Бул изилдөө айтылган карама-каршылык чындап эле изилденип жаткан системанын түзүмүнө сиңген чыңалуубу же талдоочу колдонгон издөө ыкмасы жараткан когнитивдик проекциябы экенин айырмалоого багытталган үч шарттуу баалоо жол-жобосун карайт. Inverse Difference — Learnable Theory ичинде алкак иштеши үчүн түзүмдүк жактан талап кылынган, бирок өзүнүн ички логикасында ачык моюнга ала албаган чыңалууну аныктаган түшүнүк. Бул түшүнүктү текшерүү үчүн колдонулган тест үч шарттан турат: жөнөкөй карама-каршылыкка кыскартылбоо, түзүмдүк зарылдык жана байкалчу алкак кыйрашы. Luca Magni тестти өзүн жаңы инструмент катары сунуштагандан көрө, ушул үч шартты көз карандысыз теориялык адабият менен негиздөөнү жана тест ар башка тармактарда кандай иштей турганын көрсөтүүнү максат кылат.
Изилдөө жаңы эксперименттик маалымат чогултпайт. Ыкма жыйынтыгы тарыхый жактан белгилүү болгон эки окуяны салыштырмалуу баалоого негизделет: 1994-жылы иврит тилиндеги Башталыш китебинде жашыруун пайгамбарлыктар бар деп ырастаган Библия коду изилдөөсү жана Volkswagen дизелдик унааларда лабораториялык эмиссия тесттерин тааный турган программаны колдонгону ачыкка чыгышы. Макаланын баалоосуна ылайык, Библия коду тууралуу доомат чечүүчү үчүнчү шартта өтпөй калат; ошол эле ийкемдүү издөө ыкмасы пайгамбарлык дооматына тиешеси жок башка тексттерге колдонулганда да көңүл бурдурган үлгүлөрдү чыгарат. Volkswagen окуясында болсо кадимки жол шарттарындагы эмиссия өлчөөлөрү лабораториялык тест түзгөн баяндоо менен шайкеш келбеген жана учурдагы институционалдык алкак жөнөкөй оңдоо менен сиңире албаган жагдайды ачкан.
Макаланын эң маанилүү үйрөтүүчү жыйынтыгы — субъективдүү ишеним сезими өзүнчө эле үлгүнүн чыныгы экенине далил болбойт. Автордун чечмелөөсүндө эки окуяны байланыштырган механизм — издөө же тест шарттарын күтүлгөн жыйынтыкка жараша жөндөөгө мүмкүн болушу. Бул алсыздыкты көрүнүктүү кылган салыштырма шарт активдүү көзөмөл деп аталат: Библия коду окуясында ошол эле ыкманы тиешеси жок тексттерге колдонуу, Volkswagen окуясында болсо унааны алдын ала ылайыкташтырылган лаборатория шарттарынан чыгарып, чыныгы жолдо өлчөө. Ошентсе да изилдөө жыйынтыгы алдын ала белгилүү болгон эки окуяны гана артка карап талдайт; тест жыйынтыгы али белгисиз талаштуу окуяларды келечекке багытталган түрдө туура классификациялай алаары бул иш менен көрсөтүлгөн эмес.
Изилдөөнүн негизги көйгөйү
Талдоочу текстте, мекемеде, дискурста же техникалык системада карама-каршылык тапканда эки башка мүмкүнчүлүккө туш болот. Биринчи мүмкүнчүлүк — байкалган чыңалуу чындап эле изилденип жаткан түзүмдүн иштешинен келип чыгат. Экинчи мүмкүнчүлүк — талдоочу колдонгон издөө ыкмасы жетиштүү ийкемдүү болгондуктан, чындыгында жок үлгү же карама-каршылык табылгандай көрүнөт. Булактын баштапкы чекити — бул эки учурда талдоочунун өз ишеним сезиминин диагностикалык баалуулугу төмөн.
Изилдөө бул көйгөйдү когнитивдик жаңылыштыктар жана апофения адабияты менен байланыштырат. Tversky жана Kahnemanдын интуитивдүү чечим кабыл алуу жана когнитивдик жаңылыштыктар боюнча иштери адамдар белгисиздик шартында системалуу баалоо каталарын кетириши мүмкүн экенин көрсөтөт. Klaus Conrad колдонгон apophenia түшүнүгү болсо байланышсыз окуялардын ортосунда маанилүү байланыштарды көрүүгө умтулууну билдирет. Макаланын басымы — бул адабият адамдар эмне үчүн жалган үлгүлөрдү көрүшү мүмкүн экенин түшүндүрсө да, табылган конкреттүү үлгүнү сырттан кантип текшерүү керек деген маселени өз алдынча чечпейт.
Структуралык Чыңалуу менен Когнитивдик Проекцияны Кантип Айырмалайбыз?
Изилдөөгө ылайык, айырма талдоочу карама-каршылыкка канчалык ишенгенине карап эмес; доомат жөнөкөй карама-каршылыктан күчтүүрөөкпү, изилденген алкак бул чыңалууга түзүмдүк жактан көз карандыбы жана чыңалуу түздөн-түз көрүнгөндө алкак аны сиңире алабы — ушуларды текшерүү менен аныкталышы керек. Чыңалуу белгилүү жана жөндөлө турган издөө ыкмасынын ичинде гана көрүнүп, көз карандысыз көзөмөл шартында ошол өзгөчөлүгүн сактай албаса, түзүмдүк ачылыштан көрө аналитикалык проекция ыктымалдыгы күчөйт.
Popperдин жокко чыгарылуучулук принциби бул жерде кантип колдонулат?
Макала Karl Popperдин жокко чыгарылуучулук түшүнүгүн өзүнүн башкы темасына айлантпайт. Popperдин ыкмасынан тарыраак логикалык принцип алынат: эгер дооматка каршы кандай гана байкоо чыкпасын аны өзүнүн ичинде түшүндүрүп коё алса жана эч качан жокко чыгарылуу коркунучуна кабылбаса, дүйнө жөнүндө текшериле турган доомат катары алсырайт. Изилдөө ушул логиканы айтылган карама-каршылык чындап изилденген түзүмгө тиешелүүбү же аны издеп жаткан адамдын ыкмасына тиешелүүбү деген маселени текшерүүгө колдонот.
Inverse Difference түшүнүгү
Inverse Difference — Learnable Theory ичиндеги түпкү түшүнүк аталышы. Булактын аныктамасына ылайык, бул түшүнүк алкак өзүнүн иштеши үчүн түзүмдүк жактан талап кылган, бирок ачык моюнга ала албаган чыңалууну билдирет. Бул жерде сөз жөн гана “айтылган нерсе менен чындыктын ортосунда айырма бар” деген кадимки шайкешсиздик жөнүндө эмес. Чыңалуу алкактын өзүнүн ырааттуулугун сактоосунда функционалдык роль аткарышы керек.
Ошондуктан изилдөөнүн үч шарттуу тести карама-каршылыкты гана аныктабайт. Тест байкалган карама-каршылыктын түзүмдүк статусун сурайт. Автордун теориялык салым тууралуу дооматы да Learnable Theory ичинде мурда эле бар тесттин формасын кайра түзүү эмес; анын үч бөлүгүн Learnable Theoryден тышкаркы теориялык булактар менен бекемдөө.
Үч Шарттуу Тест Кантип Иштейт?
Үч шарттуу тест кезеги менен жөнөкөй карама-каршылыкка кыскартылбоону, түзүмдүк зарылдыкты жана байкалчу алкак кыйрашын баалайт. Биринчи шарт маанисиз же оңой кабыл алынуучу карама-каршылыктарды четтетет; экинчи шарт чыңалуу алкактын иштешинде зарыл ролду ойнойбу деген суроону коёт; үчүнчү жана булакта эң чечүүчү деп эсептелген шарт болсо чыңалуу түз көрүнгөндө учурдагы алкак аны өз түзүмүн өзгөртпөстөн түшүндүрө алабы, ошону текшерет.
| Шарт | Негизги суроо | Диагностикалык мааниси | Булактагы теориялык негиз |
|---|---|---|---|
| Жөнөкөй карама-каршылыкка кыскартылбоо | Айтылган чыңалуу алкактын кадимки же маанисиз карама-каршысы гана эмеспи? | Алкак оңой кабыл алып, иштей бере турган кемчилик чыныгы түзүмдүк чыңалуу үчүн жетишсиз. | Learnable Theory ичиндеги биринчи чыпка; калган эки шартка салыштырмалуу көз карандысыз тышкы теориялык негизделиши чектүүрөөк. |
| Структуралык зарылдык | Чыңалуу алкактын өзүнүн ырааттуулугун же иштешин улантышы үчүн зарылбы? | Кокус ката менен системанын өзүнүн маанилендирүү тартибине сиңген зарылдык айырмаланат. | Karl E. Weickтин уюмдук sensemaking ыкмасы. |
| Байкалчу алкак кыйрашы | Чыңалуу ачык көрүнгөндө алкак аны сиңире алабы же кайра уюшууга аргасыз болобу? | Булакка ылайык, чыныгы түзүмдүк чыңалууну жөн гана көңүл бурдурган байкоодон айырмалаган эң чечүүчү шарт. | Erving Goffmanдын frame analysis ыкмасы. |
Биринчи шарт: жөнөкөй карама-каршылыкка кыскартылбоо
Биринчи шарт табылган чыңалуу алкак оңой кабыл ала турган кадимки кемчилик болбошун талап кылат. Мисалы, экологиялык жоопкерчиликти жактаган мекеме ар бир учурда идеалдуу экологиялык эмес экенин көрсөтүү өзүнчө эле күчтүү түзүмдүк карама-каршылык эмес. Мекеме бул кемчиликти кабыл алып, негизги баяндоосун өзгөртпөстөн иштей бере алат. Чыныгы түзүмдүк чыңалуу мындан курч болушу керек.
Экинчи шарт: түзүмдүк зарылдык жана уюмдук sensemaking
Экинчи шарт карама-каршылык кокустук же алып салса боло турган ката эмес, алкактын өз иштешинин шарттарынын бири болушун талап кылат. Макала бул жерди Karl E. Weickтин уюмдук sensemaking ыкмасы менен байланыштырат. Weickке ылайык, уюмдар чөйрөсүн жөн гана пассивдүү ачышпайт; колдонгон тил, көнүмүш иштер жана категориялар аркылуу алар жооп бере турган чындыктын бир бөлүгүн өздөрү да түзүшөт.
Бул көз караштан түзүмдүк жактан зарыл чыңалуу мекемеге сырттан кошулган ката эмес. Ал мекеменин окуяларды маанилендирүү ыкмасына сиңген. Демек текшериле турган нерсе жалгыз “мекеме айткан бир нерсе туура эмеспи?” деген суроо эмес. Маанилүүрөөк суроо — туура эмес деп айтылган бөлүк алынып салынса, мекеменин өз баяны жана максаттары ошол эле бойдон сакталып кала алабы?
Үчүнчү шарт: байкалчу алкак кыйрашы
Булак эң күчтүү диагностикалык салмак берген үчүнчү шарт чыңалуу менен беттешкен алкактын жүрүм-турумуна карайт. Goffmanдын frame analysis ыкмасында алкак текшериле же жокко чыгарыла турган жалгыз эле пикир эмес; кайсы окуя маанилүү деп эсептелерин жана кайсы маалымат далил катары бааланарын аныктаган кеңири маанилендирүү архитектурасы.
Эгер маалымат учурдагы алкак ичинде кичинекей түзөтүү менен түшүндүрүлсө, алкак сакталып калган. Тескерисинче, жаңы маалымат алкактын негизги маанилендирүү системасына батпай, алкактын өзүн кайра уюштурууну талап кылса, булак муну байкалчу алкак кыйрашы деп баалайт. Автор үчүн бул үчүнчү баскыч көңүл бурдурган, бирок сиңирүүгө боло турган аномалия менен чыныгы түзүмдүк чыңалуунун ортосундагы эң маанилүү айырма.
Маалыматтарды аңдуу көйгөйү
Макала эки окуянын түбүндө бирдей алсыздык бар деп эсептейт: data dredging, башкача айтканда маалыматтарды аңдуу көйгөйү. Негизги ой — издөө процедурасына жыйынтыкты көргөндөн кийин параметрлерин жетиштүү кеңири өзгөртүү эркиндиги берилсе, чоң же ийкемдүү маалымат мейкиндигинен өзгөчө көрүнгөн үлгү табуу оңой болот.
Бул түшүнүк Библия коду окуясында түздөн-түз статистикалык издөө ийкемдүүлүгүнө колдонулат. Volkswagen окуясында болсо автор ошол логиканын механикалык аналогун түзөт: программа туруктуу жана алдын ала белгилүү лабораториялык тест параметрлерин таанууга ылайыкташтырылган. Бул окшоштук маанилүү, бирок эки процесс бирдей эмес. Volkswagen мисалы чыныгы мааниде статистикалык data dredging талдоосу эмес; макала аны жыйынтыктын белгилүү жана алдын ала ылайыкташкан шарттарга көз карандылыгы жагынан маалыматтарды аңдоонун механикалык аналогу катары колдонот.
Активдүү Көзөмөл Эмне үчүн Чечүүчү?
Активдүү көзөмөл дооматты жараткан ыкманын же тест шарттарынын жөндөө эркиндигин алып салып, ошол эле жыйынтык көз карандысыз шартта да чыгабы, ошону текшерет. Библия коду окуясында ошол эле издөө процедурасын тиешеси жок тексттерге колдонуу, Volkswagen окуясында болсо унааны лабораториянын туруктуу тест профилинен чыгарып, чыныгы жол шарттарында өлчөө ушул милдетти аткарат; ошентип байкалган үлгү ыкмага ылайыкташкан шарттарда гана барбы же изилденген түзүмдүн өзүндөбү деген суроо ачыгыраак болот.
Бул изилдөөдө активдүү көзөмөл жөн гана “көбүрөөк маалымат топтоо” дегенди билдирбейт. Көзөмөл шарттын максаты — биринчи көрүнгөн таасирдин жаралышына мүмкүнчүлүк берген конкреттүү эркиндикти алып салуу. Булактын салыштырма талдоосунда эки окуянын жалпы диагностикалык чекити дал ушул жерде.
1-окуя: Библия коду
Биринчи окуя Witztum, Rips жана Rosenbergдин 1994-жылы Statistical Science журналында жарыяланган, иврит тилиндеги Башталыш текстинде орто кылымдагы раввиндердин аттары жана туулган-өлгөн даталары статистикалык жактан күтүүсүздөй жакын коддолгон деп ырастаган ишине негизделет.
Magniнин баалоосуна ылайык, доомат биринчи шарттан өтөт; анткени айтылган үлгү текст боюнча кадимки күтүүнүн жөнөкөй эле тескериси эмес. Экинчи шарт боюнча макала үчүнчү шарттагыдай күчтүү көз карандысыз ырастоо бербейт; түпкү иштин жарыяланышы доомат башында изилдөөгө татыктуу деп эсептелгенин көрсөткөн белги катары кабыл алынат. Чечүүчү сынуу үчүнчү шартта пайда болот.
McKay, Bar-Natan, Kalai жана Bar-Hillelдин 1999-жылкы каршы изилдөөсү ошол эле издөө ыкмасын жана аттарды жазуудагы окшош ийкемдүүлүктү пайгамбарлык бар деген негиздүү алдын ала доомат жок башка тексттерге колдонгон. Макала келтирген салыштырууга ылайык, Tolstoyдун War and Peace чыгармасында жана Melvilleдин Moby-Dick чыгармасында да ушундай эле көңүл бурдурган жыйынтыктарды чыгарууга болгон.
Булактын чечмелөөсүнө ылайык, бул жыйынтык алгачкы үлгү Башталыш текстине таандык түзүмдүк өзгөчөлүк экенин бекемдебестен, издөө процедурасынын ийкемдүүлүгүн көрсөтөт. Иврит тилинде көп үндүүлөрдүн жазылбай калышы, аттардын ар кандай кабыл алынган жазылыштары жана кыскартуулар сыяктуу варианттар издөө мейкиндигин жөндөөгө мүмкүндүк берген параметрлер катары талкууланат. Ошол эле ыкма көзөмөл тексттеринде да өзгөчө көрүнгөн байланыштарды чыгара алгандыктан, изилдөө Библия коду дооматын чыныгы Inverse Difference мисалы катары кабыл албайт.
2-окуя: Volkswagen эмиссия чатагы
Экинчи окуя Volkswagen 2008-жылы баштаган Clean Diesel дискурсу менен дизелдик унаалардын чыныгы жолдогу эмиссия жүрүм-турумунун ортосундагы чыңалууну карайт. Маркетинг алкагы күчтүү күйүүчү май үнөмдүүлүгү менен аз эмиссияны бирге камсыз кылууга болот деген дооматка таянган. Изилдөө баалаган карама-каршылык “дизелдик унаалар таптакыр эмиссия чыгарбайт” деген жөнөкөй каршы пикир эмес. Тагыраак доомат — жарыяланган тазалык унаа көзөмөлдөнүп жатабы же жокпу айырмалай турган механизмге көз каранды болгон.
Структуралык зарылдык баскычында макала өзгөчө Fey жана кесиптештеринин Volkswagen чатагына байланыштуу уюмдук талдоосун колдонот. Булак уюмдук чек аралардын үч түрүн келтирет: когнитивдик, горизонталдык жана вертикалдык чек аралар.
| Уюмдук чек ара | Булак түшүндүргөн функция |
|---|---|
| Когнитивдик чек ара | Clean Diesel ийгилигинин уюм ичинде шек келтирүү кыйын инженердик жетишкендик катары кабыл алынышы; каршы чыгуу кылдат техникалык баалоодон көрө берилбестик сыяктуу көрүнүшү мүмкүн. |
| Горизонталдык чек ара | Программалык инженерлер, механикалык инженерлер жана шайкештик бөлүмдөрүнүн ажырымы бир кызматкерге бүт системаны көрүүнү кыйындатышы. |
| Вертикалдык чек ара | Өндүрүмдүүлүк, чыгым жана ченемдик шайкештик максаттары жетекчиликтен ылдый берилгени менен, бул максаттар чындыгында кантип аткарылып жатканы тууралуу карама-каршы маалыматтын кайра жогору жетишине тоскоол болушу. |
Макала Kapteinдин күчтүү этикалык маданият менен корпоративдик этика программаларынын натыйжалуулугунун байланышын караган ишин жана Rhodesтун Volkswagen окуясын корпоративдик өзүн-өзү жөнгө салуу жагынан баалаган талдоосун да ушул механизмдин кеңири уюмдук контекстин көрсөтүү үчүн колдонот. Булактын жыйынтыгына ылайык, defeat device деп белгилүү механизм жөн гана кокустук программалык детал эмес; өндүрүмдүүлүк, чыгым жана ченемдик шайкештик максаттары бир убакта аткарылып жаткандай көрүнүштү камсыз кылган түзүмдүк ролду аткарган.
Үчүнчү шарт боюнча негизги салыштыруу лабораториялык тест менен чыныгы жол өлчөмү. 2014-жылы West Virginia University изилдөөчүлөрү чыныгы айдоо шартында жүргүзгөн өлчөөлөр лабораториялык тесттер ырастаган деңгээлдерден кыйла жогору азот оксиди эмиссиясын көрсөткөн. Макала келтиргендей, 2015-жылдын сентябрында АКШнын Айлана-чөйрөнү коргоо агенттиги программа лабораториялык эмиссия тесттерине тиешелүү туруктуу параметрлерди таанып, толук эмиссия көзөмөлүн тест маалында гана иштете аларын ырастаган.
Булакка ылайык, бул табылга Clean Diesel алкагы тарабынан чакан түшүндүрмө өзгөртүүсү менен сиңирилген эмес. Изилдөө маркетинг алкагынын жоголушун, компания жетекчисинин кызматтан кетишин жана АКШдагы макулдашуулар үчүн 14 миллиард АКШ долларынан ашык милдеттенмелерди алууну алкак кыйрашынын көрүнүктүү кесепеттери катары санайт. Бул сандар жана окуялар азыркы изилдөө чыгарган жаңы өлчөөлөр эмес; макала Volkswagen окуясын түшүндүрүү үчүн колдонгон экинчи даражадагы маалыматтар.
Библия Коду менен Volkswagen Окуялары Эмне үчүн Ар Башка Жыйынтык Берет?
Эки окуя ар башка жыйынтык берет, анткени Библия кодундагы көңүл бурдурган үлгү ошол эле ийкемдүү издөө ыкмасы тиешеси жок көзөмөл тексттерине колдонулганда да чыгарылып, үлгү изилденген текстке гана мүнөздүү эмес экени көрсөтүлгөн; Volkswagen окуясында болсо лабораторияга ылайыкташкан шарттар алынып салынганда чыныгы жол өлчөмү учурдагы Clean Diesel алкагы түшүндүрө албаган физикалык айырманы ачкан. Булактын үч шарттуу баалоосунда биринчи окуя аналитикалык проекция, экинчи окуя чыныгы түзүмдүк чыңалуу катары классификацияланат.
Эки окуянын чыныгы жалпы жери
Булак сыртынан таптакыр окшобогон ыйык текст талдоосу менен автоунаа эмиссия чатагын бир эле методологиялык суроо аркылуу байланыштырат: жыйынтык изилденип жаткан объекттин өзүнө таандыкпы же өлчөө жана издөө шарттарын жыйынтыкка ылайыкташтыруу мүмкүн болгондуктан пайда болобу?
Библия кодунда жөндөө мүмкүнчүлүгү аттар жана тамга катарлары кантип изделеринде жатат. Volkswagen окуясында болсо лабораториялык тесттин туруктуу параметрлери defeat device программасынын жүрүм-турумун иштеткен таануу профилине айланат. Активдүү көзөмөл эки учурда тең алдын ала ылайыкташкан чөйрөдөн чыгат: башка тексттерге же чыныгы жолго.
Изилдөөнүн илимий салымынын чеги
Макала когнитивдик жаңылыштыктар же апофения эмне үчүн пайда болору жөнүндө жаңы психологиялык теория иштеп чыкпайт. Ошондой эле Volkswagen чатагына байланыштуу жаңы инженердик өлчөө же жаңы уюмдук талаа маалыматын бербейт. Сунушталган салым чектүүрөөк жана концептуалдык: үлгү же карама-каршылык байкалгандан кийин аны ишенимдүү түзүмдүк табылга деп кабыл алуудан мурда кайсы шарттардан өткөрүү керек экенин көрсөткөн ачык жана колдонууга боло турган баалоо логикасын берүү.
Изилдөөнүн Ыкмасы жана Жыйынтыктары
Изилдөө дизайны
Изилдөөнүн ыкмасы эки белгилүү тарыхый жыйынтыкты салыштырган теориялык окуя талдоосу. Булак эч кандай катышуучу үлгүсүн, лабораториялык экспериментти, жаңы сурамжылоону, жаңы статистикалык маалымат топтомун, регрессия моделин же симуляцияны чыгарбайт. Демек, бул жерде “жыйынтык” катары берилген негизги натыйжалар — үч шарттуу теориялык алкакты учурдагы окуяларга колдонуудан алынган аналитикалык классификациялар.
| Ыкма бөлүгү | Булакта колдонулган ыкма |
|---|---|
| Изилдөө түрү | Теориялык-концептуалдык иш жана салыштырма окуя талдоосу. |
| Изилденген 1-окуя | 1994-жылкы Библия коду дооматы жана 1999-жылкы каршы талдоо. |
| Изилденген 2-окуя | Volkswagen эмиссия чатагы жана ага байланыштуу уюмдук/этикалык адабият. |
| Аналитикалык курал | Жөнөкөй карама-каршылыкка кыскартылбоо, түзүмдүк зарылдык жана байкалчу алкак кыйрашынан турган үч шарттуу Inverse Difference тести. |
| Тышкы теориялык негиз | Popperдин жокко чыгарылуучулук принциби, Weickтин sensemaking ыкмасы жана Goffmanдын frame analysis ыкмасы. |
| Салыштыруунун негизги механизми | Жөндөлүүчү шарттар жараткан адаштыруучу көрүнүштү активдүү көзөмөл аркылуу текшерүү. |
| Жаңы баштапкы маалымат | Жок. |
| Жаңы математикалык модель же теңдеме | Жок. |
Үч шарт боюнча эки окуяны салыштыруу
| Шарт | Библия коду | Volkswagen |
|---|---|---|
| Жөнөкөй карама-каршылыкка кыскартылбоо | Булакка ылайык шарт аткарылат; доомат кадимки карама-каршылык эмес, белгилүү жана текшериле турган үлгү тууралуу доомат. | Булакка ылайык аткарылат; маселе дизелдин кандайдыр эмиссия чыгарышында эмес, жарыяланган тазалыктын тест шартына жараша өзгөргөн механизмге көз карандылыгында. |
| Структуралык зарылдык | Макала бул жерде үчүнчү шарттагыдай күчтүү көз карандысыз оң далил бербейт; доомат башында жарыялоого татыктуу деп табылганына көңүл бурат. | Fey жана кесиптештеринин уюмдук чек аралар талдоосу, ошондой эле Kaptein жана Rhodesтун иштерине таянып түзүмдүк деп эсептелет. |
| Байкалчу алкак кыйрашы | Аткарылбайт. Ошол эле ийкемдүү ыкма көзөмөл тексттеринде да таасирдүү үлгүлөрдү чыгарат; өзгөчөлүк жоголот. | Аткарылат. Чыныгы жол өлчөөсү лаборатория баяны менен шайкеш келбейт жана Clean Diesel алкагы негизги кайра түзүүсүз улантыла албайт. |
| Активдүү көзөмөл | Ошол эле ыкманы War and Peace жана Moby-Dick сыяктуу көзөмөл тексттерине колдонуу. | Лабораториянын ылайыкташкан тест чөйрөсүнүн ордуна чыныгы жолдо айдоо. |
| Булактын классификациясы | Талдоочунун издөө процедурасынан чыккан проекция багытында. | Чыныгы түзүмдүк чыңалуу багытында. |
Жыйынтыктардын методологиялык мааниси
Изилдөөнүн негизги методологиялык сунушу — карама-каршылык же үлгү табылганда көбүрөөк чечмелөө түзө электе, дооматты аны жараткан издөө же тест шарттарынан бөлүүгө аракет кылуу. Үлгү аны табуу үчүн ылайыкташтырылган системанын ичинде гана чыкса, анын көз карандысыз диагностикалык баалуулугу алсыз. Тескерисинче, ошол эле чыңалуу алдын ала ылайыкташпаган шартта да чыга берип, учурдагы алкактын негизги божомолдорун өзгөртүүгө мажбур кылса, анын түзүмдүк мүнөзү тууралуу доомат күчөйт.
Колдонулуучу баалоо тартиби
- Адегенде айтылган карама-каршылык так эмнеде экени аныкталат.
- Карама-каршылык алкак оңой кабыл ала турган кадимки каршы пикир гана эмеспи, бааланат.
- Чыңалуу алкактын өзүнүн иштеши же маанилендирүү системасы үчүн чындап зарылбы, деп суралат.
- Дооматты жараткан издөө же тест шарттарындагы жөндөө эркиндигин азайта турган көз карандысыз салыштыруу же активдүү көзөмөл изделет.
- Чыңалуу көрүнүктүү болгондо алкак аны кичине түзөтүү менен сиңире алабы, байкалат.
- Алкак негизги түзүмүн өзгөртүүгө аргасыз болсо, түзүмдүк чыңалуу дооматы күчөйт; жыйынтык ыкманын жөндөлмөлүүлүгү менен гана кайра чыгарылса, аналитикалык проекция ыктымалдыгы күчөйт.
Изилдөө колдогон жыйынтыктар
Изилдөө жыйынтыгы алдын ала белгилүү болгон эки окуяда үч шарттуу тест ар башка жыйынтык берерин көрсөтөт. Булактын өз талдоосунда Библия коду окуясы көзөмөл шартында өзгөчөлүгүн жоготсо, Volkswagen окуясы лабораториядан тышкаркы байкоодо күчтүүрөөк карама-каршылыкка айланат. Изилдөө активдүү көзөмөл идеясы эки ар башка тармакта окшош диагностикалык функция аткара аларын да жактайт.
Изилдөө колдобогон жыйынтыктар
Бул изилдөө үч шарттуу тест бардык тармактарда жарактуу экенин эксперименттик түрдө далилдебейт. Натыйжасы али белгисиз жаңы талашты тест туура классификациялай алаарына келечекке багытталган тастыктоо жүргүзүлгөн эмес. Эки мисалдан улам бардык институционалдык, илимий, диний же техникалык карама-каршылыктар бир эле механизм менен түшүндүрүлөт деп жыйынтык чыгарууга болбойт. Volkswagen окуясы менен статистикалык data dredging ортосундагы байланыш да түз өлчөнгөн статистикалык эквиваленттүүлүк эмес, булак сунуштаган түзүмдүк аналогия.
Биринчи чектөө: артка карай окуя тандоо
Булак ачык көрсөткөн биринчи чектөө — эки окуя тең жыйынтыктары тарыхый жактан мурда эле белгилүү болгондуктан тандалган. Ошондуктан изилдөө тест белгилүү жыйынтыктарга шайкеш классификация бере аларын көрсөтөт; бирок негизги кыйын суроо — жыйынтыгы али белгисиз талашта тест алдын ала туура чечим бере алабы. Бул келечекке багытталган текшерүү келечекте жүргүзүлүшү керек.
Экинчи чектөө: биринчи шарттын теориялык негизи
Экинчи чектөө — жөнөкөй карама-каршылыкка кыскартылбоо шарты башка эки шартка караганда көз карандысыз теориялык негиз жагынан жукараак. Структуралык зарылдык Weickтин sensemaking ыкмасы менен, алкак кыйрашы Goffmanдын frame analysis ыкмасы менен байланышса, биринчи шарт көбүрөөк зарыл алдын ала чыпка катары берилет. Автор карама-каршылык түшүнүгүнүн өнүккөн логикалык же семантикалык эсеби бул боштукту толтура аларын айтат.
Үчүнчү чектөө: ар дайым активдүү көзөмөл түзүү мүмкүн эместиги
Үчүнчү чектөө — тандалган эки окуяда күчтүү активдүү көзөмөлдөрдүн болушу. Библия кодунда экинчи текст, Volkswagen окуясында болсо лабораториядан тышкаркы жол шарты колдонулду. Ар бир реалдуу изилдөө көйгөйүндө ушундай ачык көзөмөл шартын түзүү мүмкүн болбой калышы мүмкүн. Булак активдүү көзөмөлдү түздөн-түз түзүүгө болбогон учурларда үч шарттуу тест канчалык ишенимдүү иштей турганын ачык келечек изилдөө суроосу катары калтырат.
Күчтүү жактар
Изилдөөнүн маанилүү күчтүү жактарынын бири — өзүнүн теориялык системасынын ички ырааттуулугуна гана таянбайт. Структуралык зарылдык жана алкак кыйрашы үчүн Learnable Theoryден тышкаркы уюмдук жана социологиялык ыкмаларга кайрылышы, автордун сөзү менен айтканда, конвергенттүү теориялык колдоо берүүгө багытталган. Экинчи күчтүү жагы — бир эле аналитикалык курал мазмуну боюнча бири-биринен өтө алыс эки окуяга колдонулат. Бул тандоо тест белгилүү бир темага гана тиешелүү терминология менен иштейби, деген суроону кароого пайдалуу.
Ошентсе да эки окуянын тармактык айырмасы өзүнчө эле жалпы жарактуулуктун далили эмес. Изилдөөнүн үйрөтүүчү мааниси менен эмпирикалык тастыктоо күчү айырмаланышы керек.
Булак жана Ыкма Жөнүндө Эскертүү
Түп нуска аталышы: Not Every Contradiction Is a Lie: A Falsifiability-Based Test for Distinguishing Structural Tension from Cognitive Projection
Автор: Luca Magni
Булакта көрсөтүлгөн мекеме: Luiss Business School, Villa Blanc, Rome
Булак түрү: Теориялык-концептуалдык иш жана салыштырма окуя талдоосу.
DOI: Булак PDFде көрсөтүлгөн эмес.
Журнал / том / сан / макала номери: Булак PDFде көрсөтүлгөн эмес.
Басмакана: Бул изилдөө үчүн булак PDFде көрсөтүлгөн эмес.
Жарыяланган күнү: Макаланын негизги текстинде расмий жарыяланган күн көрсөтүлгөн эмес. Файл түзүлгөн күн жарыяланган күн катары кабыл алынбашы керек.
Рецензия статусу: Бул документтин өзү үчүн ырасталган эмес. Макала талдаган айрым негизги иштер рецензияланган басылмалардан алынган; бул азыркы документ рецензияланган дегенди билдирбейт.
Расмий жарыя шилтемеси: Булак PDFде берилген эмес жана библиографиялык текшерүүдө ушул толук аталыш үчүн текшериле турган расмий жарыя барагы аныкталган эмес.
Лицензия: Булак PDFде көрсөтүлгөн эмес.
Каржылоо: Булак PDFде көрсөтүлгөн эмес.
Кызыкчылыктардын кагылышы: Булак PDFде көрсөтүлгөн эмес.
Маалымат жеткиликтүүлүгү: Жаңы баштапкы маалымат топтому билдирилген эмес; өзүнчө маалымат жеткиликтүүлүгү билдирүүсү да берилген эмес.
Автордук салымдар / CRediT: Булак PDFде көрсөтүлгөн эмес.
Булактын негизги теориялык жана окуялык шилтемелери
Изилдөө апофения үчүн Conrad (1958) жана Kapur (2003), когнитивдик эвристика жана жаңылыштыктар үчүн Tversky жана Kahneman (1974), жокко чыгарылуучулук логикасы үчүн Popper (1959), frame analysis үчүн Goffman (1974), уюмдук sensemaking үчүн Weick (1995), Learnable Theory жана Inverse Difference үчүн Magni, Marchetti жана Alharbi (2023) менен Magni (2026) иштерине таянат.
Библия коду окуясында негизги салыштыруу Witztum, Rips жана Rosenbergдин 1994-жылкы иши менен McKay, Bar-Natan, Kalai жана Bar-Hillelдин 1999-жылкы каршы талдоосу. Volkswagen окуясында Fey жана кесиптештеринин 2023-жылкы уюмдук туура эмес жүрүм-турум жана чек аралар боюнча иши, Kapteinдин 2015-жылкы этикалык маданият иши жана Rhodesтун 2016-жылкы корпоративдик этика жана өзүн-өзү жөнгө салуу талдоосу колдонулган.
Методологиялык чечмелөө чеги
Бул Verianla текстинде булакта жок эксперимент, сан, статистика же математикалык жыйынтык кошулган эмес. Изилдөөдө формула, жаңы маалымат таблицасы, p мааниси, ишеним аралыгы, эффект көлөмү же жаңы модель өндүрүмдүүлүк метрикасы билдирилбегендиктен, алар боюнча жасалма деталдар чыгарылган эмес. Булак эмпирикалык окуялардан берген маалымат азыркы изилдөөнүн өз өлчөмү катары эмес, экинчи даражадагы окуя далили катары берилген.
Макаланын эң маанилүү чечмелөө чеги — үч шарттуу тест бул жерде артка карап жана жыйынтыгы алдын ала белгилүү болгон эки окуяда бааланган. Ошондуктан бул изилдөө тесттин келечекке багытталган божомол же классификация ийгилигин өлчөгөн валидация иши эмес.
Пикир калтырыңыз
E-mail дарегиңиз жарыяланбайт. Милдеттүү талаалар * менен белгиленген