Академиялык изилдөөлөр, түшүнүктүү тил

Verianla | Кыргызча академиялык изилдөөлөр жана илим

27 сентябрь 2026, Жекшемби
VERİANLAКөз карандысыз илимий басма
Менюну ачуу же жабуу
...
Башкы бет / Коомдук илимдер / Билим берүү / Жылуулук Комфортун Кайра Ойлонуу: Жогорку Билим Берүү Имараттарында Психологиялык Түзүлүштөрдүн Жылуулук Кабылдоодогу Жашыруун Ролу
Билим берүү

Жылуулук Комфортун Кайра Ойлонуу: Жогорку Билим Берүү Имараттарында Психологиялык Түзүлүштөрдүн Жылуулук Кабылдоодогу Жашыруун Ролу

Бул изилдөө университет студенттеринин бир классты ысык, нейтралдуу же салкын деп баалоосу жалгыз өлчөнгөн температура жана нымдуулук менен түшүндүрүлө алабы же жокпу деген суроону изилдеген.

28/07/2026  Veri Anla 55 көрүү
Жылуулук Комфортун Кайра Ойлонуу: Жогорку Билим Берүү Имараттарында Психологиялык Түзүлүштөрдүн Жылуулук Кабылдоодогу Жашыруун Ролу

Бул изилдөө, университет студенттеринин bir классı ысык, nötr же салкын катары баалооsinin гана ölçülen температура жана нымдуулукle açıklanıp açıklanamayacağını araştırmıştır. Fransa’daki SophiaTech Kampüsü’nde gerçekleştirмененn saha изилдөөsında 191 geçerli сурамжылоо жоопı; класс içi температура, орточо нурлануу температурасы, салыштырмалуу нымдуулук жана аба ылдамдыгы өлчөөлөрiyle birleştirilmiştir. Öğrencмененr üç ар башка жылуулук bağlam farkındalığı сценарийsuna ayrılmış; эмоциялык абал, ısıya özgü өзүн-өзү жетиштүү сезүү, кабылданган көзөмөл жана жылуулук тарых de бааланган. Öğrencмененrin öznel жылуулук dшайкештик oylarına боюнча genel kabul edмененbilirlik катышы %85 iken, Predicted Mean Vote (PMV) modelinin kabul edмененbilir катары классlandırdığı өлчөөлөрin катышы %68’de kalmıştır. İç hava ысыкlığı, орточо нурлануу температурасы жана kişinin alışılmış ысык-суук hassasiyetini temsil eden жылуулук тарых, algıyla en belirgin байланышleri көрсөткөн. Bununla birlikte изилдөө tek kampüste, гана kış döнымдуулукinde gerçekleştirilmiş; gruplar кокус oluşturulmamış жана структуралык теңдик modelinin шайкештик değerleri oldukça zayıf kalmıştır.

Öğrencмененrin gerçek zamanlı класс өлчөөлөрini боюнчаbildiği en жогорку аң-сезимдүүлүк сценарийsunda, ölçülen ortam genel катары kabul edмененbilir sınırlar үчүнde olmasına rağmen daha аз nötr жооп жана daha көп жылуулук ayar talebi билдирилген. Bu grupta жылуулук tercih bakımından “değişiklik istememe” катышы %52 iken diğer iki сценарийda %88’dir. Ancak сценарийlar ортосундаki температура, нурлануу ысыкlığı, нымдуулук жана giysi yalıtımı ар башкаlıkları nedeniyle bu жыйынтык гана farkındalığın doğrudan жана себептик etkisi катары түшүндүрүүгө болбойт.

Duygu durumu, өзүн-өзү жетиштүү сезүү жана кабылданган көзөмөл bазı dağılım örüntüleri göstermiş olsa da bunların жылуулук dшайкештикla doğrudan байланышleri статистикалык катары маанилүү bulunmamıştır. Psikolojik өзгөрмөлөр ортосунда маанилүү байланыш gösteren негизги yapı жылуулук тарыхtir. Buradaki жылуулук тарых, belirli bir iklimde uzun süre yaşamaktan çok, kişinin başkalarına боюнча daha kolay üşüme же ısınma eğilimini ifade etmektedir.

Изилдөөnın негизги sorusu nedir?

Isıl konfor modelleri; hava ысыкlığı, yüzeylerden yayılan нурлануу, нымдуулук, hava hareketi, kişinin giysмененri жана metabolik etkinliği gibi ölçülebilir өзгөрмөлөрden hareketle bir ortamın ne kadar konforlu olacağını болжол eder. Buna каршыn gerçek имарат изилдөөlarında, modelin болжолi менен kullanıcıların bildirdiği dшайкештик her zaman örtüşmemektedir.

Изилдөөчүлөр bu шайкештикsuzluğun kalan bölümünde üç ana etken grubunun rolünü birlikte incelemiştir:

  • Fiziksel çevre: İç hava ысыкlığı, орточо нурлануу температурасы, iç жана dış салыштырмалуу нымдуулук, аба ылдамдыгы, dış температура жана giysi yalıtımı.
  • Isıl bağlam farkındalığı: Öğrencinin жылуулук комфорт hakkında bilgмененndirilmesi, ortamın sensörlerle izlendiğini bilmesi жана gerçek zamanlı өлчөө değerlerini боюнчаbilmesi.
  • Psikolojik yapılar: Duygu, ısıya özgü өзүн-өзү жетиштүү сезүү, кабылданган көзөмөл жана жылуулук тарых.

Изилдөөнүн üç изилдөө sorusu; аң-сезимдүүлүк düzeyinin жылуулук algıyı değiştirip değiştirmediği, dört психологиялык yapının ayrı etkмененri жана физикалык-психологиялык etkenlerin birlikte oluşturduğu örüntü üzerinedir.

Изилдөө nerede жана hangi koşullarda yürütüldü?

Saha изилдөөsı, Fransa’nın Sophia Antipolis bölgesindeki SophiaTech Kampüsü’nde 3-12 Mart 2025 tarihleri ортосунда gerçekleştirilmiştir. Bölge, Köppen классlandırmasına боюнча ысык yазları жана боюнчаce ılıman kışları болгон Akdeniz iklimine sahiptir. Kampüsteki dört имарат seçilmiş; yedi класс жана üç amfi olmak üzere toplam on mekânda өлчөө yapılmıştır.

Şekil 1’de kampüs yerleşimi менен tipik bir классın iç görünümü sunulmaktadır. Binaların cepheleri ошол эле эмес: bазı yapılarda geniş cam yüzeyler bulunurken bазı yapılarda beton жана yalıtımlı opak duvarlar daha baskındır. Cam yüzeyler үчүн tipik ısı geçirgenlik katsayısı 1,6 W/m²·°C; dış beton duvarlar үчүн 0,321 W/m²·°C; toprak altındaki duvarlar үчүн 0,250 W/m²·°C жана çatı үчүн 0,305 W/m²·°C катары билдирилген.

Kampüsün негизги ısıtma sistemi, toplam 378 kW kapasite sağlayan hava-su жана su-su ısı pompalarından oluşmaktadır. Yoğun kış talebinde, ihtiyaç 400 kW’ı aştığında 105°C’de çalışan жана маалыматmi %85-87 катары bildirмененn bir biyokütle kазanı ilaжана kapasite sağlamaktadır. Изилдөө bu sistemlerin enerji perfтокойsını doğrudan sınamamış; гана incelenen ortamın ısıtma bağlamını açıklamıştır.

Fiziksel өлчөөлөр nasıl yapıldı?

Dört odada sabit температура жана салыштырмалуу нымдуулук sensörleri bulunmasına rağmen изилдөөnın kapsadığı on odanın баарыnda sabit sensör жок. Bu nedenle her сурамжылоо oturumunda taşınabilir өлчөө cihазlarıyla noktasal kontrol yapılmıştır. Ölçümler ISO 7726 yaklaşımına боюнча Extech HT30, Testo 405i жана R6200 cihазları kullanılarak gerçekleştirilmiştir.

CihазÖlçülen өзгөрмөлөрBaşlıca өлчөө аралыгыBildirмененn doğruluk
Extech HT30İç hava ысыкlığı, küre ысыкlığı, салыштырмалуу нымдуулукSıcaklıkta 0-50°C жана 0-80°C; нымдуулукde %0-100Hava ысыкlığında ±1,0°C; küre ысыкlığında ±2,0°C; нымдуулукde ±%3
Testo 405iİç hava ысыкlığı жана аба ылдамдыгы-20 менен 60°C; 0-30 m/s±0,5°C; аба ылдамдыгыnda ±(0,1 m/s + өлчөө değerinin %5’i)
R6200İç hava ысыкlığı, küre ысыкlığı, салыштырмалуу нымдуулукSıcaklıkta 0-50°C жана 0-80°C; нымдуулукde %0-99,9Hava ысыкlığında ±1,0°C; küre ысыкlığında ±0,6°C; нымдуулукde ±%3

Küre ысыкlığı, ISO 7726 standardına боюнча орточо нурлануу температурасыnı hesaplamak үчүн колдонулган. Ortalama нурлануу ысыкlığı, kişinin гана havayla değil; duvar, терезе, tavan жана diğer yüzeylerden aldığı ya da bu yüzeylere жанаrdiği нурлануу yoluyla gerçekleşen ısı alışмаалыматşini temsil eder. Изилдөө hesaplamada колдонулган denklemi açık biçimde yeniden жанаrmediğinden denklem dışarıdan eklenmemiştir.

Katılımcılar жана аң-сезимдүүлүк сценарийları nasıl oluşturuldu?

Toplam 18 сурамжылоо oturumundan 191 geçerli жооп elde кылынган. Katılımcılar 20-23 yaş аралыгыndaki üç студент grubundan oluşmaktadır. Örneklem büyüklüğü үчүн мурдаden bir güç же örneklem hesabı yapılmamış; sayı, oturumlara katılabмененn жана gönüllü olan студенттер tarafından belirlenmiştir. Öğrencмененrin ortamla жылуулук dengeye yaklaşabilmesi үчүн сурамжылооler, katılımcılar классta en аз 60 dakika kaldıktan кийин uygulanmıştır.

SenaryoKatılımcı sayısıToplam үчүнdeki payÖğrencмененre маалыматlen bağlamsal bilgi
#S160%31,4Anketten bir hafta мурда жылуулук комфорт ilkeleri hakkında genel bilgмененndirme.
#S278%40,8#S1’deki bilgiye ek катары сурамжылооten hemen мурда kısa hatırlatma жана классın sensörlerle izlendiği bilgisi.
#S353%27,7Önceki bilgмененrin баарыna ek катары taşınabilir cihазlardan gerçek zamanlı класс өлчөөлөрine erişim.

Katılımcıların %54,5’i erkek, %13,1’i kadın катары kaydedilmiş; %32,5’i cinsiyet bilgisini açıklamamıştır. Gruplar кокус atanmamış, мурдаden var olan студент grupları ар башка сценарийlara alınmıştır. Bu nedenle сценарийlar ортосунда görülen farklar, гана sunulan bilgi miktarına bağlanamаз.

Isıl algı жана психологиялык yapılar nasıl ölçüldü?

Isıl баалоо dört ayrı yedi basamaklı ölçekle yapılmıştır:

  • Isıl dшайкештик oyu (TSV): -3 суук, 0 nötr, +3 ысык.
  • Nem dшайкештик oyu (HSV): -3 çok kuru, 0 nötr, +3 çok нымдуулукli.
  • Isıl tercih oyu (TPV): Daha ысык ortam isteğinden daha салкын ortam isteğine uzanan yedi seçenek.
  • Nem tercihi oyu (HPV): Daha нымдуулукli ortam isteğinden daha kuru ortam isteğine uzanan yedi seçenek.

Изилдөөчүлөр kabul edмененbilir bölgeyi aşağıdaki genişletilmiş aralıkla tanımlamıştır:

[ -1 ≤ oy ≤ +1 ]

Bu aralık, “birаз салкын”, “nötr” жана “birаз ысык” dшайкештикlarını kabul edмененbilir saymaktadır. Dolayısıyla изилдөөdaki “konfor катышы”, гана tamamen nötr жоопторın yüzdesi эмес.

Psikolojik баалоо dört yapı аркылуу yapılmıştır:

  • Duygu: Olumluluk-olumsuzluk жана жогорку-төмөн uyarılmışlık eksenlerine dayanan эмоцияlanım çemberi.
  • Isıya özgü өзүн-өзү жетиштүү сезүү: Kişinin beklenmedik температура değişimleriyle başa çıkabмененceğine жана kendi konforunu yönetebмененceğine байланышn inancı.
  • Algılanan kontrol: Sıcaklık, желдетүү, güneş gölgelemesi, termostat, терезе жана kapılar üzerinde hissedмененn kontrol.
  • Isıl тарых: Kişinin başkalarına боюнча daha kolay üşümesi, daha ысык giysiye ihtiyaç duyması же ысык-суук iklimleri tercih etmesi gibi alışılmış hassasiyetleri.

Duygu ölçeği başlangıçta sekiz эмоцияsal bölge жана 24 madde үчүн tasarlanmıştır. Ancak төмөн uyarılmışlık-olumlu bölgesine ait üç madde сурамжылоо tasarımındaki bir ihmal nedeniyle eklenmemiş, analizler 21 эмоция maddesiyle yürütülmüştür.

Öz yeterlik ölçeğinin жооп sayısı konusunda изилдөө үчүнde raporlama tutarsızlığı бар. Tablo 2, öz yeterliği dört seçenekli gösterirken ыкма metni ошол эле ölçeği beş seçenekli катары tanımlamaktadır. Bu nedenle ölçeğin uygulamadaki kesin жооп аралыгы metinden tek маанилүү biçimde belirleнымдуулукemektedir.

Sınıflardaki gerçek физикалык koşullar nasıldı?

Ölçüm günlerinde тышкы аба ысыкlığı 5-15°C ортосунда değişmiş жана ortalama 10,5 ± 3,2°C olmuştur. Sabit sensör болгон dört odada iç температура çoğunlukla 18-24°C ортосунда kalmıştır. A231 odası 20-21,8°C менен en kararlı profменен sahipken A241, колдонулган saatlerde yaklaşık 19-24°C менен en geniş değişimi көрсөткөн. C104 odası genel катары diğerlerinden daha салкын kalmıştır.

Şekil 3’te sabit sensörlü odaların gün үчүнdeki температура жана нымдуулук eğrмененri gösterilmektedir. İç температура çoğunlukla 08.00-10.00 ортосунда ısıtmanın devreye girmesiyle yükselmiş, kullanım saatlerinde боюнчаce sabitlenmiş жана 17.00 кийинsında düşmüştür. İç салыштырмалуу нымдуулук, температура yükseldiğinde genellikle азalmış; kullanım saatlerindeki dalgalanmalar hem температура değişimiyle hem de içerideki kişмененrden булакlanan нымдуулукle байланышlendirilmiştir.

DeğişkenTüm oturumların ortalamasıAnlamı
İç hava ысыкlığı (Tin)22,1 ± 0,6°CKatılımcıların çevresindeki ölçülen hava ысыкlığı.
Ortalama нурлануу ысыкlığı (Tr)21,6 ± 0,9°CÇevredeki yüzeylerin нурлануу yoluyla oluşturduğu ortalama жылуулук etki.
İç салыштырмалуу нымдуулук (RHin)%46,0 ± 7,6İç havadaki нымдуулукin, ошол эле температураtaki азami нымдуулукe катышы.
Hava hızı (Va)0,0 ± 0,0 m/sKapalı терезе жана төмөн hava hareketi koşullarını көрсөтөт.
Dış hava ысыкlığı (Tout)13,6 ± 1,2°CAnket anlarındaki dış ortam ысыкlığı.
Dış салыштырмалуу нымдуулук (RHout)%68,6 ± 15,4Anket anlarındaki dış ortam салыштырмалуу нымдуулукi.
Giysi yalıtımı (Icl)0,5 ± 0,2 cloKatılımcıların bildirdiği giysмененrin жылуулук yalıtımı.

Kruskal-Wallis analizinde ички аба ысыкlığı, орточо нурлануу температурасы, iç нымдуулук, dış нымдуулук жана giysi yalıtımı сценарийlar ортосунда маанилүү biçimde ар башка табылган. İç температура менен нурлануу ысыкlığı bütün сценарий çiftlerinde ар башкаdır. Bu durum, аң-сезимдүүлүк сценарийsunun экологиялык koşullardan tamamen ayrıştırılamadığını көрсөтөт.

Standartlara боюнча классlar konforlu muydu?

Şekil 6’daki psikrometrik grafiklerde A230, A231 жана A241 odalarının өлчөөлөрi ASHRAE 55 konfor bölgesinde kalmıştır. C104’te bölge dışında kalan noktalar, çoğunlukla класс kullanılmadan мурда ысыкlığın yaklaşık 18-19°C olduğu saatlere aittir.

Şekil 7’deki Givoni grafiğinde сурамжылоо anındaki өлчөөлөр konfor bölgesinde toplanmıştır. Humidex баалооsinde de өлчөөлөр 30’un altında, “rahatsızlık yok” классında kalmıştır. Başka bir ifadeyle температура жана нымдуулукi негизги alan biyoklimatik grafikler, incelenen классları büyük ölçüde konforlu көрсөтөт.

Buna каршыlık PMV modelinde өлчөөлөрin гана %68’i -1 менен +1 ортосундаki kabul edмененbilir bölgede kalmıştır. Senaryolara боюнча bu oran #S1’de %71, #S2’de %76 жана #S3’te %52’dir. PMV değerleri ağırlıklı катары “birаз салкын” çevresinde toplanmıştır.

PMV, изилдөөda aşağıdaki өзгөрмөлөрin bir fonksiyonu катары hesaplanmıştır:

\[ PMV = f(T_{in}, T_r, RH_{in}, V_a, I_{cl}, M) \]

Bu gösterim, изилдөөda колдонулган girdмененri özetleyen işlevsel bir ifadedir; Fanger modelinin tam matematiksel denklemi эмес. Tin ички аба ысыкlığını, Tr орточо нурлануу температурасыnı, RHin iç салыштырмалуу нымдуулукi, Va аба ылдамдыгыnı, Icl giysi yalıtımını жана M metabolik etkinliği көрсөтөт. Oturur durumdaki студенттер үчүн M değeri 1,2 met kabul кылынган.

Öğrencмененr ortamı nasıl değerlendirdi?

Şekil 4’teki öznel жооп dağılımları, студенттердин çoğunluğunun температура жана нымдуулукi kabul edмененbilir aralıkta değerlendirdiğini көрсөтөт.

Ölçüt#S1#S2#S3Genel oran
Kabul edмененbilir жылуулук dшайкештик (TSV)%85%91%79%85
Kabul edмененbilir нымдуулук dшайкештикu (HSV)%98%100%90%96
Kabul edмененbilir жылуулук tercih (TPV)%88%88%52%78
Kabul edмененbilir нымдуулук tercihi (HPV)%95%98%86%94

En жогорку bilgi düzeyine sahip #S3 grubunda hem жылуулук dшайкештик hem de “ortam değişmesin” tercihi төмөнүрөөкtür. Özellikle жылуулук tercih катышыnın %88’den %52’ye düşmesi, gerçek zamanlı температура жана нымдуулук bilgisini боюнчаn студенттердин ortamı daha eleştirel değerlendirmiş olabмененceğini düşündürmektedir. Ancak bu grup ошол эле zamanda ар башка физикалык koşullara maruz kaldığı үчүн жыйынтык farkındalığın kesin etkisini далилдебейт.

Isıl dшайкештик менен istenen температура ошол эле şey mi?

Şekil 5, студенттердин bildirdiği mevcut жылуулук dшайкештик менен istedikleri değişiklik ортосундаki байланышyi көрсөтөт. İki ölçeğin tam шайкештик катышы #S1’de %52, #S2’de %66, #S3’te %44 жана tüm örneklemde %54’tür. Uyuşmазlıkların çoğu bir ölçek basamağıyla sınırlıdır; yine de bir kişinin kendisini “nötr” hissetmesi, mutlaka ortamın değişmesini istemediği anlamına gelmemektedir.

Bu жыйынтык, гана TSV kullanılarak yapılan bir konfor баалооsinin davranışsal ayarlama isteğini eksik yansıtabмененceğini көрсөтөт. Bir студент ortamı “birаз салкын” катары değerlendirip herhangi bir değişiklik istemeyebilir же kendisini nötr hissettiği hâlde birаз daha ысык bir ortam tercih кыла алат.

Duygu durumu жылуулук algıyı değiştirdi mi?

Şekil 2’de колдонулган эмоцияlanım çemberi, эмоцияları olumlu-olumsuz жана жогорку-төмөн uyarılmışlık eksenlerinde классlandırmaktadır. Şekil 9’da студенттердин çoğunlukla hafif же orta düzeyde эмоцияlar bildirdiği görülmektedir. En жогорку ortalamalar төмөн uyarılmışlık жана olumlu эмоция bölgelerinde; en төмөн ortalamalar ise жогорку uyarılmışlık, olumsuz эмоция bölgelerinde elde кылынган.

Şekil 10’da эмоция жоопторıyla жылуулук dшайкештик kategorмененri ошол эле düzlemde gösterilmiştir. Renkli kümeler ортосунда düzenli жана күчтүү bir ayrışma görülmemiş; Mann-Whitney U analizinde эмоция bölgeleriyle TSV ортосундаki genel байланыш маанилүү bulunmamıştır (p > 0,05). Изилдөө, студенттердин ошол эле классta ар башка эмоция durumlarında olabмененceğini göstermekte; бирок bu маалымат эмоциялык абалnun температура algısını değiştirdiğini далилдебейт.

Öz yeterlik жана кабылданган көзөмөл ne gösterdi?

Şekil 11’de öz yeterliği төмөн студенттер bазı сценарийlarda ortamı birаз daha салкын баалоо eğilimi көрсөткөн. Örneğin #S1’de салкын kategorмененrin toplamı төмөн өзүн-өзү жетиштүү сезүү grubunda %51, жогорку өзүн-өзү жетиштүү сезүү grubunda %39’dur. Bununla birlikte iki grup ортосундаki fark маанилүү эмес (Mann-Whitney U, W = 4298, p > 0,05).

Изилдөө metninde bu жыйынтык үчүн “not statistically insignificant” ifadesi колдонулган. Ancak bildirмененn p мааниси 0,05’in üzerinde olduğundan teknik катары doğru yorum, төмөн жана жогорку өзүн-өзү жетиштүү сезүү grupları ортосунда saptanabilir bir fark bulunmadığıdır.

Şekil 12’de кабылданган көзөмөлü төмөн olan студенттер #S1 жана #S3’te daha көп суук-салкын жооп жанаrmiştir. Buna каршыn #S2’de ters yönlü bir örüntü oluşmuştur. Toplam analizde төмөн жана жогорку кабылданган көзөмөл grupları ортосундаki fark маанилүү эмес (W = 4625, p > 0,05).

Öğrencмененrin termostat жана класс sistemi üzerinde gerçek bir yetkiye sahip olmaması, кабылданган көзөмөлün etkisini zayıflatmış болушу мүмкүн. Изилдөө, gerçek kontrol sağlandığında ошол эле жыйынтыктарın oluşacağını test etmemiştir.

Isıl тарых neden daha маанилүү görünmektedir?

Şekil 13’te жогорку жылуулук тарых puanına sahip студенттер bütün сценарийlarda daha көп салкын же суук dшайкештик bildirmiştir. Fark özellikle #S3’te belirgindir: салкын kategorмененrin toplamı төмөн жылуулук тарых grubunda %43, жогорку жылуулук тарых grubunda %59’dur. İki grup ортосундаki fark маанилүүdır (W = 5573, p < 0,05).

Bu ölçekte жогорку puan; başkalarından мурда üşüme, daha ысык giysi kullanma жана суук mevsimde daha көп ısınma ihtiyacı duyma gibi eğilimleri içermektedir. Dolayısıyla bulgu, ошол эле физикалык классta болгон kişмененrin alışılmış ысык-суук hassasiyetleri nedeniyle ар башка algılar bildirebildiğini көрсөтөт.

Изилдөө, bu yapıyı uzun yıllar belirli bir iklimde bulunma anlamındaki iklimsel тарыхle eşitlememektedir. Ölçülen yapı daha çok bireyin alışılmış жана öznel жылуулук hassasiyetidir.

Faktör analizleri психологиялык ölçekleri destekledi mi?

Keşfedici faktör analizinde Kaiser-Meyer-Olkin değerleri эмоция үчүн 0,85; өзүн-өзү жетиштүү сезүү үчүн 0,80; кабылданган көзөмөл үчүн 0,72 жана жылуулук тарых үчүн 0,78’dir. Bartlett küresellik testleri bütün yapılarda p < 0,001 düzeyinde маанилүүdır. Bu жыйынтыктар, maddeler ортосунда faktör analizi yapılabмененcek düzeyde байланыш bulunduğunu көрсөтөт.

Bununla birlikte ortak varyans değerleri төмөнtür. Ortalama ortak varyans эмоция үчүн 0,2; өзүн-өзү жетиштүү сезүү жана жылуулук тарых үчүн 0,3; кабылданган көзөмөл үчүн 0,4’tür. Faktörlerin tek tek açıkladığı varyans %12 менен %36 ортосунда kalmıştır. Bu oranlar yapıların tek boyutlu жана күчтүү ölçekler катары yorumlanmasını sınırlamaktadır.

Cronbach alfa değerlerinin çoğu 0,6-0,9 аралыгыndadır. Ancak жылуулук тарыхin ikinci faktöründe alfa değeri -0,1’dir. Negatif alfa, o faktördeki maddelerin ошол эле yapıyı tutarlı biçimde ölçmediğini же ters kodlama жана madde yönleriyle ilgili bir sorun bulunabмененceğini düşündürür. Изилдөө bu faktörü tamamen dışlamamış, fakat ihtiyatlı yorum yapılması gerektiğini belirtmiştir.

Yapısal теңдик modeli ne gösterdi?

Şekil 14’te экологиялык koşullar, психологиялык yapılar жана TSV ортосундаki doğrudan жана dolaylı yollar gösterilmektedir. Yeşil çizgмененr pozitif, kırmızı çizgмененr negatif байланышleri; çizgi kalınlığı ise байланышnin büyüklüğünü temsil etmektedir.

Çevresel koşullar yapısını en күчтүү biçimde ички аба ысыкlığı (β = 0,90, p < 0,001) жана орточо нурлануу температурасы (β = 0,77, p < 0,001) açıklamıştır. Hava hızının katkısı daha küçük жана negatiftir (β = -0,22, p < 0,01). Çevresel koşullardan TSV’ye giden yol pozitif жана маанилүүdır (β = 0,35, p < 0,001). TSV ölçeğinde жогорураак değer daha ысык dшайкештик anlamına geldiğinden, температура göstergelerindeki artışın daha ысык algıyla байланыштуу olduğu görülmektedir.

Psikolojik yapılardan гана жылуулук тарых, TSV менен маанилүү doğrudan байланыш көрсөткөн (β = -0,34, p < 0,001). Negatif katsayı, жогорку суук hassasiyeti puanlarının TSV ölçeğinde төмөнүрөөк, yani daha салкын dшайкештикlarla байланыштуу olduğunu көрсөтөт. Duygu (β = -0,05), өзүн-өзү жетиштүү сезүү (β = 0,12) жана кабылданган көзөмөлün (β = -0,04) doğrudan yolları маанилүү эмес.

Bağlamsal аң-сезимдүүлүк менен кабылданган көзөмөл ортосунда küçük жана negatif bir байланыш табылган (β = -0,19, p < 0,01). Изилдөөчүлөр, ortam маалыматsini görmenin fakat ortamı değiştirme yetkisine sahip olmamanın студенттердин kontrol algısını азaltabмененceğini öne sürmektedir. Bu yorum olası bir açıklamadır; mekanizma doğrudan deneysel катары sınanmamıştır.

Modelin en маанилүү sınırlılığı шайкештик değerleridir:

  • χ² = 880,164 жана p < 0,001
  • RMSEA = 0,273
  • SRMR = 0,168
  • CFI = 0,185
  • TLI = -0,012

Bu değerler, önerмененn modelin gözlenen байланышleri yeterli biçimde açıklamadığını көрсөтөт. Bu nedenle yol katsayıları doğrulanmış bir kuramsal modelin kesin жыйынтыктарı катары değil, кийинki изилдөөlara yön жанаrebмененcek keşifsel örüntüler катары değerlendirilmelidir.

Ek korelasyon жана regresyon analizleri ne söylüyor?

Spearman korelasyonunda орточо нурлануу температурасы менен TSV ортосунда ρ = 0,35; ички аба ысыкlığı менен TSV ортосунда ρ = 0,31 табылган. Her iki байланыш de p < 0,001 düzeyinde маанилүүdır. İç нымдуулук, dış температура, dış нымдуулук, аба ылдамдыгы жана giysi yalıtımı менен TSV ортосундаki tek өзгөрмөli sıralı байланышler маанилүү эмес.

Sıralı regresyonda орточо нурлануу температурасы маанилүү kalmıştır: β = 0,6, p = 0,009 жана odds катышы 1,7’dir. Olasılık катышы изилдөөda şu байланышyle маалыматlmiştir:

\[ OR = e^{\beta} \]

Burada OR odds катышыnı, β regresyon katsayısını жана e doğal logaritmanın tabanını ifade eder. Modelin kodlama жана diğer өзгөрмөлөрi sabit tutma koşullarında, орточо нурлануу температурасыndaki bir birim artışın daha ысык TSV kategorisinde bulunma odds катышыnı yaklaşık 1,7 katına çıkardığı билдирилген. Bu değer mutlak olasılığın %70 arttığı şeklinde yorumlanmamalıdır.

Aynı regresyonda ички аба ысыкlığı (p = 0,478), #S2 менен #S1 каршыlaştırması (p = 0,331) жана #S3 менен #S1 каршыlaştırması (p = 0,374) маанилүү эмес. Böylece сценарий farkındalığının TSV üzerinde bağımsız жана статистикалык катары doğrulanmış bir etkisi gösterмененmemiştir.

PMV менен gerçek dшайкештик ортосундаki fark neden oluşmuş болушу мүмкүн?

Öğrencмененrin öznel TSV жоопторında kabul edмененbilirlik %85 iken PMV hesaplarında %68’dir. Изилдөөчүлөр bu farkı kısmen giysi yalıtımı hesabıyla байланышlendirmektedir. Biyoklimatik grafiklerde kış giysisi үчүн 1,0 clo varsayılmış; katılımcıların bildirdiği giysмененrden hesaplanan PMV girdisi ise ortalama 0,5 ± 0,2 clo olmuştur. Daha төмөн giysi yalıtımı, PMV’nin daha салкын жыйынтык üretmesine yol açabilir.

Giysi listelerinden hesaplanan yalıtım değerleri gerçek kumaş, giysi kalıbı, beden duruşu жана katmanların birbirleriyle etkмененşimini tam катары temsil etmeyebilir. Ayrıca sandalye yalıtımı PMV hesabına katılmamıştır. Изилдөө bu açıklamaları olası nedenler катары sunmakta, ölçülen farkın баарыnı kanıtlanmış biçimde bunlara bağlamamaktadır.

Изилдөөнүн uygulama açısından anlamı nedir?

Bulgular, benzer ılıman kış koşullarında ички аба ысыкlığı менен орточо нурлануу температурасыnın жылуулук algı үчүн негизги экологиялык göstergeler olduğunu düşündürmektedir. Bu nedenle гана havanın ысыкlığını ölçmek yerine терезе, duvar жана diğer yüzeylerin oluşturduğu нурлануу koşullarının da izlenmesi gerekebilir.

Isıl тарыхin маанилүү olması, kişiselleştirilmiş konfor modellerinde kullanıcının тарых dшайкештик geri bildirimlerinin değerlendirмененbмененceğini көрсөтөт. Изилдөөчүлөр, HVAC kontrol modellerinin kullanıcının мурдаki температура баалооlerinden öğrenebмененceği bir yaklaşım önermektedir. Ancak изилдөөda böyle bir algoritma uygulanmamış, enerji tasarrufu ölçülmemiş жана kişiselleştirilmiş HVAC sisteminin başarısı test edilmemiştir.

Gerçek zamanlı çevre bilgisinin gösterilmesi, студенттердин genel TSV düzeyini маанилүү biçimde değiştirmemiştir. Buna каршыn daha аз nötr tercih жана daha көп ayarlama talebiyle birlikte görülmüştür. Ortam маалыматsi kullanıcıya sunulacaksa, гана bilgi жанаrmenin değil, kullanıcıya ne ölçüde gerçek kontrol sağlandığının da değerlendirilmesi зарыл.

Изилдөөнүн desteklediği жыйынтыктар

  • İç hava ысыкlığı жана орточо нурлануу температурасы, студенттердин жылуулук dшайкештикuyla pozitif байланыштууdir.
  • Öznel жылуулук dшайкештик, PMV modelinin öngördüğünden daha konforlu жыйынтык жанаrmiştir.
  • Kişinin alışılmış ысык-суук hassasiyetini temsil eden жылуулук тарых, жылуулук algıyla маанилүү байланыш көрсөткөн.
  • En жогорку bilgi düzeyindeki grupta daha аз nötr жооп жана daha көп ortam değişikliği isteği gözlenmiştir.
  • Isıl dшайкештик менен жылуулук tercih tamamen ошол эле yapılar эмес; iki ölçeğin genel tam шайкештикu %54’tür.

Изилдөөнүн kanıtlamadığı жыйынтыктар

  • Gerçek zamanlı температура bilgisinin студенттерi kesin катары daha rahatsız ettiği kanıtlanmamıştır.
  • Farkındalığın жылуулук dшайкештик üzerinde себептик bir etkisi gösterilmemiştir.
  • Duygu durumu, өзүн-өзү жетиштүү сезүү же кабылданган көзөмөлün жылуулук algıyı değiştirdiği doğrulanmamıştır.
  • Psikolojik маалыматтарin HVAC sistemine eklenmesinin enerji tasarrufu sağlayacağı test edilmemiştir.
  • Bulgular ар башка yaş gruplarına, iklimlere, yаз döнымдуулукine, konutlara же ofislere doğrudan genelleнымдуулукez.
  • Изилдөө öğrenme başarısını, sağlık sonucunu же bilişsel perfтокойsı ölçmemiştir.
  • Önerмененn структуралык теңдик modeli, zayıf шайкештик değerleri nedeniyle doğrulanmış bir öngörü modeli эмес.

Başlıca чектөөлөр nelerdir?

  • Изилдөө hakem баалооsinden geçmemiş bir preprinttir.
  • Önceden örneklem büyüklüğü же статистикалык güç hesabı yapılmamıştır.
  • Katılımcılar tek üniжанаrsite kampüsünden жана dar bir yaş аралыгыndan seçilmiştir.
  • Изилдөө гана Akdeniz iklimindeki kış koşullarını kapsamaktadır.
  • Senaryo grupları кокус oluşturulmamıştır.
  • Senaryolar ортосунда bазı физикалык çevre өзгөрмөлөрi маанилүү biçimde ар башкаdır.
  • On odanın гана dördünde sürekli sabit sensör табылган.
  • Düşük-жогорку психологиялык grup ayrımlarında medyan bölme kullanılması sürekli маалыматde bilgi kaybına neden болушу мүмкүн.
  • Duygu ölçeğinin üç maddesi сурамжылоо tasarımındaki ihmal nedeniyle uygulanmamıştır.
  • Öz yeterlik жооп ölçeği dört жана beş seçenekli катары çelişkili biçimde raporlanmıştır.
  • Bазı faktörlerin ortak varyansı жана açıkladığı toplam varyans төмөнtür.
  • Isıl тарыхin ikinci faktöründe Cronbach alfa -0,1’dir.
  • CFA жана SEM шайкештик değerleri kabul edмененbilir sınırların belirgin biçimde dışındadır.

Изилдөөнүн Ыкмасы жана Жыйынтыктары

Teknik ыкма özeti

Yöntem bмененşeniUygulama
Изилдөө tasarımıKesitsel saha өлчөөü, сурамжылоо изилдөөsı жана keşifsel структуралык теңдик modellemesi.
Yer жана döнымдуулукSophiaTech Kampüsü, Sophia Antipolis, Fransa; 3-12 Mart 2025.
MekânlarDört имаратda yedi класс жана üç amfi; toplam on oda.
Katılımcılar20-23 yaş аралыгыnda студенттер; 18 oturumdan 191 geçerli жооп.
Farkındalık grupları#S1 n = 60, #S2 n = 78, #S3 n = 53.
Fiziksel өлчөөлөрTin, Tr, RHin, Va, Tout, RHout жана Icl.
Kişisel PMV girdмененriGiysi yalıtımı сурамжылооten hesaplandı; metabolik hız oturur etkinlik үчүн 1,2 met kabul edildi.
Öznel жыйынтыктарTSV, HSV, TPV жана HPV; her biri yedi basamaklı ölçek.
Psikolojik yapılarDuygu, ısıya özgü өзүн-өзү жетиштүү сезүү, кабылданган көзөмөл жана жылуулук тарых.
YазılımR sürüm 3.6.3.
Grup каршыlaştırmalarıKruskal-Wallis, ikili Wilcoxon жана Mann-Whitney U testleri.
İlişki analizleriSpearman korelasyonu жана sıralı regresyon.
Ölçek analiziKeşfedici faktör analizi, KMO, Bartlett testi, faktör yükleri, ortak varyans жана Cronbach alfa.
Birleşik modelDoğrulayıcı faktör analizi жана keşifsel структуралык теңдик modeli.

Ana sayısal табылгалар

BulgularSayısal жыйынтыкBilimsel yorum
Öznel жылуулук kabul edмененbilirlikTSV genelinde %85Öğrencмененrin çoğu kendisini -1 менен +1 аралыгыnda değerlendirmiştir.
PMV kabul edмененbilirliğiGenel катары %68Model, öznel жоопторa боюнча daha көп салкынlik жана rahatsızlık öngörmüştür.
Nem dшайкештикu kabul edмененbilirliğiHSV genelinde %96Nem, студенттердин çoğu tarafından sorun катары algılanmamıştır.
Isıl tercih kabul edмененbilirliğiGenel %78; #S3’te %52Gerçek zamanlı маалыматyi боюнчаn grupta değişiklik talebi жогорураакtir.
TSV-TPV tam шайкештикuGenel %54Mevcut dшайкештик менен arzu edмененn ortam tam катары ошол эле yapıyı ölçmemektedir.
İç температура-TSV korelasyonuρ = 0,31; p < 0,001Daha жогорку iç температура, daha ысык dшайкештикla байланыштууdir.
Işınım ысыкlığı-TSV korelasyonuρ = 0,35; p < 0,001Yüzeylerin нурлануу etkisi, algıyla hava ысыкlığı kadar маанилүү görünmektedir.
Işınım ысыкlığı sıralı regresyonuβ = 0,6; p = 0,009; OR = 1,7Diğer model өзгөрмөлөрi altında daha ысык TSV kategorisiyle маанилүү байланыш көрсөткөн.
Isıl тарых grup каршыlaştırmasıW = 5573; p < 0,05Yüksek суук hassasiyeti bildiren студенттер ошол эле ortamı daha салкын algılamıştır.
Çevre koşulları → TSV yoluβ = 0,35; p < 0,001Birleşik экологиялык yapı daha ысык algıyla pozitif байланыштууdir.
Isıl тарых → TSV yoluβ = -0,34; p < 0,001Soğuğa hassasiyet arttıkça TSV daha салкын kategorмененre yönelmektedir.
Farkındalık → кабылданган көзөмөлβ = -0,19; p < 0,01Bilgi artışı, gerçek kontrol olmadan төмөнүрөөк kontrol algısıyla birlikte görülmüştür.
SEM model шайкештикuRMSEA = 0,273; CFI = 0,185; TLI = -0,012Model doğrulayıcı kabul edмененmeyecek kadar zayıf шайкештик көрсөткөн.

Genel bulgu, üniжанаrsite классlarındaki жылуулук algının физикалык температура göstergeleriyle күчтүү biçimde байланыштуу olduğunu, бирок kişмененrin alışılmış жылуулук hassasiyetinin de göz ardı edмененmeyeceğini көрсөтөт. Buna каршыlık эмоция, өзүн-өзү жетиштүү сезүү жана кабылданган көзөмөл үчүн gözlenen grup örüntüleri doğrudan статистикалык kanıta dönüşmemiştir.

Булак жана Ыкма Жөнүндө Эскертүү

Изилдөөнүн tam özgün adı: Rethinking thermal comfort: the hidden role of psychological constructs in higher education buildings on thermal perception

Yазarlar жана sıraları: Keovathana RUN; Erwin FRANQUET

Eş birinci yазar/eş katkı: Изилдөөda eş birinci yазarlık же eş katkı beyanı орун алган эмес.

Sorumlu yазar: Keovathana Run

Kurumsal bağlantı: Polytech’Lab, Uniжанаrsité Côte d’Azur, France

DOI: PDF metninde DOI yазılı эмес. SSRN kaydında 10.2139/ssrn.6868300 катары listelenmektedir. Bu, hakemli bir dergi makalesinin DOI’si değil, SSRN preprint kaydının DOI’sidir.

Dergi: Hakemli bir dergi yayını bu sürüm аркылуу doğrulanmamıştır.

Yayın platformu: SSRN

Platform sağlayıcısı: Elsevier

Özgün dergi yayınevi: Изилдөөнүн hakemli bir dergiye ait özgün yayınevi жок же bu sürüm аркылуу doğrulanamamıştır.

Yayın yılı: 2026 tarihli preprint sürümü. Saha маалыматтарi 3-12 Mart 2025 tarihlerinde toplanmıştır.

Kaynak türü: Preprint; üniжанаrsite имараттарында gerçekleştirмененn кесилиштик saha изилдөөsı, сурамжылоо изилдөөsı жана keşifsel структуралык теңдик modellemesi.

Hakemlik durumu: Бул изилдөө bir preprinttir жана hakem баалооsinden geçmemiştir. Sonuçları, ölçek raporlamasındaki tutarsızlıklar жана zayıf SEM шайкештикu dâhil olmak üzere belirtмененn чектөөлөр dikkate alınarak okunmalıdır.

Resmî изилдөө bağlantısı:SSRN resmî kayıt sayfası

Изилдөө маалыматsi: Изилдөөda колдонулган изилдөө маалыматтарinin Mendeley Data üzerinde paylaşıldığı belirtilmektedir.

Finansman: Изилдөө, Avrupa Birliği Horizon Europe Innovatiжана Actions programı kapsamında 101123412 numaralı hibe sözleşmesiyle desteklenen INBUILT projesinin bir parçasıdır.

Bu Türkçe anlatım, yüklenen изилдөөнүн ana metni, ыкма bölümü, bütün жыйынтыктарı, grafik жана tabloları, структуралык теңдик modeli, ek analizleri жана изилдөөчүлөрın belirttiği чектөөлөр incelenerek hазırlanmıştır. Изилдөөda bulunmayan yeni bilimsel жыйынтык, klinik iddia, saha başarısı же enerji tasarrufu miktarı eklenmemiştir.

Изилдөөнүн başlıca чектөөлөрı; tek kampüs жана tek mevsimle sınırlı örneklem, кокус olmayan gruplar, мурдаden örneklem hesabı yapılmaması, сценарийlar ортосундаki физикалык ortam ар башкаlıkları, өзүн-өзү жетиштүү сезүү ölçeğinin жооп sayısındaki raporlama çelişkisi, эмоция maddelerinin eksik uygulanması, bазı psikometrik faktörlerin төмөн güжанаnilirliği жана структуралык теңдик modelinin zayıf шайкештикudur. Bu nedenle табылгалар, kişiselleştirilmiş имарат kontrol sistemlerinin kesin başarısı катары değil, daha күчтүү deneysel изилдөөlarda sınanması gereken keşifsel kanıtlar катары değerlendirilmelidir.


Бөлүшүү:

Пикирлер текшерилгенден кийин жарыяланат.Пикириңиз жактыруу процессине жөнөтүлүп, ылайыктуу деп табылганда көрүнөт.

Пикир калтырыңыз

E-mail дарегиңиз жарыяланбайт. Милдеттүү талаалар * менен белгиленген

Бул сайтта кукилерге уруксат берүү тажрыйбаңызды жакшыртат. Куки саясаты