл бойунжа Kawasaki грубунда йалнызжа 7 ювенилдик идиопатиялык артрит, 3 системалуу кызыл жегич ве 10 Хеножх–Сжхөнлеин пурпурасы олайы кайдедилмиштир. Контрол грубунда каршылык гелен сайылар 8, 5 ве 31’дир. Өзелликле илк йыллардаки йүксек техлике катышлары биркач олайа дайандыгы үчүн ишеним аралыклары абдан кеңтир.

Түркия жагынан баалоо: Изилдөө, Түркияда Kawasaki бейтаплыгы гечирен чожукларын узак мөөнөттүү ревматологиялык натыйжаларынын улусал вейа абдан меркезли сторлык кайытлары аркылуу инжеленмеси үчүн колдонууга мүмкүн бир изилдөө модельи сунмактадыр. Түркияда бензер бир анализ түзүмлыркен Kawasaki диагнозсынын догрулугу, IVIG ве кортикостероид тедавмененри, коронардык артерия тутулуму, үй-бүлөдөгү аутоиммундук оору тарыхы, социалдык-экономикалык айрыкчар ве ревматологиялык диагноздорын узман валидациясы бирликте еле алынмалыдыр. Изилдөөнүн Израиль сторлык системаи маалыматтаринден алынган техлике катышлары Түркиядаки чожуклара догрудан актарыламаз. Булгулар Түркияда рутин ревматология тарамасы башлатылмасы, тедави протоколүнүн дегиштирилмеси вейа Kawasaki бейтаплыгынын аутоиммундук оорулара догрудан неден олдугунун кабул едилмеси үчүн йетерли дегилдир.

Изилдөөнүн клиникалык катары ен денгели месажы, Kawasaki бейтаплыгы өйкүсү булунан чожукларда айрыкча илк он йыл үчүнде муун шишиги, ккабыл алуучу муун оорусу, ачыкланамайан бөртмө, текрарлайан дене табы, заара дегишикликлери вейа системалуу сезгенүү табылгалары ортайа чыктыгында ревматикалык оору оласылыгынын маанилендирилмесидир. Изилдөө, белирти гөстермейен бүтүн чожуклара рутин лаборатория вейа ревматология тарамасы уйгуланмасыны өнермемектедир.

Изилдөөнүн пайдубал суроосу недир?

Kawasaki бейтаплыгы, чогунлукла кичинекей чожукларда гөрүлен акут системаик бир дамар илтихабыдыр. Узун дмаани көзөмөлин геленексел одторы коронардык артерия аневризмалары ве дигер кардийак натыйжалардыр. Бул изилдөө болсо ар түрдүү бир суроойа йөнелмектедир: Kawasaki бейтаплыгы гечирен чожукларда бторышыклык системаинин дагы кийинки йылларда роматизмал вейа аутоиммундук оорулара йаткынлык олуштурдугу дүшүнүлебилир ми?

Изилдөөчүлөр бу суроойу үч балалык курак бейтаплыгы аркылуу изилдеген:

• Ювенилдик идиопатиялык артрит: Чожуклук чторында башлайан, убакытген муун инфламасйонуйла сейреден бейтаплык грубу.
• Системалуу кызыл жегич: Бирден фазала орган системаини еткмененйебмененн системаик аутоиммундук оору.
• Хеножх–Сжхөнлеин пурпурасы: Изилдөөнүн кулландыгы адландырмайла, кичинекей дамарлары еткмененйен балалык курак васкулити.

Изилдөөнүн амажы йалныз топлам олай сайжылуулукны салыштыруук дегилдир. Хасталыкларын Kawasaki диагнозсындан кийинки ханги заман аралыкларында ортайа чыктыгыны ве тобокелдик илишкисинин йирми йыла катар үйүрп сүрмедигини аныктоо де буталенмиштир.

Кохорт насыл олуштурулмуштур?

Изилдөө, болжол менен 4,7 милйон үйейе хизмет вердиги белиртмененн Жлалит Хеалтх Сервижес электрондук саламаттык жазууларыны кулланмыштыр. Kawasaki бейтаплыгы диагнозсы алан ве диагноз тарихинде 18 жашындан кичинекей олан 2.126 чожук изилдөө когортуна алынмыштыр.

Хер Kawasaki бейтапсы үчүн ошол эле чожук нүфусундан беш контрол сечилмиштир. Ешлештирме өлчүтлери:

• ошол эле жыныс,
• туулган күнү багыммындан ен фазала 30 гүнлүк фарк,
• ошол эле сторлык кайыт системаи үчүнде изленме

катары диагнозмланмыштыр. Контроллерин башталуу күнү, ешлештирилдиклери Kawasaki бейтапсынын диагноз тарихи катары аныкталган. Бөйлеже хер ешлештирилмиш групта көзөмөл башлангыжынын каршылаштырылабилир олмасы амачланмыштыр.

Топлам изилдөө нүфусу 12.756 чожуктан олушмуштур:

Башлангыч айрыкчари денгели мидир?

Сайфа 24’теки баштапкы таблицасунда йалнызжа жаш ве жыныс сунулмуштур. Ики грубун медйан жашы 2,13 йылдыр. Kawasaki грубунда чейреклер арасы аралык 1,19–3,89, контролдук топнда 1,19–3,90 йылдыр. Хер ики грубун %62’си еркектир ве бу ики дегишкен багыммындан анламлы фарк булунмамыштыр.

Йаш ве жыныс денгеси ылайыкташтыруу тасарымындан бекленен бир натыйжатур. Ошентсе да баштапкы таблицасунда этникалык келип чыгыш, йерлешим бөлгеси, социалдык-экономикалык дурум, саламаттык кызматын колдонуу, ешлик еден бейтаплыклар, Kawasaki бейтаплыгынын шиддети, коронардык артерия табылгалары вейа колдонулган тедавмененр булунмамактадыр.

Такип дмаании насыл диагнозмланмыштыр?

Метинде Kawasaki диагноздорынын ве когорт маалыматтаринин 1 Ожак 2002 менен 31 Аралык 2022 арасындан елде едилдиги белиртилмектедир. Йөнтем бөлүмүнде болсо катылымжыларын 31 Аралык 2024’е катар излендиги йазылмыштыр. Бу ики тарих, олгу сечме дмаании менен акыркы көзөмөл капанышыны темсил едийор олабилир; бирок өзет бөлүмүнде маалымат дмаании йалнызжа 2002–2022 катары сунулдугу үчүн үйүрмде дагы ачык бичимде айрыштырылмалыдыр.

Сонучлар Kawasaki диагнозсындан вейа контрол башталуу күнүнден кийинки шу заман пенжерелеринде бааланган:

• 2 йыл,
• 5 йыл,
• 10 йыл,
• 15 йыл,
• 20 йыл.

Хер чожук йирми йыл бойунжа изленмемиштир. Kaplan–Meier графиклеринин астындаки тобокелдик таблицаларында көзөмөл мөөнөтү узадыкча маанилендирмененбилир киши сайжылуулук азалмактадыр. Бу неденле “20 йыллык изилдөө”, бүтүн 12.756 чожугун йирми йыллык ексиксиз кайды олдугу анламына гелмемектедир.

Роматизмал бейтаплыклар насыл белирленди?

Ювенилдик идиопатиялык артрит, системалуу кызыл жегич ве Хеножх–Сжхөнлеин пурпурасы диагноздоры електроник кайытлардаки Оорулардын эл аралык классификациясы кодларыйла аныкталган. Геректигинде медициналык жазууларды кароо түзүмлдыгы белгиленген.

Ошентсе да изилдөөдө:

• колдонулган ICD кодларынын там листеси,
• диагнознын кач кез кайдедилмиш олмасы геректиги,
• узман хеким онайы герекип герекмедиги,
• илач речетеси вейа лаборатория табылгаларыйла валидация түзүмлып түзүмлмадыгы,
• ханги дурумларда айрынтылы досйа инжелемесине гечилдиги

ачыкланмамыштыр. Бу ексиклик натыйжа диагнозмларынын бторымсыз изилдөөчүлөр тарафындан ошол эле бичимде йениден курулмасыны гүчлештирмектедир.

Өнжеден вар олан ревматикалык оорулар насыл еле алынды?

Йөнтем бөлүмүнүн бир кысмында башталуу күнүнден мурун роматизмал бейтаплыгы булунан чожукларын изилдөөдан дышландыгы йазылмыштыр. Башка бир жүмледе болсо баштапкытан мурун белгеленен натыйжаларын анализден чыкарылдыгы, бирок чожукларын изилдөөдөки катылымынын корундугу белиртилмектедир.

Бу ики ифаде бирбиринден ар түрдүү ыкмалери диагнозмлар:

• Биринжи йаклвакцинамда мурунден бейтаплыгы олан чожук тамамен когорттан чыкарылыр.
• Икинжи йаклвакцинамда чожук когортта тутулур, йалныз мурунден вар олан бейтаплыгы йени олай катары сайылмаз.

Ханги йаклвакцинамын герчектен уйгуландыгы акыркы үйүрмде ачыклыга кавуштурулмалыдыр.

Инсиданс ылдамдыгы не анлама гелмектедир?

Изилдөө, олай сайыларыны йалныз груп чоңлүгүне бөлмемиш; хер грубун топлам гөзлем мөөнөтүни адам-жыл катары кулланмыштыр. Хесаплама генел катары шу бичимдедир:

\[ \text{İnsidans hızı} = \frac{\text{Yeni olay sayısı}} {\text{Toplam kişi-yıl}} \times 100.000 \]

Өрнегин илк ики йылда Kawasaki грубунда беш ювенилдик идиопатиялык артрит олайы 4.243 адам-жыл үчүнде гөрүлмүштүр:

\[ \frac{5}{4.243}\times100.000 = 117{,}83 \]

Бу маани, ошол эле чожукларын %117’синин бейтапландыгы анламына гелмез. Йүз бин адам-жыллык гөзлем мөөнөтү бвакцинана тахмини олай ылдамдыгыны ифаде едер.

Техлике катышы насыл йорумланмалыдыр?

Дүзелтилмиш хазард катышы, көзөмөл тартипсында хенүз бейтаплык гелиштирмемиш чожуклар арасында херханги бир анда йени диагноз алма ылдамдыгынын ики груп арасындаки катышыдыр. Изилдөөдөки модельлер анне ве бабада аутоиммундук оору өйкүсүне ылайык дүзелтилмиштир.

Өрнегин ики йыллык ювенилдик идиопатиялык артрит үчүн 11,27’лик катыш, мутлак катары чожукларын 11 катынын бейтапландыгыны дегил, модельдеки олай ылдамдыгынын Kawasaki грубунда контролдук топна ылайык тахмини катары 11,27 кат олдугуну гөстерир.

Олай сайжылуулук кичинекей олдугунда хазард катышы йүксек гөрүнсе бменен тахминин кесинлиги дүшер. Бу дурум ишеним интервалынын кеңлемесийле гөрүлүр. Ики йыллык системалуу кызыл жегич сонужу 13,58’лик хазард катышына сахип олмасына ртормен %95 ишеним интервалы 1,41 менен 130,58 арасындадыр.

Ювенилдик идиопатиялык артрит натыйжалары нелердир?

Ювенилдик идиопатиялык артрит, изилдөөдөки ен тутарлы натыйжатур. Риск тахмини көзөмөл мөөнөтү узадыкча 11,27’ден 4,15’е гермененмекте, бирок хер заман ноктасында ишеним интервалы бирин үстүндө калмактадыр.

Сайфа 21’деки Kaplan–Meier графигинде Kawasaki егриси илк бир ила ики йыл үчүнде контрол егрисинден ажырашуукта ве айрым йирми йыллык гөзлем бойунжа сүрмектедир. Ошентсе да егринин Kawasaki грубундаки басамаклары йалнызжа йеди олайы темсил етмектедир. Сон йыллардаки горизонталдуу бөлүм йени олай гөрүлмедигини, бирок ошол эле заманда тобокелдик астында калан чожук сайжылуулукнын башлангыжа ылайык айкын бичимде азалдыгыны көрсөтөт.

Еркен JIA олайлары герчектен Kawasaki бейтаплыгынын сонужу мудур?

Изилдөөнүн авторлоры, илк ики йылдаки йүксек катышы йалныз неденсел бир бтор шеклинде йорумламамактадыр. Kawasaki бейтаплыгынын дене табы, инфламасйон ве кас-искелет табылгалары базы системаик ревматикалык ооруларын еркен белиртмененрийле өртүшебилир.

Бу неденле еркен дмааниде кайдедмененн олайларын бир кысмы:

• Kawasaki бейтаплыгындан кийин гелишен йени бир бейтаплык,
• илк башта Kawasaki катары классландырылмыш гелишмекте олан системаик JIA,
• баштапкыта айырт едмененмейен вейа ексик белиртмененрле сейреден ревматикалык оору

олабилир. Вери табаны, системаик баштапкылы JIA’йы дигер JIA алт түрлеринден айырмамыштыр. Бу дурум илк ики йыллык хазард катышынын йалнызжа неденселлик аркылуу йорумланмасыны енгеллемектедир.

Системалуу кызыл жегич натыйжалары нелердир?

Kawasaki грубундаки үч лупус олайынын тамамы илк ики йыл үчүнде кайдедилмиштир. Бу неденле ики ве беш йыллык техлике катышлары ошол эледыр. Контрол грубундаки олайлар болсо дагы абдан мененрлейен көзөмөл дмаанилеринде бирикмиштир.

Сайфа 22’деки график, Kawasaki егрисинин абдан еркен йүкселдигини ве дагы кийин йирми йыл бойунжа горизонталдуу калдыгыны көрсөтөт. Контрол егриси кийинки йылларда кадемели катары йүкселмиштир. Йирми йылда ики грубун мутлак күмүлатиф катышлары бирбирине йаклвакцинаркен хазард катышы 2,73’е дүшмүш ве ишеним интервалы бири ичермиштир.

Илк йыллардаки илишки йалныз үч Kawasaki олайы ве бир контрол олайына дайанмактадыр. Бу неденле 13,58 катлык тахминин 1,41–130,58 гиби сон дереже кең бир ишеним интервалы вардыр.

Еркен лупус диагноздоры насыл ачыкланабилир?

Йазарлар биркач оласылык тартышмактадыр:

• Kawasaki бейтаплыгынын йогун бторышыклык активасйону, йаткынлыгы булунан чожукларда лупусу гөрүнүр хâле гетирмиш олабилир.
• Илк бейтаплык таблицасу ексик вейа атипик лупус олдугу хâлде баштапкыта Kawasaki катары классландырылмыш олабилир.
• Чок еркен жашта ортайа чыкан базы вакалар моногендик лупус айрыкчари твакцинайор олабилир.

Изилдөө генэтикалык сыноо, иммүноложик биомаркер вейа айрынтылы клиникалык досйа анализийле бу оласылыклары бирбиринден айырмамыштыр. Бу ачыкламалар тартышма бөлүмүндеки хипотезлердир; изилдөөнүн догрудан сыноо едилмиш табылгалары дегилдир.

Хеножх–Сжхөнлеин пурпурасы натыйжалары нелердир?

Хеножх–Сжхөнлеин пурпурасы үчүн анламлы илишки йалныз илк ики йыллык дмааниде гөрүлмүштүр. Беш йыл сонунда контролдук топндаки олай сайжылуулук айкын бичимде артмыш ве ишеним интервалы бири ичермейе башламыштыр.

Сайфа 23’теки Kaplan–Meier графиги Kawasaki грубунда еркен олай бирикимини көрсөтөт. Контрол егриси кийинки беш ила он беш йыл үчүнде Kawasaki егрисине йаклашмыштыр. Йирми йыллык түзөтүлгөн хазард катышы 1,64 олмакла бирликте %95 ишеним интервалы 0,80–3,34 ве П маании 0,178’дир.

Бу неденле изилдөө, Kawasaki бейтаплыгындан кийин йирми йыл убакытн анламлы бир Хеножх–Сжхөнлеин пурпурасы тобокелдик артышы гөстермемектедир. Дестекленен натыйжа, илк ики йыллык еркен дмааниде дагы йүксек гөзленен олай ылдамдыгыдыр.

Үч бейтаплыгын заман өрүнтүсү насыл ар түрдүүлашмыштыр?

Бу ар түрдүү өрүнтүлер, бүтүн ревматикалык ооруларын Kawasaki бейтаплыгындан кийин ошол эле меканизмайла ве ошол эле убакыт бойунжа арттыгы бичиминдеки бир йоруму дестмуунемектедир.

Мутлак тобокелдик менен ылайыкли тобокелдик неден бирликте окунмалыдыр?

Ики йыллык техлике катышлары 5 менен 14 арасында дегишмектедир. Бирок бу тахминлер сон дереже дүшүк мутлак олай сайыларындан алынган:

Өзелликле лупус үчүн тек бир ек олайын булунмасы бменен катышы ве ишеним интервалыны маанилүү өлчүде дегиштиребилир. Бу неденле йүксек ылайыкли катышлар, бейтаплыкларын Kawasaki гечирен чожукларын чоң бөлүмүнде ортайа чыкажторы анламына гелмез.

Изилдөөнүн өне сүрдүгү бийоложик ачыкламалар нелердир?

Тартышма бөлүмүнде Kawasaki бейтаплыгы менен ревматикалык оорулар арасында бтор курабмененжек биркач оласы йол еле алынмыштыр:

• Th1, Th2 ве Th17 бторышыклык йанытларында денгесизлик,
• IL-1β, IL-6, IL-17, TNF-α ве интерферон-γ гиби инфламатувар сигналлер,
• комплемент системасы активасйону,
• ITPKC, FCGR2A, CASP3 ве BLK гиби бторышыклык дүзенлейижи ген бөлгелери,
• микробийал антигендерле кенди текстуралары арасындаки молекулалык окшоштук,
• эпитоп жайылышы,
• йогун инфламасйон тартипсында уйкудаки аутореактивдүү лимфоцитлерин еткинлешмеси.

Бу меканизмаларын хичбири изилдөө когортунда өлчүлмемиштир. Чожуклардан цитокин, генэтикалык варйант, аутоантитело, бторышыклык клеткаси вейа биомаркер маалыматси топланмамыштыр. Меканизма анлатымы, гөзленен епидемийоложик илишкийи ачыкламак үчүн тартышылан бийоложик оласылыклардан олушмактадыр.

Акут Kawasaki тедависинин узак мөөнөттүү тобокелдике еткиси инжеленди ми?

Хайыр. IVIG колдонмосынын заманы ве дозу, аспирин колдонулушу, ек кортикостероид тедависи ве тедавийе каршылык билгмененри ексик олдугу үчүн узак мөөнөттүү роматизмал тобокелдикле илишкмененндирмененмемиштир.

Коронер артер аневризмасы вейа дигер коронардык катышуу билгмененри де йетерли дүзейде булунмамактадыр. Бу неденле изилдөө:

• дагы торыр Kawasaki бейтаплыгынын дагы йүксек роматизмал тобокелдик олуштурдугуну,
• еркен IVIG’нин бу тобокелдики азалттыгыны,
• кортикостероид колдонулушунын коруйужу вейа зарарлы олдугуну,
• коронер компликасйону олан чожукларын ар түрдүү изленмеси геректигини

гөстермемектедир.

Рутин ревматология тарамасы герекли мидир?

Изилдөөнүн кенди клиникалык йоруму, олай сайыларынын рутин ве протоколлү ревматологиялык тарамайы дестмуунек үчүн йетерсиз олдугудур. Булгулар дагы абдан семптом фаркындалыгыны дестмуунектедир.

Башка бир ифадейле изилдөө:

• белиртиси олмайан бүтүн чожуклара дүзенли аутоантитело сыноои,
• рутин ревматология поликлиниги контролү,
• перийодик сүрөтлеме,
• коруйужу иммүн баскылайыжы тедави

өнермемектедир. Бөйле бир көзөмөл програмынын йарарлы олуп олмадыгы бирок мененрийе дөнүк изилдөөларла белирленебилир.

Изилдөөнүн күчтүү йөнлери нелердир?

• Топлам 12.756 чожугу капсайан кең бир сторлык системаи когорту колдонулган.
• Kawasaki бейтаптарынын хер бири бирдей жаш жана жынысте беш контролле ешлештирилмиштир.
• Контроллер ошол эле сторлык хизмети ве електроник кайыт системаи үчүнден сечилмиштир.
• Башлангыч тарихи хер ешлештирилмиш сетте ошол эле бичимде диагнозмланмыштыр.
• Ики йылдан йирми йыла катар мурунден белирленмиш заман нокталары изилденген.
• Олай сайылары, адам-жыллар, инциденттүүлүк ылдамдыклары, техлике катышлары, ишеним аралыклары ве П маанилери бирликте маалыматлмиштир.
• Анне ве бабадаки аутоиммундук оору өйкүсү моделье дâхил едилмиштир.
• Хер үч бейтаплык үчүн Kaplan–Meier егрмененри ве тобокелдик астында калан киши таблицалары сунулмуштур.
• Йазарлар гөзлемсел тасарымын неденселлик канытламадыгыны ачыкча кабул етмиштир.

Башлыжа чектелгенлыклар нелердир?

Аз сайыда олай: Йирми йыл сонунда Kawasaki грубунда йалнызжа 7 JIA, 3 SLE ве 10 HSP олайы булунмактадыр. Бу неденле тахминлер кичинекей сайы дегишикликлерине дуйарлыдыр.

Гениш ишеним аралыклары: Лупус үчүн ики йыллык ишеним интервалы 1,41–130,58’дир. Бу кеңлик герчек тобокелдик чоңлүгүнүн кесин катары белирленымдуулукедигини гөстерир.

Гөзлемсел тасарым: Груплар арасында өлчүлмейен айрыкчар булунабилир ве неденселлик куруламаз.

Сынырлы дүзелтме: Cox модельи йалныз анне ве бабадаки аутоиммундук оору өйкүсүне ылайык дүзелтилмиштир. Сосйоекономик дурум, этникалык келип чыгыш, чевресел марузийет, саламаттык кызматын колдонуу ве дигер ешлик еден бейтаплыклар дâхил едилмемиштир.

Таны классификациясы: Сонучлар ICD кодларына дайанмактадыр. Код листеси ве валидация өлчүтлери сунулмамыштыр.

Еркен диагноз өртүшмеси: Kawasaki бейтаплыгы менен гелишмекте олан системаик JIA, лупус вейа васкулит табылгалары еркен дмааниде бирбирине бензейебилир.

JIA алт түрлеринин ажырашуумасы: Системик баштапкылы JIA менен дигер алт типлер айры анализ едилмемиштир.

Моногеник лупус баалоосинин олмамасы: Чок еркен лупус олайларынын генэтикалык айрыкчари изилденген эмес.

Тедави ве бейтаплык шиддети маалыматтаринин ексиклиги: IVIG, кортикостероид, аспирин, дарылоого туруктуулук ве коронардык катышуу анализ едмененмемиштир.

Чоклу салыштыруулар: Үч бейтаплык, беш заман ноктасы ве абдан сайыда хипотез сыноо едилмиш; бирок көп салыштыруу дүзелтмеси уйгуланмамыштыр. Бу дурум тесадүфи анламлы натыйжа оласылыгыны артырабилир.

Модел варсайымлары: Cox модельинин пропорционалдуу хазарддар варсайымынын сынандыгы рапорланмамыштыр.

Ешлештирме анализи: Ешлештирилмиш күмелерин модельде табакаландырма вейа сторлам стантарт ката ыкмасыйле хесаба катылып катылмадыгы ачыкланмамыштыр.

Такип кайбы: Графиклерде тобокелдик астында калан киши сайжылуулук йыллар үчүнде айкын бичимде азалмактадыр. Кайыт системаинден ажырашуу, твакцинанма вейа дигер цензуралоо неденлеринин дторылымы маалыматлмемиштир.

Рекабет еден тобокелдиклер: Өлүм вейа башка көзөмөл сонландырыжы олайлар үчүн айры бир атаандашкан риск анализи рапорланмамыштыр.

Тарих диагнозмындаки белгисиздик: Кохорт дмаании 2002–2022, акыркы көзөмөл сону 2024 катары белгиленген; бу айрым өзет ве ыкма арасында дагы ачык сунулмалыдыр.

Өнжеден вар олан бейтаплыкларын еле алынмасы: Дышлама критерлери менен текстдеки “катылымы коруйарак сонужу дышлама” ифадеси бирбирийле там уйумлу дегилдир.

Изилдөөнүн дестекледиги натыйжалар

• Kawasaki өйкүсү булунан чожукларда JIA диагнозсы контролдук топна ылайык дагы йүксек ылдамдыкда кайдедилмиштир.
• JIA илишкиси ики йылда башламыш ве йирми йыллык баалооде истатистиксел катары анламлы калмыштыр.
• SLE диагноздоры Kawasaki грубунда еркен дмааниде бирикмиш ве илишки он йыла катар анламлы булунмуштур.
• HSP үчүн анламлы артыш илк ики йыллык дмааниле чектелген калмыштыр.
• Үч бейтаплыгын заман үчүндеки тобокелдик өрүнтүлери бирбиринден ар түрдүүдыр.
• Булгулар, Kawasaki кийинсында роматизмал белиртмененре каршы клиникалык фаркындалыгын корунмасыны дестмуунектедир.
• Даха чоң ве мененрийе дөнүк когортларда валидация герекмектедир.

Изилдөөнүн канытламадыгы натыйжалар

• Kawasaki бейтаплыгынын JIA, SLE вейа HSP’йе догрудан неден олдугу канытланмамыштыр.
• Kawasaki гечирен чожукларын чоң бөлүмүнде ревматикалык оору гелишежеги гөстерилмемиштир.
• Рутин ревматология тарамасынын йарарлы олдугу гөстерилмемиштир.
• Белирти гөстермейен чожукларда дүзенли аутоантитело вейа инфламасйон сыноои өнерилмемектедир.
• IVIG, аспирин вейа кортикостероид тедависинин узак мөөнөттүү роматизмал тобокелдики дегиштирдиги гөстерилмемиштир.
• Коронер артер тутулуму менен ревматикалык оору арасында илишки гөстерилмемиштир.
• Өнермененн бторышыклык ве генэтикалык меканизмалар бу когортта өлчүлмемиштир.
• Израиль’деки тобокелдик чоңлүклеринин Түркия вейа башка үлкелере ошол эле катышларла актарылабмененжеги гөстерилмемиштир.
• Йирми йыллык SLE ве HSP тобокелдики истатистиксел катары анламлы булунмамыштыр.
• Мевжут табылгалар Kawasaki кийинсы стантарт багымм протоколлеринин дегиштирилмеси үчүн йетерли дегилдир.

Изилдөөнүн Йөнтеми ве Булгулары

Изилдөө тасарымынын текник өзети

Йирми йыллык акыркы олай сайылары

Дүзелтилмиш техлике катышларынын заман үчүндеки өзети

* Изилдөөнүн α = 0,05 ешигине ылайык истатистиксел катары анламлы натыйжа.

Сайфа 20’деки орман графиги не көрсөтөт?

Сайфа 20’де олай сайылары, адам-жыллар, инциденттүүлүк ылдамдыклары, техлике катышлары, ишеним аралыклары ве П маанилери тек таблицада бир арайа гетирилмиштир. Стор тарафтаки орман графигинде бирин сторында калан тахминлер Kawasaki грубундаки дагы йүксек олай ылдамдыгыны көрсөтөт.

Ювенилдик идиопатиялык артрит нокталары бүтүн заман аралыкларында бирин сторында ве ишеним аралыклары бири дышламактадыр. Лупус нокталары илк он йылда анламлы, кийинки дмаанилерде белирсиздир. Хеножх–Сжхөнлеин пурпурасында йалныз илк ики йыллык ишеним интервалы бири дышламактадыр.

Сайфа 21’деки JIA графигинин йоруму

Kawasaki грубундаки күмүлатиф JIA егриси илк йылларда ылдам бичимде йүкселмекте, алтынжы йыл чевресинде сон басамторына улашмакта ве ардындан горизонталдуу сейретмектедир. Контрол егриси дагы жай йүкселмиш ве кийинки йылларда йени олайлар екленмиштир.

Графикте йирми йыллык дүзелтилмиш катыш 4,15 катары белгиленген. Егрмененр арасындаки айрым гөрүнүр олмакла бирликте мутлак тик фарк йүзде бирин абдан астындадыр. Бу гөрүнүм, ылайыкли тобокелдик артышынын дүшүк мутлак олай сыклыгыйла бирликте маанилендирилмеси геректигини көрсөтөт.

Сайфа 22’деки SLE графигинин йоруму

Kawasaki грубундаки үч SLE олайы илк йыл чевресинде мейдана гелмиш ве егри дагы кийин дегишмемиштир. Контрол грубунда олайлар дагы геч йылларда бирикмиштир. Йирми йыллык ишеним интервалынын 0,65–11,43 олмасы, Kawasaki грубундаки герчек узак мөөнөттүү тобокелдикин контролдэң төмөн, бензер вейа дагы йүксек олабмененжеги йөнүндеки истатистиксел белирсизлиги көрсөтөт.

Сайфа 23’теки HSP графигинин йоруму

HSP егриси Kawasaki грубунда еркен дмааниде ылдамдыкла йүкселиркен контролдук топндаки олайларын чоң бөлүмү үч ила алты йыл арасында бирикмиштир. Сонраки йылларда егрмененр арасындаки фарк азалмаса да хазард катышынын ишеним интервалы бири ичермектедир. Графиктеки йирми йыллык AHR 1,64’түр ве анламлы дегилдир.

Сайфа 24’теки баштапкы таблицасунун сыныры

Башлангыч таблицасу йалныз жаш ве жыныси ичермектедир. Бу ики өзеллик там катары денгеленмиш гөрүнмектедир; бирок клиникалык ве топлумсал дигер дегишкенлерде денге олуп олмадыгы маанилендирмененмез. Ешлештирме тасарымынын башаржылуулук йалныз ики дегишкене ылайык көрсөтүлгөн.

Истатистиксел натыйжаларын ишенимилирлиги ачжылуулукндан критик нокталар

Йөнтемсел катары дагы күчтүү бир кийинки изилдөө насыл олмалыдыр?

1. Kawasaki ве ревматикалык оору диагноздоры узман досйа инжелемесийле догруланмалыдыр.
2. Кулланылан ICD кодлары ве валидация алгоритмалары ачыкча йайымланмалыдыр.
3. Системик баштапкылы JIA дигер JIA алт түрлеринден ажырашуулыдыр.
4. Чок еркен лупус олайларында моногеник бейтаплык араштырылмалыдыр.
5. IVIG заманы, доз, дарылоого туруктуулук, кортикостероид ве аспирин колдонулушу кайдедилмелидир.
6. Коронер артер аневризмасы ве дигер Kawasaki шиддет көрсөткүчлери анализе екленмелидир.
7. Етник көкен, социалдык-экономикалык дурум ве сторлык хизмети кулланым сыклыгы гиби чаташтыруучулар маанилендирилмелидир.
8. Ешлештирилмиш когорт түзүмү табакалы Cox модельи вейа уйгун сторлам стантарт каталарла еле алынмалыдыр.
9. Орантылы техликелер варсайымы сынанмалы ве заманла дегишен еткмененр геректигинде модельленмелидир.
10. Чоклу салыштыруулар үчүн мурунден белирленмиш ана натыйжа вейа истатистиксел дүзелтме кулланылмалыдыр.
11. Еркен диагноз өртүшмесини азалтмак үчүн илк алты ай вейа илк йыл дышланарак сезгичтик анализи түзүмлмалыдыр.
12. Фарклы үлкелердеки бторымсыз когортларда натыйжалар догруланмалыдыр.
13. Бторышыклык, аутоантитело, цитокин ве генэтикалык биомаркерлер екленерек оласы меканизмалар догрудан сыноо едилмелидир.

Булак жана метод эскертүүсү

Изилдөөнүн там өзгүн ады:Лонг-Терм Риск оф Педиатриж Рхеуматиж Дболсоасес Фоллоwинг Kawasaki Дболсоасе: 20-Year Жохорт Студй

Йазарлар ве тартиплары: Рим Касем Али Слиман; Хилла Жохен; Дана Хатар; Мохаммад Qасем Али; Мохамад Хамад Саиед.

Еш биринжи автор вейа еш салым билгиси: Изилдөөдө йер алмамактадыр.

Сорумлу автор: Рим Касем Али Слиман.

Курумсал шилтемелар:

1. Technion – Ысраел Ынституте оф Тежхнологй, Израиль.
2. Департмент оф Педиатрижс, Жлалит Хеалтх Жаре Организатион, Жармел Медижал Жентер, Хайфа, Израиль.
3. Ресеаржх Аутхоритй, Жлалит Хеалтх Жаре Организатион, Жармел Медижал Жентер, Хайфа, Израиль.
4. Рамбам Хеалтх Жаре Жампус, Хайфа, Израиль.
5. Департмент оф Педиатриж Ыммунологй анд Ынфежтиоус Дболсоасес, Wилхелмина Жхилдрен’с Хоспитал / Университй Медижал Жентер Утрежхт, Утрежхт, Нидерланд.

Йазар-мекеме ешлешмеси: Рим Касем Али Слиман, Technion ве Жармел Медижал Жентер; Хилла Жохен менен Дана Хатар, Жармел Медижал Жентер Ресеаржх Аутхоритй; Мохаммад Qасем Али, Рамбам Хеалтх Жаре Жампус; Мохамад Хамад Саиед, Technion, Жармел Медижал Жентер ве Университй Медижал Жентер Утрежхт шилтемеларыйла көрсөтүлгөн.

SSRN кайыт нумарасы: 7193137.

DOI: 10.2139/ssrn.7193137.

Йайын тарихи: 1 Агустос 2026.

Йайын платформау: SSRN.

Дерги: Кабул едилмиш вейа йайымланмыш хакемли бир журнал билгиси булунмамактадыр.

Өзгүн басмакана: Хакемли акыркы жарыялоо булунмадыгы үчүн догруланмыш бир макале басмакана йоктур. SSRN еркен ашама изилдөө ве препринт пайлвакцинам платформаудур.

Хакемлик дуруму: Изилдөө хакем баалоосинден гечмемиш препринттир.

Ресмî ширетүү шилтемесы:SSRN расмий кайыт сайфасы

Ширетүү түрү: Електроник сторлык кайытларына дайалы, калкка негизделген, ретроспективдүү ве 1:5 ылайыкташтырылган когорт изилдөөсы.

Етик курул: Жармел Медижал Жентер Ынститутионал Ревиеw Боард / Хелсинки Жоммиттее, онай нумарасы CMC-0070-24.

Билгмененндирилмиш онам: Кимликтен арындырылмыш ретроспективдүү сторлык маалыматтари кулланылдыгы үчүн бирейсел онам гереклилигинин этикалык кеңеш тарафындан калдырылдыгы белгиленген.

Фон дестеги: Йазарлар изилдөөнүн хазырланмасы тартипсында фон, хибе вейа башка бир дестек алынмадыгыны билдирмиштир.

Чыкар чатышмасы: Йазарлар илгили мали вейа мали олмайан кызыкчылыктар кагылышы булунмадыгыны билдирмиштир.

Йазар салымлары: Рим Касем Али Слиман ве Мохамад Хамад Саиед изилдөөйы каврамсаллаштырмыш ве тасарламыш, илк метни хазырламыш ве изилдөөнү елештирел бичимде гөзден гечирмиштир. Хилла Жохен ве Дана Хатар маалымат топлама арачларыны тасарламыш, маалыматтари топламыш, илк анализлери йапмыш ве метни гөзден гечирмиштир. Мохаммад Qасем Али илк таслтора салымда булунмуш ве метни билимсел ичерик ачжылуулукндан маанилендирмиштир. Бүтүн авторлор акыркы метни онайламыштыр.

Вери еришими: Йүкленен үйүрмде ачык маалымат депосу, анализ коду вейа маалымат пайлвакцинам проседүрү белиртилмемиштир. Хаста дүзейиндеки сторлык кайытлары досйада пайлвакциналмамыштыр.

Истатистиксел ыкма: Инсиданс ылдамдыклары 100.000 адам-жыл бвакцинана хесапланмыш; заман-ашамалы салыштыруулар Cox пропорционалдуу хазарддар регрессиясыйла йүрүтүлмүш ве анне-баба аутоиммундук оору өйкүсүне ылайык дүзелтилмиштир. Чоклу салыштыруу дүзелтмеси түзүмлмамыштыр.

Бу Түркче ачыклама, йүкленен изилдөөнүн 24 сайфасы; сайфа 20’деки олай, адам-жыл, инциденттүүлүк ве хазард катышы таблицасу; сайфа 21–23’теки JIA, SLE ве HSP Kaplan–Meier графиклери; сайфа 24’теки баштапкы айрыкчари таблицасу; ыкма, тартышма, чектелгенлыклар ве ширетүүча инжеленерек даярдалган. Билимсел ичерик изилдөөнүн кенди маалыматтари, анализлери ве авторлорын белирттиги йорумларла сынырландырылмыштыр.

Дыш ширетүү контролү йалнызжа өзгүн башлыгын, SSRN кайыт нумарасынын, йүкленме тарихинин, менентишим авторынын ве препринт статүсүнүн библийографик догруланмасы амажыйла колдонулган. Изилдөөдө булунмайан йени клиникалык табылга вейа дыш маалымат ана билимсел анлатыма екленмемиштир.

Изилдөөнүн ен маанилүү йорум сыныры, чоң бир топлам когорта ртормен йалнызжа аз сайыда ревматикалык оору олайынын гөзленмесидир. Булгулар роматизмал белиртмененре каршы клиникалык фаркындалыгы дестмуунекте, бирок неденселлик, рутин тарама вейа тедави дегишиклиги үчүн йетерли каныт олуштурмамактадыр.