Аспирин, дигоксин, амиодарон жана фуросемид; тромбоцит ишлеви, жүрөктүн жыйрылуу күчү, жүрөк ритми жана вүжуттаки суюктук жүгү гиби бирбиринден фарклы жүрөк-кан тамыр мөөнөтчлерде кулланылан дөрт активдүү затдир. Кимйасал түзүмдөрү жана хроматографияк давранышлары бирбиринден өнемли өлчүде фарклы олан бул молекүллерин бир гана анализ кошулунда бирбирлеринден айрыларак өлчүлмеси, аналитикалык метод иштеп чыгуу ачысындан колай бир боюнчав эмес.

П. Санкар жана изилдөө аркадашлары, сөз конусуу дөрт активдүү затнин бир гана хроматографияк изилдөөда бир убакта катары белирленмеси үчүн изократикалык тескери фазалуу жогорку натыйжалуу суюктук хроматографиясы, йани RP-HPLC ыкмаи гелиштирмиштир. Изилдөөжылар, ыкмаин болгону дарыларын өлчүлмесини эмес; кислоталуу, щелочтуу, оксидативдик, термалдык жана фотолиттик стрес алтында олушан ажыроо үрүнлеринден айрылмаларыны да сагламасыны амачламыштыр.

Айырма, коруйужу колонкала бирликте кулланылан 250 × 4,6 мм бойутларында жана 5 µм парчажык чоңлүгүнде ACE C18 колонка үзеринде герчеклештирилмиштир. Мобил фаз компонентлери катары ацетонитрил, метанол жана йүзде 0,05 трифлуороасетик кислота пайдаланылган. Акыш хызы 1,0 мЛ/дакика, инъекция көлөмү 20 µЛ, УВ алгылама толкун узакдугу 234 нм жана жалпы анализ убактысы 20 дакика катары кабарланган.

Гелиштирмененн кошулларда дигоксин 3,918 дакикада, аспирин 4,482 дакикада, фуросемид 4,852 дакикада жана амиодарон 14,282 дакикада элюцияланган. Бөйлеже үч активдүү зат кроматограмын илк болжол менен беш дакикалык бөлүмүнде, амиодарон исе белиргин бичимде дагы кеч бир бөлгеде аныкталган.

Изилдөөда 25–75 µг/мЛ аралыгында догрусал йаныт елде едилдиги кабарланган. Белирлеме катсажылары дигоксин үчүн 1,0000, аспирин жана амиодарон үчүн 0,9999, фуросемид үчүн 0,9993 катары маалыматлмиштир. Бул маанилер, инжеленен концентрация аралыгында пик аланы менен аналит концентрацияу арасында күчтүү бир догрусал илишки булундугуну көрсөтөт.

Догрулук изилдөөларында йүзде 80, 100 жана 120 еклеме деңгээллери пайдаланылган. Таблода билдирмененн орталама кайтарып алуулар аспирин үчүн йүзде 100,59–100,99, дигоксин үчүн йүзде 100,24–101,27, амиодарон үчүн йүзде 100,57–101,15 жана фуросемид үчүн йүзде 100,22–101,34 аралыгындадыр. Илгили салыштырмалуу стандарттык четтөө маанилеринин тамамы йүзде 2’нин алтында калган.

Гүн ичи жана күндөр аралык тактык изилдөөларында да пайыздык RSD маанилери йүзде 2’нин алтында табылган. Ыкмаин колонка температурасындаки жана алгылама толкун узакдугундаки чакан өзгөрүүликлере каршы дайаныклылыгынын маанилендирилдиги бекемдик денейлеринде RSD маанилери йүзде 0,10–0,91, өлчүм жыйынтыклары исе болжол менен йүзде 98,00–101,75 аралыгында калган.

Зорланмыш ажыроо денейлеринин ен белиргин сонужу щелочтуу кошулларда байкалган. 0,1 М NaOH уйгуламасындан кийин билдирмененн калан миктарлар аспирин үчүн йүзде 85,74, дигоксин үчүн йүзде 80,36, амиодарон үчүн йүзде 95,82 жана фуросемид үчүн йүзде 90,53’түр. Бул жыйынтыклар үчүнде щелочтуу стрес алтында ен чоң кайып дигоксинде, ардындан аспиринде байкалган.

Асит, оксидасйон, ысы, ортам кошуллары жана УВ ышыгы алтында билдирмененн кайыплар щелочтуу кошула боюнча дагы чектелген калган. Стандарт жана үлгү эритмелеринин 24 саатлик анализинде башлангыжа боюнча өзгөрим аспирин үчүн йүзде 1,10, дигоксин үчүн йүзде 0,84, амиодарон үчүн йүзде 0,37 жана фуросемид үчүн йүзде 0,80 катары кабарланган.

Изилдөө, ыкмаин дөрт активдүү затйи айны анализде айырабилдигини жана темел валидация параметрелеринде төмөн өзгөрмөлүүлүк гөстердигини савунмактадыр. Бунунла бирликте мобилдик фаза компонентлеринин ханги хажимсел катышларда карыштырылдыгы ачыкча белиртилмемиштир. Колон сыжаклыгы ыкма бөлүмүнде 40°Ж, кошуллар таблосуунда исе “чөйрө температурасы” катары маалыматлмиштир. Калибрасйон деңгээли жана текрар сажылары конусуунда да метнин фарклы бөлүмлери арасында тутарсызлыклар булунмактадыр.

Айрыжа ажыроо үрүнлеринин айры пиклер катары айрылдыгы белиртилмесине рагмен чөзүнүрлүк катсажылары, мажбурланган ажыроо кроматограмлары, санысал пик сафлыгы жыйынтыклары жана ажыроо үрүнлеринин кимликлери суунулмамыштыр. Ошондуктан ыкма умут маалыматжи бир аналитикалык йаклашым ортайа койса да лаборатуварлар арасы түздөн-түз уйгуланмадан мурда ексик деней айрынтыларынын ачыклыга кавуштурулмасы жана көз карандысыз догрулама түзүлүшлмасы герекир.

Изилдөөнын чөзмейе чалыштыгы аналитикалык проблем

Фармасөтик калите контролүнде бир активдүү затнин болгону учурдагы экенинн гөстерилмеси йетерли эмес. Активдүү затнин догру миктарда булунмасы, башка компонентлерле карышмадан өлчүлебилмеси жана заман үчүнде олушабмененжек ажыроо үрүнлеринден айрылабилмеси герекир.

Бу гереклилик, айны формүласйон же анализ програмында бирден көп активдүү зат булундугунда дагы кармашык хâле гелир. Хер молекүл:

• Фарклы поларитейе,
• Фарклы молекулярдык чоңлүге,
• Фарклы кислота-щелочь давранышына,
• Фарклы чөзүнүрлүге,
• Колон йүзейийле фарклы еткмененшим гүжүне сахип болушу мүмкүн.

Ошондуктан бир молекүлү ийи айыран мобилдик фаза кошулу башка бир молекүлүн чок эрте чыкмасына, пиклеринин үст үсте бинсультсине же ашыры узак мөөнөт колонкада тутулмасына себеп болушу мүмкүн.

Изилдөөнын темел проблеми, аспирин, дигоксин, амиодарон жана фуросемидин бир гана изократикалык RP-HPLC изилдөөсында өлчүлмесини саглайажак ортак кошулун белирленмесидир.

Дөрт активдүү зат себеп айны ыкма үчүнде еле алынды?

Изилдөөнын гиришинде бул дарыларын жүрөк-кан тамыр бейтаплыкларда фарклы амачларла кулланылабилдиги белиртилмектедир:

• Аспирин: Сиклокычкылтеказы гери дөнүшүмсүз катары баскылайан жана тромбоцит каршыты амачла кулланылан асетилсалисилик кислота.
• Дигоксин: На⁺/К⁺-ATPazы баскылайарак мийокард касылма гүжүнү еткмененйен кардиалдык гликозид.
• Амиодарон: Гениш еткили сыныф III антиаритмиялык дары.
• Фуросемид: Калп йетерсизлиги жана гипертонияла байланыштуу суюктук тутулмасында кулланылан күчтүү илмек диуретиги.

Шекил 1’де дөрт молекүлүн химиялык түзүмдөрү бирликте гөстерилмектедир. Аспирин боюнчаже чакан ароматик бир түзүлүш ташыркен дигоксин чоң стероидал чекирдек жана шекер биримлери ичермектедир. Амиодарон ийот камтыган гениш ароматик түзүлүшсыйла, фуросемид исе клор, сүлфонамид жана карбоксилик кислота ишлевлерийле айрылмактадыр.

Изилдөө бул молекулярдык фарклылыклары нижел бир түзүлүш-хроматография модельийле анализ етмемиштир. Бунунла бирликте түзүмдөрүн чешитлилиги, дөрт бмененшигин ортак бир колонка жана мобилдик фаза кошулунда айрылмасынын себеп ыкма оптимизасйону геректирдигини гөрсел катары ортайа коймактадыр.

Литератүрдеки бошлук насыл танымланды?

Изилдөөжылар аспиринин клопидогрел, росуувастатин, прасуугрел же башка активдүү затлерле; фуросемидин башка диүретиклерле бир убакта анализи үчүн чешитли HPLC ыкмалери булундугуну белиртмиштир. Дигоксин жана амиодарон үчүн де плазма, фармацевтикалык формуляция жана чөзүнме үлгүлеринде HPLC же LC-MS/MS ыкмалери кабарланган.

Буна каршылык дөрт илажын тамамыны бир гана RP-HPLC анализинде бирликте белирлемейи амачлайан догруланмыш бир ыкма булунмадыгы мененри сүрүлмүштүр. Изилдөөнын өзгүнлүк иддиасы бул ноктайа дайанмактадыр.

Гелиштирмененн ыкмале лаборатуварын:

• Дөрт айры анализ йерине тек изилдөө йапмасы,
• Анализ мөөнөтсини азалтмасы,
• Чөзүжү колдонулушуны дүшүрмеси,
• Чок компонентли үлгүлерин калите контролүнү колайлаштырмасы амачланмыштыр.

Анжак изилдөөда герчек бир лаборатувар малийет салыштыруусы же ыкма башына эриткич түкетим хесабы суунулмамыштыр. Малийет жана маалыматмлилик авантажлары, ыкмаин тек анализде дөрт компоненти өлчебилмесине дайанан уйгулама тыянакларыдыр.

RP-HPLC не анлама гелийор?

Йүксек перформанслы суюктук хроматографиясынде үлгү суюктук бир мобилдик фаза йардымыйла инже парчажыкларла долдурулмуш колонкадан кечирилир. Үлгүтеки молекүллер, колонкаун сабит фазы менен мобилдик фаза арасында фарклы өлчүде дагылдыклары үчүн колонкадан фарклы заманларда чыкар.

Терс фазлы HPLC’де колонка йүзейи боюнчаже хидрофобик, мобилдик фаза исе суу жана органик эриткич компонентлеринден олушур. Молекүл колонка йүзейийле не кадар күчтүү еткмененширсе колонкада о кадар узак мөөнөт калабилир. Бунунла бирликте кармалуу убактысы болгону хидрофобиклиге баглы эмес; ийонлашма абалы, мобилдик фаза бмененшими, сыжаклык жана молекулярдык түзүлүш да сонужу еткмененйебилир.

Изилдөөда C18 баглы фаз ташыйан ACE колонка пайдаланылган. C18 ифадеси, силика йүзейине узак көмүртек зинжирлеринин багландыгы терс фазлы колонка түзүлүшсыны белиртир.

Изократик элюция не демектир?

Изократик ыкмаде мобилдик фазаын бмененшими анализ бойунжа сабит тутулур. Градйан ыкмаде исе органик эриткич же башка мобилдик фаза компонентлеринин катышы заманла өзгөртирилир.

Изократик ыкмалерин уйгуламасы жана жихазлар арасында актарылмасы боюнчаже колай болушу мүмкүн. Анжак чок фарклы алыконма өзелликлерине сахип компонентлер айны анализде булундугунда, эрте чыкан бмененшиклерин бирбиринден айрылмасы менен кеч чыкан бмененшигин макул мөөнөтде элюцияланат едилмеси арасында денге курулмасы герекир.

Бу изилдөөда дигоксин, аспирин жана фуросемид илк беш дакика үчүнде бирбирине йакын заманларда чыкаркен амиодарон 14,282 дакикада элюцияланган. Изократик кошулун хем эрте үчлү грубу айырмасы хем де амиодарону 20 дакикалык изилдөө үчүнде чыкармасы максатленмиштир.

Кулланылан жихаз жана колонка системи

Анализлер Схимадзу LC-40 сериси HPLC системийле герчеклештирилмиштир. Систем шу компонентлерден олушмактадыр:

• Дөртлү помпа,
• DGU-40 онлайн газсыздандыргыч,
• SPD-M40 фотодиоддук катар детекторү,
• SIL-40C отоматик үлгүлейижи,
• LabSolutions 7.1 маалымат жалпыа жана ишлеме йазылымы.

Айырма үчүн коруйужу колонкала бирликте ACE C18 колонка пайдаланылган:

• Колон узаклугу: 250 мм,
• Ич чап: 4,6 мм,
• Парчажык чоңлүгү: 5 µм.

Мобил фаз жана суюлткучлер

Изилдөөда мобилдик фаза компонентлери шу шекилде кабарланган:

• Йүзде 0,05 трифлуороасетик кислота,
• Асетонитрил,
• Метанол.

Елүсйон изократикалык катары герчеклештирилмиштир. Анжак PDF’де бул үч компонентин нихаи мобилдик фаза үчүндеки хажимсел катышлары маалыматлмемектедир. “Йүзде 100 ацетонитрил”, “йүзде 100 метанол” жана “yüzde 0,05 TFA” ифаделери айры эриткич каналларыны танымламакта; аналитикалык изилдөө сырасында помпаланан карышымын катышыны гөстермемектедир.

Ики айры суюлткуч кабарланган:

• Сейрелтижи А: Метанол:ацетонитрил, 50:50 көлөм/көлөм.
• Сейрелтижи Б: Су:ацетонитрил, 50:50 көлөм/көлөм.

Мобил фазын кулланым мурдасинде соникасйонла газдан арындырылдыгы жана 0,45 µм мембран филтреден кечирилдиги белгиленген.

Кроматографик кошуллар

Ыкма бөлүмүнде билдирмененн темел кошуллар шунлардыр:

• Акыш хызы: 1,0 мЛ/дакика,
• Енжексийон хажми: 20 µЛ,
• Алгылама толкун узакдугу: 234 нм,
• Топлам иштөө убактысы: 20 дакика,
• Колон сыжаклыгы: ыкма метнинде 40°Ж.

Кошуллар таблосуунда колонка температурасы “ambient”, йани чөйрө температурасы катары йазылмыштыр. Сагламлык денейлеринде 38 жана 42°Ж колдонулушу исе номинал сыжаклыгын 40°Ж экенина ишарет етмектедир. Бул рапорлама фарклылыгы, ыкмаин башка бир лаборатуварда айнен уйгуланабилмеси үчүн ачыклыга кавуштурулмалыдыр.

Стандарт эритмелер насыл хазырланды?

Изилдөөда аспирин, дигоксин, амиодарон жана фуросемидден айры айры 25 мг тартылдыгы жана суюлткуч А менен чөзүлдүгү белгиленген. Метин, 50 мЛ суюлткуч кулланылдыгыны жана эритменин 0,5 мг/мЛ экенин йазаркен айны жүмледе 100 мЛ’лик балонжожелерден сөз етмектедир.

25 мг пунктнин 50 мЛ’йе тамамланмасы абалында:

\[ C=\frac{25\ \mathrm{mg}}{50\ \mathrm{mL}}=0{,}5\ \mathrm{mg/mL} \]

Бурада:

• Ж, сток эритменин концентрацияини,
• 25 мг, тартылан активдүү зат миктарыны,
• 50 мЛ, варсажылан сон хажми ифаде едер.

Метиндеки 0,5 мг/мЛ маании 50 мЛ сон хажимле ылайыкдур. Егер сон хажим 100 мЛ олсайды концентрация 0,25 мг/мЛ олурду. Ошондуктан балонжоже хажми менен билдирмененн сток концентрацияу арасында рапорлама белирсизлиги булунмактадыр.

Сток эритмеден 2,5 мЛ алынарак 50 мЛ’йе сейрелтилдиги белгиленген. Башлангыч стокунун 0,5 мг/мЛ экени кабул едилирсе изилдөө эритмесинин концентрацияи шу олур:

\[ C_2=\frac{C_1V_1}{V_2} =\frac{0{,}5\ \mathrm{mg/mL}\times2{,}5\ \mathrm{mL}} {50\ \mathrm{mL}} =0{,}025\ \mathrm{mg/mL} \]

\[ 0{,}025\ \mathrm{mg/mL}=25\ \mu\mathrm{g/mL} \]

Бу маани систем уйгунлугу изилдөөларында билдирмененн 0,025 мг/мЛ стандарт концентрацияуйла ылайыкдур.

Ыкма оптимизасйонунда ханги кошуллар дененди?

Шекил 2’де үч хроматографияк денеме каршылаштырылмыштыр.

Илк денеме: Фосфат тампону жана ацетонитрил

20 мМ калий дигидрофосфаты тампону, пХ 3,0 жана ацетонитрил кулланылан илк кошулда:

• Баз чизгисинин бозулдугу,
• Теорик плака санынын төмөн экени,
• Пик куйрукланмасынын кабул едмененбилир олмадыгы кабарланган.

Икинжи денеме: Йүзде 0,1 TFA

Асетонитрил, метанол жана йүзде 0,1 трифлуороасетик кислота кулланылан кошулда бмененшиклерин эрте элюцияланат экени жана пик шекиллеринин уйгун олмадыгы ифаде едилмиштир.

Сечмененн кошул: Йүзде 0,05 TFA

Асетонитрил, метанол жана йүзде 0,05 трифлуороасетик кислота кулланылан үчүнчү кошулда:

• Даха симетрик пиклер,
• Даха уйгун алыконма мөөнөтлери,
• Йүксек теорик плака маанилери,
• Кабул едмененбилир куйрукланма,
• Баз чизгисинде айрылмыш пиклер елде едилдиги кабарланган.

Шекил 2ж’де дигоксин, аспирин жана фуросемид пиклери кроматограмын болжол менен 4–5 дакикалык дар бөлүмүнде йер алыркен амиодарон болжол менен 14 дакикада гөрүлмектедир.

Алыконма мөөнөтлери не анлатыйор?

Аспирин менен фуросемид арасындаки кармалуу убактысы фаркы болгону:

\[ 4{,}852-4{,}482=0{,}370\ \mathrm{dakika} \]

Дигоксин менен аспирин арасындаки фарк исе:

\[ 4{,}482-3{,}918=0{,}564\ \mathrm{dakika} \]

болгон. Изилдөөжылар пиклерин щелочь чизгисинде айрылдыгыны билдирмектедир. Бунунла бирликте изилдөө, комшу пиклер арасындаки санысал чөзүнүрлүк катсажыларыны вермемектедир. Өзелликле аспирин жана фуросемид арасындаки йакынлык себепийле чөзүнүрлүк маанилеринин рапорланмасы ыкмаин айырма гүжүнү дагы ачык гөстеребилирди.

Систем уйгунлугу себеп маанилендирилир?

Систем уйгунлугу, аналитикалык үлгүлер чалышылмадан мурда жихазын, колонкаун жана ыкмаин бекленен перформансы гөстерип гөстермедигини контрол едер. Изилдөөда шу параметрелер маанилендирилмиштир:

• Алыконма мөөнөтси,
• Пик аланы,
• Куйрукланма фактөрү,
• Теорик плака саны.

Метинде кармалуу убактысы жана пик аланы үчүн пайыздык RSD’нин 2’нин алтында, куйруктануу факторунүн 2’ден чакан жана теориялык табакча санынын 500’ден чоң экени белгиленген.

Табло 2’де исе куйруктануу фактору жана теориялык табакча санынын мутлак маанилери йерине бунлара аит экени анлашылан пайыздык RSD маанилери маалыматлмиштир. Ошондуктан метиндеки уйгунлук иддиасы менен мутлак систем уйгунлугу жыйынтыклары таблодан там катары догруланамамактадыр.

Өзгүллүк насыл маанилендирилди?

Өзгүллүк денейинде:

• Бош эриткич,
• Пласебо,
• Стандарт,
• Үлгү кроматограмлары каршылаштырылмыштыр.

Шекил 3’те бош жана плацебо кроматограмларынын дөрт активдүү затнин алыконма заманларында белиргин гиришим пики гөстермедиги; стандарт жана үлгү кроматограмларында исе максат пиклерин олуштугу гөрүлмектедир.

Фотодийот дизиси детекторүйле пик сафлыгынын маанилендирилдиги белгиленген. Анжак санысал пик сафлыгы индекси, тазалык ешиги же спектрал салыштыруу сонужу маалыматлмемиштир.

Догрусаллык насыл маанилендирилди?

Догрусаллык, концентрация арттыкча жихаз йанытынын өнгөрүлебилир жана катыштылы бичимде артып артмадыгыны көрсөтөт. Изилдөөда калибрация егрмененри, концентрацияа каршы орталама пик аланы графиге кечирмененрек түзүлгөн.

Темел догрусал калибрация денклеми:

\[ y=mx+b \]

шеклиндедир.

• й, хроматографияк пик аланыны,
• x, аналит концентрацияуну,
• м, егими,
• б, й ексени кесикшимини ифаде едер.

Изилдөөда билдирмененн денклемлер шунлардыр:

Дигоксин:

\[ y=38\,752{,}7697x+15\,272{,}2000 \]

\[ R^2=1{,}0000 \]

Аспирин:

\[ y=14\,066{,}7087x-17\,834{,}8000 \]

\[ R^2=0{,}9999 \]

Фуросемид:

\[ y=108\,966{,}1435x+664\,621{,}6000 \]

\[ R^2=0{,}9993 \]

Амиодарон:

\[ y=29\,556{,}5918x-18\,371{,}2000 \]

\[ R^2=0{,}9999 \]

Белирлеме катсажыларынын тамамы 0,999’ун үзериндедир. Бул маанилер, изилдөөда инжеленен концентрация аралыгында пик аланынын концентрацияла күчтүү догрусал илишки гөстердигини дестеклемектедир.

Бунунла бирликте ыкма бөлүмүнде 50–150 деңгээллерини капсайан 10 калибрация севийесинден, жыйынтык бөлүмүнде исе 25–75 µг/мЛ аралыгында алты сейрелтиден сөз едилмектедир. Калибрасйон деңгээллеринин саны жана там концентрациялары метин бойунжа тутарлы бичимде маалыматлмемиштир.

Догрулук жана кайтарып алуу нейи өлчүйор?

Догрулук, ыкмале булунан миктарын билинен же теорик маание не кадар йакын экенин көрсөтөт. Изилдөөда йүзде 80, йүзде 100 жана йүзде 120 еклеме деңгээллери колдонулган жана хер деңгээл үч кез анализ едилмиштир.

Гери казанымын темел математиксел анламы түшүндүрмө амажыйла шу шекилде гөстермененбилир:

\[ \text{Geri kazanım (\%)}= \frac{\text{ölçülen miktar}} {\text{eklenen teorik miktar}} \times100 \]

Йүзде 100’е йакын жыйынтык, ыкмаин екленен активдүү зат миктарыны чоң өлчүде гери өлчебилдигини көрсөтөт.

Табло 2’де билдирмененн жыйынтыклар:

Жыйынтык метнинде маалыматлен кайтарып алуу аралыклары бул таблодаки маанилерден дагы геништир. Өрнегин аспирин үчүн метинде йүзде 99,81–101,84 аралыгы йазылыркен таблода йүзде 100,59–100,99 гөрүлмектедир. Хам өлчүм маалыматлери суунулмадыгы үчүн бул фаркын башка текрарлары мы темсил еттиги йокса рапорлама тутарсызлыгы мы экени белирленемемектедир.

Кесинлик жана пайыздык RSD

Кесинлик, айны же бензер кошулларда текрарланан өлчүмлерин бирбирине не кадар йакын экенин маанилендирир. Изилдөөда күн ичиндеги текрар едмененбилирлик жана күндөр аралык ара тактык изилденген.

Изилдөөда ачыкча маалыматлен пайыздык RSD формүлү шөйледир:

\[ \%RSD= \frac{s}{\bar{x}} \times100 \]

Бурада:

• с, өлчүмлерин стандарт сапмасыны,
• \бар{x}, өлчүмлерин орталамасыны,
• RSD, салыштырмалуу стандарттык четтөөйы ифаде едер.

RSD күчүлдүкче текрар өлчүмлери арасындаки дагылымын орталамайа боюнча дагы дар экени анлашылыр.

Жыйынтык метнинде фуросемидин күн ичиндеги RSD маании йүзде 0,94 катары йазылыркен Табло 2’де йүзде 0,79 маалыматлмиштир. Хер ики маани де изилдөөнын кулландыгы йүзде 2 сынырынын алтындадыр; бирок кесикн рапорланажак маани ачысындан метин жана табло бирбирийле ылайык эмес.

Сагламлык денейи нейи гөстерийор?

Сагламлык, ыкма кошулларында касытлы катары түзүлүшлан чакан өзгөрүүликлерин сонужу өнемли өлчүде өзгөртирип өзгөртирмедигини маанилендирир.

Изилдөөда:

• Колон сыжаклыгы 38 жана 42°Ж’йе өзгөртирилмиш,
• Алгылама толкун узакдугу 233 жана 237 нм катары колдонулган.

Номинал сыжаклык 40°Ж кабул едилдигинде 38 жана 42°Ж өзгөрүүликлери ±2°Ж’йе каршылык гелир. Номинал толкун узакдугу 234 нм экени хâлде 233 жана 237 нм маанилери ешит бир ±2 нм өзгөрүүлиги олуштурмамактадыр. Метиндеки “±2 nm” түшүндүрмөсыйла таблода маалыматлен далга бойлары ошондуктан тутарлы эмес.

Бүтүн бекемдик кошулларында:

• RSD маанилери йүзде 0,10–0,91,
• Өлчүм жыйынтыклары йүзде 98,00–101,75 аралыгында калган.

Ен төмөн билдирмененн өлчүм сонужу, дигоксинин 233 нм кошулунда йүзде 98,00’е кадар инен аралыгыдыр. Ен жогорку маани исе аспиринин 237 нм кошулунда йүзде 101,75’е улашан аралыгыдыр.

Зорланмыш ажыроо изилдөөсы себеп түзүлүшлды?

Стабилитейи гөстеребмененн бир аналитикалык ыкма, ана активдүү зат пикини ажыроо сырасында олушан башка компонентлерден айырабилмелидир. Ошондуктан активдүү затлер нормал деполама дышындаки дагы агыр кошуллара маруз быракылыр.

Изилдөөда кулланылан стреслер:

• Асидик стрес: 0,1 Н ХЖл,
• Базик стрес: 0,1 М NaOH,
• Оксидатиф стрес: Йүзде 0,1 Х₂О₂,
• Термал стрес: 105°Ж’де ики саат,
• Ортам кошулу: Ода сыжаклыгында ики гүн,
• Фотолитик стрес: 254 нм’де йеди гүн,
• Фотолитик стрес: 366 нм’де йеди гүн.

Бозунма таблосуу насыл окунмалыдыр?

Табло 4’теки маанилер бозунан йүздейи эмес, стрес кийинсында өлчүлен калан дары йүздесини көрсөтөт. Йаклашык кайып катышы шу илишкийле хесапланабилир:

\[ \text{Yaklaşık kayıp (\%)}= 100-\text{kalan miktar (\%)} \]

Базик стрес себеп өне чыкыйор?

Базик кошулда хесапланан болжол менен кайыплар:

• Дигоксин: йүзде 19,64,
• Аспирин: йүзде 14,26,
• Фуросемид: йүзде 9,47,
• Амиодарон: йүзде 4,18’дир.

Бөйлеже дөрт дары үчүн де таблода ен белиргин кайып щелочтуу стрес алтында гөрүлмектедир. Дигоксин жана аспирин өзелликле жогорку кайып гөстермиштир.

Изилдөө бул кайыпларын химиялык ажыроо үрүнлерини танымламамыш жана ажыроо меканизмаларыны чөзмемиштир. Долайысыйла жыйынтыклар ханги дарыларын ханги стрес алтында дагы көп азалдыгыны көрсөтөт; ортайа чыкан молекүллерин түзүлүшсыны түшүндүрмөз.

Стабилитейи гөстерен ыкма иддиасынын сыныры

Изилдөөжылар, ана бмененшиклерин ажыроо үрүнлеринден айрылдыгыны белиртмектедир. Анжак PDF’де:

• Зорланмыш ажыроойа аит айры кроматограмлар,
• Ана пик менен ен йакын ажыроо пики арасындаки чөзүнүрлүк маанилери,
• Сайысал фотодиоддук катар пик сафлыгы жыйынтыклары,
• Күтле денгеси,
• Бозунма үрүнлеринин кимликлери маалыматлмемиштир.

Ошондуктан суунулан маалыматлер дары миктарынын стрес алтында өзгөртигини көрсөтөт. Ыкмаин ажыроо үрүнлеринден айрымы конусуундаки каныт исе изилдөөда өзет деңгэколунда калган.

Чөзелти стабилитеси

Стандарт жана үлгү эритмелери 0, 6, 12, 18 жана 24 саатлик аралыкларла маанилендирилмиштир. Табло башлыгында бир сүтун “8. saat” бичиминде гөрүнсе де салыштыруу сүтунунда “0–18. saat” йазылмасы бул ноктанын 18. саат экенин дүшүндүрмектедир.

Изилдөөнын кабул өлчүтү ± йүзде 2’дир жана бүтүн жыйынтыкларын бул сынырын үчүнде калдыгы белгиленген. Ен чоң 24 саатлик өзгөрим аспиринде йүзде 1,10’дур.

Ыкма ханги кулланым үчүн гелиштирилмиштир?

Изилдөөжылар ыкмаин фармацевтикалык формуляцияларын рутин калите контролү жана стабилите маанилендирмеси үчүн кулланылабмененжегини белиртмектедир.

Изилдөө ашагыдаки амачлара йөнелик эмес:

• Бейтап канында дигоксин же амиодарон деңгээлинин өлчүлмеси,
• Терапөтик дары излеми,
• Фармакокинетик анализ,
• Бийоешмаанилик изилдөөсы,
• Дарыларын клиникалык еткинлигинин каршылаштырылмасы,
• Бейтапйа өзел доз белирленмеси.

Плазма, серум, заара же башка биологиялык матрица анализ едилмедигинден ыкмаин биологиялык үлгүлерде кулланылабмененжеги сонужу чыкарыламаз.

Изилдөөнын кечмиш ачысындан өнеми

Өнжеки хроматографияк изилдөөлар чогунлукла бул дарылардан бирини же икили-үчлү чектелген комбинасйонлары еле алмыштыр. Бул изилдөө, дөрт фарклы жүрөк-кан тамыр активдүү затнин ортак бир C18 колонка жана тек изократикалык изилдөөйла өлчүлмеси йөнүнде бир ыкма тасарымы суунмактадыр.

Бугүн ачысындан өнеми

Тек анализде бирден көп активдүү затнин белирленмеси, калите контрол лаборатуварларында жихаз заманынын жана анализ адымларынын азалтылмасына йардымжы болушу мүмкүн. Йирми дакикалык бир изилдөөда дөрт пик елде едилмеси, айры ыкмалер йерине ортак бир аналитикалык платформ курулмасы ачысындан пратик бир баштапкы суунмактадыр.

Бунунла бирликте ыкма актарылабилирлигинин темел кошулу, мобилдик фаза катышларынын жана үлгү хазырлама айрынтыларынын ачык бичимде танымланмасыдыр. Мевжут препринтте бул айрынтыларын щелочьылары ексик же тутарсыздыр.

Гележек ачысындан түзүлүшлмасы герекенлер

• Мобил фаздаки TFA, ацетонитрил жана метанол катышлары кесикн катары маалыматлмелидир.
• Колон сыжаклыгынын чөйрө температурасы мы йокса 40°Ж ми экени ачыкланмалыдыр.
• Калибрасйон севийелеринин саны жана там концентрациялары дүзелтилмелидир.
• Сток эритменин сон хажми жана герчек концентрацияи ачыкча йазылмалыдыр.
• Систем уйгунлугу үчүн мутлак плака сажылары жана куйрукланма фактөрлери маалыматлмелидир.
• Комшу пиклерин чөзүнүрлүк катсажылары рапорланмалыдыр.
• LOD жана LOQ маанилери белирленмели же суунулмалыдыр.
• Зорланмыш ажыроо кроматограмлары жана санысал пик сафлыгы жыйынтыклары екленмелидир.
• Бозунма күтле денгеси маанилендирилмелидир.
• Багымсыз лаборатувар же фарклы колонка партмененрийле ыкма актарымы сынанмалыдыр.
• Герчек фармасөтик үрүнлерде үлгү хазырлама жана матрица еткиси айрынтылы катары догруланмалыдыр.

Изилдөөнын күчтүү йөнлери

• Кимйасал түзүмдөрү фарклы дөрт активдүү зат тек анализде еле алынмыштыр.
• Фарклы мобилдик фаза жана акыш кошуллары каршылаштырыларак ыкма оптимизасйону түзүлүшлмыштыр.
• Фотодийот дизиси детекторлү HPLC системи пайдаланылган.
• Бош, плацебо, стандарт жана үлгү кроматограмлары каршылаштырылмыштыр.
• Догрусаллык, тактык, тактык жана бекемдик денейлери колдонулган.
• Асит, щелочь, оксидасйон, сыжаклык, ортам жана ики УВ толкун узакдугуну камтыган чоклу стрес кошуллары маанилендирилмиштир.
• 24 саатлик эритме стабилитеси изилденген.
• Калибрасйон белирлеме катсажыларынын тамамы 0,999’ун үзериндедир.
• Гери казаным жана тактык денейлериндеки RSD маанилери йүзде 2’нин алтында калган.
• Ыкма 20 дакикалык изократикалык бир анализ суунмактадыр.

Изилдөөнын чектелгенлыклары

• Изилдөө хакем маанилендирмесинден кечмемиш бир препринттир.
• Мобил фаз компонентлеринин нихаи карышым катышлары маалыматлмемиштир.
• Колон сыжаклыгы ыкма бөлүмүнде 40°Ж, таблода чөйрө температурасы катары йазылмыштыр.
• Сток эритме үчүн 50 мЛ жана 100 мЛ ифаделери айны хазырлама түшүндүрмөсында камтылган.
• Догрусаллык бөлүмүнде 10 севийе менен алты сейрелтиден айры айры сөз едилмиштир.
• Калибрасйон стандартларынын там концентрация дизиси маалыматлмемиштир.
• Систем уйгунлугу үчүн ыкма бөлүмүнде беш, таблоларда алты текрар белгиленген.
• Мутлак теорик плака сажылары жана куйрукланма фактөрлери ачыкча рапорланмамыштыр.
• Пиклер арасында санысал чөзүнүрлүк маанилери суунулмамыштыр.
• Сайысал пик сафлыгы жыйынтыклары маалыматлмемиштир.
• Дуйарлылыктен сөз едилмесине рагмен LOD жана LOQ жыйынтыклары булунмамактадыр.
• Догрулук бөлүмүндеки метинсел аралыклар менен Табло 2’деки маанилер айны эмес.
• Фуросемид күн ичиндеги тактык маании метин менен таблода фарклы рапорланмыштыр.
• Сагламлык үчүн “±2 nm” денмесине рагмен 233 жана 237 нм пайдаланылган.
• Зорланмыш ажыроо үрүнлеринин түзүмдөрү танымланмамыштыр.
• Зорланмыш ажыроо кроматограмлары суунулмамыштыр.
• Бозунма күтле денгеси маанилендирилмемиштир.
• Активдүү зат стандартларынын тазалык дережелери жана сертификалы изленебилирлик билгмененри маалыматлмемиштир.
• Белирли бир тижари үрүнүн айрынтылы формүласйону жана герчек үрүн ассай жыйынтыклары суунулмамыштыр.
• Бийоложик үлгүлер же клиникалык бейтаплар инжеленмемиштир.

Изилдөө не сөйлүйор?

• Дөрт активдүү зат ACE C18 колонка үзеринде тек изократикалык изилдөөда саптанабилмиштир.
• Дигоксин, аспирин жана фуросемид болжол менен илк беш дакикада; амиодарон 14,282 дакикада элюцияланган.
• Топлам анализ убактысы 20 дакикадыр.
• 234 нм’де дөрт активдүү зат үчүн өлчүлебилир пиклер елде едилмиштир.
• 25–75 µг/мЛ катары билдирмененн аралыкта күчтүү догрусал йаныт байкалган.
• Догрулук жана тактык жыйынтыкларында төмөн RSD маанилери елде едилмиштир.
• Күчүк сыжаклык жана толкун узакдугу өзгөрүүликлери ыкмаин жыйынтыкларыны чоң өлчүде өзгөртирмемиштир.
• Базик стрес дөрт активдүү зат үчүн дигер стреслерден дагы көп кайып олуштурмуштур.
• Чөзелтмененрде 24 сааттеки өзгөрим йүзде 2’нин алтында калган.

Изилдөө не сөйлемийор?

• Ыкмаин бейтап канында терапөтик дары излеми үчүн уйгун экенин гөстермемектедир.
• Дөрт илажын бирликте клиникалык катары колдонулушунын гүвенли же еткили экенин маанилендирмемектедир.
• Дарыларын клиникалык дозларыны же дарылоо жыйынтыкларыны салыштыруумактадыр.
• Бозунма үрүнлеринин химиялык кимлигини белирлемемектедир.
• Мобил фаз катышлары маалыматлмедиги үчүн ыкмаин ексиксиз бичимде йениден үретмененбилдигини гөстермемектедир.
• Комшу пиклерин санысал чөзүнүрлүгүнү рапорламамактадыр.
• Ыкмаин чок төмөн концентрациялардаки LOD жана LOQ перформансыны гөстермемектедир.
• Бүтүн фармасөтик үрүн жана йардымжы пункт бмененшимлери үчүн гиришимсиз чалышажагыны канытламамактадыр.
• Ыкмаин фарклы лаборатуварларда же фарклы HPLC системлеринде догруландыгыны гөстермемектедир.

Изилдөөнын Ыкмаи жана Жыйынтыктары

Текник ыкма өзети

Алыконма жана систем уйгунлугу жыйынтыклары

Табло, мутлак теориялык табакча саны жана куйруктануу фактору йерине бул параметрелерин текрарланабилирлигине аит экени анлашылан пайыздык RSD маанилерини вермектедир.

Догрусаллык жыйынтыклары

Догрулук жана кесикнлигин топлу өзети

Сагламлык жыйынтыкларынын өзети

Стрес кошулларындаки болжол менен кайып катышлары

Бу кайып маанилери, изилдөөнын билдирдиги калан миктарларын 100’ден чыкарылмасыйла елде едмененн ачыклайыжы хесапламалардыр. Бозунма үрүнлеринин миктарыны же кимлигини түздөн-түз темсил етмез.

Шекиллерин билимсел месажы

Текник жыйынтыкларын топлу маанилендирмеси

• Дөрт аналитин тамамы тек C18 колонка жана 234 нм алгылама кошулунда өлчүлебилмиштир.
• Үч эрте пик бирбирине йакын олса да изилдөөжылар щелочь чизгиси айрымы билдирмиштир.
• Амиодарон дигер үч бмененшиктен белиргин бичимде дагы кеч элюцияланган.
• Калибрасйон егрмененри инжеленен аралыкта күчтүү сызыктуулук гөстермиштир.
• Гери казанымлар болжол менен йүзде 100 айланасинде табылган.
• Гүн ичи жана күндөр аралык тактык жыйынтыклары төмөн өзгөрмөлүүлүк гөстермиштир.
• Сыжаклык жана толкун узакдугундаки чакан өзгөрүүликлер жыйынтыкларда чоң сапма олуштурмамыштыр.
• Ен агыр мажбурланган ажыроо кошулу щелочтуу ортамдыр.
• Чөзелтмененр 24 саат бойунжа изилдөөда кулланылан йүзде 2 өзгөрим сынырынын үчүнде калган.
• Мобил фаз катышы, систем уйгунлугунун мутлак жыйынтыклары жана стрес кроматограмлары ыкмаин йениден үретмененбилирлиги ачысындан ексик калан негизги билгмененрдир.

Булак жана Ыкма Ноту

Бу ичерик, П. Санкар, С. Падмаватхи, Вижайан, С. Анщелочьхаган жана К. Реета Вижайарани тарафындан хазырланан “Analytical method development and validation of simultaneous estimation of аспирин, digoxin, амиодаронe, and фуросемидe by RP-HPLC” баш кийимлы изилдөөйа дайанмактадыр.

Изилдөө, аспирин, дигоксин, амиодарон жана фуросемидин айны хроматографияк изилдөөда белирленмеси үчүн изократикалык RP-HPLC ыкмаи гелиштирен жана ыкмаин темел аналитикалык перформансыны маанилендирен бир препринт изилдөө макаласидир.

Метинде ачыкча “This preprint research paper has not been peer reviewed” уйарысы камтылган. Долайысыйла изилдөө хакем маанилендирмесинден кечмемиштир. PDF’де бир дерги тарафындан кабул едилдигине же хакемли нихаи сүрүмүнүн йайымландыгына илишкин билги булунмамактадыр.

Йазарлар ыкмаин ICH Q2(Р1) догрултусуунда систем уйгунлугу, спецификалуулук, сызыктуулук, тактык, тактык жана бекемдик ачысындан маанилендирилдигини белиртмиштир. Асидик, щелочтуу, оксидативдик, термалдык, ортам жана фотолиттик стрес денейлери де герчеклештирилмиштир.

Изилдөө клиникалык изилдөө эмес. Бейтап, кан, плазма, серум же башка биологиялык үлгү инжеленмемиштир. Дарыларын дарылоо еткинлиги, бирликте кулланым гүвенлиги, дозлары же бейтаплардаки кан деңгээллери маанилендирилмемиштир.

Ыкма фармацевтикалык сапат көзөмөлү амажыйла гелиштирилмиштир. Дигоксинин дар терапөтик аралыгы изилдөөнын гиришинде анылмыш олса да суунулан ыкма терапөтик дары излеми үчүн догруланмыш бир плазма же серум ыкмаи эмес.

Изилдөө, мобилдик фазаын йүзде 0,05 трифлуороасетик кислота, ацетонитрил жана метанолден олуштугуну белиртмекте; бирок компонентлерин нихаи хажимсел катышларыны вермемектедир. Колон сыжаклыгы, сток эритме хажми, калибрация севийеси жана текрар саны конусуунда метнин фарклы бөлүмлери арасында рапорлама фарклылыклары булунмактадыр.

Бозунма үрүнлеринин ана дары пиклеринден айрылдыгы белиртилмекле бирликте мажбурланган ажыроо кроматограмлары, санысал пик сафлыгы маанилери, чөзүнүрлүк катсажылары жана ажыроо үрүнлеринин кимликлери суунулмамыштыр. Ошондуктан стабилитейи гөстерме иддиасы, препринтте маалыматлен маалыматлер черчевесинде диккатли маанилендирилмелидир.

Йазарлар дыш финансман жана чыкар чатышмасы булунмадыгыны, изилдөөйы дестеклейен маалыматлерин макала үчүнде йер алдыгыны билдирмиштир.

Бу Түркче ичерик болгону йүкленен PDF’деки ыкма түшүндүрмөлары, кроматограмлар, таблолар, санысал жыйынтыклар жана йазарларын йорумларына дайанарак хазырланмыштыр. PDF’де булунмайан клиникалык башары, бейтап гүвенлиги, лаборатуварлар арасы догруланмыш перформанс же бүтүн фармасөтик үрүнлерде кесикн уйгуланабилирлик иддиасы екленмемиштир.