Академиялык изилдөөлөр, түшүнүктүү тил

Verianla | Кыргызча академиялык изилдөөлөр жана илим

27 сентябрь 2026, Жекшемби
VERİANLAКөз карандысыз илимий басма
Менюну ачуу же жабуу
...
Башкы бет / Колдонмо илимдер / Компьютер илими / Толкун функциясы эмне үчүн коллапс болот? Пилот-толкундар, жардамчы бөлүкчөлөр жана кванттык өлчөө көйгөйү
Компьютер илими

Толкун функциясы эмне үчүн коллапс болот? Пилот-толкундар, жардамчы бөлүкчөлөр жана кванттык өлчөө көйгөйү

Кванттык механикада система өлчөнгөнгө чейин бир нече мүмкүн болгон абалда боло алат. Бирок өлчөө жүргүзүлгөндө бир гана натыйжа көрөбүз. Бул өтүү адатта “толкун функциясынын коллапсы” деп аталат. Стандарттуу кванттык механика коллапсты эсептөө эрежеси катары колдонот; бирок анын физикалык жактан кантип жана эмне үчүн болору кванттык теориянын эң талаштуу маселелеринин бири бойдон калууда.

07/06/2026  Veri Anla 29 көрүү
Толкун функциясы эмне үчүн коллапс болот? Пилот-толкундар, жардамчы бөлүкчөлөр жана кванттык өлчөө көйгөйү

Кванттык механикада система өлчөнгөнгө чейин бир нече мүмкүн болгон абалда боло алат. Бирок өлчөө жүргүзүлгөндө биз бир гана натыйжаны көрөбүз. Бул өтүү адатта “толкун функциясынын коллапсы” деп аталат. Стандарттуу кванттык механика бул коллапсты эсептөө эрежеси катары колдонот; бирок коллапс физикалык жактан кантип жана эмне үчүн болору кванттык теориянын эң талаштуу маселелеринин бири бойдон калууда.

Бул изилдөө коллапсты өзүнчө постулат катары кабыл албастан, аны жаңы динамикалык процесстен чыгарууга аракет кылат. Моделде толкун функциясы Бомдук бөлүкчөнү багыттайт; Бомдук бөлүкчө болсо толкун функциясын өзү турган аймакка карай акырындап локалдаштырат. Микроскопиялык системаларда бөлүкчө толкун функциясынын бардык жеткиликтүү аймактарын кыдыра алгандыктан, бул локалдаштыруу таасири орточо эсепте жок болуп, кадимки Schrödinger теңдемеси кайра алынат.

Бирок макроскопиялык өлчөөдө толкун функциясы бири-биринен алыс жайгашкан ар башка “лобдорго” бөлүнгөндө абал өзгөрөт. Лоб — толкун функциясынын белгилүү бир мүмкүн болгон өлчөө натыйжасына туура келген мейкиндик боюнча бөлүнгөн аймагы. Бөлүкчө ушул лобдордун биринде камалып калса, башка лобдорго эми бара албайт. Бул эргодикалуулуктун жоголушу, башкача айтканда системанын бардык жеткиликтүү абалдарды кыдыра албай калышы, толкун функциясынын бир гана лобго карай коллапс болушуна алып келет. Ошентип Born эрежеси, башкача айтканда өлчөө натыйжасынын ыктымалдыгы толкун функциясынын амплитудасынын квадраты менен берилери, моделде постулат катары эмес, жыйынтык катары пайда болот.

Көйгөй эмнеде?

Кванттык өлчөө көйгөйү төмөнкү жөнөкөй, бирок терең суроодон чыгат: Schrödinger теңдемеси толкун функциясын үзгүлтүксүз жана детерминисттик түрдө өнүктүрсө, өлчөө жүргүзгөндө эмне үчүн бир гана натыйжа көрөбүз?

Стандарттуу кванттык механикада эки башка процесс бардай көрүнөт. Өлчөө жокто система толкун функциясы менен жылмакай өнүгөт. Өлчөө болгондо болсо толкун функциясы күтүүсүздөн белгилүү бир натыйжага коллапс болот. Бул коллапс эрежеси практикада өтө ийгиликтүү; бирок теориялык жактан эмне үчүн жана качан болору ачык эмес.

Бул суроого ар кандай жооптор берилген. Декогеренция ыкмасы айлана-чөйрө менен өз ара аракеттенүү кванттык суперпозицияларды практикада айырмалангыс аралашмаларга айлантат дейт. Көп дүйнөлөр интерпретациясы бардык мүмкүн болгон натыйжалар ар башка бутактарда ишке ашат деп эсептейт. Бомдук механика бөлүкчөлөр белгилүү позицияларга ээ жана толкун функциясы бул бөлүкчөлөрдү багыттайт деп сунуштайт. Объективдүү коллапс теориялары болсо толкун функциясы физикалык жактан, кээде кокустук процесс аркылуу коллапс болот деп кабыл алат.

Бул изилдөөнүн көйгөйү ушул ыкмалардын айрым күчтүү жактарын бириктирип, алсыз жактарын азайтуу. Автор пилот-толкун ыкмасында бөлүкчө эмне үчүн толкун тарабынан гана пассивдүү багытталарын; объективдүү коллапс теорияларында болсо коллапс эмне үчүн кокустук жана тышкы механизм катары кошуларын суроо кылат. Сунуш мындай: Толкун бөлүкчөнү багыттаса, бөлүкчө да толкунга кайра таасир этсе, өлчөө коллапсы табигыйраак процесс катары пайда болушу мүмкүн.

Ыкма эмнени сунуштайт?

Изилдөө Schrödinger теңдемесине кичине, бирок түшүнүк жагынан маанилүү эки кошумча мүчө кошот. Schrödinger теңдемеси — кванттык системалардын толкун функциясы убакыттын өтүшү менен кандай өзгөрөрүн берген негизги теңдеме. Автордун моделинде бул теңдеменин стандарттуу Hamiltonian бөлүгү сакталат; ага кошумча толкун функциясынын жалпы түрдө басаңдашын камсыз кылган мүчө жана бөлүкчө турган аймактын жанында толкун функциясын күчөткөн локалдаштыруу мүчөсү кошулат.

Моделде ψ(x,t) толкун функциясын, r(t) Бомдук бөлүкчөнүн позициясын, κ локалдашуу ылдамдыгын, σ локалдаштыруунун мейкиндиктик кеңдигин билдирет. Толкун функциясы бөлүкчө турган аймакка карай акырындап тартылат. Бирок бөлүкчө толкун функциясынын бардык аймактарын жетиштүү ылдамдыкта кыдыра алса, бул тартылуу таасири орточо эсепте бардык жерге тең бөлүштүрүлүп, классикалык Schrödinger эволюциясы бузулбайт.

Бөлүкчөнүн кыймылы да стандарттуу Бомдук механикадан башкача аныкталат. Автор бөлүкчө толкун функциясынын чоңдугуна көз каранды жасалма потенциалдын ичинде кыймылдайт деп кабыл алат. Бул потенциал бөлүкчөнүн узак мөөнөттө |ψ|² бөлүштүрүлүшүнө жакындашын камсыздайт. Ошентип Born эрежеси моделде өзүнчө божомол катары эмес, тең салмактык бөлүштүрүү катары алынат.

Моделдин негизги идеясы — эргодикалуулук. Эргодикалуулук системанын узак убакытта жеткиликтүү абал мейкиндигин жетиштүү кыдыра алышын билдирет. Микроскопиялык системаларда бөлүкчө бүт толкун пакетинин ичинде кыдыра алат; ошондуктан локалдаштыруу таасири орточо эсепте Schrödinger теңдемесин кайра берет. Макроскопиялык өлчөөдө болсо толкун функциясы бири-биринен бөлүнгөн лобдорго ажырайт; бөлүкчө бир гана лобдо калат. Мындай учурда башка лобдор басаңдай баштайт жана бир натыйжалуу өлчөө тажрыйбасы пайда болот.

Формулалар эмнени түшүндүрөт?

Изилдөөнүн негизги формуласы өзгөртүлгөн Schrödinger теңдемеси. PDF текстин чыгарууда айрым сап үзүлүүлөрү көрүнгөнү менен, формуланын негизги түзүлүшү төмөнкүдөй окулат:

\[ \frac{d\psi(x,t)}{dt} = \frac{1}{i\hbar}H\psi(x,t) -\kappa\psi(x,t) + \kappa \frac{\bar{\phi}_{r(t)}(x)\psi(x,t)} {|\psi(r(t),t)|^2} \]

Бул теңдемеде биринчи мүчө стандарттуу кванттык эволюция. Экинчи мүчө толкун функциясынын бардык жерде экспоненциалдуу түрдө азайышына алып келген басаңдатуу мүчөсү. Үчүнчү мүчө болсо бөлүкчө турган позициянын айланасында толкун функциясын күчөткөн локалдаштыруу мүчөсү. Бул эки кошумча мүчө чогуу толкун функциясын бөлүкчө турган аймакка карай тартат.

Hamiltonian'дын стандарттуу позициялык көрсөтүлүшү төмөнкүдөй берилет:

\[ H=-\frac{\hbar^2}{2}m^{-1}\nabla^2+V(x) \]

Бул жерде H Hamiltonian оператору, m масса матрицасы, V(x) болсо потенциалдык энергия. Бул бөлүк стандарттуу кванттык механикадан алынат.

Локалдаштыруу функциясы бөлүкчөнүн позициясынын айланасында жылмакай жана симметриялуу салмак түзөт:

\[ \bar{\phi}_{r}(x) = \frac{1}{\#\Pi} \sum_{\pi\in\Pi} \sigma^{-3N} \phi\left(\frac{x-\pi r}{\sigma}\right) \]

Бул жерде Π окшош бөлүкчөлөрдүн координаттарын алмаштыруулардын жыйындысы. Бул симметриялаштыруу локалдаштыруу мүчөсүнүн бозон же фермион толкун функцияларынын симметрия касиеттерин бузбоосун камсыздайт. σ локалдаштыруунун канчалык кең аймакта таасирдүү болорун аныктайт.

Бөлүкчөнүн кыймыл теңдемеси стандарттуу Бомдук ылдамдык мыйзамынын ордуна жасалма потенциалдан чыгарылат:

\[ \frac{d^2 r}{dt^2} = \mu^{-1}\tau \nabla_r \ln |\psi(r,t-\Delta t)|^2 \]

Бул жерде μ жасалма масса, τ жасалма температурага окшош энергия шкаласы, Δt болсо кичине убакыт кечигүүсү. Бул кечигүү бөлүкчөнүн өзү жараткан толкун чуңкуру менен ошол замат өз ара аракеттенип, жасалма өз-ара аракеттенүү пайда кылышына жол бербөө үчүн колдонулат.

Моделде бөлүкчөнүн тең салмактык бөлүштүрүлүшү Born эрежесине жакындашы төмөнкү идея менен түшүндүрүлөт:

\[ \exp\left( -\frac{-\tau\ln|\psi(r,t)|^2}{\tau} \right) = |\psi(r,t)|^2 \]

Бул туюнтма жасалма потенциалдын Boltzmann бөлүштүрүүсүндө бөлүкчө позициясы |ψ|² менен пропорционал болорун көрсөтөт. Ошентип бөлүкчөнүн кайда жайгашары Born эрежесине шайкеш келет.

Микроскопиялык системаларда модель эмне үчүн стандарттуу Schrödinger теңдемесине кайтарын түшүнүү үчүн локалдаштыруу мүчөсүнүн орточо мааниси алынат:

\[ \int \kappa \bar{\phi}_{r}(x) \frac{1}{|\psi(r,t)|^2} |\psi(r,t)|^2 \psi(x,t)\,dr = \kappa\psi(x,t) \]

Бул жыйынтык акыркы мүчө орточо эсепте κψ берерин көрсөтөт. Бул болсо теңдемедеги -κψ мүчөсүн тең салмактайт. Ошентип толкун функциясы микроскопиялык жана тез тең салмакка келген системаларда кайра стандарттуу Schrödinger эволюциясына жакын жүрөт.

Өлчөө учурунда эки натыйжалуу суперпозиция мисалы төмөнкүдөй жазылышы мүмкүн:

\[ \alpha |1\rangle + \beta |2\rangle, \qquad |\alpha|^2+|\beta|^2=1 \]

Бул микроскопиялык абал чоң өлчөө аспабына көчүрүлгөндө макроскопиялык жактан бөлүнгөн эки бутакка айланат:

\[ \alpha |1\rangle\otimes |1\rangle\otimes\cdots\otimes |1\rangle + \beta |2\rangle\otimes |2\rangle\otimes\cdots\otimes |2\rangle \]

Бул бутактар мейкиндикте жакшы бөлүнгөндө Бомдук бөлүкчө алардын биринде камалып калат. Ал камалбаган башка бутактарда локалдаштыруу мүчөсү таасирсиз болуп, басаңдатуу мүчөсү аларды басат.

Моделдин Born эрежесине шайкеш натыйжа бергени жалпы өлчөө ыктымалдыгы менен төмөнкүдөй жыйынтыкталат:

\[ P_i = |\langle \phi_i|\psi\rangle|^2 \]

Бул жерде |φi⟩ өлчөөнүн мүмкүн болгон натыйжа абалдарынын бири. Изилдөөгө ылайык бөлүкчөнүн өлчөө учурунда кайсы лобго кармалары ушул ыктымалдуулук бөлүштүрүүсүн табигый түрдө пайда кылат.

Тыгыздык матрицасы формасында модель төмөнкү түзүмгө өткөрүлөт:

\[ \frac{d\rho}{dt} = \frac{1}{i\hbar}[H,\rho] -2\kappa\rho + \kappa \frac{\{\bar{\phi}_{r},\rho\}} {\langle r|\rho^{-}|r\rangle} \]

Бул жерде ρ тыгыздык матрицасы, [H,ρ] коммутатор, {\bar{\phi}_{r},ρ} антикоммутатор, ρ⁻ болсо аз кечигүү менен алынган тыгыздык матрицасы. Автор ылайыктуу тең салмак шарттарында күтүлгөн тыгыздык матрицасы стандарттуу Liouville-von Neumann теңдемесине кайтарын жактайт:

\[ \frac{dE[\rho]}{dt} = \frac{1}{i\hbar}[H,E[\rho]] \]

Бул жыйынтык маанилүү; анткени орточо деңгээлде стандарттуу кванттык динамиканы сактоо менен модель дароо эксперименттерге карама-каршы келбөөнү максат кылат.

График, таблица жана схеманын негизги билдирүүсү

Микроскопиялык–макроскопиялык жүрүм-турум схемасы моделдин негизги интуициясын көрсөтөт. Толкун функциясы бир бүтүн жана байланышкан аймакта топтолгондо Бомдук бөлүкчө бул аймактын бардык тарабын кыдыра алат. Мындайда бөлүкчөнүн толкун функциясын локалдаштыруу тенденциясы бүт аймакка орточо эсепте тең бөлүнүп, стандарттуу Schrödinger эволюциясы сакталат.

Толкун функциясы макроскопиялык жактан бөлүнгөн лобдорго ажыраганда абал өзгөрөт. Бөлүкчө ошол лобдордун биринде калат жана башка лобдорго эми бара албайт. Бул — эргодикалуулуктун жоголушу. Бөлүкчө жок лобдордо толкун функциясы басаңдай баштайт. Бөлүкчө турган лоб болсо күчөйт. Натыйжада бир гана өлчөө натыйжасы көрүнүктүү болуп калат.

Кош тешик симуляциясы моделдин толкун-бөлүкчө чыңалуусун кантип чечмелегенин көрсөтөт. Башында толкун функциясы интерференциялык жүрүм-турум көрсөтөт; башкача айтканда эки тешиктен өткөн толкундар бири-бирине таасир этет. Бирок детекторго карай жылган сайын бөлүкчө белгилүү бир аймакка байланып, толкун функциясы ошол аймакка карай локалдашат. Ошентип модель толкун сымал таралууну да, бир гана өлчөө натыйжасын да бир динамиканын ичинде түшүндүрүүгө аракет кылат.

Кичи системаны өлчөө схемасы да маанилүү. Бир өлчөө дайыма ааламдын бардык эркиндик даражаларын коллапс кылууга милдеттүү эмес. Өлчөнгөн координата боюнча толкун функциясы бөлүнгөн лобдорго ажырашы мүмкүн; өлчөнбөгөн башка координаттар байланышкан бойдон калышы мүмкүн. Бул моделдин өлчөнгөн эркиндик даражаларында гана ачык четтөөлөрдү жаратып, системанын калган бөлүгүнүн Schrödinger эволюциясына жакын калышына шарт түзөт.

Эксперименттер кандай жүргүзүлгөн?

Бул изилдөө лабораториялык эксперимент сунуштабайт; теориялык модель, аналитикалык чыгаруу жана сандык симуляцияны камтыйт. Автор адегенде өзгөртүлгөн Schrödinger теңдемесин аныктайт. Андан кийин микроскопиялык системаларда кошумча мүчөлөр орточо эсепте бири-бирин жокко чыгарып, стандарттуу кванттык эволюция кайра алынарын көрсөтөт.

Андан соң макроскопиялык өлчөөдө толкун функциясы бөлүнгөн лобдорго ажыраган учурда бөлүкчө бир лобдо камалып каларын сунуштайт. Бул камалуу башка лобдордун басаңдашына алып келет. Ошентип өлчөө натыйжасы кокустук тышкы коллапс талаасы менен эмес, бөлүкчөнүн кайсы лобго түшкөнү менен аныкталат.

Изилдөө ошондой эле кош тешик эксперименти үчүн сандык симуляция сунуштайт. Симуляцияда толкун функциясынын чоңдугу тыгыздык менен, фазасы түс менен, Бомдук бөлүкчөнүн позициясы болсо өзүнчө белги менен көрсөтүлөт. Параметрлер атайын кыска симуляция убактысында коллапсты көрүнүктүү кылып көрсөтө тургандай тандалган; автор локалдашуу ылдамдыгы көрсөтмө максатында атайын чоңойтулганын белгилейт.

Тиркемелерде EPR тибиндеги эксперименттер, кичи системаларды өлчөө, тыгыздык матрицасынын формулировкасы, жарыктын ылдамдыгынан тез байланыштын кантип алдын алууга болору жана дискреттик абалдарга кеңейтүү талкууланат. Бул тиркемелер модель жөнөкөй өлчөө мисалдары менен гана чектелбестен, кванттык негиздердеги татаалыраак суроолорго да жайылтылууга аракет кылынганын көрсөтөт.

Жыйынтыктар эмнени көрсөтөт?

Изилдөөнүн биринчи жыйынтыгы — толкун функциясынын коллапсын өзүнчө жана күтүүсүз постулат катары эмес, толкун функциясы менен бөлүкчөнүн ортосундагы эки багыттуу кайтарым байланыштан чыккан акырын процесс катары моделдөөгө болот.

Экинчи жыйынтык — микроскопиялык системаларда модель стандарттуу Schrödinger теңдемесине жакын жүрөт. Бөлүкчө тең салмактык бөлүштүрүүгө тез жеткенде жана толкун функциясынын бардык жеткиликтүү аймактарын кыдыра алганда, кошумча мүчөлөр орточо эсепте бири-бирин жокко чыгарат.

Үчүнчү жыйынтык — макроскопиялык өлчөөдө эргодикалуулуктун жоголушу коллапс механизми катары иштейт. Толкун функциясы бири-биринен ажыраган лобдорго бөлүнгөндө, бөлүкчө бир гана лобдо камалып калат. Бул камалуу башка ыктымал бутактардын басаңдашына алып келет.

Төртүнчү жыйынтык — Born эрежеси моделде табигый түрдө пайда болот деген доомат. Бөлүкчөнүн өлчөө учурунда белгилүү бир лобго түшүү ыктымалдыгы толкун функциясынын ошол лобдогу |ψ|² салмагына көз каранды. Ошентип натыйжа ыктымалдыктары стандарттуу кванттык механика менен шайкеш бойдон калат.

Бешинчи жыйынтык — модель декогеренция менен шайкеш иштей алышы мүмкүн. Декогеренция ар башка макроскопиялык натыйжалардын ортосундагы интерференция мүчөлөрүн басат; бул модель болсо ушул аралашмадан бир гана натыйжаны объективдүү тандаган кошумча механизм сунуштайт.

Бул эмне үчүн маанилүү?

Кванттык өлчөө көйгөйү заманбап физиканын эң негизги философиялык жана теориялык маселелеринин бири. Стандарттуу кванттык механика өлчөө натыйжаларын өтө жогорку тактык менен эсептейт; бирок “эмне үчүн бир гана натыйжа көрөбүз?” деген суроого интерпретация деңгээлинде ар башка жооп берет. Бул изилдөө бир гана натыйжаны динамикалык механизм менен пайда кылган жаңы модель сунуштайт.

Сунуштун мааниси пилот-толкун жана объективдүү коллапс теорияларынын айрым жактарын бириктиргенинде. Пилот-толкун жагында бөлүкчө белгилүү позицияга ээ. Объективдүү коллапс жагында толкун функциясы физикалык түрдө бир гана натыйжага локалдашат. Бул моделде болсо бөлүкчө менен толкун бири-бирине таасир этет; коллапс бөлүкчөнүн макроскопиялык жактан бөлүнгөн бир лобго камалып калышынан чыгат.

Изилдөө кванттык компьютерлер жагынан да маанилүү болушу мүмкүн. Эгер чоң масштабдагы кванттык системаларда мейкиндиктик бөлүнүү жана эргодикалуулуктун жоголушу күтүлгөндөн күчтүү коллапс тенденцияларын жаратса, чоң масштабдагы кванттык эсептөөнүн чектери тууралуу жаңы текшерилүүчү идеялар пайда болушу мүмкүн. Бирок бул азырынча теориялык мүмкүнчүлүк; кванттык компьютерлердин колдонмолуулугу тууралуу так жыйынтык чыгарууга болбойт.

Физика үчүн эң баалуу жагы — моделдин текшерүүгө боло турган четтөөлөрдү сунуштаганы. Стандарттуу кванттык механиканын сызыктуулугу өтө так текшерилген. Бул модель кичине сызыктуу эмес мүчө камтыгандыктан, ылайыктуу эксперименттерде стандарттуу теориядан айырмаланышы мүмкүн. Бул аны жөн гана философиялык интерпретация эмес, потенциалдуу түрдө сынала турган физикалык модель кылат.

Эске ала турган жагдайлар

Изилдөө preprint жана рецензиядан өтө элек. Кванттык негиздер тармагында жаңы моделдерди баалоо кыйын; математикалык ырааттуулук, эксперименттик шайкештик, салыштырмалуулук менен айкалышы жана белгилүү no-go жыйынтыктары менен байланышы кылдат текшерилиши керек.

Модель стандарттуу кванттык механикага кичине сызыктуу эмес мүчөлөрдү кошот. Кванттык механиканын сызыктуу түзүлүшү өтө так эксперименттер менен колдоого алынгандыктан, мындай сунуштар күчтүү чектөөлөргө туш болот. Автор да ушул себептен локалдашуу параметри κ эксперименттер менен шайкеш болчудай жетиштүү кичине болушу керек экенин талкуулайт.

Дагы бир сезимтал маселе — жарыктын ылдамдыгынан тез байланыш мүмкүнчүлүгү. Сызыктуу эмес кванттык моделдерде бул коркунуч көп көтөрүлөт. Изилдөө тыгыздык матрицасынын орточо эволюциясы ылайыктуу шарттарда сызыктуу бойдон каларын жана ошондуктан тез байланыш көйгөйүнүн алдын алууга болорун сунуштайт. Бирок бул аргумент дагы терең математикалык жана физикалык талдоону талап кылат.

Модель азыркы баскычта релятивисттик эмес. Автор айрым элементтер релятивисттик кеңейтүүгө ылайыктуу болушу мүмкүн дейт, бирок толук релятивисттик теория азырынча берилген эмес. Бул өзгөчө кванттык талаа теориясы жана фундаменталдык бөлүкчө физикасы үчүн маанилүү чектөө.

Кош тешик симуляциясы түшүндүрүүчү, бирок өзү эксперименттик ырастоо эмес. Коллапс ылдамдыктары, мейкиндиктик бөлүнүү масштабдары, декогеренция таасирлери жана эксперименттик ызы-чуу толук ажыратылып талданмайынча моделдин тууралыгы аныкталбайт.

Жыйынтык

Бул изилдөө кванттык өлчөө көйгөйүнө чыгармачыл жана техникалык чечим сунуштайт. Негизги идея — толкун функциясы менен Бомдук бөлүкчөнүн ортосунда эки багыттуу кайтарым байланыш түзүү. Толкун бөлүкчөнү багыттайт; бөлүкчө болсо толкунду өзү турган аймакка карай локалдаштырат.

Микроскопиялык дүйнөдө бул локалдаштыруу таасири орточо эсепте жоголуп, стандарттуу Schrödinger жүрүм-туруму сакталат. Макроскопиялык өлчөөдө болсо толкун функциясы бөлүнгөн лобдорго ажырайт, бөлүкчө бир гана лобдо камалып, башка лобдор басаңдай баштайт. Ошентип бир өлчөө натыйжасы эргодикалуулуктун жоголушунун табигый натыйжасы катары пайда болот.

Verianla окурманы үчүн изилдөөнүн негизги билдирүүсү мындай: Кванттык коллапс балким өлчөө учурунда сырттан кошулган сырдуу эреже эмес; толкун менен бөлүкчөнүн ортосундагы кайтарым байланыш макроскопиялык масштабда эргодикалуулукту жоготкондо пайда болгон динамикалык процесс болушу мүмкүн. Бул доомат далилденген эмес; бирок кванттык негиздер талкуусуна текшерилүүчү жаңы багыт кошот.

Булак жана ыкма жөнүндө эскертүү

Бул макала Axel van de Walle тарабынан даярдалган “Pilot-waves and copilot-particles: A nonstochastic approach to objective wavefunction collapse” аттуу preprint изилдөөнүн негизинде даярдалган. Изилдөө Бомдук механика, объективдүү коллапс теориялары, өзгөртүлгөн Schrödinger теңдемеси, эргодикалуулуктун жоголушу, Born эрежеси, декогеренция жана кванттык өлчөө көйгөйү түшүнүктөрү аркылуу жаңы теориялык модель сунуштайт.

Бул мазмун сөзмө-сөз котормо эмес; изилдөөнүн негизги идеясы Verianla редакциялык багытына ылайык жөнөкөйлөштүрүлүп, оригиналдуу кыргызча редакциялык макалага айландырылган.

Бул мазмун физикалык теорияны ырастоо же технологиялык инвестиция боюнча кеңеш эмес. Изилдөө рецензиядан өтпөгөн теориялык preprint болгондуктан, жыйынтыктар жана дооматтар этият чечмелениши керек.


Бөлүшүү:

Пикирлер текшерилгенден кийин жарыяланат.Пикириңиз жактыруу процессине жөнөтүлүп, ылайыктуу деп табылганда көрүнөт.

Пикир калтырыңыз

E-mail дарегиңиз жарыяланбайт. Милдеттүү талаалар * менен белгиленген

Бул сайтта кукилерге уруксат берүү тажрыйбаңызды жакшыртат. Куки саясаты