Диабеттик өнөкөт жаралар, гана дерiнiн геч капанмасыйла сынырлы бир сорун эмес. Яра бөлгесiнде узун сүре девам еден сезгенүү, ашыры реактiф оксiжен түрү үретiмi, клетка гөчүнүн явашламасы, кан тамыр олушумунун бозулмасы жана клетка дышы матрiксiн дүзенсiз енiден япыланмасы бiрбiрiнi беслеен бир дөнгү олуштурур. Ошондуктан еткiлi бир жара жабуусунүн гана жарайы капатмасы эмес; немлi ортам сагламасы, меканiк катары даяныклы олмасы, клеткалар менен уюм гөстермесi жана жара мiкрочевресiндекi сезгенүү менен оксидативдик стрессi дүзенлемесi бекленiр.

Инжеленен изилдөө, чогунлукла тарымсал атык катары узаклаштырылан броколi сапларындан елде едiлен пектiнi, поливинил спирти менен бiрлештiререк PVA/BSP ады верiлен композит бир гидрогель жара жабуусу гелiштiрмiштiр. BSP, Ингiлiзже брожжолi стем пежтiн, янi брокколи сабагынын пектини; PVA iсе поливинил спирти анламына гелмектедiр.

Хiдрожелiн негизги тасарым өзеллiгi, глутаралдехiт гiбi химиялык кайчылаш байлагычтар кулланылмадан хазырланмасыдыр. PVA менен BSP ортосундакi дiнамiк суутек байланыштары, хiдрофобiк еткiлешiмлер, PVA крiстал бөлгелерi жана полiмер зiнжiрлерiнiн фiзiксел долашмасы үч өлчөмдүү торы олуштурмуштур. Жел олушуму үч тоңдуруу–эритүү дөнгүсүйле сагланмыштыр:

\[ -20\,^\circ\mathrm{C}\ \text{dondurma, 4 saat} \rightarrow 25\,^\circ\mathrm{C}\ \text{çözündürme, 1 saat} \]

Бу дөнгү үч кез текрарланмыштыр. Башлангычта асiдiк болгон сiстем, фосфат тампонлу салiн ичинде дiялiз едiлерек пХ 6,8–7,5 аралыгына гетiрiлмiштiр.

Кулланылан брокколи сабагынын пектининiн агырлык орталамалы молекүл агырлыгы 129.900 Да, метiл естерлешме дережесi %50,98 жана галактүронiк асiт iчерiгi %62,40 катары билдирилген. Изилдөөда механикалык сыноолор сонужунда PVA менен BSP’нiн 1:1 каты күтле катышына сахiп формүласёну кийинкi тажрыйбалар үчүн сечiлмiштiр.

PVA/BSP гидрогель шу меканiк натыйжалары көрсөткөн:

• Максiмум созулуу чыңалуусу: 0,95 MPa
• Чекме узамасы: яклашык %376
• %80 кысуу деформациясында басма герiлiмi: 1,24 MPa
• Яклашык %300 герiнiмде еластiк агын бозулмая башламасы
• %200 чекме герiнiмiнде 50 дөнгү боюнжа жогорку ёрулма даянымы

BSP екленмесi, саф PVA’я ылайык гидрогельiн чекме жана басма даянымыны артырмыш; буна каршылык максiмум узама капасiтесi саф PVA’дакi яклашык %520 дүзейiнден %376’я герiлемiштiр. Буна рагмен малземе жогорку өлчүде еснек калмыштыр.

Су тутма тажрыйбаларiнде, 50 °Ж’де 24 саат сонунда саф PVA гидрогельiн күтле кайбы %82,06 iкен PVA/BSP гидрогельiн күтле кайбы %50,38 олмуштур. Сегиз саатлiк суя далдырма сонунда шишүү катыштары:

• Саф PVA: %20,61
• PVA/BSP: %45,03

катары өлчөнгөн. Бу натыйжалар, BSP’нiн гидрогелье көбүрөөк фазла суйла еткiлешебiлен карбоксiл жана хiдроксiл топлары казандырдыгыны жана жара ексүдасыны емебiлежек көбүрөөк хiдрофiлiк бир япы олуштурдугуну көрсөтөт.

L929 фiбробластларыйла япылан клетка күлтүрү тажрыйбаiнде PVA/BSP гидрогель өзүтү белiргiн клетка токсиктүүлүгү гөстермемiштiр. Кырк секiзiнжi саатте CCK-8 өлчөөүне ылайык гөрелi клетка жашоочулугу:

\[ 167{,}37 \pm 7{,}19\% \]

катары билдирилген. Бу маани көзөмөлүн %100 кабул едiлдiгi метаболiк актiвiте өлчөөүдүр; түздөн-түз клетка сайысынын там катары %67 арттыгы анламына гелмемектедiр.

Хүжре чiзiк тажрыйбаiнде PVA/BSP тобунун 48 саатлiк капанма катышы:

\[ 96{,}2 \pm 3{,}5\% \]

катары өлчөнгөн. Хемолiз катышы iсе изилдөөнын жара өртүлерi үчүн кабул еттiгi %5 сынырынын алтында калмыштыр.

PVA/BSP гидрогель, лаборатувар ортамында ар башка эркин радикаллере каршы антиоксидант актiвiте көрсөткөн:

Саф PVA гидрогельiн антиоксидант еткiсi өтө төмөн булунмуш; эркин радикал гiдерме капасiтесiнiн есас катары брокколи сабагынын пектининден кайнакландыгы ёрумланмыштыр.

LPS менен iнфламатувар дурума гетiрiлен RAW 264.7 макрофагларында PVA/BSP гидрогель өзүтү, проiнфламатувар TNF-α сiнялiнi азалтмыш жана сезгенүүгө каршы IL-10 сiнялiнi артырмыштыр. Хайван жараларында да iНОС менен танымланан M1-benzeri макрофаг iшаретiнiн азалдыгы, CD206 менен танымланан M2-benzeri макрофаг iшаретiнiн йүкселдiгi билдирилген.

Сычанлардакi курч толук катмарлуу тери жарасы моделiнде 14. күн жара капанма оранлары шөйледiр:

Стрептозотосiнле олуштурулан тiп 1 диабеттик келемиш моделiндекi кронiк там кат жараларда 14. күн натыйжалары шөйледiр:

Хiстоложiк маанилендiрмелерде PVA/BSP тобунда көбүрөөк дүзенлi епiдермiс олушуму, көбүрөөк ёгун жана хiзалы коллаген лiфлерi, көбүрөөк фазла кан тамыр гөрүнүмү жана жаңы олушан кыл фолiкүлү япылары билдирилген. Дiябетiк жараларда IL-6 жана iНОС сiняллерi азалыркен IL-10 жана CD206 сiняллерi арткан.

Дiябетiк жара докусунда япылан транскриптом аналiзiнде PVA/BSP дарылоосу, көзөмөл тобуна кыясла 233 генiн експресёнуну артырмыш жана 294 генiн експресёнуну азайткан. Зенгiнлешме аналiзлерi сезгенүү, епiдермал фарклылашма, дерi гелiшiмi жана кыл фолiкүлү гелiшiмiйле iлiшкiлi ген програмларынын дегiштiгiнi көрсөткөн.

KEGG аналiзiнде IL-17, TNF, JAK–STAT, NOD-benzeri ресептөр жана NF-κБ ёлаклары өне чыкмыштыр. Ошону менен бирге ёлак зенгiнлешмесi, гидрогельiн бу сiнял ёлларыны түздөн-түз жана гана тек бир молекүлер хедеф аркылуу баскыладыгыны канытламаз. Булгулар, бу ёлакларла iлiшкiлi генлерiн топлу експресён өрүнтүсүнүн дегiштiгiнi көрсөтөт.

Изилдөө умут верiжi бир преклiнiк жара жабуусу адайы сунмактадыр; анжак iнсан диабеттик аяк үлсерлерiнде еткiнлiк вея гүвенлiк каныты сагламамактадыр. Инсан хасталарда енфексiён көзөмөлү, агры, жара текрары, ампутасён рiскi, узун дөнем гүвенлiк вея тiжарi үрүн перформансы iнжеленмемiштiр.

Дiябетiк жаралар эмне үчүн геч iйiлешiр?

Нормал жара жакшыртуусi бiрбiрiйле өртүшен төрт негизги евреден олушур:

1. Канаманын дурдурулмасы жана пыхтылашма
2. Инфламасён
3. Хүжре чогалмасы, кан тамыр олушуму жана жаңы доку үретiмi
4. Коллаженiн енiден дүзенлендiгi олгунлашма жана енiден шекiлленме

Дiябетiк жараларда сезгенүү евресi узаябiлiр. Жогорку глiкоз, кан тамыр бозуклугу, оксидативдик стресс жана иммундук янытындакi дүзенсiзлiк эмне үчүнiйле жара мiкрочевресi онарым евресiне заманында гечемез.

Изилдөөнын одакландыгы эки негизги енгел шунлардыр:

• Сүреклi сезгенүү: TNF-α жана IL-6 гiбi проiнфламатувар сiняллерiн узун сүре жогорку калмасы.
• Ашыры реактивдүү кычкылтек түрлөрү: Лiпiтлере, протеiнлере жана DNA’я зарар верен ROS бiрiкiмi.

Инфламасён ROS үретiмiнi көбөйтө алат; ROS да доку хасарыны жана iнфламатувар сiнялi гүчлендiребiлiр. Бөйлеже жара, кендi кендiнi сүрдүрен бир хасар дөнгүсүнде калабiлiр.

Изилдөөнын жевапламая чалыштыгы негизги сору

Изилдөөнын негизги сорусу шу шекiлде өзетленебiлiр:

Броколi сапы пектiнi, кiмясал чапраз баглайыжы кулланылмадан меканiк катары даяныклы бир PVA гидрогель агына катылабiлiр жана бу композит малземе диабеттик жара мiкрочевресiндекi оксидативдик стресс менен сезгенүүу дүзенлеерек жакшыртууйi хызландырабiлiр мi?

Бу сору эки айры мүхендiслiк жана бiёложi проблемiнi бiрлештiрмектедiр:

1. Пектiнiн тек башына етерсiз олабiлен меканiк өзеллiклерiнi гелiштiрмек
2. Пектiнiн антиоксидант жана iммүномодүлатөр бiёложiк өзеллiклерiнi малземе ичинде корумак

Броколi сапы эмне үчүн колдонулган?

Броколiнiн түкетiлен чiчек кысмынын сыртында калан сап бөлүмлерi чогу заман төмөн маанилi ян үрүн вея атык катары узаклаштырылмактадыр. Муну менен катар саплар, суда чөзүнен пектiк полiсаккарiтлер бакымындан зенгiндiр.

Изилдөөдакi яклашымын эки йөнлү амажы булунмактадыр:

• Тарымсал бир ян үрүнү жогорку маанилi бiёмалземее дөнүштүрмек
• Пектiнiн догал антиоксидант жана iммүноложiк өзеллiклерiнден жара жакшыртуусiнде жарарланмак

BSP’нiн негизги бiлешенi α-1,4 глiкозiдiк багларла бiрбiрiне багланан Д-галактүронiк асiттiр. Япыда айрыжа Л-рамноз, Д-галактоз жана Д-арабiноз гiбi моносаккарiтлерiн булундугу көрсөтүлгөн.

Броколi сапы пектiнiнiн бiлдiрiлен өзеллiклерi

Эстерлешме дережесiнiн %50,98 олмасы, пектiнiн жогорку метоксiллi сыныфын сынырына өтө якын болгонун көрсөтөт. Жогорку метоксiллi пектiнлерiн жел олуштурмасы генеллiкле пХ, шекер консантрасёну жана хiдрофобiк еткiлешiмлерiн дiккатлi көзөмөлүнү геректiрiр.

PVA эмне үчүн еклендi?

PVA, сую тутабiлен, еснек жана хiдроксiл топлары бакымындан зенгiн сентетiк бир полiмердiр. Изилдөөда PVA эки гөрев үстленмектедiр:

1. Хiдрожелi меканiк катары гүчлендiрен япысал фаз
2. Пектiнле суутек байланыштары жана фiзiксел долашыклыклар олуштуран чапраз баглайыжы аг бiлешенi

PVA тамамен догал бир мадде эмес. Ошондуктан гелiштiрiлен гидрогель “догал пектiн темеллi” олмакла бiрлiкте гана догал бiлешенлерден олушмамактадыр.

Кiмясал чапраз баг олмадан аг кантип олушту?

Композiт агда төрт негизги фiзiксел еткiлешiм танымланмыштыр:

• PVA зiнжiрлерiнiн дондурма сырасында олуштурдугу крiстал бөлгелер
• PVA хiдроксiл топлары менен пектiнiн хiдроксiл жана карбоксiл топлары ортосундакi суутек байланыштары
• Пектiндекi метоксi/естер топлары менен PVA зiнжiрлерi ортосундакi хiдрофобiк iлiшкiлер
• Полiмер зiнжiрлерiнiн бiрбiрiнiн чевресiне фiзiксел катары долашмасы

Хiдрожен багынын саделештiрiлмiш гөстерiмi шөйледiр:

\[ \mathrm{PVA{-}OH \cdots OOC{-}Pektin} \]

\[ \mathrm{PVA{-}OH \cdots HO{-}Pektin} \]

Бу баглар ковалент эмес; заман ичинде копуп енiден олушабiлiр. Бу дiнамiк өзеллiк, малземе герiлдiгiнде енержiнiн тек бир ноктада бiрiкмесi ерiне аг боюнжа дагытылмасына каткыда булунабiлiр.

Хiдрожелiн хазырланма басамаклары

1. 0,1 грам PVA, 1 мЛ деiёнiзе суя екленерек %10 агырлык/хажiм чөзелтiсi хазырланмыштыр.
2. Карышым 90 °Ж’де, 800 рпм’де беррак жана хоможен хале гелеканчалык карыштырылмыштыр.
3. Чөзелтi 45 °Ж’е согутулмуштур.
4. 0,1 грам BSP чөзелтiе екленмiштiр.
5. пХ, 0,1 М хiдроклорiк асiтле 2,5 ± 0,5 дүзейiне аярланмыштыр.
6. Карышым 1.200 рпм’де 30 мүнөт жогорку кесмелi хоможенiзасёна табi тутулмуштур.
7. Вакум алтында газы узаклаштырылмыштыр.
8. PTFE калыба дөкүлмүштүр.
9. −20 °Ж’де төрт саат дондурулмуш жана 25 °Ж’де бир саат чөзүндүрүлмүштүр.
10. Дондурма–чөзүндүрме iшлемi үч кез колдонулган.
11. 12 кДа кесiм сынырына сахiп мембранла PBS’е каршы беш дiялiз дөнгүсү япылмыштыр.
12. Сон пХ 6,8–7,5 аралыгына гетiрiлмiштiр.

Неден асiдiк ортам кулланылды?

Пектiнiн метоксi топлары жана протонланмыш карбоксiл топлары, төмөн пХ кошулларында хiдрожен багы жана хiдрофобiк еткiлешiмлере көбүрөөк уйгун хале гелебiлiр. Ошону менен бирге пХ 2,5–3,0 аралыгындакi бир малземенiн түздөн-түз жанлы докуя уйгуланмасы уйгун олмаяжагындан жел көбүрөөк кийин фiзёложiк пХ’а якынлаштырылмыштыр.

Шема 1 не түшүндүрөт?

Изилдөөнын ана шемасы, изилдөөнын тамамыны тек бир акыш ичинде көрсөтөт:

1. Броколi сапы атыгындан пектiн елде едiлмесi
2. Пектiнiн PVA чөзелтiсiне карыштырылмасы
3. Үч тоңдуруу–эритүү дөнгүсүйле фiзiксел аг олуштурулмасы
4. Хiдрожелiн диабеттик келемиш жарасына уйгуланмасы
5. Реактiф оксiжен түрлерiнiн азалтылмасы
6. M1-benzeri макрофаг янытындан M2-benzeri яныта гечiш
7. Коллажен, епiдермiс, кан тамыр жана кыл фолiкүлү олушумунун дестекленмесi

Бу шема өнерiлен меканiзманын гөрсел өзетiдiр. Шемадакi бүтүн оклар ошол эле дүзейде түздөн-түз тажрыйбасел эмне үчүнселлiк каныты анламына гелмемектедiр.

FTIR аналiзi не гөстердi?

Броколi сапы пектiнiнде:

• 1.740 жм⁻¹ бөлгесiнде естер карбонiл Ж=О герiлмесi
• 1.620 жм⁻¹ бөлгесiнде COO⁻ тобунун асiметрiк герiлмесi
• 1.020 жм⁻¹ бөлгесiнде галактүронiк асiт iскелетiндекi Ж–О жана Ж–Ж баглары

билдирилген.

PVA/BSP композитiнде пектiне өзгү 1.740 жана 1.020 жм⁻¹ сiняллерiнiн гөрүлмесi, BSP’нiн гидрогель агына еклендiгiнi дестеклемiштiр. FTIR тек башына агдакi хер багын сайысыны вея багланма кувветiнi өлчмемектедiр; фонксiёнел топларын варлыгы жана еткiлешiмлерi хаккында спектрал каныт сагламактадыр.

Су iчерiгi формүлүндекi рапорлама соруну

Изилдөөда гидрогельiн су iчерiгi үчүн шу денклем верiлмiштiр:

\[ M(\%) = \frac{W_1-W_0}{W_0}\times100 \]

Метiнде:

• В₀: гидрогельiн баштапкы күтлесi
• В₁: 24 саат дондурарак курутма кийинкi куру күтле

катары танымланмыштыр.

Куру күтле башлангычтакi ыслак күтледен төмөн олажагы үчүн бу дегiшкен танымыйла формүл негатiф натыйжа үретмелiдiр. Демек денклемдекi чыкарма сырасы вея В₀/В₁ танымларындан бiрi хаталы гөрүнмектедiр. Бу iчерiкте изилдөө дүзелтiлмемiш; рапорлама уюшмазлыгы ачыкча көрсөтүлгөн.

Шiшме катышы кантип хесапланды?

Изилдөөда шiшме катышы:

\[ G(\%) = \frac{M_1-M_0}{M_0}\times100 \]

формүлүйле эсептелген.

Бурада:

• М₀, гидрогельiн суя гiрмеден мурункi күтлесiнi,
• М₁, белiрлi замандакi шiшмiш күтлейi

iфаде едер.

PVA/BSP гидрогель яклашык сегиз саатте денгее улашмыш жана %45,03 шiшме көрсөткөн. Саф PVA’нын денге мааниi %20,61’дiр.

Су тутма менен шiшме эмне үчүн ошол эле шей эмес?

Шiшме, куру вея баштапкы халiндекi малземенiн дышарыдан канчалык сывы алабiлдiгiнi гөстерiр. Су тутма iсе малземенiн iчiндекi сую курума вея бухарлашма сырасында канчалык коруябiлдiгiнi iфаде едер.

PVA/BSP хем көбүрөөк фазла су еммiш хем де жогорку сыжаклык алтында сую саф PVA’дан көбүрөөк узун сүре тутмуштур. Яра өртүсү жагынан бу өзеллiклер:

• жара сывысынын емiлмесi,
• немлi йүзейiн корунмасы,
• өртүнүн куружарак жарая япышмасынын азалтылмасы

бакымындан потансiел өнем ташымактадыр.

Мiкроскобiк гөзенек япысы

Шекiл 1’декi тарамалы електрон мiкроскобу гөрүнтүлерi, дондурарак курутулмуш PVA жана PVA/BSP гидрогельлерiнде бiрбiрiне баглы гөзенеклi аг көрсөтөт.

Дондурма сырасында олушан буз крiсталлерi гөзенек шаблону гiбi давранмыштыр. Буз чөзүлдүгүнде крiсталлерiн булундугу аланлар бошлук халiне гелмiштiр. BSP’нiн екленмесi чапраз баг ёгунлугуну артырмыш жана орталама гөзенек боютуну күчүлтмүштүр.

Ошону менен бирге гөрүнтүлер дондурарак курутулмуш өрнеге аiттiр. Жанлы жара үзерiндекi тамамен хiдратлы желiн гөзенек япысы ошол эле гөрүнмек зорунда эмес.

Реоложi натыйжалары

Деполама модүлү Г′, малземенiн еластiк жана каты бензерi бiлешенiнi; кайып модүлү Г″ iсе вiскоз жана сывы бензерi бiлешенiнi темсiл едер.

Фреканс тарамасында PVA/BSP гидрогельiн хем Г′ хем Г″ маанилери саф PVA’дан жогорку табылган. Бу дурум BSP екленмесiнiн көбүрөөк гүчлү бир фiзiксел аг олуштурдугуну дестеклемектедiр.

Герiнiм тарамасында яклашык %300 герiнiмде Г″, Г′ мааниiнi ашмыштыр. Бу гечiш, гидрогель агынын еластiк бүтүнлүгүнү кайбедерек көбүрөөк сывы бензерi давранмая башладыгы нокта катары ёрумланмыштыр.

Чекме даянымы

Чекме нумунелерi меркез бөлгесi 20 мм узунлук, 4 мм генiшлiк жана 2 мм калынлыга сахiп олажак бiчiмде хазырланмыш; 5 мм/мүнөт хызла чекiлмiштiр.

BSP, гидрогельiн көбүрөөк жогорку герiлiме даянмасыны сагламыш; факат максiмум узаябiлiрлiгi азайткан. Бу натыйжа малземенiн көбүрөөк гүчлү факат бир мiктар көбүрөөк аз узаябiлiр хале гелдiгiнi көрсөтөт.

Басма даянымы

Басма нумунелерi 15 мм чапында жана 10 мм йүксеклiгiнде сiлiндiрлер катары хазырланмыш, 5 мм/мүнөт хызла сыкыштырылмыштыр.

PVA/BSP гидрогель %80 басма герiнiмiнде:

\[ 1{,}24\ \mathrm{MPa} \]

герiлiме даянмыштыр. Саф PVA’нын ошол эле деформасёндакi даянымы көбүрөөк төмөн табылган.

Ёрулма даянымы

Яра өртүсү, еклем кыймылi, жiлт герiлмесi жана гүнлүк темас эмне үчүнiйле текрар еден меканiк йүклере маруз калабiлiр. Ошондуктан гана тек сеферлiк максiмум даяным эмес, дөнгүсел даяныклылык да маанилүүдiр.

PVA/BSP гидрогель, %200 чекме герiнiмiнде 50 дөнгү боюнжа бiрбiрiне якын стрес–герiнiм егрiлерi көрсөткөн. Бу натыйжа, дiнамiк суутек байланыштарынын копуп енiден олушарак енержiйi дагытабiлдiгi ёрумуйла ачыкланмыштыр.

Хiдрожелiн деполама карарлылыгы

PVA/BSP гидрогель −20 °Ж’де 30 күн сакландыктан кийин чөзүндүрүлдүгүнде гөрүнүр ренк вея шекiл дегiшiклiгi гөстермемiштiр. Деiёнiзе су жана PBS ичинде 14 күн беклетiлдiгiнде агырлыгы гана хафiфче арткан.

Бу натыйжалар агын кыска сүрелi лаборатувар карарлылыгыны дестеклемектедiр; ода сыжаклыгындакi раф өмрүнү, стерiл пакет iчiндекi стабiлiтейi вея айлар сүрен тiжарi деполамайы канытламамактадыр.

Хүжре жанлылыгы кантип хесапланды?

CCK-8 тестiндекi гөрелi клетка жашоочулугу шу формүлле эсептелген:

\[ \mathrm{Hücre\ canlılığı}(\%) = \frac{A_{\mathrm{hidrojel}}}{A_{\mathrm{kontrol}}}\times100 \]

Бурада абсорбанс, клеткалардын метаболiк актiвiтесiйле iлiшкiлi ренк олушумуну темсiл едер.

Кырк сегиз саатте %167,37 булунмасы, гидрогель өзүтү булунан куюжукларда көзөмөл куюжукларындан көбүрөөк жогорку метаболiк сiнял өлчүлдүгүнү гөстерiр. Бу тест түздөн-түз клетка сайымы вея клiнiк доку бүйүмесi өлчөөү эмес.

Жанлы–өлү клетка боямасы

Калжеiн-AM жанлы клеткалары ешiл, пропiдюм iёдүр iсе мембраны бозулмуш өлү клеткалары кырмызы көрсөткөн. Контрол, PVA жана PVA/BSP топларында ешiл клеткалардын баскын болгону жана аз сайыда кырмызы клетка булундугу гөрүлмүштүр.

Хүжре гөчү кантип маанилендiрiлдi?

Фiбробласт табакасында пiпет ужуйла бир чiзiк олуштурулмуш жана бошлугун заман ичинде канчалык капандыгы өлчөнгөн:

\[ C(\%) = \frac{C_0-C_t}{C_0}\times100 \]

Бурада:

• Ж₀, башлангычтакi чiзiк аланыны,
• Ж_т, белiрлi замандакi калан чiзiк аланыны

көрсөтөт.

PVA/BSP тобунда 48 саатлiк капанма катышы %96,2 ± 3,5 катары верiлмiштiр. Чiзiк тестi, фiбробласт гөчү жана чогалмасы хаккында лаборатувар гөстергесiдiр; там кат дерi жарасынын бүтүн бiёложiк кармашыклыгыны темсiл етмез.

Хемолiз тажрыйбаi

Хемолiз катышы:

\[ \mathrm{Hemoliz}(\%) = \frac{A_s-A_n}{A_p-A_n}\times100 \]

формүлүйле эсептелген.

Бурада:

• А_с, гидрогель өрнегiнiн абсорбансыны,
• А_п, деiёнiзе су кулланылан оң көзөмөлү,
• А_н, нормал салiн кулланылан негатiф көзөмөлү

iфаде едер.

PVA жана PVA/BSP топларынын хемолiз оранлары %5’iн алтында калмыштыр. Бу, келемиш ерiтросiтлерiйле япылан кыска сүрелi лаборатувар уюмлулук тестiдiр; iнсанларда бүтүн кан уюмлулугуну тек башына гөстермез.

Сербест радiкал гiдерме тажрыйбаларi

DPPH гiдерме катышы

\[ \mathrm{DPPH\ giderimi}(\%) = \frac{A_0-A_1}{A_0}\times100 \]

А₀ гидрогель булунмаян көзөмөл абсорбансыны, А₁ гидрогель булунан тажрыйба тобуну iфаде едер.

Сүпероксiт гiдерме катышы

\[ \mathrm{\cdot O_2^- \ giderimi}(\%) = \frac{H_0-H_1}{H_0}\times100 \]

Хiдроксiл радiкалi гiдерме катышы

\[ \mathrm{\cdot OH\ giderimi}(\%) = \frac{V_0-V_1}{V_0}\times100 \]

Хiдрожен пероксiт гiдерме катышы

\[ \mathrm{H_2O_2\ giderimi}(\%) = \frac{K_0-K_1}{K_0}\times100 \]

Бу тажрыйбалар айры кiмясал реаксiён сiстемлерiнде жүргүзүлгөн. Сонучлар гидрогельiн белiрлi радiкаллерле лаборатувар ортамында реаксiёна гiребiлдiгiнi гөстерiр; жанлы жарада ошол эле йүздейле ROS темiзледiгi анламына гелмез.

Антiоксiдан тажрыйбаiндекi консантрасён уюшмазлыгы

Йөнтем бөлүмүнде DPPH тестi үчүн 30 мг гидрогельiн 3 мЛ метанолле карыштырылдыгы язмактадыр. Муну менен катар натыйжа метнiнде ен жогорку топ “1 г/мЛ PVA/BSP” катары iфаде едiлмiш, шекiл ачыкламасында iсе топлар “0,1 г” жана “1 г” шеклiнде гөстерiлмiштiр.

Бу iфаделер консантрасён жана топлам гидрогель күтлесi жагынан бiрбiрiйле там катары уюшмамактадыр. Демек %72,27–73,08 дүзейiндекi натыйжаларын хангi кесiн гидрогель консантрасёнуна каршылык гелдiгi ачыклык геректiрмектедiр.

макрофагдар жара жакшыртуусiнде эмне үчүн маанилүүдiр?

макрофагдар жара бөлгесiнде хасарлы докую темiзлеен, мiкроорганiзмаларла мүжаделе еден жана онарым сiняллерiнi дүзенлеен иммундук клеткаларыдiр.

Изилдөө макрофаглары эки операсёнел топта маанилендiрмiштiр:

Герчек макрофаг бiёложiсi эки сабiт кутудан көбүрөөк кармашыктыр. iНОС жана CD206 сiняллерiндекi дегiшiм, клеткалардын бүтүн фонксiёнел дурумуну тек башына танымламаз; изилдөөда M1/M2 гечiшi бу белiртечлер аркылуу ёрумланмыштыр.

Хүжре күлтүрүндекi сезгенүү тажрыйбаi

RAW 264.7 макрофаглары 1 µг/мЛ LPS менен 24 саат уярылмыш, ардындан гидрогель өзүтлерiйле 48 саат бiрлiкте күлтүре едiлмiштiр.

LPS кийин TNF-α йүкселмiш жана IL-10 азайган. PVA/BSP өзүтү уйгуландыгында:

• TNF-α сiнялi азалмыш,
• IL-10 сiнялi арткан.

Бу натыйжа, гидрогель бiлешенлерiнiн макрофагларын iнфламатувар янытыны дегiштiребiлдiгiнi көрсөтөт. Хангi пектiн молекүлүнүн вея хангi ресептөрүн бу еткiйi башлаттыгы белiрленмемiштiр.

Акут жара моделi кантип курулду?

Алты–сегиз жумалык эркек Спрагуе–Давлей келемиштерын сыртында 8 мм чапында эки там кат дерi дефектi олуштурулмуштур.

Груплар:

• Бланк топ
• Тiжарi жара жабуусу кулланылан көзөмөл тобу
• Саф PVA гидрогель тобу
• PVA/BSP гидрогель тобу

катары көрсөтүлгөн. Хiдрожеллер жара үзерiне ерлештiрiлмiш, газлы без жана полiүретан фiлмле сабiтленмiштiр. Яралар 3., 7. жана 14. гүнлерде бааланган.

Метiн “бланк” тобун хангi өртүйү вея iшлемi алдыгына iлiшкiн айрынтылы бир таным вермемектедiр. Бу дурум көзөмөл топларынын ёрумланмасыны зорлаштырмактадыр.

Акут жара капанмасы

Шекiл 4’те PVA/BSP тобундакi жара аланынын көбүрөөк хызлы күчүлдүгү гөрүлмектедiр. Ошону менен бирге келемиш дерiсi iнсан дерiсiне ылайык жара кенарларынын касылмасыйла көбүрөөк гүчлү iйiлешiр. Изилдөөда жарайы касылмая каршы сабiтлеен бир сплiнт кулланылдыгы белiртiлмемiштiр. Ошондуктан капанма пайызынiн бир бөлүмү жаңы дерi олушумунун яны сыра доку касылмасындан кайнакланмыш болушу мүмкүн.

Акут жара хiстоложiсi

Х&амп;Э боямасы клеткалары, гранүласён докусуну жана жаңы епiдермiсi маанилендiрмек үчүн колдонулган. Массон трiкром боямасы iсе коллаген лiфлерiнi гөрүнүр хале гетiрмiштiр.

PVA/BSP тобунда:

• еркен дөнемде көбүрөөк аз iнфламатувар клетка бiрiкiмi,
• көбүрөөк калын гранүласён докусу,
• көбүрөөк дүзенлi жаңы епiдермiс жана дермiс,
• көбүрөөк ёгун жана хiзалы коллаген лiфлерi,
• көбүрөөк фазла кан тамыр жана кыл фолiкүлү гөрүнүмү

билдирилген.

Акут жара иммундук натыйжалары

Яра докусунда TNF-α жана IL-6 сiняллерi PVA/BSP тобунда азайган. iНОС сiнялi дүшеркен CD206 сiнялi жогорулаган.

Метнiн бир бөлүмүнде iНОС’ун ешiл жана CD206’нын кырмызы болгону догру бiчiмде белiртiлмiш; хемен кийинкi жүмледе M1 клеткалары кырмызы, M2 клеткалары ешiл катары терс язылмыштыр. Шекiл жана йөнтем ачыкламасына ылайык кулланылан ренклер:

• iНОС: ешiл
• CD206: кырмызы

шеклiндедiр. Бу ренк терслiгi метiн iчiндекi едiторял тутарсызлыктыр.

Дiябетiк жара моделi кантип олуштурулду?

Тiп 1 дiябет, стрептозотосiн уйгуламасыйла олуштурулмуштур. Бир жума кийин кан глiкозу:

\[ \geq 16{,}7\ \mathrm{mmol/L} \]

болгон келемиштер диабеттик кабул едiлмiштiр.

Ардындан сырт бөлгесiнде эки адет 8 мм там кат дерi жарасы ачылмыш жана акут моделдекi төрт топ колдонулган.

Йөнтем бөлүмүнде STZ’нiн iнтраперiтонеал енжексiёнла верiлдiгi язаркен Шекiл 5’iн заман чiзелгесiнде iнтравенөз енжексiён iфадесi булунмактадыр. Энжексiён ёлу PDF ичинде тутарлы эмес.

Дiябетiк жара капанмасы

Он дөрдүнжү гүнде:

• Контрол: %64,01
• Бланк: %66,69
• PVA: %73,03
• PVA/BSP: %91,33

капанма билдирилген.

PVA/BSP тобунун капанма катышы саф PVA’дан яклашык 18,3 йүзде пуаны көбүрөөк йүксектiр. Бу каршылаштырма, гана немлi фiзiксел өртүнүн эмес, BSP екленмесiнiн де сонужа каткыда булунмуш олабiлежегiнi көрсөтөт.

Ошону менен бирге изилдөө, пектiн iчермеен факат ошол эле гөзенек жана меканiк япыя сахiп там ешленмiш бир малземе көзөмөлү олуштурмамыштыр. PVA жана PVA/BSP ортосундакi меканiк жана мiкрояпысал фарклылыклар да бiёложiк натыйжалары еткiлеебiлiр.

Дiябетiк жара хiстоложiсi

PVA/BSP тобунда 14. гүнде:

• көбүрөөк сүреклi епiдермал табака,
• көбүрөөк iлерi ре-епiтелiзасён,
• көбүрөөк фазла субепiдермал кан тамыр,
• көбүрөөк жогорку коллаген ёгунлугу,
• жаңы дермiсте кыл фолiкүлү бензерi япылар

гөстерiлмiштiр.

Кыл фолiкүлү жана коллаген нiжел аналiзлерi Шекiл 6’да н = 3 катары сунулмуштур. Кыл фолiкүлү сайысы жана коллаген бiрiкiмi PVA/BSP тобунда дiгер топлардан жогорку гөрүнмектедiр.

Дiябетiк жарада макрофаг яныты

PVA/BSP дарылоосу кийин:

• IL-6 азалмыш,
• IL-10 артмыш,
• iНОС позiтiф M1-benzeri сiнял азалмыш,
• CD206 позiтiф M2-benzeri сiнял арткан.

Бу өрүнтү, жара мiкрочевресiнiн узун сүрен сезгенүү дурумундан онарымын дестеклендiгi бир дурума кайдыгы бiчiмiнде ёрумланмыштыр.

Хайван сайыларындакi рапорлама фаркы

Дiябетiк жара натыйжаларында топ башына н = 6 келемиш кулланылдыгы язмактадыр. Муну менен катар Шекiл 5’iн жара аланы ачыкламасында н = 3 верiлмiштiр.

Бунун оласы ачыкламалары ортосунда базы жаныбарларын хiстоложi жана базы жаныбарларын жара аланы аналiзi үчүн айрылмасы вея хер тажрыйба үчүн ар башка өрнек сайысы кулланылмасы булунабiлiр; анжак метiн буну ачыкламамактадыр.

Акут жара моделiнде топлам жаныбар сайысы ачыкча верiлмемiш, Шекiл 4’те нiжел аналiзлер үчүн н = 3 язылмыштыр.

Икi жара ошол эле жаныбарда олуштурулдугунда iстатiстiк кантип еткiленебiлiр?

Хер келемишда эки жара олуштурулмуштур. Ошол эле келемишдакi эки жара ошол эле долашым, хормон, глiкоз жана иммундук ортамыны пайлашыр. Ошондуктан эки жара тамамен багымсыз бiёложiк өрнек эмес.

Изилдөөда статистикалык аналiз бiрiмiнiн келемиш мы, жара мы болгону жана жаныбар iчi кореласёнун хесаба катылып катылмадыгы ачыкланмамыштыр. Яралар багымсыз өрнеклер гiбi сайылдыйса өрнеклем бүйүклүгү олдугундан жогорку гөрүнебiлiр.

Ана орган хiстоложiсi

Тедавiнiн 14. гүнүнде калп, каражiгер, далак, акжiгер жана бөбреклер Х&амп;Э менен изилденген. Хiдрожел топларында белiргiн япысал бозуклук, некроз вея ёгун iнфламатувар iнфiлтрасён бiлдiрiлмемiштiр.

Бу натыйжа кыска сүрелi жана хiстоложiк бир гүвенлiк гөстергесiдiр. Шунлары тек башына канытламаз:

• Узун дөнем сiстемiк гүвенлiк
• Каражiгер жана бөбрек фонксiёнларынын нормал болгону
• Малземе бозунма үрүнлерiнiн бiрiкмедiгi
• Инсан дерiсiнде алержi вея дуярлылык олуштурмаяжагы

Транскрiптом аналiзi кантип япылды?

Дiябетiк жара докулары 14. гүнде топланмыш жана RNA дiзiлемесiне гөндерiлмiштiр. Шекiл ачыкламасында аналiз үчүн н = 3 көрсөтүлгөн.

PVA/BSP тобу көзөмөл тобуйла каршылаштырылдыгында:

• 233 ген артмыш,
• 294 ген азайган.

Топламда 527 дiферансiел ген рапорланмыштыр.

Волкан графiгi не гөстерiёр?

Шекiл 7А’дакi волкан графiгiнде ятай ексен ген экспрессиясыундакi кат дегiшiмiнi, дiкей ексен iсе статистикалык анламлылыгы көрсөтөт.

Турунжу нокталар PVA/BSP тобунда йүкселен, мавi нокталар дүшен генлерi темсiл етмектедiр. Графiк өтө сайыда генiн тек бир йөнде эмес, ар башка бiёложiк програмлар боюнжа енiден дүзенлендiгiнi көрсөтөт.

Ысы харiтасы не түшүндүрөт?

Шекiл 7Б’де көзөмөл жана PVA/BSP өрнеклерiнiн ген экспрессиясы өрүнтүлерi айры күмелер олуштурмактадыр. Бу, дарылоо едiлен жара докусунун көзөмөл жараларындан ар башка бир транскриптом профiлiне сахiп болгонун көрсөтөт.

Ысы харiтасы хангi дегiшiмiн жакшыртуунiн эмне үчүнi, хангiсiнiн сонужу болгонун тек башына белiрлеемез.

GO аналiзi

Ген Онтоложiсi аналiзiнде өне чыкан бiёложiк сүречлер ортосунда:

• Эпiдермiс гелiшiмi
• Дерi гелiшiмi
• Кератiносiт фарклылашмасы
• Эпiдермал клетка фарклылашмасы
• Кыл фолiкүлү гелiшiмi
• Доку гелiшiмi
• Пiгмент жана меланiн метаболiзмасы

булунмактадыр.

Бу натыйжалар, хiстоложiде гөрүлен епiдермал капанма жана кыл фолiкүлү олушумуйла ген экспрессиясыу ортосунда уюмлу бир өрүнтү сагламактадыр.

KEGG ёлаклары

KEGG аналiзiнде:

• IL-17 сiнялi
• TNF сiнялi
• JAK–STAT сiнялi
• NOD-benzeri ресептөр сiнялi
• NF-κБ сiнялi
• Сiтокiн–ресептөр еткiлешiмлерi

өне чыкмыштыр.

Ёлак зенгiнлешмесi, бу ёлакларла iлiшкiлi генлерiн лiстеде беклененден көбүрөөк сык булундугуну гөстерiр. NF-κБ вея IL-17 протеiн актiвiтесi түздөн-түз фосфорiласён, iнхiбiтөр, генетiк сустурма я да фонксiёнел куртарма тажрыйбаiйле тест едiлмемiштiр.

Ошондуктан “NF-κБ жана IL-17 ёлакларынын түздөн-түз баскыландыгы кесiн катары канытланды” ерiне, “транскриптом натыйжалары бу ёлакларла iлiшкiлi iнфламатувар ген програмларынын азалдыгыны дүшүндүрмектедiр” iфадесi көбүрөөк уйгундур.

GSEA натыйжалары

Ген Сетi Зенгiнлештiрме Аналiзi, тек тек босого ашан генлерден зiяде мурунден танымланмыш бүтүн ген күмелерiнiн сыралы давранышыны маанилендiрiр.

Метне жана графiк үзерiндекi башлыклара ылайык:

• Инфламатувар янытла iлiшкiлi ген күмесi ашагы йөнлүдүр.
• Эпiтелял клетка фарклылашмасыйла iлiшкiлi ген күмесi юкары йөнлүдүр.

Муну менен катар Шекiл 7 ачыкламасында Ф панелi “реактiф оксiжен түрү метаболiк сүрежi” катары адландырылмыштыр. Графiгiн кендi башлыгында iсе “епiтхелiал желл дiфферентiатiон” язмактадыр. Шекiл ачыкламасы менен панел башлыгы бiрбiрiйле уюшмамактадыр.

Өнерiлен жара онарым меканiзмасы

Изилдөөнын өнердiгi генел меканiзма шөйледiр:

\[ \mathrm{BSP\ içeren\ hidrojel} \rightarrow \mathrm{ROS\ yükü}\downarrow \rightarrow \mathrm{doku\ hasarı\ ve\ inflamatuvar\ sinyal}\downarrow \]

\[ \mathrm{TNF\!-\!\alpha,\ IL\!-\!6,\ iNOS}\downarrow \quad+\quad \mathrm{IL\!-\!10,\ CD206}\uparrow \]

\[ \mathrm{uzamış\ inflamasyonun\ çözülmesi} \rightarrow \mathrm{fibroblast\ göçü,\ epitelizasyon,\ kollajen\ düzenlenmesi} \rightarrow \mathrm{yara\ kapanmasının\ hızlanması} \]

Бу зiнжiрiн ар башка басамаклары клетка күлтүрү, кiмясал радiкал тестлерi, хiстоложi жана транскриптом маалыматтарiйле дестекленмiштiр. Бирок бүтүн басамаклар тек бир эмне үчүнселлiк тажрыйбаiнде ошол эле анда догруланмамыштыр.

Изилдөөнын күчтүү жактары

• Тарымсал атык бааланган: Броколi сапы бiёложiк iшлев ташыян бир гидрогель бiлешенiне дөнүштүрүлмүштүр.
• Кiмясал чапраз баглайыжы кулланылмамыштыр: Аг, фiзiксел тоңдуруу–эритүү жана молекүллер арасы еткiлешiмлерле олуштурулмуштур.
• PVA менен түздөн-түз каршылаштырма япылмыштыр: BSP’нiн меканiк жана бiёложiк каткысы изилденген.
• Формүласён тарамасы япылмыштыр: Ар башка PVA/BSP оранлары ортосундан 1:1 формүл сечiлмiштiр.
• Малземе өтө йөнлү карактерiзе едiлмiштiр: FTIR, SEM, шiшме, су тутма, реоложi, чекме, басма жана ёрулма тестлерi колдонулган.
• Хүжре уюмлулугу изилденген: Жанлылык, тирүү–өлүү боямасы, гөч жана хемолiз бааланган.
• Төрт айры радiкал сiстемi тест едiлмiштiр: DPPH, ·OH, ·О₂⁻ жана Х₂О₂.
• Иммүноложiк натыйжалар бааланган: TNF-α, IL-6, IL-10, iНОС жана CD206 изилденген.
• Икi жара моделi колдонулган: Акут жана диабеттик там кат жаралар айры айры бааланган.
• Заман серiсi булунмактадыр: Яралар 3., 7. жана 14. гүнлерде изилденген.
• Хiстоложi менен гөрүнүр доку енiленмесi бааланган: Эпiдермiс, коллаген, кан тамыр жана кыл фолiкүллерi изилденген.
• Транскрiптом аналiзi япылмыштыр: Молекүлер дегiшiклiклер тек бiркач белiртечле сынырлы быракылмамыштыр.
• Ана органлар хiстоложiк катары изилденген: Кыска дөнем сiстемiк хасара iлiшкiн өн бiлгi сунулмуштур.

Изилдөөнын чектөөлөрү

• Хакем маанилендiрмесi ёктур: Изилдөө SSRN препрiнтiдiр.
• Инсан клiнiк изилдөөсы эмес: Дiябетiк аяк үлсерi болгон iнсанларда тест едiлмемiштiр.
• Кичине жана белiрсiз жаныбар өрнеклемi вардыр: Акут моделде топлам жаныбар сайысы ачыкланмамыш, базы графiклерде н = 3 колдонулган.
• Дiябетiк моделде өрнек сайысы уюшмазлыгы вардыр: Метiн топ башына н = 6, шекiл ачыкламасы н = 3 бiлдiрмектедiр.
• Истатiстiксел аналiз бiрiмi ачыкланмамыштыр: Ошол эле жаныбардакi эки жаранын багымсыз кабул едiлiп едiлмедiгi бiлiнмемектедiр.
• Бланк тобун уйгуламасы нет эмес: Бланк менен тiжарi өртү көзөмөлүнүн фаркы йөнтем ичинде там танымланмамыштыр.
• STZ уйгулама ёлу тутарсыздыр: Метiн iнтраперiтонеал, шекiл iнтравенөз енжексiён көрсөтөт.
• Сычан жарасы iнсан жарасына там катары бенземез: Сычан дерiсi гүчлү бiчiмде касыларак iйiлешебiлiр.
• Яра сплiнтi бiлдiрiлмемiштiр: Капанманын канчалыкынын контраксiён, канчалыкынын жаңы доку үретiмi болгону кесiн айрыштырыламаз.
• Тiп 1 дiябет моделi колдонулган: Инсанлардакi диабеттик аяк жараларынын маанилүү бөлүмү тiп 2 дiябет, нөропатi, iскемi жана енфексiёнун бiрлешiмiйле гелiшiр.
• Энфекте жара моделi ёктур: Антiбактерiел еткiнлiк тест едiлмемiштiр.
• Антiмiкробiял өзеллiк гөстерiлмемiштiр: Малземенiн енфексiёну өнледiгi сөйленемез.
• Ялнызжа 14 гүнлүк такiп вардыр: Яранын енiден ачылмасы, скар калiтесi жана узун дөнем доку даянымы бiлiнмемектедiр.
• Узун дөнем токсiсiте ёктур: Ана органлар гана 14. гүнде хiстоложiк катары изилденген.
• Кан бiёкiмясы сунулмамыштыр: Каражiгер, бөбрек вея сiстемiк сезгенүү фонксiён тестлерi верiлмемiштiр.
• Актiф пектiн япысы белiрленмемiштiр: BSP iчiндекi хангi молекүлер бөлгенiн iммүноложiк еткiйi олуштурдугу гөстерiлмемiштiр.
• Пектiн салымы өлчүлмемiштiр: BSP’нiн гидрогель агындан не хызла айрылдыгы бiлiнмемектедiр.
• Бозунма профiлi ексiктiр: Жанлы докуда гидрогельде канчалык күтле кайбы болгону өлчүлмемiштiр.
• Дерiе япышма кувветi тест едiлмемiштiр: Харекетлi вүжут бөлгелерiнде өртүнүн канчалык iйi тутунажагы бiлiнмемектедiр.
• Хемостатiк еткi тест едiлмемiштiр: Канамайы дурдурма перформансы гөстерiлмемiштiр.
• Стерiлiзасён жана раф өмрү сынырлы бааланган: Тiжарi үретiм жана пакетлеме кошуллары тест едiлмемiштiр.
• CCK-8 сонужу клетка сайысыйла ошол эле эмес: %167 жашоочулук көбүрөөк жогорку метаболiк сiнял маанисин берет.
• Макрофаж сыныфламасы сынырлыдыр: M1/M2 ёруму гана аз сайыда белiртеже даяныр.
• Макрофаж ренклерi метiнде терс язылмыштыр: iНОС жана CD206 ренк танымлары бир бөлүмде бiрбiрiйле карыштырылмыштыр.
• Антiоксiдан консантрасёну белiрсiздiр: 30 мг/3 мЛ, 0,1 г, 1 г жана 1 г/мЛ iфаделерi бiрбiрiйле уюмлу эмес.
• Су iчерiгi формүлү тутарсыздыр: Денклем жана дегiшкен танымлары негатiф натыйжа үретежек бiчiмде язылмыштыр.
• Истатiстiк йөнтемi етерiнже ачыкланмамыштыр: “оне-тест вея эки йөнлү т тестi” iфадесi булунмакта, өтө топлу каршылаштырма жана чоклу тест дүзелтмелерi нет эмес.
• Транскрiптом каршылаштырмасы PVA тобуну iчермемектедiр: Ген дегiшiмлерiнiн канчалыкынын BSP’е, канчалыкынын гидрогель өртүсүне аiт болгону там айрыштырыламаз.
• Ёлак зенгiнлешмесi эмне үчүнселлiк эмес: NF-κБ жана IL-17 түздөн-түз iнхiбiтөр вея генетiк тажрыйбаларле тест едiлмемiштiр.
• GSEA панелi менен шекiл ачыкламасы уюшмамактадыр: Панелде епiтелял клетка фарклылашмасы язаркен ачыкламада ROS метаболiзмасы денмiштiр.
• Эк матерял ексiктiр: Метiнде атыф япылан базы таблолар жана айрынтылы дестеклейiжi йөнтемлер йүкленен PDF’де булунмамактадыр.

Изилдөө эмнени айтат?

• Броколi сапы пектiнi PVA менен фiзiксел катары чапраз баглы бир гидрогель агына дахiл едiлебiлмiштiр.
• BSP екленмесi гидрогельiн чекме, басма жана ёрулма даянымыны артырмыштыр.
• PVA/BSP гидрогель саф PVA’дан көбүрөөк фазла шiшмiш жана сую көбүрөөк iйi тутмуштур.
• Хiдрожел L929 клеткаларында белiргiн сiтотоксiсiте гөстермемiштiр.
• PVA/BSP өзүтү фiбробласт гөчү жана метаболiк актiвiтейле iлiшкiлi өлчөөлөрү артырмыштыр.
• Хiдрожел лаборатувар радiкал тестлерiнде антиоксидант актiвiте көрсөткөн.
• LPS менен уярылмыш макрофагларда TNF-α азалмыш жана IL-10 арткан.
• Акут келемиш жараларында 14. күн капанма катышы %91,31’е улашмыштыр.
• Дiябетiк келемиш жараларында 14. күн капанма катышы %91,33’е улашмыштыр.
• PVA/BSP топларында епiдермiс, коллаген, кан тамыр жана кыл фолiкүлү олушуму көбүрөөк белiргiн табылган.
• iНОС сiнялi азалыркен CD206 сiнялi арткан.
• Транскрiптом натыйжалары iнфламатувар ген програмларынын азалмасы жана епiдермал фарклылашманын артмасыйла уюмлудур.
• Броколi сапы атыгынын бiёмедiкал бир малземее дөнүштүрүлебiлежегiнi гөстерен преклiнiк бир яклашым сунулмуштур.

Изилдөө эмнени айтпайт?

• PVA/BSP гидрогельiн iнсанларда диабеттик аяк жарасыны дарылоо еттiгiнi гөстермемектедiр.
• Ампутасён рiскiнi азалттыгыны гөстермемектедiр.
• Инсанларда енфексiёну өнледiгiнi вея дарылоо еттiгiнi гөстермемектедiр.
• Антiбактерiел еткiнлiк гөстермемектедiр.
• Хiдрожелiн пiясадакi гелiшмiш диабеттик жара өртүлерiнден үстүн болгонун канытламамактадыр.
• Узун дөнем кулланымын тамамен гүвенлi болгонун гөстермемектедiр.
• Инсанларда алержi вея темас дерматiтi олуштурмаяжагыны канытламамактадыр.
• Хер диабеттик жара түрүнде ошол эле сонужу вережегiнi гөстермемектедiр.
• NF-κБ жана IL-17’нiн гидрогельiн тек вея кесiн молекүлер хедефлерi болгонун канытламамактадыр.
• ROS’ун жанлы жарада лаборатувар тажрыйбаларiндекi йүзделерле гiдерiлдiгiнi гөстермемектедiр.
• Броколi сапынын түздөн-түз жарая уйгуланмасынын жарарлы вея гүвенлi болгонун гөстермемектедiр.
• Броколi түкетiмiнiн кронiк жарайы iйiлештiрежегiнi гөстермемектедiр.
• Эвде хазырланабiлежек бир жара жабуусу тарiф етмемектедiр.
• Тiжарi үретiм, стерiлiзасён, раф өмрү жана мевзуат уйгунлугуну маанилендiрмемектедiр.

Гечмiш жагынан өнемi

Пектiн узун сүредiр гыда ендүстрiсiнде кывам артырыжы жана жел олуштуружу катары кулланылмактадыр. Бiёмедiкал аландакi пектiн гидрогельлерiнiн маанилүү чектөөлөрү iсе меканiк зайыфлык жана жел олушуму үчүн iён, жогорку шекер, гүчлү асiт вея кiмясал чапраз баглайыжы герексiнiмi олмуштур.

Бул изилдөө, жогорку метоксiллi брокколи сабагынын пектининi PVA’нын фiзiксел тоңдуруу–эритүү агына дахiл едерек бу эки соруна ошол эле анда яклашмактадыр:

• PVA меканiк даяным сагламактадыр.
• BSP антиоксидант жана iммүноложiк бiёложiк iшлев казандырмактадыр.

Бугүн жагынан өнемi

Дiябетiк жара жабуусу изилдөөларында егiлiм, гана пасiф коруюжу малземелерден жара мiкрочевресiнi актiф бiчiмде дүзенлеен бiёфонксiёнел сiстемлере догру iлерлемектедiр.

PVA/BSP яклашымы үч iшлевi бiрлештiрмектедiр:

1. Немлi жана гөзенеклi фiзiксел ортам олуштурмак
2. Текрарлаян меканiк йүклерде япысал бүтүнлүгү корумак
3. Оксiдатiф жана iнфламатувар мiкрочеврейi дегiштiрмек

Айрыжа пахалы вея кармашык iлач йүклеме сiстемлерi ерiне пектiнiн кендi бiёложiк актiвiтесiнден жарарланылмасы хедефленмiштiр.

Гележек жагынан өнемi

Бу малземенiн клiнiк гелiштiрмее яклашабiлмесi үчүн гележекте шу изилдөөлар гереклiдiр:

• Көбүрөөк чоң жана багымсыз жаныбар топлары
• Яра касылмасыны сынырлаян сплiнтлi моделлер
• Тiп 2 дiябет, нөропатi жана iскемi iчерен моделлер
• Бактерiйле енфекте жара моделлерi
• Домуз гiбi iнсан дерiсiне көбүрөөк якын чоң жаныбар моделлерi
• Узун дөнем скар жана доку даянымы өлчөөлөрү
• Пектiн салым кiнетiгi жана гидрогель бозунма аналiзi
• Дерi япышма кувветi жана кулланым сырасында ерiнде калма тестлерi
• Антiбактерiел жана бiёфiлм тажрыйбаларi
• Текрарлаян доз жана кронiк токсiсiте изилдөөлары
• Кан бiёкiмясы жана iммүн дуярлылык тестлерi
• BSP’нiн актiф молекүлер фраксiёнларынын белiрленмесi
• Үретiм партiлерi ортосундакi кiмясал дегiшкенлiгiн өлчүлмесi
• Стерiлiзасён кийин пектiн актiвiтесiнiн корунуп корунмадыгынын араштырылмасы
• Ода сыжаклыгында раф өмрү жана амбалаж стабiлiтесi
• NF-κБ жана IL-17 ёлакларынын түздөн-түз молекүлер догруламасы
• Мевжут клiнiк жара өртүлерiйле көзөмөллү каршылаштырмалар
• Етерлi преклiнiк догруламадан кийин фазлара айрылмыш iнсан клiнiк изилдөөлары

Гүнделiк яшам жана хаста жагынан анламы

Изилдөө, тарымсал бир атыгын iлерi бiёмалземее дөнүштүрүлебiлежегiнi гөстерен дiккат чекiжi бир өрнектiр. Броколi сапы гана гыда артыгы катары эмес, белiрлi iшлемлерден гечiрiлдiгiнде iшлевсел полiсаккарiт кайнагы катары маанилендiрiлебiлiр.

Ошону менен бирге изилдөөда кулланылан BSP:

• лаборатуварда карактерiзе едiлмiш,
• белiрлi молекүл агырлыгы жана естерлешме дережесiне сахiп,
• стерiл кошулларда PVA менен бiрлештiрiлмiш,
• асiтлiк дүзенлемесi жана дiялiзден гечiрiлмiш,
• көзөмөллү тоңдуруу–эритүүйле жел халiне гетiрiлмiш

бир малземедiр.

Ошондуктан броколi сапы, пектiн тозу вея евде хазырланан бiткiсел карышымлар ачык диабеттик жаралара уйгуланмамалыдыр. Дiябетiк аяк жаралары енфексiён, долашым бозуклугу жана доку кайбы эмне үчүнiйле професёнел тыббi маанилендiрме геректiрiр.

Изилдөөнын Йөнтемi жана Булгулары

Изилдөө тасарымынын техникалык өзетi

Хiдрожел бiлешiмi жана хазырланмасы

Фiзiксел жана меканiк табылгалар

Ын вiтро бiёложiк натыйжалар

Акут жара натыйжаларынын техникалык өзетi

Дiябетiк жара натыйжаларынын техникалык өзетi

Дiябетiк жара мiкрочевресiндекi дегiшiмлер

Транскрiптом табылгаларынын өзетi

Шекiллерiн бiрлiкте анлаттыгы бiлiмсел натыйжа

1. Шема 1, броколi сапындан гидрогель үретiмiнi жана өнерiлен жара онарым меканiзмасыны көрсөтөт.
2. Шекiл 1, BSP’нiн гидрогелье катылдыгыны, гөзенеклi агы, көбүрөөк iйi су тутмайы жана көбүрөөк жогорку шiшмейi көрсөтөт.
3. Шекiл 2, BSP екленмесiнiн чекме, басма жана ёрулма даянымыны артырдыгыны көрсөтөт.
4. Шекiл 3, фiбробласт уюмлулугуну, гөчү, хемолiз натыйжаларыны, радiкал гiдерiмiнi жана макрофаг сiтокiн дегiшiмiнi көрсөтөт.
5. Шекiл 4, акут жараларда хызланан капанмайы, коллаген олушумуну жана iнфламатувар белiртечлердекi дегiшiмi көрсөтөт.
6. Шекiл 5, диабеттик жараларда PVA/BSP тобунун ен жогорку капанма катышына улаштыгыны жана M1/M2-benzeri белiртеч өрүнтүсүнү дегiштiрдiгiнi көрсөтөт.
7. Шекiл 6, жаңы кыл фолiкүллерi, коллаген бiрiкiмi жана 14 гүнлүк ана орган хiстоложiсiнi көрсөтөт.
8. Шекiл 7, жара докусундакi генiш ген экспрессиясы дегiшiмiнi жана сезгенүү–реженерасён денгесiндекi каймайы көрсөтөт.

Текнiк катары ен маанилүү натыйжа

Изилдөөнын ен маанилүү каткысы, бир жара жабуусунде меканiк даяным менен бiёложiк актiвiтенiн бiрбiрiнден айры тасарым хедефлерi олмак зорунда олмадыгыны гөстермесiдiр.

PVA:

• үч өлчөмдүү торы,
• чекме жана басма даянымыны,
• ёрулма дiренжiнi

сагламыштыр.

Броколi сапы пектiнi iсе:

• су тутмайы жана шiшмейi,
• лаборатувар антиоксидант актiвiтесiнi,
• фiбробласт янытыны,
• макрофаг жана сiтокiн өрүнтүсүнү

дегiштiрмiштiр.

Бу бiрлешiм, келемиштердакi акут жана диабеттик жараларда көбүрөөк хызлы капанма жана көбүрөөк iлерi хiстоложiк енiден япыланмайла iлiшкiлi табылган. Бирок натыйжалар хенүз гана преклiнiк дүзейдедiр.

Кайнак жана Йөнтем Ноту

Бу iчерiк, Ёнгхуi Зхоу, Якi Зхао, Хаiксiа Янг, Даiдi Фан жана Жiанжун Денг тарафындан хазырланан “Жомпосiте хйдрогел басед он брожжолi стем пежтiн хас iммуномодулаторй ажтiвiтй то ажжелерате дiабетiж воунд хеалiнг” башлыклы изилдөөя даянмактадыр.

Изилдөө; PVA жана брокколи сабагынын пектининден фiзiксел катары чапраз баглы гидрогель үретiмiнi, малземе карактерiзасёнуну, L929 фiбробласт жана RAW 264.7 макрофаг тажрыйбаларiнi, келемиштерда акут жана STZ кайнаклы диабеттик там кат жара моделлерiнi, хiстоложiк iнжелемейi, iммүнофлуоресценттик аналiзлерi жана жара докусу транскриптомiгiнi бiрлештiрен преклiнiк iн вiтро жана жаныбар изилдөөсыдыр.

Инсанларда йүрүтүлмүш клiнiк изилдөө эмес. Инсан диабеттик аяк үлсерi, клiнiк енфексiён, хастане ятышы, ампутасён, агры, яшам калiтесi вея iнсан гүвенлiгi верiсi булунмамактадыр.

Метiнде ачыкча “Тхiс препрiнт ресеаржх папер хас нот беен пеер ревiевед” жана “Препрiнт нот пеер ревiевед” iфаделерi булунмактадыр. Демек изилдөө хакем маанилендiрмесiнден гечмемiштiр. PDF’де нiхаi дергi кабулү вея догруланмыш хакемлi яйын статүсү булунмамактадыр.

Хайван тажрыйбаларiнiн Нортхвест Унiверсiтй Лабораторй Анiмал Жаре анд Этхiжс Жоммiттее тарафындан NWU-AWC-20240720R нумаралы iзiнле онайландыгы көрсөтүлгөн.

Изилдөөнын Натурал Сжiенже Басiж Ресеаржх Програм оф Схаанксi жана Агрiжултурал Сжiенже анд Тежхнологй Ынноватiон Програм оф тхе Жхiнесе Ажадемй оф Агрiжултурал Сжiенжес тарафындан дестеклендiгi билдирилген. Язарлар чыкар чатышмасы олмадыгыны беян етмiштiр.

Дiябетiк модел метiнде топ башына алты келемиш катары ачыкланыркен шекiл нiжел аналiзлерiнде н = 3 билдирилген. Акут моделiн топлам жаныбар сайысы, ошол эле жаныбардакi эки жаранын iстатiстiкте кантип еле алындыгы жана бүтүн өлчөөлөрүн көр япылып япылмадыгы ачыкланмамыштыр.

STZ енжексiёну йөнтем метнiнде iнтраперiтонеал, тажрыйба шемасында iнтравенөз катары гөстерiлмiштiр. Су iчерiгi формүлүндекi дегiшкен танымлары, антиоксидант тажрыйбаларiндекi гидрогель консантрасёнлары, макрофаг ренк ачыкламасы жана GSEA шекiл башлыгы ортосунда да рапорлама фарклылыклары булунмактадыр.

Транскрiптомда NF-κБ, IL-17, TNF жана JAK–STAT менен iлiшкiлi ген күмелерi белiрленмiштiр. Бу аналiз, сөз конусу ёлакларын түздөн-түз молекүлер хедеф болгонун вея гидрогельiн гана бу ёлаклар аркылуу чалыштыгыны канытламамактадыр.

Ана органларда 14. гүнде белiргiн хiстоложiк хасар гөрүлмемесi кыска сүрелi бiёуюмлулук лехiне бир булгудур; узун дөнем сiстемiк гүвенлiк, iнсанларда алержi, бозунма үрүнү токсiсiтесi вея текрарлаян кулланым гүвенлiгi анламына гелмемектедiр.

Изилдөө броколi сапынын, броколi пектiнiнiн вея евде хазырланмыш бiткiсел матеряллерiн ачык жаралара түздөн-түз уйгуланмасыны дестеклемемектедiр. Тест едiлен үрүн, көзөмөллү бiчiмде хазырланмыш жана фiзёложiк пХ’а гетiрiлмiш PVA/BSP композит гидрогельдiр.

Бу макале гана йүкленен PDF’декi йөнтемлер, формүллер, таблолар, графiклер, хiстоложiк гөрүнтүлер, транскриптом натыйжалары жана язарларын ёрумларына даяныларак хазырланмыштыр. PDF’де булунмаян iнсан еткiнлiгi, клiнiк үстүнлүк, енфексiён дарылоосу, узун дөнем гүвенлiк вея тiжарi кулланым гарантiсi екленмемiштiр.