Курч бурч жабылуу кризиси, көз ичиндегиндеги суюктуктуксынын дышары акмасыны саглайан алдыңкы камера бурчунын капанмасыйла бирликте көз ичиндегиндеги басымнын хызла йүкселдиги бир көз ажилидир. Инжеленен бейтаптарда жогорку көз ичиндегиндеги басым, көз агрысы жана көрүү бозуклугу булунмуш; сыг алдыңкы камера, жабык бурч жана перифериялык ирисин өне догру бомбелешмеси биомикроскопия, гониоскопия жана ультрадобуш биомикроскопиясыйле догруланмыштыр.

Жуан Зхенг жана кесиптештери, COVID-19 енфексийонунун бул клиникалык таблойа ешлик еттиги бейтаптарда көзүн алдыңкы камерасындаки аквез юморүн протеин курамынин өзгөрип өзгөрмедигини араштырмыштыр. Изилдөөйа Ожак–Еким 2023 арасында Лиаожхенг Пеопле’с Хоспитал’а башвуран 16 бейтап алынмыштыр. Секиз бейтапда курч бурч жабылуу кризиси жана бир убакта COVID-19 енфексийону, дигер секиз бейтапда исе COVID-19 олмаксызын курч бурч жабылуу кризиси бар.

Хер бейтапдан болжол менен 100 µЛ аквез юмор алынмыш жана мисаллер –80 °Ж’де сакланмыштыр. Протеинлер трипсинле пептитлере парчаландыктан кийин изилдөөдө 4D-DIA катары адландырылан маалыматтан көз карандысыз алуу масс-спектрометрияйле изилденген. Протеинлерин ишлевлери GO, KEGG, Reactome жана WikiPathways маалымат табанларыйла; протеинлер арасындаки илишкмененр исе STRING протеин-протеин еткмененшим агыйла маанилендирилмиштир.

Изилдөөжылар аквез юморде жалпы 4.588 протеин танымламыштыр. Ана натыйжа бөлүмүнде COVID-19–AACC грубунда 82 протеинин арттыгы, 121 протеинин азалдыгы жана 3.743 протеинин диферансийел катары өзгөрмедиги кабарланган. Өзелликле интерферон менен стимулданган беш протеин, COVID-19–AACC грубунда бирликте арткантыр:

Протеин еткмененшим агы бул беш протеинин бирбирине баглы бир антивирустук модүл олуштурдугуну гөстермиштир. Изилдөөжыларын өнердиги сыра; интерферон синйалинин STAT1 аражылыгыйла ген ифадесине өткөрүлүшү, MX1 жана IFIT1/IFIT3 менен антивирустук еткинин йүрүтүлмеси жана ISG15 аражылыгыйла протеинлерин трансляциядан кийинки дүзенленмесидир.

Йолак талдоолеринде RIG-I бензери ресептөр синйали, алфа/бета интерферон жообу, интерферон менен стимулданган генлерин антивирустук меканизмалары, ISG15 системи, рибосома жана протеин сендиссертацияи, RNA иштетилиши, энергия метаболизмсы, оксидативдик стресс, DNA оңдоо, некроптоз, актин клетка скелети, фагоситоз жана дамар синйаллери өне чыкмыштыр.

Изилдөөнүн табылгалары, COVID-19 енфексийону булунан курч бурч жабылуу бейтаптарынын көз ичиндегиндеги суюктуктуксында белиргин бир интерферон жана антивирустук протеин изи булундугуну көрсөтөт. Ошондой болсо да изилдөө COVID-19’ун курч бурч жабылууны түздөн-түз олуштурдугуну, сөз конусуу протеинлерин бейтаплыгын себепи экенин же бул протеинлери максатлейен дарылоолерин еткили жана ишенимли экенин далилдебейт.

Мисаллем гана 16 бейтапдан олушмакта, көз карандысыз текшерүү эксперименти булунмамакта жана статистикалык рапорламада өнемли тутарсызлыклар орун алат. Ошондуктан натыйжалар клиникалык уйгуламайа хазыр биомаркерлерден чок, дагы чоң жана чок меркезли изилдөөлөрда сынанмасы герекен молекулярдык адайлар катары бааланышы керек.

Курч бурч жабылуу кризиси недир?

Гөзүн алдыңкы камерасында мөөнөткли үретмененн аквез юморүн кан айланууы жана дышары акышы, көз ичиндегиндеги басымнын дүзенленмесинде негизги рол ойнар. Ирис менен корнеа арасындаки алдыңкы камера бурчу капанырса суюктуктукнын дыша акышы жидди бичимде енгелленебилир. Бунун натыйжасында көз ичиндегиндеги басым кыса мөөнөтде йүкселебилир.

Изилдөөйа алынан бүтүн бейтаптарда акут мезгилде жогорку көз ичиндегиндеги басым, көз агрысы жана көрүүнүн азайышы бар. Клиник маанилендирмеде сыг алдыңкы камера, бурч жабылышы жана перифериялык ирисин өне догру бомбелешмеси аныкталган. Бейтапларын тыбби өйкүлеринде айрыжа баш агрысы, буланты, кусма, убактылуу буланык көрүү жана ышыкларын айланасинде халка көрүү сыяктуу йакынмаларын булунуп булунмадыгы кайдедилмиштир.

Бу изилдөө курч бурч жабылуунын генел себеплерини белирлейен епидемийоложик бир изилдөө эмес. Бүтүн катышуучулар затен курч бурч жабылуу кризиси кечирмектедир. Араштырылан фарк, COVID-19 енфексийонунун ешлик еттиги жана етмедиги AACC бейтаптарынын аквез юмор протеин профиллери арасындадыр.

Изилдөө себеп COVID-19’а одакланыйор?

Макала, пандеми мезгилинде курч бурч жабылуу ишларынын күмеленмесине жана SARS-CoV-2 енфексийонундан кыса мөөнөт кийин ортайа чыкан щелочьы клиникалык байкоолере көңүл буруу чекмектедир. Өнермененн оласы түшүндүрмөлар арасында системик сезгенүү, отоном синир системи өзгөрүүликлери, эндокриндик жана уйку бозуклуклары, дары колдонулушундаки өзгөримлер, дамар йанытлары жана көз ичиндегиндеги суюктуктуксынын дыша акым түзүмдөрүндаки сезгенүүчү өзгөрүүликлер бар.

Изилдөөжылар, SARS-CoV-2 менен байланыштуу иммундук жоопнын анатомиялык ачыдан затен риск ташыйан бир көзде аквез юмор дыша акымынын ишенимлик чек араыны азалтабмененжегини өне сүрмектедир. Бирок бул ой изилдөөнүн баштапкы хиподиссертацияидир; изилдөөнын өзси көз ачысынын COVID-19 себепийле капандыгыны түздөн-түз көрсөтпөйт.

Литератүрдеки бошлук

COVID-19 протеомикалык изилдөөларында кан плазмасы, периферик кан мононүклеер клеткалары жана фарклы клетка попүласйонларында комплеман, пыхтылашма, ситокинлер жана интерферон йолаклары изилденген. Буна каршылык COVID-19 енфексийонунун курч бурч жабылуу сырасында көзүн алдыңкы камерасындаки протеин ортамыны насыл еткменендигине илишкин системалык маалыматнин чектелген экени белиртилмектедир.

Изилдөөнын негизги сорулары шунлардыр:

• COVID-19 енфексийону булунан AACC бейтаптарынын аквез юморүнде фарклы бир протеин имзасы вар мыдыр?
• Интерферон менен стимулданган протеинлер бирликте артмакта мыдыр?
• STAT1, ISG15, MX1, IFIT1 жана IFIT3 ишлевсел катары баглы бир дүзенлейижи ексен олуштурмакта мыдыр?
• Протеин өзгөримлери антивирустук йанытын өтесинде метаболизм, протеин сендиссертацияи, клетка өлүмү, клетка скелети жана дамар ишлевлерийле байланыштуу мидир?
• Бу протеинлер келечекте биомаркер же дарылоо изилдөөлөрына адай болушу мүмкүн ми?

Бейтап груплары

Изилдөө тек меркезде, Ожак 2023 менен Еким 2023 арасында йүрүтүлмүштүр. Курч бурч жабылуу себепийле көз ичиндегиндеги басымны азалтмак амажыйла алдыңкы камера парасендиссертацияи түзүлүшлмасы герекен же операция сырасында суюктуктук бошалтылмасы герекен бейтаптар маанилендирилмиштир.

Ана метин, ики груп арасында баштапкы демографиси жана клиникалык өзелликлер кам көрүүындан маанилүү фарк олмадыгыны, бүтүн салыштыруулар үчүн P>0,05 елде едилдигини белгилейт. Ошондой болсо да Таблица 1’де өзгөркенлере аит айры П маанилери же колдонулган тестлер гөстерилмемиштир. Секизер адамлик групларда “маанилүү фарк йоклугу”, групларын так катары ешмаани экенин канытламаз; төмөн статистикалык гүч себепийле герчек фарклылыклар саптанамамыш болушу мүмкүн.

COVID-19 абалы насыл кайдедилди?

Изилдөө екиби нүклеик кислота же антиген тести натыйжаларыны, енфексийон тарихини, клиникалык белиртмененри жана уйгуланан дарылоолери кайдеттигини билдирмектедир. COVID-19–AACC грубунда йоргунлук, төмөн дережели атеш жана үст солунум йолу белиртмененри булундугу белгиленген.

Буна каршылык хер бейтапнын тест ыкмаи, енфексийонла көз кризинин башлангыжы арасындаки мөөнөт, COVID-19 зомбулуки, ашы абалы, вирал варйант, антивирустук же кортикостероид дарылооси жана системик сезгенүү деңгээли натыйжа таблоларында маалыматлмемиштир. Бул өзгөркенлер көз ичиндегиндеги протеин профилини еткмененйебмененжек потансийел карыштырыжылардыр.

Стандартлаштырылмыш көз муайенелери

Катышуучулара каршылаштырылабилир кабул едмененн кайрылуу кийинсы заман аралыгында капсамлы көз муайенелери колдонулган:

• Хер ики көзде ребоунд тонометрейле көз ичиндегиндеги басым өлчөөү,
• Акут еткмененнен көзде басынч дүшүрүжү дарылооден мурда баштапкы басынжынын кайдедилмеси,
• Корнеа, алдыңкы камера, ирис жана ленс үчүн йарык ламба биомикроскопияси,
• Оптик диск жана макула үчүн фундус муайенеси,
• Голдманн типи ленсле гониоскопия,
• Аксийел узаклук өлчөөү,
• Хумпхрей автоматтык периметресийле көрүү аланы тести,
• Ачы, перифериялык ирис, цилиардык дене жана ленс конумуну инжелемек үчүн ультрадобуш биомикроскопиясы.

Муайенелерин узман көз хекимлеринже түзүлүшлдыгы жана маалыматлерин ики узман тарафындан көз карандысыз катары контрол едилдиги белгиленген. Бирок маанилендирижмененрин COVID-19 грубуна каршы көрленип көрленмедиги ачыкланмамыштыр.

Аквез юмор мисаллери насыл алынды?

Мисаллер операцияүй чарбасы кошулларында, алдыңкы камера парасендиссертацияи сырасында алынмыштыр. Енфексийону өнлемек амажыйла операциятан мурда левофлоксасин дамла колдонулган; операция күнү көз йүзейи хазырланмыш жана оксибупрокаин хидроклорүр менен топикал анесдиссертацияи түзүлүшлмыштыр.

Бир гана экспериментимли жеррах, микроскоп алтында 1 мЛ’лик инсүлин енжектөрүнү шеффаф корнеал лимбус бөлгесинден алдыңкы камерайа мененрлетмиштир. Ирис, ленс жана корнея эндотелине докунулмамасына көңүл буруу едмененрек болжол менен 100 µЛ аквез юмор төмөн негатиф басынчла чекилмиштир. Мисаллер стерил микросантрифүж түпүне актарылмыштыр.

Нумунелер мурда буз үзеринде тутулмуш, ардындан протеомикалык инжелемейе чейин –80 °Ж’де сакланмыштыр. Гөрүнүр кан булашы же буланыклык булунан мисаллерин дышланажагы белгиленген. Мисал алымындан кийин клиникалык герексиниме боюнча трабекүлектоми же факоемүлсификасйон сыяктуу операциялере девам едилмиштир.

Протеомикалык талдоо насыл йүрүтүлдү?

Дондурулмуш аквез юмор мисаллери буз үзеринде чөзүлмүш, партикүллери айырмак үчүн сантрифүж едилмиш жана үст суюктуктук алынмыштыр. Топлам протеин гирдисини мисаллер арасында ешитлемек амажыйла протеин концентрацияуна боюнча йүклеме нормализасйону түзүлүшлмыштыр.

Протеинлер денатүре едилмиш, дисүлфит баглары индиргенмиш жана сербест сүлфхидрил груплары алкиллештирилмиштир. Ардындан трипсинле ферментатик парчалама колдонулган; олушан пептитлер каты фаз екстраксийонуйла темизленип лийофилизе едилмиштир.

Пептитлер жогорку натыйжалуу суюктуктук хроматографиясы-масс-спектрометрия системине маалыматлмиш жана маалыматтан көз карандысыз алуу модунда талдоо едилмиштир. Калите контрол мисаллери жихаз карарлылыгыны излемек амажыйла изилдөө бойунжа пайдаланылган.

Хам маалыматлерде пик тыянакы, ийон ешлештирме, пептит танымлама жана протеин сандыкендирмеси герчеклештирилмиштир. Пептит жана протеин деңгэколунда жалган ачылыш деңгээлинын йүзде 1’ин алтында тутулдугу белгиленген:

\[ \mathrm{FDR}_{peptit} < 0{,}01 \]

\[ \mathrm{FDR}_{protein} < 0{,}01 \]

Вермененр логарифмдик дөнүшүм, жетишпеген мааниси тамамлама жана нормализасйондан кечирилмиштир. Буна каршылык жихаз модельи, ийон харекетлилиги параметрелери, хроматография колонкау, градйан, күтле аралыклары, DIA пенжерелери, чарпышма энергиялери, трипсин/протеин катышы, колдонулган программалык камсыздоо, сүрүм, инсан протеом маалымат табаны, жетишпеген мааниси тамамлама ыкмаи жана нормализасйон алгоритмасы PDF’де маалыматлмемиштир.

Бу ексикликлер ыкмаин башка бир лаборатуварда айны бичимде текрарланмасыны зорлаштырмактадыр. Айрыжа өзет жана баш кийим алтында “4D-DIA” ифадеси колдонулушуна рагмен дөрт өлчөмлу талдооин ханги жихаз жана ийон харекетлилиги йаклашымыйла герчеклештирилдиги айрынтыландырылмамыштыр.

Диферансийел протеин ешиги

Натыйжа бөлүмүнде диферансийел протеинлер үчүн фолд-жханге мааниинин 1,5’ин үзеринде жана ики куйруклу Студент т-тестинде П маанисинин 0,05’ин алтында олмасы геректиги йазылмыштыр:

\[ FC > 1{,}5 \]

\[ p < 0{,}05 \]

Fold-change генел катары ики грубун орталама протеин боллукларынын катышыны ифаде едер:

\[ FC = \frac{\text{COVID-19–AACC grubundaki ortalama protein bolluğu}}{\text{AACC kontrol grubundaki ortalama protein bolluğu}} \]

Бу денклем, таблолардаки катышы түшүндүрмөк амажыйла екленмиштир; PDF’де ачык бир математиксел денклем катары маалыматлмемиштир. Таблицаларда салыштыруу “AH:AHC” катары гөстерилмиш, бирок АХ жана AHC кысалтмалары ыкма бөлүмүнде ачыкча танымланмамыштыр. Метин жана чекирдек протеин графиклери АХ грубунун COVID-19–AACC йөнүнү темсил еттигини дүшүндүрмектедир.

Ыкма бөлүмүнде айрыжа чоклу тест дүзелтмесинден кийин q&лт;0,05 кулланылажагы белгиленген. Буга карабастан натыйжаларда хам П маанисинден сөз едилмекте жана таблоларда П түркүку гөстерилмектедир. П маанилеринин дүзелтилмиш маанилер олуп олмадыгы ачыкланмамыштыр.

Бинлерже тестте чоклу салыштыруу себеп өнемлидир?

Бинлерже протеин айны анда каршылаштырылдыгында, груплар арасында герчек фарк булунмаса бменен тесадүфен чакан П маанилери елде едмененбилир. Ошондуктан жалган ачылыш деңгээли же бензери чоклу салыштыруу дүзелтмелери протеомикалык изилдөөлөрда критик өнемдедир.

Изилдөө чоклу тест дүзелтмеси йаптыгыны белиртмекле бирликте натыйжа таблоларындаки сыныфландырмалар бул куралла ачык бичимде өртүшмемектедир. Мисалы арткан протеинлер таблосунда DPYSL4 үчүн P=0,08298, LCP1 үчүн P=0,10490 жана CRMP1 үчүн P=0,13038 маалыматлмиштир. Бензер бичимде азайган протеинлер таблосунда да P>0,05 олан чок саныда сатыр бар.

Буна каршылык “статистикалык катары маанилүү олмайан” Ek Tablo С1’де PPP1R12A үчүн FC=0,557942 жана P=0,049883 сыяктуу маанилер орун алат. Ошондуктан гана табло баш кийимларына дайанарак ханги протеинлерин дүзелтилмиш статистикалык маанилүүлык ташыдыгы так бичимде аныкталбайт.

Калите контрол натыйжалары

Сүрөт 1’ин үст бөлүмүнде хер мисал үчүн белирленен пептит жана протеин сажылары гөстерилмектедир. Мисал башына пептит сажылары болжол менен 29.909 менен 54.325; протеин сажылары болжол менен 3.265 менен 4.405 арасында өзгөрмектедир.

Айны шекилде:

• Топлам 4.588 протеин танымландыгы,
• 4.342 протеинин мисаллерин ен аз йүзде 25’инде,
• 3.946 протеинин мисаллерин ен аз йүзде 50’синде,
• 2.450 протеинин бүтүн мисаллерде өлчүлдүгү гөстерилмектедир.

Алт бөлүмде нормаллештирилмиш протеинлер үчүн варйасйон коэффициентсынын күмүлатиф дагылымы жана куту графиклери бар. Ики грубун варйасйон дагылымлары тамамен айны эмес. Метин генел катары жихаз карарлылыгынын жана текрарланабилирлигин йетерли экени сонужуна улашмактадыр.

Ана метинде жалпы ийон кроматограмларынын өртүштүгү, пик шекиллеринин ийи экени, ретансийон заманы каймасынын чектелген калдыгы жана PCA’да калите контрол мисаллеринин күмелендиги белиртилмектедир. Бирок PDF’де бул иддиалара каршылык гелен TIC же PCA гөрселлери суунулмамыштыр.

Кач протеин өзгөрмишти?

Натыйжа бөлүмүне боюнча 4.588 танымланмыш протеинин:

• 82’си COVID-19–AACC грубунда арткан,
• 121’и азайган,
• 3.743’ү маанилүү фарклылык гөстермемиштир.

Бу үч саны жалпы 3.946’дыр. Сүрөт 1’де де 3.946 протеинин мисаллерин ен аз йүзде 50’синде өлчүлдүгү гөстерилмектедир. Бул ешитлик, диферансийел талдооин гана бул 3.946 протеин үзеринде түзүлүшлмыш олабмененжегини дүшүндүрмектедир. Калан 642 протеинин ексик өлчөө катышы себепийле дышландыгы варсажылабилир; бирок метин бул талдоо евренини ачык бичимде танымламамыштыр.

Сүрөт 2’деки волкан графигинде йатай ексен \( \лог_2(AH/AHC) \), дикей ексен исе \(-\лог_{10}(П)\) катары маалыматлмиштир:

\[ \log_2(FC) > 0 \Rightarrow \text{COVID-19 yönünde daha yüksek protein bolluğu} \]

\[ \log_2(FC) < 0 \Rightarrow \text{kontrol yönünde daha yüksek protein bolluğu} \]

Графикте ISG15, MX1 жана IFIT1 позитиф йөнде этикалыкетленен протеинлер арасындадыр. Ошондой болсо да изилдөөнүн төсүшма бөлүмүнде жалпы диферансийел протеин саны 203 йерине 132 катары маалыматлмиштир. Бул саны фаркы ачыкланмамыштыр.

Ен чоң өзгөримлер гана беш чекирдек протеинле чектелген эмесди

STAT1, ISG15, MX1, IFIT1 жана IFIT3 биологиялык бирликтеликлери жана протеин еткмененшим агындаки байланышлары себепийле изилдөөнүн борбордукне алынмыштыр. Бирок таблода ен жогорку фолд-жханге маанилеринин түмү бул ексене аит эмес.

Өрнегин CRYAA үчүн болжол менен 139,5; APOBEC3A үчүн 7,30; TPST1 үчүн 4,37; LCN1 жана SNCB үчүн болжол менен 4,35 фолд-жханге кабарланган. Бул протеинлерин щелочьылары ана төсүшмада айрынтылы бичимде еле алынмамыштыр. STRING агында “хуб протеин” тандооинин ханги борбордуклик өлчүтү, ешик же упайла түзүлүшлдыгы да ачыкланмадыгындан беш чекирдек протеинин тандооинин сандык аг дайанагы там катары кайра олуштуруламамактадыр.

STAT1: Синйали ген ифадесине ташыйан меркез

STAT1, тип Ы, ЫЫ жана III интерферонларын йаны сыра фарклы ситокинлерден гелен синйаллери клетка чекирдегиндеки ген ифадеси програмларына актаран JAK–STAT йолунун борбордук транскрипсийон факторлеринден биридир.

Изилдөөдө STAT1 үчүн болжол менен 1,75 кат өсүш кабарланган. Изилдөөжылар бул өсүшы, көз ичиндегиндеги ортамда интерферон жообунын ген деңгэколундаки програмынын еткинлештигине илишкин бир ишарет катары чечмелейт.

STAT1’ин йүкселмеси жалгыз өзү курч бурч жабылууна себеп экенин гөстермез. Протеин боллугу, ишлевсел активасйонла айны эмес; фосфорлануу, чекирдеге кечиш жана максат ген багланмасы сыяктуу меканизмалар түздөн-түз өлчүлмемиштир.

ISG15: Антивирал савунма менен сезгенүү арасындаки дүзенлейижи

ISG15, убикуитине бензейен жана максат протеинлере ковалент катары багланабмененн бир протеиндир. ISGylasyon ады маалыматлен бул операция протеинлерин карарлылыгыны, клетка үчүндеки конумуну жана ишлевини өзгөртиребилир.

Изилдөөдө ISG15 болжол менен 3,25 кат арткантыр. Йазарлар, ISG15’ин STAT1, MX1 жана IFIT протеинлери сыяктуу антивирустук компонентлери дүзенлейерек йанытын гүжүнү жана мөөнөтсини еткмененйебмененжегини белгилейт.

ISG15’ин ошол эле учурда клетка дышына салгыланабмененн жана иммундук жоопны өзгөртиребмененн бир молекүл олмасы, коруйужу антивирустук еткинин ашыры сезгенүүла бирликте булунабмененжеги икили бир роле ишарет етмектедир. Изилдөө бул ики еткинин хангисинин баскын экенин түздөн-түз сынамамыштыр.

MX1: Вирал чогалмайа каршы ефектөр

MX1, интерферон менен стимулданган чоң бир GTPazdыр. Макаладе вирал нүклеокапсид харекетини, чогалма комплекси олушумуну же клетка ичи мембран динамиклерини бузатак RNA вирүслеринин чогалмасыны чек араландырабилдиги анлатылмактадыр.

COVID-19–AACC грубунда MX1 үчүн болжол менен 2,60 кат өсүш кабарланган. Бул өсүш көз ичиндегиндеги ортамда антивирустук ефектөр йанытын гүчлендигини дүшүндүрмектедир. Бирок аквез юморде SARS-CoV-2 RNA’сы же жанлы вирүс араштырылмадыгы үчүн MX1 өсүшы көз ичиндегиндегинде актиф вирал чогалманын каныты эмес.

IFIT1 жана IFIT3: Вирал RNA’нын окунмасыны енгеллейен ортаклык

IFIT1, белирли кап түзүмдөрүндан йоксуун вирал RNA молекүллерине багланарак бунларын протеин сендиссертацияинде колдонулушуны енгеллейебилир. Изилдөөдө IFIT1 болжол менен 3,35 кат арткантыр.

IFIT3 исе IFIT амененсинде искеле жана синйал гүчлендирижи рол үстленмектедир. IFIT1 менен комплекс олуштурабилир жана RIG-I/MDA5–TBK1–IRF3 сыяктуу нүклеик кислота алгылама йолларыйла байланыш курабилир. IFIT3 үчүн болжол менен 1,88 кат өсүш кабарланган.

Бу ики протеинин бирликте артмасы, йазарлар тарафындан гана интерферон синйалинин башламасы эмес, антивирустук трансляция баскысынын да гүчленмеси катары йорумланмыштыр.

Өнермененн антивирустук ексен

Изилдөөнүн өнердиги биологиялык акыш шу бичимде өзетленебилир:

\[ \text{Viral nükleik asit algısı} \rightarrow \text{interferon üretimi} \rightarrow \text{JAK–STAT/STAT1 etkinliği} \rightarrow \text{ISG genlerinin artışı} \]

\[ \text{STAT1} \rightarrow \text{MX1 ve IFIT1/IFIT3 ile antiviral efektör yanıt} \]

\[ \text{ISG15} \rightarrow \text{ISGylasyon ve protein işlevlerinin translasyon sonrası düzenlenmesi} \]

Бу гөстеримлер, изилдөөнүн меканистик анлатымыны түшүндүрмөк амажыйла хазырланмыштыр. Изилдөөда бул олайларын заман сырасы, клетка үчүндеки йөнү же себепсел багы экспериментсел катары изленмемиштир.

Протеин еткмененшим агы не гөстерийор?

Сүрөт 3Ф’де STAT1, ISG15, MX1, IFIT1 жана IFIT3’үн STRING маалымат табанындаки байланышлары гөстерилмектедир. Агда беш протеинин тамамы йогун бичимде бирбирине багланмыштыр. Фарклы ренклердеки чизгмененр STRING’ин экспериментсел маалымат, маалымат табаны кайды, метин кенжилиги, бирликте ифаде жана бензери фарклы илишки булакларыны темсил етмектедир.

Бу аг бейтаптарын аквез юморүнде протеинлерин физиксел катары бирбирине багландыгыны түздөн-түз канытламаз. STRING, дагы мурдаки биологиялык билимлерден түретмененн оласы ишлевсел илишкмененри көрсөтөт. Изилдөөдаки оригиналдуу табылга, сөз конусуу протеинлерин айны бейтап грубунда артмасыдыр; аг исе бул өсүшларын билинен биологиялык илишкмененрле уйумуну көрсөтөт.

ГО талдоои: Протеинлер нереде жана ханги ишлевлерде йогунлашыйор?

Сүрөт 4А’да Гене Онтологй зенгинлештирмеси үч бөлүмде суунулмуштур.

Хүжресел компонентлер

Фарклылашан протеинлер өзелликле шу түзүлүшларда йогунлашмыштыр:

• Ситозол,
• Хүжре дышы везикүллер жана экзосомалар,
• Рибонүклеопротеин комплекслери,
• Рибозомлар жана рибосомалык алт биримлер,
• Хүжре-субстрат байланышлары жана фокал адезйонлар.

Йазарлар ситозолик жана рибосомалык протеинлерин аквез юморде булунмасыны цилиардык дене, трабекулярдык тор, ирис же корнея эндотели сыяктуу түзүлүшларда клеткалык стрес, кеч апоптоз йа да некрозла байланыштуу протеин сызынтысынын оласы ишарети катары чечмелейт. Бул клеткалык булаклар экспериментсел катары тастыкталган эмес.

Молекүлер ишлевлер

Протеин багланмасы, органик жана хетеросиклик бмененшик багланмасы, нүклеик кислота багланмасы, RNA жана мRNA багланмасы менен рибосомаун структуралык компонентлери өне чыкмыштыр.

Бийоложик мөөнөтчлер

Органик азотлу бмененшик бийосендиссертацияи, клеткалык амид жана пептит метаболизмсы, чешитли катаболик мөөнөтчлер, рибонүклеопротеин комплекс олушуму жана протеинлерин мембранлара йөнлендирилмеси зенгинлешмиштир.

KEGG талдоои: Енержи, протеин сендиссертацияи жана клетка өлүмү

Сүрөт 4Б’де ен белиргин зенгинлешмелерден бири рибосома йолундадыр. Бунун йанында шу йоллар гөрүлмектедир:

• Гликолиз жана глуконеогенез,
• Фруктоз жана манноз метаболизмсы,
• Пентоз фосфат йолу,
• Оксидатиф фосфорлануу,
• Б6 витамини метаболизмсы,
• О-гликан бийосендиссертацияи,
• RNA йыкымы жана рибосома бийогенези,
• Баз ексизйон онарымы,
• Некроптоз,
• Актин клетка скелетинин дүзенленмеси,
• Антижен операцияе жана суунуму.

Бу десен, изилдөөжылар тарафындан жогорку көз ичиндегиндеги басым, оласы искеми-хипокси, оксидативдик стресс жана вирал/системик сезгенүү каршысында артан ATP жана NADPH ихтийажынын оласы йансымасы катары йорумланмактадыр.

KEGG’нин “Инсан Бейтаплыклары” бөлүмүнде COVID-19 дышында инфлуенза, HIV, хепатит Ж, Епстеин–Барр вирүсү, Салмонелла, нөродеженератиф бейтаплыклар, Паркинсон бейтаплыгы, амйотрофик латерал склероз жана панкреас раки сыяктуу баш кийимлар да гөрүлмектедир. Бул зенгинлешмелер бейтаптарда бул бейтаплыкларын булундугуну гөстермез. Айны протеинлерин фарклы бейтаплыкларда колдонулган ортак сезгенүү, стрес, митокондри жана клетка өлүмү агларында йер алдыгыны көрсөтөт.

Reactome талдоои: Трансласйон айгытынын кайра дүзенленмеси

Сүрөт 4Ж’де протеин сендиссертацияинин хемен хер ашамасы өне чыкмактадыр:

• Өкарйотик трансляция башлангыжы,
• Кап багымлы трансляция башлангыжы,
• 40С жана 60С рибосомалык алт бирим мөөнөтчлери,
• Пептит чынжыри узамасы,
• Трансласйон сонландырмасы,
• Вирал мRNA трансляцияу,
• рRNA иштетилиши жана өзгөртирилмеси,
• мRNA кесиклип бирлештирилмеси,
• Анламсыз мутасйон аражылы мRNA йыкымы.

Интерферон алфа/бета синйали, ISG15 антивирустук меканизмасы, интерферон менен стимулданган генлерин антивирустук еткинлиги, интерлөкин-12 жана интерлөкин-21 синйаллери де зенгинлешмиштир.

Фагоситоз, RHO жана RAC GTPazlarы, актин динамиклери, аксон йөнлендирме, DNA оңдоо, теломер кам көрүүы, SUMOylasyon жана VEGF/VEGFR2 синйали де өне чыкан дигер мөөнөтчлердир.

WikiPathways талдоои

Сүрөт 4Д’де ен жогорку зенгинлешме ситоплазмик рибосомалык протеинлерде гөрүлмектедир. Айрыжа шу баш кийимлар орун алат:

• Трансласйон факторлери,
• мRNA иштетилиши,
• SARS-CoV-2 нсп1 протеининин конак трансляция башлангыжыны енгеллемеси,
• Акут вирал мийокардит жана түберкүлоз иммундук жоопйла ортак модүллер,
• Баз ексизйон онарымы,
• Сфинголипит йыкымы,
• NAD+ метаболизмсы,
• Жори дөнгүсү,
• EGF/EGFR жана MAPK/ERK синйали.

Йазарлар рибосома жана трансляция факторлериндеки зенгинлешмейи, клеткаларын SARS-CoV-2’нин конак протеин сендиссертацияини баскылайыжы еткисине жана акут басынч стресине каршы протеин сендиссертацияи жана онарым мүмкүнчүлүгүни артырма чабасыйла илишкмененндирмектедир. Башка бир оласылык, хасарлы клеткалерден рибосомалык компонентлерин аквез юморе сызмасыдыр. Изилдөө бул ики түшүндүрмөйы бирбиринден айырмамактадыр.

Ексозомлар жана клеткадан тышкаркы везикулалар

ГО талдооинде клетка дышы везикүл жана ексозом теримлеринин зенгинлешмеси, сезгенүүчү аражылар, пыхтылашма же фиброзла байланыштуу молекүллер жана клетка дышы матрикс дүзенлейижмененринин везикүллер аражылыгыйла ташынабмененжеги ойсини күндеме гетирмиштир.

Йазарлар бунун трабекулярдык тор ишлев бозуклугуну, аквез юмор дыша акым диренжини жана сезгенүүчү ортамы гүчлендиребмененжегини алдыга коёт. Бирок изилдөөдө везикүллер айры катары изоле едилмемиш же клетка булаклары белирленмемиштир.

Актин клетка скелети жана трабекулярдык тор

Актин клетка скелети, RHO/RAC GTPazlarы, клетка-субстрат байланышлары жана фокал адезйонларла байланыштуу зенгинлешмелер; клетка шекли, адезйон жана мембран протеинлеринин дагылымында өзгөрүүлик олабмененжегини дүшүндүрмектедир.

Изилдөөжылар бул өзгөримлерин трабекулярдык тор клеткаларынин түзүлүшсыны жана суюктуктук дыша акым диренжини еткмененйебмененжегини өне сүрмектедир. Ошондой болсо да трабекулярдык тор докусуу түздөн-түз инжеленмемиш, клетка меканиги же суюктуктук акымы экспериментсел катары өлчүлмемиштир.

Оксидатиф стрес жана DNA оңдоо

Пентоз фосфат йолу, оксидативдик фосфорлануу, NAD+ метаболизмсы, щелочь ексизйон онарымы жана клеткалык стрес йолакларынын бирликте гөрүлмеси; жогорку көз ичиндегиндеги басым, искеми-реперфүзйон жана системик сезгенүү алтында оксидативдик хасар олушабмененжеги формасында йорумланмыштыр.

Бирок изилдөөда реактиф кычкылтек түрлери, DNA хасары, митокондри ишлеви же антиоксидан мүмкүнчүлүк түздөн-түз өлчүлмемиштир. Йолак зенгинлешмеси, бул мөөнөтчлере илишкин хиподиссертация үретир; мөөнөтжин герчеклештигини жалгыз өзү канытламаз.

Антивирал йаныт коруйужу му, зарарлы мы?

STAT1–ISG15–MX1–IFIT1/3 ексенинин илк ишлеви вирал чогалмайы чек араландырмактыр. Ошондуктан протеинлерин өсүшы конак савунмасынын еткинлешмесини гөстеребилир.

Бунунла бирликте узак мөөнөтн же ашыры интерферон жообу сезгенүүчү аражыларын бирикмесине, иммунитет клеткаси гиришине, кан тамыр өткөрүмдүүлүгүне жана суюктуктук дыша акым түзүмдөрүнда төлөм каткыда булунабилир. Йазарлар ексенин хем антивирустук савунма хем де иммүнопатоложи потансийели ташыдыгыны алдыга коёт.

Изилдөө коруйужу жана зарарлы еткинин чоңлүгүнү өлчмемиштир. Протеин өсүшынын бейтаплык зомбулукини азалттыгы же артырдыгына илишкин клиникалык кореласйон суунулмамактадыр.

COVID-19’ун көз ичиндегиндегинде булундугу канытланды мы?

Хайыр. Изилдөөдө аквез юморде SARS-CoV-2 PCR’ы, вирал антиген, вирал протеин, вирал күлтүр же доку ичи вирал йерлешим араштырылмамыштыр.

Интерферон менен стимулданган протеинлерин артмасы, системик енфексийонун көз ичиндегиндеги иммунитет ортамына йансымасыны гөстеребилир. Ошондой болсо да бул табылга көз ичиндегиндегинде актиф вирүс булундугунун түздөн-түз каныты эмес.

Протеинлерин ханги клеткалерден гелдиги билинийор му?

Хайыр. Аквез юмордеки протеинлер:

• Силийер жисимден,
• Иристен,
• Трабекүлер агдан,
• Корнеа ендотелинден,
• Гөз үчүне гирен иммунитет клеткаларынден,
• Бозулмуш кан-акөз барийеринден кечен системик протеинлерден,
• Хасарлы же өлен клеткалерден гелебилир.

Тек клеткали талдоо, мекâнсал протеомикалык, иммүнохистокимйа же доку текшерүүсы түзүлүшлмадыгы үчүн клеткалык булаклар белирленемемиштир.

Бийобелиртеч оласылыгы

Йазарлар STAT1, ISG15, MX1, IFIT1 жана IFIT3’үн COVID-19 менен байланыштуу көз компликасйонларында биомаркер адайы олабмененжегини белгилейт. Бунун герчеклешебилмеси үчүн ен азындан шу адымлар гереклидир:

• Даха чоң жана көз карандысыз бейтап групларында айны протеин десенинин догруланмасы,
• Саглыклы, COVID-19’сууз AACC, COVID-19’лу бирок AACC’сиз жана фарклы көз бейтаплыкларына сахип контрол групларынын каршылаштырылмасы,
• Хедефли масс-спектрометрия, ELISA же бензери көз карандысыз ыкмалерле сандык текшерүү,
• Дуйарлылык, спецификалуулук, позитиф жана негатиф өнгөрү маанилеринин хесапланмасы,
• Протеин деңгээллеринин көз ичиндегиндеги басым, көрүү кайбы жана узак мезгил натыйжаларла илишкмененндирилмеси,
• Клиник ешиклерин жана мисал алма заманынын танымланмасы.

Мевжут изилдөөдө танысал перформанс талдоои түзүлүшлмадыгындан бул протеинлере букүн үчүн клиникалык биомаркер денмененмез.

Дарылоо максати оласылыгы

Макала JAK–STAT баскылайыжылары, ISGylasyon дүзенлейижмененри жана трансляция баскысыны өзгөртирен йаклашымлары келечекте араштырылабмененжек дарылоо йөнлери катары анмактадыр.

Изилдөөдө эч бир дары уйгуланмамыш, доз-жевап эксперименти түзүлүшлмамыш, көз ичиндегиндеги басымнда дарылоойе баглы өзгөрим өлчүлмемиш жана хайван же клетка модельи колдонулган эмес. Антивирал савунма ексенини баскыламак енфексийон контролүнү де алсызлатабмененжегинден бул өнермененр гана экспериментсел изилдөө хиподиссертацияидир.

Изилдөөнүн күчтүү жактари

• Догрудан көзүн алдыңкы камерасындан алынан инсан аквез юморүнү талдайт.
• COVID-19–AACC менен COVID-19’сууз AACC бейтаптарыны каршылаштырарак курч бурч жабылуунын ортак еткисини кысмен контрол етмектедир.
• Хер ики групта бейтаптарын акут клиникалык мезгилде булунмасы клиникалык багламы йакынлаштырмактадыр.
• Мисаллер тек жеррах тарафындан стандартлаштырылмыш ыкмале алынмыштыр.
• 4.588 протеине улашан гениш бир кешифсел протеомикалык тарама герчеклештирилмиштир.
• Протеин өзгөримлери дөрт фарклы йолак маалымат табаныйла каршылаштырылмыштыр.
• Тек тек протеинлер йерине ишлевсел катары байланышлы бир интерферон ексени өнерилмиштир.
• Fold-change жана П маанилеринин гениш протеин листелери ек таблода пайлашылмасы көз карандысыз инжелемейе имкâн вермектедир.
• Этикалык уруксат, йазылы онам, каржылоо, кызыкчылыктардын кагылышы жана маалымат еришими бейанлары суунулмуштур.

Изилдөөнүн негизги чектелгенлыклары

• Чок чакан мисаллем: Хер групта гана секиз бейтап бар.
• Тек меркез: Бейтапларын тамамы айны бөлгедеки тек бейтапсебеп алынмыштыр.
• Гүч талдоои жок: Секизер адамлик мисаллемин кач чоңлүкте фаркы ишенимдүү бичимде саптайабмененжеги белиртилмемиштир.
• Бинлерже салыштыруу: Чоклу тест дүзелтмесинин уйгуламасы жана табло сыныфландырмалары ачык эмес.
• Истатистик таблолары тутарсыздыр: Диферансийел кабул едмененн чок саныда протеинде P>0,05 бар.
• Топлам протеин сажылары ачыкланмамыштыр: 4.588 танымланмыш протеинден себеп гана 3.946’сынын үч натыйжа категорисине гирдиги ачыкча йазылмамыштыр.
• 203–132 челишкиси: Натыйжа жана төсүшма бөлүмлериндеки диферансийел протеин сажылары уйушмамактадыр.
• Контрол груплары чектелгендыр: Саглыклы бирей, COVID-19 олуп AACC олмайан бейтап же башка сезгенүүчү көз бейтаплыгы контролү жок.
• Неденселлик гөстермез: COVID-19 енфексийонунун бурч жабылышына себеп экени канытланмамыштыр.
• Вирал актив өлчүлмемиштир: Аквез юморде SARS-CoV-2 RNA же антигени араштырылмамыштыр.
• Хүжресел булак билинсультмектедир: Протеинлерин көз докусуундан мы, кан айлануудан мы же иммунитет клеткаларынден ми гелдиги белирленмемиштир.
• Багымсыз протеин текшерүүсы жок: Хедефли протеомикалык, Wестерн блот, ELISA же иммүнохистокиммыйзамл текшерүү билдирилмемиштир.
• Ишлевсел текшерүү жок: STAT1 же дигер протеинлерин баскыланмасынын көз ичиндегиндеги басым жана сезгенүү үзериндеки еткиси тест едилмемиштир.
• Ыкма айрынтылары жетишсиздир: Жихаз, программалык камсыздоо, масс-спектрометрия айарлары жана маалымат операцияе алгоритмалары ексиктир.
• COVID-19 айрынтылары ексиктир: Енфексийон заманы, зомбулуки, ашы абалы жана дарылоолер бейтап деңгэколунда рапорланмамыштыр.
• Карыштырыжылар контрол едилмемиштир: Йаш, жинсийет, гипертония, диабет жана дарылоолер үчүн чок өзгөркенли талдоо жасалган эмес.
• Башлангыч салыштырууларында П маанилери жок: “Fark yok” ифадеси табло аркылуу денетленемемектедир.
• Көрлеме ачыкланмамыштыр: Лаборатувар жана клиникалык маанилендирижмененрин груп билимсинден хаберсиз олуп олмадыгы белиртилмемиштир.
• Йолак талдоои айрынтылары ексиктир: Арка план протеин еврени, минимум ген/протеин саны жана чоклу тест дүзелтмеси маалыматлмемиштир.
• ДО натыйжалары суунулмамыштыр: Ыкмаде Дисеасе Онтологй талдоои белиртилмесине рагмен айры натыйжа гөстерилмемиштир.
• PPI хуб өлчүтү ачыкланмамыштыр: Меркезилик алгоритмасы же ешик маании рапорланмамыштыр.
• Узун мезгил байкоо жок: Протеин профилинин көрүү, текрарлайан криз же глоком мененрлемесийле илишкиси инжеленмемиштир.
• Укукемлик жок: Белге азырынча көз карандысыз укукем маанилендирмесинден кечмемиштир.

Изилдөө не сөйлүйор?

• COVID-19 енфексийону ешлик еден AACC бейтаптарынын аквез юморүнде фарклы бир протеин десени көзленмиштир.
• STAT1, ISG15, MX1, IFIT1 жана IFIT3 протеинлери COVID-19–AACC грубунда дагы жогорку өлчүлмүштүр.
• Бу беш протеин билинен интерферон жана антивирустук йаныт агларында ишлевсел катары байланышлыдыр.
• Протеин өзгөримлери гана антивирустук йолакларла эмес, рибосома, RNA иштетилиши, энергия метаболизмсы, оксидативдик стресс, клетка скелети жана дамар синйаллерийле де байланыштуудир.
• Аквез юмор, системик вирал енфексийонла байланыштуу көз ичиндегиндеги иммунитет өзгөрүүликлерини йансытабмененжек бир биологиялык мисал болушу мүмкүн.
• Чекирдек протеинлер дагы чоң изилдөөлөрда биомаркер жана меканизма адайы катары инжеленебилир.

Изилдөө не сөйлемийор?

• COVID-19’ун курч бурч жабылууны так катары олуштурдугуну көрсөтпөйт.
• COVID-19 кечирен адамдарде AACC рискинин кач кат арттыгыны хесапламамактадыр.
• Аквез юморде жанлы вирүс же вирал RNA булундугуну көрсөтпөйт.
• STAT1–ISG15–MX1–IFIT1/3 ексенинин бурч жабылышынын себепи экенин далилдебейт.
• Протеинлерин ханги көз клеткалары тарафындан үретилдигини белирлемемектедир.
• Бу протеинлерин таны амажыйла йетерли дуйарлылык жана өзгүллүге сахип экенин көрсөтпөйт.
• JAK–STAT же ISG15’и максатлейен дарыларын бейтаптар үчүн еткили йа да ишенимли экенин көрсөтпөйт.
• Йолак зенгинлешмесинде гөрүлен дигер бейтаплыкларын катышуучуларда булундугуну айтпайт.
• COVID-19–AACC бейтаптарынын көрүү натыйжаларынын контролдук топндан дагы көтү экенин далилдебейт.
• Жыйынтыктарын фарклы өлкөлер, вирүс варйантлары же бейтап груплары үчүн кечерли экенин көрсөтпөйт.

Гечмиш, букүн жана келечек жагынан өнеми

Гечмиш жагынан

COVID-19’ун көз дышындаки системик еткмененрине илишкин протеомикалык изилдөөлөр дагы мурда кан жана иммунитет клеткаларыне одакланмыштыр. Бул изилдөө айны антивирустук агларын акут бир көз бейтаплыгында, түздөн-түз аквез юмор мисаллери үчүнде де изленебмененжегини өне сүрмектедир.

Букүн жагынан

Изилдөө, системик енфексийонла көз ичиндегиндеги басынч кризи арасындаки оласы байланышйы гана клиникалык заманлама аркылуу эмес, көз ичиндегиндегиндеки протеин ортамы аркылуу изилдөөктадыр. Ен өнемли каткысы так бир дарылоо сунуштамак эмес, араштырылабилир бир молекулярдык ексен танымламактыр.

Гележек жагынан

Даха чоң мисаллемлер, чок меркезли тасарымлар, саламаттык сактоолы жана бейтаплык контрол груплары, максатли протеин текшерүүсы, вирал талдоолер, тек клеткали жана мекâнсал ыкмалер менен экспериментсел модельлер кулланылырса шу сорулар йанытланабилир:

• Интерферон ексени AACC’ден мурда ми, кийин мы еткинлешмектедир?
• Протеинлер көз докуларындан мы же системалык кан айлануудан мы гелмектедир?
• Протеин деңгээллери көз ичиндегиндеги басым же көрүү кайбыйла байланыштуу мидир?
• Бу ексен гана COVID-19’а мы, же фарклы вирал енфексийонлара да мы өзгүдүр?
• Белирли протеинлер бейтаплык зомбулукини же узак мезгил сонужу өнбоюнчабилир ми?
• Антивирал савунмайы бозмадан зарарлы сезгенүү сечижи катары азалтылабилир ми?

Изилдөөнүн Ыкмаи жана Жыйынтыктары

Чекирдек ексенин текник өзети

Йолак талдоолеринин ортак сонужу

Каныт деңгээли эскертүүсы: Йолак натыйжалары, протеин листесинин маалымат табанларындаки билинен илишкмененрле статистикалык катары өртүшмесини көрсөтөт. Хүжре өлүмү, вирал трансляция, оксидативдик DNA хасары, трабекулярдык тор касылмасы же кан тамыр өткөрүмдүүлүгү бул изилдөөда түздөн-түз өлчүлмемиштир.

Истатистиксел эскертүү: PDF’де диферансийел протеин сажылары, П/q ешиклери жана табло сыныфландырмалары арасында чөзүмленмемиш уйумсуузлуклар бар. Ошондуктан өзелликле чекирдек ексен дышындаки протеин листелери так догруланмыш натыйжалар катары кулланылмамалыдыр.

Булак жана Ыкма Ноту

• Там оригиналдуу баш кийим:COVID-19-Associated AACC: Протеомиж Сигнатурес анд Ажтиватион оф тхе STAT1–ISG15–MX1–IFIT1/3 Аxис
• Йазарлар жана сыралары: Жуан Зхенг; Зхензхен Wанг; Йуанфеи Wанг; Лимин Йанг; Руимеи Йин; Донгдонг Зхао; Лонгжхао Гу; Ронгронг Ли; Жунжун Йанг; Xинйинг Йоу
• Еш каткы же тең биринчи авторлык: Билдирилмемиштир
• PDF’деки жооптуу йазар: Xинйинг Йоу
• SSRN’деки байланыш автору: Жуан Зхенг
• Илетишим йазары тутарсызлыгы: PDF менен SSRN мета маалыматси айны адамйи көрсөтпөйт

Йазар мекемелеры

1. Жоинт Лабораторй фор Транслатионал Медижине Ресеаржх, Лиаожхенг Пеопле’с Хоспитал, Лиаожхенг, Схандонг, Кытай
2. Лиаожхенг Кей Лабораторй оф Опхтхалмологй, Лиаожхенг Пеопле’с Хоспитал, Лиаожхенг, Схандонг, Кытай
3. Департмент оф Опхтхалмологй, Лиаожхенг Ейе Хоспитал, Лиаожхенг, Схандонг, Кытай
4. Qингдао Медижал Жоллеге, Qингдао Университй, Qингдао, Схандонг, Кытай
5. Департмент оф Опхтхалмологй, Лиаожхенг Пеопле’с Хоспитал, Лиаожхенг, Схандонг, Кытай

• Булак түрү: Тыбби изилдөө препринти
• Йайын платформу: SSRN
• SSRN жазуу нумарасы: 6961656
• DOI: 10.2139/ссрн.6961656
• SSRN’йе йүкленме тарихи: 18 Хазиран 2026
• Сайфа саны: 114
• Укукемлик абалы: Укукем маанилендирмесинден кечмемиштир
• Дерги: Укукемли дерги билимси жок
• Конферанс: Конферанс билимси жок
• Өзкүн академик йайыневи: Догруланамамыштыр
• Ресмî SSRN байланышсы:https://ssrn.com/abstract=6961656
• DOI байланышсы:https://doi.org/10.2139/ssrn.6961656

Этикалык уруксат

Изилдөөдө бүтүн бейтаптардан йазылы билимлендирилмиш онам алындыгы жана Хельсинки декларациясы илкелерине уйулдугу белгиленген. Этикалык уруксат нумарасы 2022327’дир.

Етик курулун мекемесал ады документде тутарлы эмес. Ыкма бөлүмү бейтапненин мекемесал инжелеме курулундан сөз етмекте, сон этикалык бейаны Донгжхангфу Пеопле’с Хоспитал Тыбби Етик Комитесини адландырмакта, SSRN мета маалыматси исе Лиаожхенг Пеопле’с Хоспитал Мекемесал Инжелеме Курулуну көрсөтөт.

Йазар каткылары

• Жуан Зхенг жана Xинйинг Йоу: Изилдөөнүн концептуалдыклаштырылмасы жана тасарымы
• Зхензхен Wанг, Руимеи Йин жана Донгдонг Зхао: Изилдөөнын йүрүтүлмеси
• Лонгжхао Гу, Ронгронг Ли, Жунжун Йанг, Йуанфеи Wанг жана Лимин Йанг: Вери талдоои жана йорумлама
• Бүтүн йазарлар: Метнин йазымы, инжеленмеси жана нихаи онайы
• Жуан Зхенг жана Xинйинг Йоу: Хам маалыматлерин чындыктыни текшерүү жооптуулугу

Финансман

• Аффилиатед Хоспитал (Теажхинг Хоспитал) Ресеаржх анд Девелопмент Фоундатион оф Схандонг Сежонд Медижал Университй: 2024FYM133, 2025FYM133 жана 2025FYM139
• Policy-Guided Сжиентифиж анд Тежхнологижал Прожежтс оф Кей Р&амп;Д План ин Лиаожхенг Житй: 2024YD41 жана 2025YD34
• Схандонг Провинже Медижал анд Хеалтх Тежхнологй Девелопмент План Прожежт: 202507021046 жана 202107020506

Финансман курулушларынын изилдөө тасарымы, маалымат талдоои же йайын карары үзериндеки ролү айрыжа ачыкланмамыштыр.

Вери пайлашымы жана кызыкчылыктардын кагылышы

Вери сетлеринин макул талеп үзерине жооптуу йазардан истенебмененжеги белгиленген. Ачык бир маалымат хавузу, хам масс-спектрометрия досйасы, талдоо коду же айрынтылы операция протоколү байланышсы маалыматлмемиштир.

Йазарлар кызыкчылыктардын кагылышы булунмадыгыны бейан етмиштир.

Булак кулланым түшүндүрмөсы

Бу Верианла макаласинин илимий ичериги йүкленен PDF’нин тамамына дайанарак хазырланмыштыр. PDF дышындан йени клиникалык табылга, молекулярдык меканизма, бейтап маалыматси же дарылоо сонужу екленмемиштир. Дыш текшерүү гана баш кийим, йазарлар, SSRN жазуу нумарасы, DOI, йүкленме тарихи, мекеме мета маалыматлери жана укукемлик абалынн контролү үчүн пайдаланылган.

Изилдөөнүн негизги чектелгенлыклары чакан жана тек меркезли мисаллем, чоклу салыштыруу рапорламасындаки белгисиздик, көз карандысыз протеин текшерүүсынын булунмамасы, вирал варлыгын өлчүлмемеси, клеткалык кайнагын билинсультмеси, контрол групларынын чектелгенлыгы жана укукем маанилендирмесинин тамамланмамыш олмасыдыр.

Тыбби капсам ноту: Изилдөө кешифсел бийомедикал изилдөөдыр. COVID-19 кечирмиш бир адамдын көз муайенеси, глоком такиби же дарылооси укуккында бирейсел тыбби өнери олуштурмаз. Ани көз агрысы, көрүүнүн азайышы, баш агрысы, буланты же ышык айланасинде халкалар гөрүлмеси ажил көз маанилендирмеси геректиребмененжек белиртмененрдир.