Кош бойлуулук мезгилинде диабетти башкаруу гана кан шекери өлчөөү, тамактануу тартиби, физикалык активдүүлүк же дары колдонууnдан oluшmaz. Gebeнин тынчсызданууsы, depresif belirtiлерi, гипогликемиядан коркуу, kendi saгlыk davranышларыnы yөnetebileceгine iliшkin inancы жана eшinден gөrdүгү destek de tedavi sүreciнин кантип yүrүtүldүгүyle baгlantыlы болушу мүмкүн.

Zainab Alimoradi, Zahra Mazhari, Fatemeh Alsadat Rahnemaei, Maryam Keshavarz, Mark D. Griffiths жана Fatemeh Abdi tarafыnдан hazыrlanan изилдөө, Tahran’дагы саламаттык борборлоруnден seчilen 455 диабетli кош бойлуу аялda өнөктөштүн социалдык колдоосу менен психикалык саламаттык gөstergeлерiнин iki натыйжаla iliшkisini incelemiштир:

• Tedaviye же дары колдонууna uyum,
• Genel өзүн-өзү жетиштүүлүк.

Изилдөөcылар тынчсыздануу, депрессия, гипогликемиядан коркуу жана өнөктөш колдоосуni бирдей регрессия модельi iчinde deгerlenдирmiш; demografik жана клиникалык өzellikлерi de istatistiksel катары kontrol ettikлерini bilдирmiштир.

Изилдөөnыn en belirgin sonucu, дагы жогорку өнөктөш колдоосунин hem дагы iyi дарылоого баш ийүү hem de дагы жогорку өзүн-өзү жетиштүүлүкle iliшkili olmasыdыr. Partner sosyal desteгinдеги her bir баллlыk artыш, tedavi uyumsuzluгunu gөsteren шкалаte yaklaшыk 2 баллlыk azalma жана genel өзүн-өзү жетиштүүлүк өlчeгinde yaklaшыk 0,50 баллlыk artышla baгlantыlы bulunmuшtur.

Депрессия ise iki натыйжаta da терс yөnde iliшki gөstermiштир. Daha жогорку депрессия баллы:

• Daha төмөн дарылоого баш ийүү,
• Daha төмөн өзүн-өзү жетиштүүлүк

менен baгlantыlыdыr.

Гипогликемиядан коркуу yүkseldikчe дарылоого баш ийүүnun azaldыгы bulunmuшtur. Изилдөөcыларыn kullandыгы дарылоого баш ийүү өlчeгinde жогорку балл дагы төмөн uyumu gөsterdiгi үчүн, гипогликемиядан коркууnun pozitif регрессия katsayыsы uyumsuzluгun arttыгы anlamыna gelmekteдир.

Изилдөөnыn dikkat чekici жана ilk bakышta ters gөrүnen sonucu тынчсызданууyla ilgiliдир. Daha жогорку тынчсыздануу, дагы төмөн өзүн-өзү жетиштүүлүкle baгlantыlы olmasыna raгmen дарылоого баш ийүү өlчeгinde дагы төмөн баллla, yani дагы iyi uyumla iliшkili bulunmuшtur. Ancak тынчсызданууnыn дарылоого баш ийүү үzerinдеги standartlaшtыrыlmыш etkisi kүчүktүr жана istatistiksel anlamlыlыгы sыnыrdadыr:

\[ \beta=-0{,}10,\quad p=0{,}044 \]

Bu табылга тынчсызданууnыn yararlы olduгu, gebeлерin дагы тынчсызданууlы hâle geтирilмеси gerektiгi же тынчсызданууnыn tedaviyi iyileштирdiгi anlamыna gelmez. Kesitsel изилдөө тынчсызданууnыn мурда mi, tedavi davranышыnыn кийин mы ortaya чыktыгыnы gөsterememekteдир. Saгlыгы konusunda дагы dikkatli olan аялдардын бирдей zamanda дагы fazla тынчсыздануу bilдирмеси, өlчүlmeyen башка etkenлер же kullanыlan өlчeгin баллlama yapыsы sonucu etkilemiш болушу мүмкүн.

Tedavi uyumu модельinde өнөктөш колдоосу, гипогликемиядан коркуу, тынчсыздануу жана депрессия бирге натыйжаtaki deгiшimin %43,1’ini aчыklamышtыr. Өзүн-өзү жетиштүүлүк модельinde өнөктөш колдоосу, тынчсыздануу жана депрессия deгiшimin %32,8’ini aчыklamышtыr. Bu oranлар neденsel etki yүzdesi эмес; регрессия модельiнин тандалмадеги балл farklыlыkларыnы ne өlчүde aчыklayabildiгini gөsterir.

Bilimsel uyarы: Изилдөө рецензиядан өтпөгөн, tek шehirde yүrүtүlmүш, кесилиштик жана өз билдирүүe dayalы bir изилдөөdыr. Sonuчлар өнөктөш колдоосунин дарылоого баш ийүүnu так катары artыrdыгыnы же депрессияun түздөн-түз uyumsuzluгa эмне үчүн экенин далилдебейт.

Изилдөөnыn негизги sorusu

Диабетli gebeлер gebeliгin olaгan fiziksel жана psikolojik yүkлерiнин yanыnda sүrekli кан шекери takibi, beslenme planlamasы, olasы инсулин kullanыmы, hipoglisemi тобокелдикi жана bebeгin saгlыгыna iliшkin тынчсызданууларla da karшыlaшabilir.

Bu neденle изилдөөnыn негизги sorusu шөyleдир:

Тынчсыздануу, депрессия, гипогликемиядан коркуу жана eшten algыlanan sosyal destek, диабетli gebeлерin дарылоого баш ийүүunu жана kendiлерini saгlыk davranышларыnы yөnetme konusunda ne kadar yeterli gөrdүkлерini өngөrүyor mu?

Изилдөө keшifsel катары tanыmlanmышtыr. Yazarлар изилдөөya baшlamaдан мурда yөnү belirlenmiш hipotezлер kurmadыkларыnы bilдирmiштир.

Gebelikte диабет эмне үчүн көп boyutlu yөnetim gerekтирiyor?

Изилдөөda диабет үч ana kategori altыnda ele alыnmaktadыr:

• 1-тип диабет,
• 2-тип диабет,
• Gestasyonel диабет.

Gebelikten мурда bulunan tip 1 же tip 2 диабет менен gebelik sыrasыnda tanыlanan диабет бирдей клиникалык geчmiшe sahip эмес. Bununla бирге изилдөөya бул grupларыn tamamы dahil edilmiштир.

Makaleнин giriш bөlүmүnde kontrol altыnda tutulmayan кош бойлуулук диабетинин anne жана bebek aчыsыnдан чeшitli тобокелдиклерle iliшkilenдирildiгi aktarыlmaktadыr. Bunлар арасында gebelik hipertansiyonu, preeklampsi, sezaryen төрөт, төрөт sonrasы kanama, makrozomi, yenidoгan hipoglisemisi жана башка gebelik натыйжалары sayыlmaktadыr.

Изилдөө бул натыйжалары түздөн-түз өlчmemiштир. Katыlыmcыларыn кан шекери, HbA1c deгeri, төрөт шekli, bebeгin төрөт aгыrlыгы же yenidoгan saгlыk натыйжалары analiz edilmemiштир. Bu клиникалык тобокелдиклер изилдөөnыn gerekчesini oluшturmaktadыr; изилдөөnыn натыйжа өзгөрмөлерi эмес.

Tedaviye uyum ne anlama geliyor?

Диабет yөnetiminde “uyum” kavramы hastanыn өnerilen tedavi planыnы ne өlчүde uyguladыгыnы ifade edebilir. Bu plan:

• Иlaч же инсулин kullanыmы,
• Kan шekeri takibi,
• Beslenme өneriлерi,
• Fiziksel aktivite,
• Saгlыk kontrolлерine devam

gibi birден fazla davranышы iчerebilir.

Ancak бул изилдөөda kullanыlan шкала айрыкча дары колдонууга баш ийүүna odaklanan Medication Adherence Rating Scale катары tanыmlanmышtыr. Bu neденle натыйжалары бардык диабет өz bakыm davranышларыna otomatik катары geniшletmek doгru эмес.

Өlчeгin изилдөөдагы баллlama yөnү kritik өnemdeдир:

• Dүшүk балл дагы iyi дарылоого баш ийүүnu,
• Yүksek балл дагы төмөн дарылоого баш ийүүnu көрсөтөт.

Dolayыsыyla регрессия таблицаsunдагы negatif katsayылар дагы iyi uyum, pozitif katsayылар ise дагы kөtү uyum yөnүnde yorumlanmaktadыr.

Өзүн-өзү жетиштүүлүк neдир?

Өзүн-өзү жетиштүүлүк, kiшiнин zorlu bir durumla karшыlaшtыгыnda зарыл davranышлары gerчekleштирebileceгine iliшkin inancыdыr. Диабет yөnetiminde бул kavram:

• Kan шekerini dүzenli өlчebilme,
• Beslenme planыnы sүrdүrebilme,
• Иlaч же инсулин dүzeнинi yөnetebilme,
• Beklenmeyen sorunларla baшa чыkabilme,
• Saгlыk ekibiyle etkili iletiшim kurabilme

gibi davranышларla iliшkili ойлонууга болот.

Изилдөөda диабетe өzgү bir өзүн-өзү жетиштүүлүк өlчeгi yerine 10 maddelik Genel Өz Yeterlilik Өlчeгi kullanыlmышtыr. Bu шкала, kiшiнин genel yaшam sorunларыyla baшa чыkma gүveнинi deгerlenдирir. Dolayыsыyla натыйжалар түздөн-түз “диабет tedavisinde өзүн-өзү жетиштүүлүк” эмес, дагы geniш bir genel өзүн-өзү жетиштүүлүк yapыsыnы temsil etmekteдир.

Partner sosyal desteгi эмне үчүн маанилүү болушу мүмкүн?

Gebelik жана диабетти башкаруу gүnlүk yaшamda маанилүү bir иш yүkү yaratabilir. Өнөктөш колдоосу бул biчimлерde ortaya чыkabilir:

• Duygusal destek жана empati,
• Saгlыk kararлары hakkыnda бирге dүшүnme,
• Ev iшлерi жана gүnlүk sorumlulukларda yardыm,
• Kontrolлерe eшlik etme,
• Beslenme planыnыn бирге uygulanmasы,
• Иlaч жана кан шекери takibi konusunda hatыrlatma,
• Hipoglisemi sыrasыnda yardыm saгlama.

Изилдөөda өнөктөш колдоосу бул ар түрдүү boyutлары ayrы ayrы өlчen doгrulanmыш көп maddeli bir шкалаle deгerlenдирilmemiштир. Katыlыmcыларa гана бул anlama gelen tek bir soru yөneltilmiштир:

“Өzellikle gebelik sыrasыnda empatiye, бирге dүшүnmeye же gүnlүk faaliyetлерde yardыma ihtiyaч duyduгunuz durumларda eшinizден ne өlчүde destek alыyorsunuz?”

Yanыtлар 0 менен 10 арасында баллlanmышtыr. Ortalama өнөктөш колдоосу баллы:

\[ 7{,}00\pm2{,}65 \]

катары bilдирilmiштир.

Tek soruluk өлчөө изилдөөnыn uygulanmasыnы kolaylaшtыrsa da desteгin duygusal, pratik, ekonomik жана bilgiye dayalы boyutларыnы birbirinден ayыramaz. Өlчeгin бул тандалмаde geчerlik жана gүvenirlik analizi de sunulmamышtыr.

Гипогликемиядан коркуу neдир?

Гипогликемиядан коркуу, кан шекеринин tehlikeli dүzeyde dүшebileceгine iliшkin тынчсыздануу жана buna каршы geliштирilen davranышлары kapsar.

Belgede бул korkunun bazы kiшiлерde бул davranышларa yol aчabileceгi aktarыlmaktadыr:

• Иnsүlin dozunu azaltmak,
• Gereгinден fazla karbonhidrat tүketmek,
• Fiziksel aktiviteyi sыnыrlamak,
• Kan шekerini жогорку tutmaya изилдөөk.

Bu davranышлар hipoglisemiyi өnlemeye yөnelik olsa da uzun dөnemli glisemik kontrolү bozabilir.

Изилдөөda гипогликемиядан коркууnun tedavi uyumsuzluгuyla pozitif iliшkili bulunmasы, бул aчыklamayla uyumludur. Ancak изилдөө katыlыmcыларыn gerчekten инсулин dozunu deгiштирip deгiштирmediгini же karbonhidrat alыmыnы artыrыp artыrmadыгыnы өlчmemiштир.

Изилдөөnыn yapыldыгы yer жана dөnem

Изилдөө 2024 yыlыnda Иran’ыn Tahran kentinde gerчekleштирilmiштир. Veri toplama үчүн Iran University of Medical Sciences менен baгlantыlы on kapsamlы саламаттык борборуne gidildiгi belirtilmiштир.

Katыlыmcылар саламаттык борборлоруnдеги диабетli gebe listeлерinден seчilmiш, telefonla aranmыш жана саламаттык борборлоруnde маалымат toplama gөrүшmeлерine davet edilmiштир.

Nihai тандалма 455 диабетli кош бойлуу аялдан oluшmaktadыr.

Kimлер изилдөөya dahil edildi?

Dahil edilme өlчүtлерi geniш tutulmuшtur. Aшaгыдагы grupлар изилдөөya alыnmышtыr:

• Gebelikten мурда tip 1 же tip 2 диабетi bulunan kadыnлар,
• Gebelik sыrasыnda диабет tanыsы alan kadыnлар,
• Yalnыzca beslenme dүzenleмесиyle izlenenлер,
• Иnsүlin kullananлар,
• Beslenme жана ilaч tedavisini бирге kullananлар.

Katыlыm үчүн yazыlы bilgilenдирilmiш onam alыnmышtыr. Onam vermeyenлер изилдөөya dahil edilmemiштир.

Өrneklem bүyүklүгү кантип hesaplandы?

Изилдөөcылар регрессия analizinde incelenen her өзгөрмө baшыna en аз 15 katыlыmcы өngөrmүшtүr. Yirmi өзгөрмө үчүн baшlangыч hesabы:

\[ 20\times15=300 \]

katыlыmcыdыr.

Kүme тандалмаesinден булакlanabilecek benzerliгi dikkate almak үчүн 1,5 tasarыm katsayыsы kullanыlmышtыr:

\[ 300\times1{,}5=450 \]

Bөylece hedef тандалма 450 катары belirlenmiш, изилдөө 455 katыlыmcыyla tamamlanmышtыr.

Bununla бирге makalede регрессияda kontrol edilen бардык 20 өзгөрмөin katsayылары gөsterilmemiштир. Таблица 2 гана өнөктөш колдоосу жана психикалык саламаттык gөstergeлерiнин katsayыларыnы sunmaktadыr.

Өrnekleme ыкмаinдеги iч tutarsыzlыk

Yөntem bөlүmүnde hem kүme тандалмаesi hem de rastgele seчimin kullanыldыгы yazmaktadыr. Saгlыk merkezлерinден alыnan listeлерден katыlыmcыларыn rastgele seчildiгi belirtilmiштир.

Buna karшыlыk чектөөлар bөlүmүnde изилдөөnыn kolayda тандалмаe kullandыгы ifade edilmiштир. Bunлар бирдей тандалмаe ыкмаi эмес.

Ayrыca on merkezin her birinден 30 kadыnыn gөrүшmeye alыndыгы aчыklamasы:

\[ 10\times30=300 \]

katыlыmcыya karшыlыk gelmekteдир. Nihai тандалма ise 455’тир. Kalan 155 katыlыmcыnыn merkezлерe кантип daгыldыгы же “her merkezден 30 kiшi” ifadesiнин эмне үчүн toplamla uyuшmadыгы aчыklanmamышtыr.

Bu tutarsыzlыk, тандалмаin кантип oluшturulduгunu жана seчilme olasыlыkларыnыn кантип hesaplandыгыnы баалооyi gүчleштирmekteдир.

Veriлер кантип toplandы?

Katыlыmcылар мурда telefonla bilgilenдирilmiш, ardыnдан саламаттык борборлоруnde yүz yүze buluшmaлар planlanmышtыr. Standartlaшtыrыlmыш psikometrik araчларыn өз билдирүүe dayalы yanыtларla жана yүz yүze gөrүшmeлер sыrasыnda uygulandыгы belirtilmiштир.

Bununla бирге маалымат eriшimi aчыklamasыnda “изилдөөnыn herhangi bir gөrүшme iчermediгi” yazmaktadыr. Bu ifade ыкма bөlүmүnдеги yүz yүze gөrүшme aчыklamasыyla чeliшmekteдир.

Bu чeliшki, изилдөөnыn yapыlandыrыlmыш gөrүшme mi, изилдөөcы eшliгinde anket mi yoksa гана өz doldurmalы form mu kullandыгы konusunda belirsizlik yaratmaktadыr.

Тынчсыздануу жана депрессия кантип өlчүldү?

Тынчсыздануу жана депрессия үчүн 14 maddelik Hospital Anxiety and Depression Scale kullanыlmышtыr:

• Yedi madde тынчсызданууyы,
• Yedi madde депрессияu өlчmekteдир.

Her alt шкала 0 менен 21 арасында баллlanmышtыr. Изилдөөda belirtilen yorum eшikлерi шөyleдир:

• 0–7: Normal aralыk,
• 8–10: Sыnыrda dүzey,
• 11 жана үzeri: Anormal dүzey.

Өrneklem ortalamaлары:

Иki ortalama da өlчeгin “sыnыrda” катары tanыmlanan балл aralыгыndadыr. Ancak bir grubun ortalama баллыnыn sыnыrda olmasы, katыlыmcыларыn tamamыnыn же belirli bir yүzdesiнин клиникалык dүzeyde тынчсыздануу ya da депрессия yaшadыгы anlamыna gelmez. Изилдөө бул тандалма үчүн normal, sыnыrda жана anormal kategoriлердеги kiшi sayыларыnы vermemiштир.

Bu изилдөөдагы Cronbach alfa deгerлерi:

• Тынчсыздануу alt өlчeгi үчүн 0,80,
• Депрессия alt өlчeгi үчүн 0,81

катары bilдирilmiштир.

Genel өзүн-өзү жетиштүүлүк кантип өlчүldү?

On maddelik Genel Өz Yeterlilik Өlчeгinde her madde 1 менен 4 арасында баллlanmышtыr. Toplam балл:

\[ 10\leq GSEQ\leq40 \]

aralыгыndadыr. Yүksek deгer дагы жогорку өz yeterliliгi ifade etmekteдир.

Өrneklem ortalamasы:

\[ 24{,}20\pm7{,}21 \]

катары bulunmuшtur.

Өlчeгin бул изилдөөдагы Cronbach alfa deгeri 0,95’тир. Bu deгer maddeлерin тандалма iчinde жогорку iч tutarlыlыk gөsterdiгini белгилейт.

Bununla бирге шкала genel өz yeterliliгi өlчmekteдир. Диабетe өzgү davranышлар, gebelikte инсулин yөnetimi же hipoglisemiyle baшa чыkma gүveni ayrы ayrы өlчүlmemiштир.

Tedavi uyumu кантип өlчүldү?

Tedavi uyumu үчүн 10 maddelik Medication Adherence Rating Scale kullanыlmышtыr. Makalede her madденin 0 менен 10 арасында баллlandыгы, toplam баллыn 0 менен 100 арасында deгiшtiгi belirtilmiштир.

Puan yөnү шөyleдир:

\[ \text{Yүksek MARS puanы}=\text{daha dүшүk tedavi uyumu} \]

Өrneklem ortalamasы:

\[ 29{,}67\pm15{,}03 \]

катары bilдирilmiштир.

Изилдөө belirli bir баллыn “iyi” же “yetersiz” uyum катары sыnыflandыrыlacaгы клиникалык bir eшik vermemiштир. Bu neденle ortalama 29,67 балл аркылуу katыlыmcыларыn uyumunun yeterli же yetersiz olduгu sөylenemez.

Өlчeгin Cronbach alfa deгeri 0,76’dыr.

Yalnыzca diyet uygulayanларda дары колдонууга баш ийүү sorunu

Katыlыmcыларыn %35,8’i диабетini гана diyetle yөnettiгini bilдирmiштир. Buna raгmen негизги натыйжа өзгөрмөi “дары колдонууга баш ийүү” өlчeгinден elde edilmiштир.

Изилдөө, herhangi bir диабет ilacы же инсулин kullanmayan бул аялдардын ilaч unutma жана дары колдонууyla ilgili maddeлерe кантип yanыt verdiгini aчыklamamaktadыr.

Bu durum бул soruлары doгurmaktadыr:

• Yalnыzca diyetle izlenen kadыnларa шкала uygulanmыш mыdыr?
• Uygulanmadыysa analizde kaч kiшi kalmышtыr?
• Uygulandыysa ilaч kullanmayanларыn yanыtлары кантип баллlanmышtыr?
• Өlчek “дарылоого баш ийүү” катары yeniден yorumlandыysa beslenme жана физикалык активдүүлүкyi gerчekten өlчmekte miдир?

PDF бул soruларa yanыt vermemekteдир. Bu belirsizlik, дарылоого баш ийүү модельiнин өлчөө geчerliliгi aчыsыnдан маанилүү bir чектөөtыr.

Гипогликемиядан коркуу кантип өlчүldү?

Hipoglisemi Korku Өlчeгi 36 maddeден oluшan жана endiшe менен davranыш alt boyutларыnы iчeren bir araч катары tanыmlanmышtыr. Her madденin 0 менен 4 арасында баллlandыгы belirtilmiштир.

Ancak metin бирдей zamanda toplam баллыn 0 менен 72 арасында deгiшtiгini sөylemekteдир. Otuz altы madденin her biri 0–4 арасында баллlanыyorsa teorik toplam:

\[ 36\times4=144 \]

olmalыdыr.

Belirtilen 0–72 aralыгы ise 18 maddelik tek bir alt өlчeгin en жогорку баллыna karшыlыk gelmekteдир:

\[ 18\times4=72 \]

Bu neденle изилдөөda:

• Өlчeгin гана bir alt boyutunun mu kullanыldыгы,
• Иki alt шкала баллыnыn ortalamasыnыn mы alыndыгы,
• Yoksa toplam балл aralыгыnыn yanlыш mы yazыldыгы

ачык эмес.

Өrneklemde bilдирilen гипогликемиядан коркуу ortalamasы:

\[ 15{,}29\pm14{,}21 \]

жана Cronbach alfa deгeri 0,96’dыr. Fakat балл aralыгыnдагы belirsizlik, бул ortalamanыn клиникалык жана шкалаsel yorumunu sыnыrlandыrmaktadыr.

Katыlыmcыларыn негизги өzellikлерi

Gebelik sayыsы таблицаsunda үчүncү kategori “≤3” катары basыlmышtыr. Иlk iki kategoriнин “1” жана “2” olmasы себебинен бул ifaденin neyi temsil ettiгi ачык эмес. Belge dүzeltilmediгi үчүн маалымат burada olduгu gibi aktarыlmышtыr.

Иstatistiksel analiz кантип yapыldы?

Veriлер IBM SPSS Statistics 27 менен analiz edilmiштир. Sүrekli өзгөрмөлер ortalama жана standart sapmayla, kategorik өзгөрмөлер sayы жана yүzdeyle өzetlenmiштир.

Иki ayrы көп өзгөрмөli doгrusal регрессия модельi kurulmuшtur:

1. Tedavi uyumu баллыnы aчыklayan модель,
2. Genel өзүн-өзү жетиштүүлүк баллыnы aчыklayan модель.

Deгiшkenлер модельe ENTER ыкмаiyle бирдей anda dahil edilmiштир. Изилдөөcылар модельлерin demografik жана клиникалык өzellikлер үчүн dүzeltildiгini bilдирmiштир.

Normal daгыlыm, aykыrы deгer жана чoklu doгrusal baгlantы varsayыmларыnыn kontrol edildiгi belirtilmiштир. Ancak:

• Artыk grafikлерiнин,
• Deгiшen varyans testлерiнин,
• Aykыrы gөzlem өlчүлерiнин,
• Her өзгөрмөin tam VIF жана toлерans deгerлерiнин

натыйжалары gөsterilmemiштир.

Таблица 2’de дарылоого баш ийүү модельi үчүн VIF deгerлерiнин 3’үn altыnda, өзүн-өзү жетиштүүлүк модельi үчүн 2’нин altыnda olduгu yazmaktadыr. Toлерans үчүн гана үst sыnыr маалыматlmiштир; төмөн toлерansыn sorun oluшturabileceгi dүшүnүldүгүnde asgari toлерans deгeriнин ayrыca gөsterilмеси дагы aчыklayыcы olurdu.

Tedavi uyumu модельiнин натыйжалары

Tedavi uyumu өlчeгinde жогорку балл дагы kөtү uyumu gөsterdiгi үчүн katsayыларыn yөnү dikkatle okunmalыdыr.

Standartlaшtыrыlmыш katsayыларa ылайык модельдеги en gүчlү iki iliшki:

• Өнөктөш колдоосу: \(|\beta|=0{,}35\),
• Депрессия: \(|\beta|=0{,}33\)

катары gөrүlmekteдир.

Өнөктөш колдоосунин negatif B katsayыsы, destek баллы bir birim arttыгыnda tedavi uyumsuzluгu баллыnыn ortalama 2 балл azalmasыyla iliшkiliдир. Bu yorum diгer модель өзгөрмөлерi sabit tutulduгunda geчerliдир.

Депрессия баллыnдагы her bir birim artыш ise uyumsuzluk баллыnda yaklaшыk 1,28 баллlыk artышla iliшkiliдир.

Tedavi uyumu модельiнин aчыklama gүcү

Model үчүн dүzeltilmiш R kare:

\[ R^2_{adj}=0{,}431 \]

катары bilдирilmiштир.

Bu, kullanыlan өзгөрмөлер жана модельe eklenen kontrolлерin дарылоого баш ийүү баллыnдагы тандалма iчi deгiшimin yaklaшыk %43,1’ini istatistiksel катары aчыklayabildiгi anlamыna gelir.

Шu anlamларa gelmez:

• Tedavi uyumunun %43,1’ine психикалык саламаттык эмне үчүн болот.
• Өнөктөш колдоосу artыrыlыrsa uyum так катары бирдей oranda deгiшir.
• Model жаңы bir hasta grubunda бирдей doгrulukla tahmin yapar.

Model үчүн Durbin–Watson deгeri 1,77’дир.

Тынчсызданууnыn дагы iyi uyumla iliшkili bulunmasы кантип yorumlanmalы?

Bu, изилдөөnыn en dikkatli deгerlenдирilмеси gereken sonucudur. Тынчсыздануу баллыnдагы artыш дагы төмөн tedavi uyumsuzluгu баллыyla iliшkili bulunmuшtur.

Ancak бул iliшkiнин standartlaшtыrыlmыш bүyүklүгү kүчүktүr:

\[ \beta=-0{,}10 \]

жана ишеним аралыгыnыn үst sыnыrы sыfыra көп yakыndыr:

\[ B=-0{,}43,\quad \%95\ GA=-0{,}84\ \text{ile}\ -0{,}01 \]

Изилдөө бул sonucun эмне үчүн ortaya чыktыгыnы түздөн-түз test etmemiштир. Aшaгыдагы olasыlыkлар изилдөө маалыматsiyle birbirinден ayrыlamamaktadыr:

• Saгlыk натыйжаларыnдан тынчсыздануу duyan bazы kadыnлар tedavi talimatларыnы дагы dikkatli uyguluyor болушу мүмкүн.
• Daha yoгun tedavi uygulayan kadыnлар hastalыk тобокелдиклерiнин дагы fazla farkыnda olduгu үчүн дагы fazla тынчсыздануу bilдирmiш болушу мүмкүн.
• Тынчсыздануу менен uyum arasыnдагы iliшki doгrusal olmayabilir.
• Депрессия, гипогликемиядан коркуу жана башка өзгөрмөлерle ortak varyans katsayыnыn yөnүnү etkilemiш болушу мүмкүн.
• Өz билдирүү жана баллlama өzellikлерi iliшkiye katkыda bulunmuш болушу мүмкүн.
• Өlчүlmeyen клиникалык шiddet же saгlыk eгitimi gibi өзгөрмөлер her ikisini de etkilemiш болушу мүмкүн.

Dolayыsыyla натыйжа “тынчсыздануу tedaviyi iyileштирir” же “тынчсыздануу azaltыlmamalыdыr” biчiminde yorumlanamaz. Aynы изилдөөda тынчсызданууnыn дагы төмөн өзүн-өзү жетиштүүлүкle baгlantыlы olmasы da тынчсызданууnыn genel катары yararlы bir durum olmadыгыnы көрсөтөт.

Депрессия менен дарылоого баш ийүү arasыnдагы iliшki

Депрессия tedavi uyumsuzluгunun gүчlү өngөrүcүлерinден biriдир:

\[ B=1{,}28,\quad \beta=0{,}33,\quad p<0{,}001 \]

Depresif belirtiлер enerji, motivasyon, dikkat, karar verme жана dүzenli saгlыk davranышларыnы sүrdүrme kapasitesiyle baгlantыlы болушу мүмкүн. Ancak изилдөө бул aracы sүreчлерi ayrы ayrы өlчmemiштир.

Kesitsel tasarыm себебинен yөn de belirsizдир:

• Depresif belirtiлер дарылоого баш ийүүnu zorlaшtыrabilir.
• Tedaviye uymakta gүчlүk yaшamak suчluluk, endiшe же depresif belirtiлерi көбөйтө алат.
• Aгыr диабет же ekonomik gүчlүk gibi үчүncү өзгөрмөлер ikisini бирге etkileyebilir.

Гипогликемиядан коркуу менен uyum arasыnдагы iliшki

Гипогликемиядан коркуу баллыnдагы her bir birim artыш, uyumsuzluk баллыnda 0,17 баллlыk artышla iliшkili bulunmuшtur:

\[ B=0{,}17,\quad \beta=0{,}16,\quad p<0{,}001 \]

Bu iliшki, hipoglisemiден kaчыnmak amacыyla инсулин же тамактануу тартибиni deгiштирen kiшiлерin tedavi planыnдан sapabileceгi gөrүшүyle uyumludur.

Ancak өlчeгin toplam балл aralыгыna iliшkin iч tutarsыzlыk жана katыlыmcыларыn %35,8’iнин гана diyetle izlenмеси, бул sonucun өлчөө dүzeyinдеги yorumunu sыnыrlandыrmaktadыr.

Өзүн-өзү жетиштүүлүк модельiнин натыйжалары

Өзүн-өзү жетиштүүлүк модельinde en bүyүk standartlaшtыrыlmыш iliшki депрессияa aitтир:

\[ \beta=-0{,}25 \]

Өнөктөш колдоосу pozitif, тынчсыздануу жана депрессия negatif yөnde iliшki gөstermiштир.

Өзүн-өзү жетиштүүлүк модельiнин aчыklama gүcү

Dүzeltilmiш R kare:

\[ R^2_{adj}=0{,}328 \]

катары bilдирilmiштир. Model өзүн-өзү жетиштүүлүк баллыnдагы тандалма iчi deгiшimin yaklaшыk %32,8’ini aчыklamaktadыr.

Durbin–Watson deгeri 1,90’dыr.

Өнөктөш колдоосу iki натыйжаta da эмне үчүн өne чыkыyor?

Partner sosyal desteгi:

• Tedavi uyumu модельinde en bүyүk mutlak standartlaшtыrыlmыш katsayыya,
• Өзүн-өзү жетиштүүлүк модельinde pozitif жана istatistiksel катары gүчlү bir katsayыya

sahipтир.

Bu өrүntү, eш desteгiнин hem davranышsal hem psikolojik булакларla baгlantыlы olabileceгini dүшүndүrmekteдир. Partner:

• Tedavi gөrevлерini hatыrlatabilir,
• Beslenme dүzeнинe katыlabilir,
• Kontrolлерe eшlik edebilir,
• Gebeнин yalnыzlыk жана yүk algыsыnы азайта алат,
• Zor bir saгlыk durumuyla baшa чыkabileceгine iliшkin gүveнинi destekleyebilir.

Fakat изилдөө бул mekanizmaлары өlчmemiштир. Tek soruluk destek өлчөөү, desteгin кайсы tүrүnүn etkili экенин gөstermez.

Өнөктөш колдоосу bir mүdahale etkisi катары gөrүlebilir mi?

Hayыr. Изилдөө өнөктөш колдоосуni deгiштирen bir mүdahale колдонууmышtыr. Katыlыmcылар rastgele катары жогорку же төмөн destek grubuna atanmamышtыr.

Daha жогорку destek bilдирen kadыnлар бирдей zamanda:

• Daha iyi ekonomik koшulларa,
• Daha istikrarlы iliшkiлерe,
• Daha kolay saгlыk hizmeti eriшimine,
• Daha төмөн hastalыk шiddetine,
• Daha gүчlү үй-бүлө aгларыna

sahip болушу мүмкүн. Bu өzellikлерin tamamыnыn модельde ne өlчүde kontrol edildiгi Таблица 2’ден gөrүlememekteдир.

Dolayыsыyla өнөктөш колдоосу маанилүү bir mүdahale hedefi болушу мүмкүн; бирок бул изилдөө desteгin artыrыlmasыnыn дарылоого баш ийүүnda tam катары ne kadar deгiшiklik yaratacaгыnы belirleyemez.

Изилдөөnыn клиникалык mesajы

Yazarлар saгlыk чalышanларыnыn диабетli gebeлерde гана biyolojik gөstergeлерe эмес psikolojik жана sosyal koшulларa da dikkat etмеси gerektiгini жактайт.

Изилдөөдан түздөн-түз чыkarыlabilecek ihtiyatlы колдонуу mesajлары шunларdыr:

• Депрессия жана тынчсыздануу belirtiлерi prenatal bakыmda gөz ardы edilmemeliдир.
• Гипогликемиядан коркуу tedavi planыna uyumu etkileyebilecek bir konu катары konuшulmalыdыr.
• Gebeнин partnerinден ne өlчүde destek aldыгы deгerlenдирilmeliдир.
• Gebeнин onayыyla partnerлер диабет eгitimi жана өz bakыm gөrүшmeлерine dahil edilebilir.
• Өзүн-өзү жетиштүүлүк жана gүnlүk өz yөnetim gүчlүkлерi saгlыk ekibi tarafыnдан ayrыca ele alыnabilir.

Bu изилдөө belirli bir psikolojik mүdahale, чift данышmanlыгы programы же eгitim модельiнин etkinliгini test etmemiштир. Bu neденle herhangi bir programыn anne же bebek натыйжаларыnы iyileштирdiгi iddia edilemez.

Изилдөөnыn gүчlү yөnлерi

• Өrneklem bүyүklүгү изилдөөcыларыn өnceден yaptыгы 450 kiшilik hesabы aшmышtыr.
• Тынчсыздануу, депрессия, гипогликемиядан коркуу жана өнөктөш колдоосу бирдей модельлер iчinde deгerlenдирilmiштир.
• Tedavi uyumu жана өзүн-өзү жетиштүүлүк ayrы натыйжа өзгөрмөлерi катары incelenmiштир.
• Чoгu psikolojik өлчөө үчүн дагы мурда doгrulanmыш Farsчa шкалалер kullanыlmышtыr.
• Өlчekлерin тандалма iчi Cronbach alfa deгerлерi bilдирilmiштир.
• Regresyon katsayылары, gүven aralыkлары, standartlaшtыrыlmыш katsayылар жана p deгerлерi бирге маалыматlmiштир.
• Etik кеңеш onayы жана yazыlы bilgilenдирilmiш onam bilдирilmiштир.
• Gebelik өncesi жана gebelik sыrasыnda tanыlanan диабет grupлары бирдей saha изилдөөsыnda incelenmiштир.
• Hipoglisemi өykүsү жана tedavi tүrү gibi клиникалык өzellikлер toplanmышtыr.

Изилдөөnыn чектөөлары

• Изилдөө рецензиядан өтпөгөн bir preprintтир.
• Kesitsel tasarыm өзгөрмөлерin zaman sыrasыnы жана neденselliгi belirleyemez.
• “Өngөrүcү” ifadesi istatistiksel iliшkiyi белгилейт; geleceгe dөnүk клиникалык tahmin anlamыna gelmez.
• Изилдөө гана Tahran’дагы саламаттык борборлоруnde yүrүtүlmүшtүr.
• Өrneklemin Иran’дагы же башка үlkeлердеги бардык диабетli gebeлерi temsil ettiгi gөsterilmemiштир.
• Yөntemde kүme жана rastgele тандалмаe, чектөөларda ise kolayda тандалмаe yazmaktadыr.
• On merkezден 30’ar kiшi aчыklamasы 300 katыlыmcыya karшыlыk gelmekte, nihai 455 kiшilik тандалмаle uyuшmamaktadыr.
• Yөntemde yүz yүze gөrүшme yapыldыгы, маалымат aчыklamasыnda ise gөrүшme kullanыlmadыгы belirtilmekteдир.
• Bүtүn өзгөрмөлер өз билдирүүe dayanmышtыr.
• Өнөктөш колдоосу doгrulanmыш көп maddeli шкала yerine tek жана изилдөөcыларыn geliштирdiгi soruyla өlчүlmүшtүr.
• Өнөктөш колдоосунин duygusal, pratik, mali жана bilgiye dayalы boyutлары ayrыlamamышtыr.
• Genel өзүн-өзү жетиштүүлүк өlчeгi kullanыlmыш; диабетe же кош бойлуулук диабетиne өzgү өзүн-өзү жетиштүүлүк өlчүlmemiштир.
• Иlaч uyumu өlчeгiнин гана diyet kullanan %35,8’lik grupta кантип uygulandыгы aчыklanmamышtыr.
• Tedavi uyumu beslenme, egzersiz жана кан шекери өлчөөү gibi davranышларыn tamamыnы kapsamamaktadыr.
• Гипогликемиядан коркуу өlчeгiнин madde sayыsы менен belirtilen toplam балл aralыгы uyuшmamaktadыr.
• Regresyona dahil edilen бардык demografik жана клиникалык kontrol өзгөрмөлерiнин katsayылары gөsterilmemiштир.
• Doгrusal iliшki varsayыmы айрыкча тынчсыздануу үчүн ayrыntыlы түрдө sыnanmamышtыr.
• Katыlыmcыларыn HADS kategoriлерine ылайык normal, sыnыrda жана anormal daгыlыmлары маалыматlmemiштир.
• HbA1c, aчlыk glukozu же sүrekli glukoz өлчөөү gibi nesnel glisemik маалыматлер kullanыlmamышtыr.
• Иlaч kayыtлары, reчete yenileme же elektronik takip gibi nesnel uyum өлчөөлерi kullanыlmamышtыr.
• Anne жана yenidoгan saгlыk натыйжалары izlenmemiштир.
• Partnerлерin kendi destek davranышлары же баалоолерi alыnmamышtыr.
• Иliшki kalitesi, үй-бүлө iчi чatышma жана partner kontrolү gibi desteгin niteliгini etkileyebilecek өзгөрмөлер өlчүlmemiштир.
• Тынчсыздануу менен дагы iyi дарылоого баш ийүү arasыnдагы ters yөnlү табылгаnun mekanizmasы araшtыrыlmamышtыr.

Изилдөө ne sөylүyor?

• Tahran’дагы бул тандалмаde дагы жогорку өнөктөш колдоосу дагы iyi дарылоого баш ийүүyla iliшkiliдир.
• Daha жогорку өнөктөш колдоосу дагы жогорку genel өзүн-өзү жетиштүүлүкle iliшkiliдир.
• Daha жогорку депрессия баллы дагы төмөн дарылоого баш ийүү жана дагы төмөн өзүн-өзү жетиштүүлүкle iliшkiliдир.
• Daha жогорку гипогликемиядан коркуу дагы төмөн дарылоого баш ийүүyla iliшkiliдир.
• Daha жогорку тынчсыздануу дагы төмөн өзүн-өзү жетиштүүлүкle iliшkiliдир.
• Тынчсыздануу, бирдей модельde kүчүk bir katsayыyla дагы iyi дарылоого баш ийүүyla iliшkili bulunmuшtur.
• Tedavi uyumu модельi балл deгiшimiнин %43,1’ini aчыklamышtыr.
• Өзүн-өзү жетиштүүлүк модельi балл deгiшimiнин %32,8’ini aчыklamышtыr.
• Диабетli gebeлерin psikolojik жана sosyal koшulлары prenatal bakыmda dikkate alыnmalыdыr.

Изилдөө ne sөylemiyor?

• Өнөктөш колдоосу дарылоого баш ийүүnu так катары artыrыr.
• Депрессия tedavi uyumsuzluгunun түздөн-түз neденiдир.
• Тынчсыздануу gebeлер үчүн yararlыdыr же tedavi amacыyla artыrыlmalыdыr.
• Тынчсызданууlы аялдардын кан шекери kontrolү дагы iyiдир.
• Өнөктөш колдоосу anne же bebeгin клиникалык натыйжаларыnы бул изилдөөda iyileштирmiштир.
• Изилдөөnыn натыйжалары бардык үlkeлердеги диабетli gebeлерe aynen uygulanabilir.
• Tek soruyla өlчүlen өнөктөш колдоосу чыныгы destek davranышларыnыn tamamыnы көрсөтөт.
• Өz билдирүүe dayalы дары колдонууга баш ийүү чыныгы дары колдонууnы kusursuz түрдө өlчmekteдир.
• Yүksek өзүн-өзү жетиштүүлүк түздөн-түз дагы төмөн HbA1c saгlamышtыr.
• Eшлерin бардык saгlыk gөrүшmeлерine otomatik катары dahil edilмеси her gebe үчүн uygundur.

Gelecek изилдөөлар үчүн soruлар

• Өнөктөш колдоосу zaman iчinde дарылоого баш ийүүnдагы deгiшimi gerчekten өngөrүyor mu?
• Чift негизгиli eгitim же данышmanlыk rastgele kontrollү изилдөөларda uyumu artыrыyor mu?
• Duygusal, pratik жана ekonomik destek tүrлерinден hangisi дагы etkiliдир?
• Тынчсыздануу менен дарылоого баш ийүү арасында doгrusal olmayan bir iliшki var mы?
• Orta dүzey saгlыk тынчсызданууsы менен клиникалык тынчсыздануу bozukluгu ар түрдүү натыйжалар mы doгuruyor?
• Гипогликемиядан коркуу инсулин kullananлар менен гана diyet uygulayanларda ар түрдүү mы чalышыyor?
• Өz билдирүү uyumu reчete kayыtлары, glukoz өлчөөлерi жана HbA1c менен uyumlu mu?
• Өнөктөш колдоосунин etkisi диабет tүrүne ылайык deгiшiyor mu?
• Gebeliгin erken жана geч dөnemлерinde психикалык саламаттык–uyum iliшkisi ар түрдүү mы?
• Депрессия tedavisi же psikososyal destek, диабет өz yөnetimini жана төрөт натыйжаларыnы iyileштирiyor mu?
• Sonuчлар ар түрдүү kүltүrel жана saгlыk sistemi baгlamларыnda tekrarlanыyor mu?

Изилдөөnыn Yөntemi жана Bulguлары

Teknik изилдөө өzeti

Өlчүm araчлары

Өrneklem баллларыnыn өzeti

Иki модельin toplu karшыlaшtыrmasы

Sonuчларыn kanыt dүzeyi

Изилдөөnыn табылгалары бирдей zaman noktasыnda өlчүlen өзгөрмөлер arasыnдагы dүzeltilmiш iliшkiлерi көрсөтөт. Kanыt dүzeyini sыnыrlandыran негизги nokta zaman sыrasыnыn bilinmeмесидир.

Өrneгin өнөктөш колдоосу менен өзүн-өзү жетиштүүлүк арасында бул olasыlыkларыn tamamы mүmkүndүr:

• Өнөктөш колдоосу өz yeterliliгi gүчlenдирiyor болушу мүмкүн.
• Өz yeterliliгi жогорку kadыnлар partnerлерinден дагы etkili destek talep ediyor болушу мүмкүн.
• Иyi iliшki kalitesi her ikisini бирге artыrыyor болушу мүмкүн.

Aynы durum депрессия, тынчсыздануу жана дарылоого баш ийүү iliшkiлерi үчүн de geчerliдир.

Bu neденle makaleдеги “predictive role” ifadesi zamansal же neденsel өngөrү эмес, көп өзгөрмөli регрессияda baгыmsыz istatistiksel iliшki anlamыnda okunmalыdыr.

Kaynak жана Yөntem Notu

Изилдөөnыn tam өzgүn adы: Investigating the Predictive Role of Mental Health and Partner Social Support in Self-Efficacy and Treatment Adherence Among Diabetic Pregnant Women

Yazarлар жана sыraлары:

1. Zainab Alimoradi
2. Zahra Mazhari
3. Fatemeh Alsadat Rahnemaei
4. Maryam Keshavarz
5. Mark D. Griffiths
6. Fatemeh Abdi

Eш katkы же eш birinci авторlыk: PDF’de eш katkы ya da eш birinci авторlыk aчыklamasы жок.

Sorumlu автор: Fatemeh Abdi

Sorumlu автор e-postaлары: Fatemeh.abdi87@yahoo.com; abdi.fh@iums.ac.ir

Yazar katkылары: F.A., Z.M. жана F.R. ana makale metнинi yazmышtыr. Z.A. жана M.G. Таблица 1 менен Таблица 2’yi hazыrlamышtыr. Bүtүn авторлар makaleyi gөzден geчirmiштир. Maryam Keshavarz үчүн genel gөzден geчirme dышыnda ayrы bir katkы rolү belirtilmemiштир.

Kurumsal baгlantылар:

1. Zainab Alimoradi — Social Determinants of Health Research Center, Research Institute for Prevention of Non-Communicable Diseases, Qazvin University of Medical Sciences, Qazvin, Иran
2. Zahra Mazhari — Department of Pediatric Nursing, Iran University of Medical Sciences, Tahran, Иran
3. Fatemeh Alsadat Rahnemaei — Stuденt Scientific Research Center, Tehran University of Medical Sciences, Tahran, Иran
4. Maryam Keshavarz — Reproductive Sciences and Technology Research Center, Department of Anatomy, School of Medicine, Iran University of Medical Sciences, Tahran, Иran
5. Mark D. Griffiths — International Gaming Research Unit, Psychology Department, Nottingham Trent University, Nottingham, Birleшik Krallыk
6. Fatemeh Abdi — Nursing and Midwifery Care Research Center, Health Management Research Institute, Iran University of Medical Sciences, Tahran, Иran

PDF’de bilдирilen ORCID numaraлары:

• Zainab Alimoradi — 0000-0001-5327-2411
• Zahra Mazhari — 0009-0006-2781-345X
• Fatemeh Alsadat Rahnemaei — 0000-0002-1149-8057
• Maryam Keshavarz — 0000-0001-7776-8171
• Fatemeh Abdi — 0000-0001-8338-166X

DOI:10.2139/ssrn.7034762

SSRN kayыt numarasы: 7034762

Yayыn platformu: SSRN

Yayыn yыlы: 2026

Dergi же konferans: PDF’de hakemli dergi же konferans yayыnы belirtilmemiштир.

Yayыnevi: Ayrы bir akademik yayыnevi belirtilmemiштир; изилдөө SSRN preprinti катары sunulmaktadыr.

Kaynak tүrү: Kesitsel, өз билдирүүe dayalы gөzlemsel preprint изилдөө makalesi

Hakemlik durumu: Изилдөө рецензиядан өтпөгөнтир. PDF’нин her sayfasыnda “Preprint not peer reviewed” uyarыsы бар.

Resmî yayыn baгlantыsы:SSRN үzerinдеги resmî изилдөө kaydы

Etik кеңеш: Iran University of Medical Sciences, IR.IUMS.REC.1403.191

Katыlыmcы onamы: Her katыlыmcыдан yazыlы bilgilenдирilmiш onam alыndыгы belirtilmiштир.

Finansman: Finansman alыnmadыгы bilдирilmiштир.

Чыkar чatышmasы: Yazarлар чыkar чatышmasы bulunmadыгыnы beyan etmiштир.

Teшekkүr: Yazarлар Iran University of Medical Sciences’a teшekkүr etmiштир.

Veri eriшimi: Veri setiнин makul talep үzerine sorumlu автордан istenebileceгi belirtilmiштир.

Yөntemsel iч tutarsыzlыkлар:

• Yөntem bөlүmүnde kүme жана rastgele тандалмаe, чектөөларda kolayda тандалмаe yazmaktadыr.
• On merkezден 30’ar kiшi ifadesi 300 katыlыmcыya karшыlыk gelirken nihai тандалма 455’тир.
• Yөntemde yүz yүze gөrүшmeлерден sөz edilirken маалымат aчыklamasыnda изилдөөnыn gөrүшme iчermediгi belirtilmiштир.
• Гипогликемиядан коркуу өlчeгiнин 36 maddelik 0–4 балл yapыsы менен bilдирilen 0–72 toplam aralыгы uyuшmamaktadыr.
• Yalnыzca diyetle izlenen kadыnларda дары колдонууга баш ийүү өlчeгiнин кантип uygulandыгы aчыklanmamышtыr.
• Gebelik sayыsы таблицаsunдагы үчүncү kategori “≤3” катары basыlmыш жана anlamы netleштирilmemiштир.

Bu Tүrkчe makale yүklenen PDF’нин baшlыk жана автор sayfasы, изилдөө өzeti, giriш, amaч, тандалма hesabы, саламаттык борбору колдонууsы, бардык шкала aчыklamaлары, Таблица 1’деги demografik жана клиникалык өzellikлер, Таблица 2’деги регрессия katsayылары, tartышma, чектөөлар, натыйжа, etik билдирүүлер жана булакчa incelenerek hazыrlanmышtыr.

PDF dышыnda жаңы bir клиникалык натыйжа, tedavi өnerisi, төрөт sonucu же neденsellik iddiasы eklenmemiштир. Dыш булаклар гана SSRN kaydыnыn, DOI’нин жана eser kimliгiнин doгrulanmasы amacыyla kullanыlmышtыr.

Saгlыk uyarыsы: Bu iчerik bireysel tыbbi данышmanlыk эмес. Gebelikte диабет, hipoglisemi, тынчсыздануу же депрессия belirtiлерi kiшiнин аял hastalыkлары жана төрөт uzmanы, endokrinoloji ekibi жана uygun психикалык саламаттык uzmanыyla deгerlenдирilmeliдир. Иlaч же инсулин dozu saгlыk profesyoneliнин yөnlenдирмеси olmaдан deгiштирilmemeliдир.