Spesifik Öyrənmə Çətinlikləri (Specific Learning Difficulties, SLD), oxu, yazı və ya yazılı ifadə kimi akademik bacarıqlarda davamlı çətinliklərlə əlaqəli heterogen öyrənmə profilləri qrupudur. Bu tədqiqat rəsmi SLD diaqnozu olan 40 və bildirilmiş öyrənmə çətinliyi olmayan 20 olmaqla ümumilikdə 60 orta məktəb şagirdinin əl ilə yazarkən və rəqəmsal dəstəkli kompüter mühitində yazarkən yaşadığı ani emosional reaksiyaları müqayisə etmişdir. Hər bir şagird hər iki şərti tamamlamış; kompüter şərtində orfoqrafik yoxlama və qrammatika yoxlaması aktiv saxlanmışdır. Nəticələr xüsusilə SLD qrupunda rəqəmsal dəstəkli yazmanın daha aşağı yazı narahatlığı və məyusluq, daha yüksək yazı özünəinamı və qavranılan asanlıqla əlaqəli olduğunu göstərmişdir. Lakin tədqiqat yalnız klaviatura istifadəsini təcrid etməmiş və uzunmüddətli yazı performansını ölçməmişdir.
SLD qrupunda əl yazısından rəqəmsal dəstəkli yazmaya keçildikdə dörd emosional ölçünün hamısında böyük və statistik cəhətdən əhəmiyyətli dəyişikliklər müşahidə edilmişdir. Narahatlıq və məyusluq azalarkən, özünəinam və qavranılan asanlıq artmışdır. SLD olmayan şagirdlərdə də eyni ümumi istiqamət görülmüş, lakin təsirlər daha kiçik olmuşdur; yalnız özünəinam və qavranılan asanlıq əhəmiyyətli dərəcədə artmışdır.
Tədqiqatın təhsil psixologiyası baxımından əsas töhfəsi yazı dəstəyinin yalnız yaradılan mətnin düzgünlüyü və ya uzunluğu əsasında qiymətləndirilməməli olduğunu göstərməsidir. Şagirdin yazı prosesində nə qədər narahatlıq, məyusluq, özünəinam və asanlıq yaşaması da yazıya çıxışın mühüm tərkib hissəsi ola bilər. Müəlliflər bu yanaşmanı emosional əlçatanlıq anlayışı ilə ifadə edirlər.
Emosional Əlçatanlıq Nədir?
Emosional əlçatanlıq bu tədqiqatda yazı şəraitinin şagirdə həddindən artıq narahatlıq və məyusluq yaşamadan, daha yüksək özünəinam və qavranılan asanlıqla yazılı istehsala nə dərəcədə qoşulmağa imkan verdiyini bildirir; performans qiymətləndirməsini əvəz etmir, onu şagirdin emosional təcrübəsi baxımından tamamlayır.
Yazı yalnız qrammatik bilikdən və ya söz yaratmaqdan ibarət deyil. Şagird eyni vaxtda fikir yaratmalı, söz seçməli, cümlə qurmalı, yazını yoxlamalı, yaranan mətni izləməli, səhvləri düzəltməli və tapşırığın məqsədini davam etdirməlidir.
Bu proses xüsusilə SLD olan şagirdlərdə daha yüksək idrak və emosional yük yarada bilər. Orfoqrafik düzgünlük, əl yazısının axıcılığı, sözə çıxış, cümlə qurma və mətnin təşkili ilə bağlı çətinliklər yazını yavaş, yorucu və səhvlərin görünürlüğü yüksək olan fəaliyyətə çevirə bilər.
Yazı forması niyə psixoloji dəyişən ola bilər?
Əl yazısı qrafomotor nəzarət, hərflərin formalaşdırılması, məkan düzənlənməsi, yazının izlənməsi və davamlı fiziki istehsal tələb edir. Rəqəmsal dəstəkli yazma isə mətni silmək, dəyişdirmək, daşımaq, yenidən yazmadan düzəliş etmək və avtomatik orfoqrafiya/qrammatika dəstəyindən istifadə etmək imkanı verir.
Buna görə tədqiqat yazı mühitini yalnız “qələm, yoxsa klaviatura?” sualına endirmir. Yazı formasının şagirdin qavradığı nəzarəti, səhvin qalıcı görünməsini, tapşırığın idarəolunanlığını və uğursuzluq gözləntisini təsirləndirə bilən psixoloji şərt olub-olmadığını araşdırır.
Bu Tədqiqatda Rəqəmsal Yazı Yalnız Klaviatura İstifadəsi İdimi?
Xeyr. Kompüter şərtində standart mətn prosessoru ilə yanaşı orfoqrafiya və qrammatika yoxlaması aktiv olduğuna görə tədqiqat klaviaturanın təkbaşına təsirini deyil; yazma, düzəltmə, silmə, asan redaktə və avtomatik dil dəstəyini birləşdirən rəqəmsal dəstəkli yazı mühitini araşdırmışdır.
Bu fərq nəticələrin şərhində vacibdir. Rəqəmsal şərtdə müşahidə edilən emosional üstünlük:
- daha aşağı qrafomotor yükdən,
- orfoqrafik səhvlərin avtomatik dəstəklə görünməsindən,
- mətni başdan yenidən yazmadan düzəltmə imkanından,
- səhvlərin kağız üzərində olduğu qədər qalıcı görünməməsindən,
- klaviatura istifadəsindən
və ya bu komponentlərin birgə təsirindən qaynaqlanmış ola bilər. Tədqiqat bu mexanizmləri bir-birindən ayırmır.
Tədqiqatın nəzəri çərçivəsi
| Nəzəri yanaşma | Tədqiqatdakı dəyişən | Elmi rol |
|---|---|---|
| İdrak Yükü Nəzəriyyəsi | Qavranılan asanlıq, məyusluq | Rəqəmsal dəstəyin yazını daha idarəolunan edib-etmədiyini izah edən şərh çərçivəsi |
| Nəzarət-Dəyər Nəzəriyyəsi | Narahatlıq, məyusluq, özünəinam | Tapşırıq üzərində qavranılan nəzarət ilə akademik emosiyalar arasındakı əlaqəni izah edən çərçivə |
| Sosial-İdrak Nəzəriyyəsi | Yazı özünəinamı | Şagirdin tapşırığı uğurla tamamlaya biləcəyinə dair qavradığı səriştəni şərh edir |
| Özünütəyinetmə Nəzəriyyəsi | Qavranılan asanlıq və yazmağa davam etmə istəyi | Səriştə və muxtariyyətin iştirakı dəstəkləyə biləcəyini izah edən çərçivə |
| İnklüziv təhsil yanaşması | Emosional əlçatanlıq | Rəqəmsal yazı mühitinin dəstəkləyici təhsil uyğunlaşdırması olub-olmadığını qiymətləndirməyə kömək edir |
Bu nəzəriyyələrin hamısı birbaşa ölçülməmişdir. Xüsusilə idrak yükü və qavranılan nəzarət üçün müstəqil təsdiqlənmiş şkala istifadə edilməmişdir. Bu anlayışlar müşahidə edilən emosional fərqləri izah etmək üçün istifadə olunan nəzəri çərçivələrdir.
Dörd tədqiqat sualı
- SLD olan şagirdlər əl yazısı və rəqəmsal dəstəkli yazmadan sonra hansı emosional reaksiyaları bildirirlər?
- Rəqəmsal dəstəkli yazma əl yazısı ilə müqayisədə daha aşağı yazı narahatlığı və məyusluqla əlaqəlidirmi?
- Rəqəmsal dəstəkli yazma daha yüksək yazı özünəinamı və qavranılan asanlıqla əlaqəlidirmi?
- İki yazı forması arasındakı emosional fərq SLD qrupunda öyrənmə çətinliyi olmayan qrupa nisbətən daha qabarıqdırmı?
WERS nəyi ölçür?
Writing Emotional Response Scale (WERS) bu tədqiqat üçün hazırlanmış 12 maddəlik özünəhesabat vasitəsidir. Dörd alt şkala vardır və hər alt şkala üç maddədən ibarətdir:
| Alt şkala | Ölçülən təcrübə |
|---|---|
| Yazı narahatlığı | Yazarkən narahatlıq, səhv etmək qorxusu və gərginlik |
| Yazı özünəinamı | Fikirləri ifadə etmək və tapşırığı uğurla tamamlamaqla bağlı özünəinam |
| Yazı məyusluğu | Yorulma, çətinlik çəkmə və tapşırığı tərk etmək istəyi |
| Qavranılan asanlıq | Tapşırığın idarəolunanlığı, fikirlərə fokuslana bilmə və eyni formada yenidən yazmaq istəyi |
Cavablar 1 “qətiyyən razı deyiləm” ilə 5 “tamamilə razıyam” arasında beşpilləli Likert tipli şkala ilə verilmişdir.
WERS-in mövcud nümunədə daxili tutarlılığı yaxşı səviyyədədir: narahatlıq üçün α=0.84, özünəinam üçün α=0.88, məyusluq üçün α=0.81 və qavranılan asanlıq üçün α=0.83.
Lakin bu dəyərlər şkalanın tam psixometrik təsdiqinin aparıldığı anlamına gəlmir. Faktor quruluşu, test–təkrar test etibarlılığı, konvergent etibarlılıq və müxtəlif qruplarda ölçmə dəyişməzliyi gələcək tədqiqatlarda yoxlanmalıdır.
Rəqəmsal Dəstəkli Yazma SLD Olan Şagirdlərin Emosional Təcrübəsini Necə Dəyişdirdi?
SLD qrupunda rəqəmsal dəstəkli yazma əl yazısı ilə müqayisədə daha aşağı narahatlıq və məyusluq, daha yüksək özünəinam və qavranılan asanlıqla əlaqəli idi; dörd ölçünün hamısındakı fərqlər əhəmiyyətli, təsir ölçüləri isə böyük idi.
| Ölçü | Əl yazısı M (SD) | Rəqəmsal dəstəkli yazma M (SD) |
|---|---|---|
| Narahatlıq | 3.82 (0.74) | 2.68 (0.71) |
| Özünəinam | 2.61 (0.69) | 3.72 (0.64) |
| Məyusluq | 3.74 (0.78) | 2.46 (0.73) |
| Qavranılan asanlıq | 2.55 (0.66) | 3.86 (0.62) |
SLD olmayan qrupda da rəqəmsal şərtdə daha müsbət orta göstəricilər müşahidə edilmişdir:
| Ölçü | Əl yazısı M (SD) | Rəqəmsal dəstəkli yazma M (SD) |
|---|---|---|
| Narahatlıq | 2.47 (0.66) | 2.18 (0.58) |
| Özünəinam | 3.68 (0.58) | 3.96 (0.52) |
| Məyusluq | 2.39 (0.61) | 2.11 (0.55) |
| Qavranılan asanlıq | 3.57 (0.60) | 3.91 (0.54) |
Lakin bu qrupda narahatlıq və məyusluq fərqləri statistik əhəmiyyət həddinə çatmamışdır.
SLD qrupundakı təsir ölçüləri
| Ölçü | Z | p | r | İstiqamət |
|---|---|---|---|---|
| Narahatlıq | −4.21 | <0.001 | 0.67 | Rəqəmsal şərtdə daha aşağı |
| Özünəinam | −4.08 | <0.001 | 0.65 | Rəqəmsal şərtdə daha yüksək |
| Məyusluq | −4.36 | <0.001 | 0.69 | Rəqəmsal şərtdə daha aşağı |
| Qavranılan asanlıq | −4.44 | <0.001 | 0.70 | Rəqəmsal şərtdə daha yüksək |
Əl yazısında görünən qrup fərqi rəqəmsal mühitdə nə oldu?
Əl yazısı şərtində SLD şagirdləri SLD olmayan şagirdlərlə müqayisədə daha yüksək narahatlıq və məyusluq, daha aşağı özünəinam və asanlıq bildirmişdir. Dörd fərqin hamısı əhəmiyyətlidir.
| Ölçü | U | p | r |
|---|---|---|---|
| Narahatlıq | 142.50 | <0.001 | 0.52 |
| Özünəinam | 168.00 | <0.001 | 0.47 |
| Məyusluq | 151.00 | <0.001 | 0.51 |
| Qavranılan asanlıq | 175.50 | 0.001 | 0.45 |
Rəqəmsal şərtdə isə SLD və SLD olmayan qrup arasındakı dörd fərqin heç biri p<0.05 səviyyəsində əhəmiyyətli deyil. Bu nəticə mövcud nümunədə rəqəmsal dəstəkli mühitin qruplar arasındakı emosional fərqi daraltdığını göstərir.
Lakin bu, SLD-nin aradan qalxması və ya şagirdlərin yazı bacarıqlarının bərabərləşməsi demək deyil. Tədqiqat yalnız ani emosional reaksiyaları müqayisə etmişdir.
Dəyişmə balları nə göstərdi?
| Ölçü | SLD Δ M (SD) | SLD olmayan Δ M (SD) | p | r |
|---|---|---|---|---|
| Narahatlıq | −1.14 (0.82) | −0.29 (0.61) | 0.002 | 0.40 |
| Özünəinam | +1.11 (0.79) | +0.28 (0.55) | 0.005 | 0.36 |
| Məyusluq | −1.28 (0.86) | −0.28 (0.58) | 0.001 | 0.43 |
| Qavranılan asanlıq | +1.31 (0.80) | +0.34 (0.57) | <0.001 | 0.46 |
Bu təhlil dördüncü tədqiqat sualına birbaşa cavab verir: yazı forması dəyişdikdə yaranan emosional yaxşılaşma SLD qrupunda daha böyükdür.
Emosiyalar ilə mətn istehsalı arasındakı kəşfiyyat xarakterli əlaqələr
| Dəyişən cütü | ρ | p |
|---|---|---|
| Narahatlıq – söz sayı | −0.36 | 0.005 |
| Məyusluq – söz sayı | −0.41 | 0.001 |
| Özünəinam – leksik növ sayı | 0.39 | 0.002 |
| Qavranılan asanlıq – söz sayı | 0.44 | <0.001 |
| Özünəinam – bağlayıcı sayı | 0.31 | 0.016 |
| Məyusluq – ön/son şəkilçili sözlər | −0.28 | 0.031 |
Bu nəticələr aşağı narahatlığın və ya yüksək özünəinamın daha yaxşı yazıya səbəb olduğunu sübut etmir. Əksi də mümkün ola bilər: daha uğurlu yazan şagird daha çox özünəinam hiss edə bilər. Müəlliflər əlaqənin qarşılıqlı ola biləcəyini müzakirə edirlər.
Bundan əlavə, söz sayı, bağlayıcı və ya leksik müxtəliflik tam yazı keyfiyyəti qiymətləndirməsi deyil. Bu dəyişənlər yalnız kəşfiyyat xarakterli istehsal göstəriciləridir.
Səhifə 13-dəki konseptual model necə oxunmalıdır?
| Başlanğıc komponent | Aralıq anlayış | Ölçülən / müzakirə olunan nəticə | Sübut statusu |
|---|---|---|---|
| Yazı forması: əl yazısı / rəqəmsal dəstəkli | Qavranılan yazı tələbləri | Emosional reaksiyalar | Qavranılan tələblər birbaşa ölçülmədi; nəzəri əlaqə |
| SLD / SLD olmayan şagird qrupu | Emosional reaksiyalar | Narahatlıq, özünəinam, məyusluq, asanlıq | Birbaşa statistik olaraq sınaqdan keçirildi |
| Emosional reaksiyalar | Seçilmiş yazı göstəriciləri | Məhsuldarlıq, leksik müxtəliflik, bağlayıcı və morfoloji təfərrüat | Kəşfiyyat xarakterli korrelyasiyalarla sınaqdan keçirildi |
| Emosional reaksiyalar | Yazıda iştirak / yazmağa istək | İştirak və davamlılıq | Konseptual təklif; birbaşa sınaqdan keçirilmədi |
Təhsil baxımından nə ifadə edir?
Tədqiqat göstərir ki, SLD olan şagirdlərin yazmaqdan yayınması yalnız fikir çatışmazlığı və ya səy azlığı kimi şərh edilməməlidir. Yazı formasının özü narahatlıq, məyusluq və uğursuzluq gözləntisi yarada bilər.
Buna görə rəqəmsal dəstəkli yazma bəzi şagirdlər üçün yalnız məhsuldarlığı artıran texniki vasitə deyil, emosional maneələri azalda biləcək təhsil uyğunlaşdırması kimi qiymətləndirilə bilər.
Lakin bu, əl yazısının tədrisdən çıxarılmalı olduğu anlamına gəlmir. Mənbə əl yazısı, orfoqrafiya və yazılı ifadə tədrisinin əhəmiyyətini qoruyur.
Əsas tövsiyə budur: qiymətləndirmə sistemi şagirdin qrafomotor və ya orfoqrafik çətinliyinə görə onun real bilik və yazılı ifadə qabiliyyətini olduğundan aşağı göstərməməlidir.
Məktəblərdə rəqəmsal dəstək tətbiq edilərkən nə lazımdır?
Müəlliflər rəqəmsal yazı dəstəyinin yüksək riskli imtahanlara xas birdəfəlik vasitə kimi deyil, şagirdlərin müntəzəm istifadə etməyi öyrəndikləri təhsil praktikası kimi nəzərdən keçirilməsini tövsiyə edirlər.
Tətbiqdə:
- cihazlara çıxış,
- müəllim hazırlığı,
- klaviatura axıcılığı,
- orfoqrafiya və qrammatika alətlərindən uyğun istifadə,
- aydın qiymətləndirmə siyasətləri
kimi şərtlər vacibdir. Bu imkanlar bərabər təmin edilməzsə, rəqəmsal dəstək mövcud bərabərsizlikləri azaltmaq əvəzinə yenidən yarada bilər.
Tədqiqatın Metodu və Nəticələri
Tədqiqat dizaynı
Tədqiqat müqayisəli təkrarlanan ölçmələr dizaynına malikdir. Hər bir şagird hər iki şərti tamamlamışdır:
- əl yazısı,
- rəqəmsal dəstəkli kompüter əsaslı yazma.
Beləliklə, hər şagirdin iki şərtdəki emosional reaksiyası öz daxilində müqayisə edilə bilmişdir.
Dizaynda:
- iştirakçı-daxili amil: yazı forması,
- qruplararası amil: SLD / SLD olmayan şagird qrupu
mövcuddur.
İştirakçılar
| Xüsusiyyət | SLD | SLD olmayan | Ümumi |
|---|---|---|---|
| n | 40 | 20 | 60 |
| Yaş M (SD) | 14.82 (1.06) | 14.76 (0.94) | 14.80 (1.01) |
| Yaş aralığı | 13–17 | 13–16 | 13–17 |
| Qız / oğlan | 18 / 22 | 10 / 10 | 28 / 32 |
SLD qrupundakı şagirdlərin hamısında tanınmış dövlət diaqnostika və ya təhsil dəstəyi xidmətlərindən alınmış rəsmi sənəd vardır.
Lakin qrup tək bir alt diaqnozla məhdudlaşdırılmamışdır. Disleksiya, yazılı ifadə çətinliyi və ya qarışıq savadlılıq profilləri ola bilər. Nümunə ölçüsü alt qrupları etibarlı müqayisə etmək üçün kifayət etmədiyinə görə diaqnostik alt növlər ayrıca təhlil edilməmişdir.
Daxiletmə və xaricetmə
İştirakçıların orta təhsildə qeydiyyatda olması və hər iki yazı tapşırığını tamamlaya bilməsi tələb olunmuşdur.
Korreksiya edilməmiş sensor pozuntu, iki şərtdən birini tamamlamağa mane olan ağır motor çətinliyi və ya yetərsiz yunan dili biliyi xaricetmə meyarları arasında idi.
Yazı tapşırıqları
Hər şagird iki müqayisə edilə bilən yazı tapşırığını tamamlamışdır. Mövzular:
- janr,
- mövzu ilə tanışlıq,
- gözlənilən mətn uzunluğu,
- idrak tələbi
baxımından uyğunlaşdırılmışdır.
Hər tapşırıq üçün 20 dəqiqə verilmişdir.
Əl yazısı şərtində kağız və qələm/karandaş istifadə edilmişdir. Rəqəmsal şərtdə standart mətn prosessoru və aktiv orfoqrafiya/qrammatika yoxlaması istifadə edilmişdir.
Sıra təsirini azaltmaq üçün 30 şagird əvvəlcə əl yazısı, 30 şagird isə əvvəlcə rəqəmsal şərti tamamlamışdır.
Hər tapşırıqdan dərhal sonra WERS tətbiq edilmişdir.
Statistik metod
Likert tipli məlumatlar, kiçik nümunə və WERS-in yeni ölçmə vasitəsi olması səbəbilə parametrik olmayan üsullara üstünlük verilmişdir.
- Wilcoxon signed-rank: eyni şagirdin iki yazı şərtini müqayisə etmək üçün,
- Mann–Whitney U: SLD və SLD olmayan qrupları müqayisə etmək üçün,
- r = Z/N: təsir ölçüsü üçün,
- Spearman ρ: emosional reaksiyalar ilə yazı göstəriciləri arasındakı kəşfiyyat xarakterli əlaqələr üçün istifadə edilmişdir.
Tədqiqatın dəstəklədiyi
- SLD şagirdləri əl yazısını rəqəmsal dəstəkli yazmadan daha narahatedici və daha yorucu təcrübə etmişdir.
- Rəqəmsal dəstəkli şərtdə SLD qrupunun narahatlığı və məyusluğu daha aşağıdır.
- Rəqəmsal dəstəkli şərtdə SLD qrupunun özünəinamı və qavranılan asanlığı daha yüksəkdir.
- SLD qrupundakı dəyişikliklər dörd emosional ölçünün hamısında böyükdür.
- Əl yazısında SLD və SLD olmayan şagirdlər arasında nəzərəçarpan emosional fərqlər vardır.
- Rəqəmsal dəstəkli şərtdə bu qrup fərqləri mövcud nümunədə statistik olaraq əhəmiyyətli deyil.
- Əl yazısından rəqəmsal dəstəyə keçiddə emosional dəyişiklik SLD şagirdlərində daha böyükdür.
- Narahatlıq və məyusluq daha qısa mətnlərlə; özünəinam və asanlıq bəzi məhsuldarlıq göstəriciləri ilə əlaqəli tapılmışdır.
Tədqiqatın dəstəkləmədiyi
- Klaviatura istifadəsinin təkbaşına narahatlığı azaltdığı sübut edilməmişdir.
- Rəqəmsal yazının SLD-ni aradan qaldırdığı göstərilməmişdir.
- Rəqəmsal yazının uzunmüddətli yazı bacarığını inkişaf etdirdiyi göstərilməmişdir.
- İdrak yükü birbaşa ölçülməmişdir.
- Qavranılan nəzarət birbaşa təsdiqlənmiş şkala ilə ölçülməmişdir.
- Emosional yaxşılaşmanın yazı keyfiyyətini səbəbli şəkildə artırdığı sübut edilməmişdir.
- WERS tam psixometrik olaraq təsdiqlənməmişdir.
- Bütün SLD alt növlərinin rəqəmsal mühitdən eyni dərəcədə faydalandığı göstərilməmişdir.
- Şəkil 1-dəki bütün yollar eksperimental olaraq sınaqdan keçirilməmişdir.
Məhdudiyyətlər
Nümunə kiçikdir və xüsusilə müqayisə qrupu yalnız 20 şagirddən ibarətdir.
WERS bu tədqiqat üçün hazırlanmışdır. Daxili tutarlılıq nəticələri yaxşı olsa da, faktor quruluşu, test–təkrar test etibarlılığı, konvergent etibarlılıq və ölçmə dəyişməzliyi təsdiqlənməmişdir.
Ölçmələr özünəhesabata əsaslandığı üçün sosial bəyənilmə, ani əhval-ruhiyyə və ya maddələrin fərqli şərh edilməsi nəticələrə təsir göstərə bilər.
Rəqəmsal şərtdə orfoqrafiya və qrammatika yoxlaması aktiv olduğuna görə müşahidə olunan nəticələr yalnız klaviaturaya və ya azalmış qrafomotor tələbə aid edilə bilməz.
Klaviatura axıcılığı, əl yazısı axıcılığı, orfoqrafik düzgünlük və əvvəlki kompüter istifadə təcrübəsi birbaşa ölçülməmişdir.
Sıra əks-tarazlaşdırılmış olsa da, daşıma təsirləri tamamilə istisna edilə bilməz.
SLD qrupu heterogendir; disleksiya, yazılı ifadə çətinliyi və qarışıq profillər ayrıca təhlil edilməmişdir.
Emosional reaksiyalar ilə yazı göstəriciləri arasındakı əlaqələr kəşfiyyat xarakterlidir və səbəb-nəticə göstərmir.
Gələcək tədqiqatlar
Mənbə daha böyük nümunələrdə SLD alt qruplarının ayrıca təhlil edilməsini; klaviatura və əl yazısı axıcılığı, orfoqrafik düzgünlük, rəqəmsal yazıya tanışlıq və texnologiyaya münasibətlərin birbaşa ölçülməsini tövsiyə edir.
Bundan əlavə, gələcəkdə:
- idrak yükü,
- qavranılan nəzarət,
- yazı üzrə özünəeffektivlik,
- tapşırıq dəyəri,
- yazmaqdan yayınma
kimi nəzəri olaraq təklif edilən mexanizmlər təsdiqlənmiş ölçmə vasitələri ilə birbaşa sınaqdan keçirilməlidir.
Uzunmüddətli və eksperimental tədqiqatlar rəqəmsal dəstəyə təkrar çıxışın zamanla yazı narahatlığını azaldıb-azaltmadığını və ani emosional rahatlamanın davamlı iştirak və ya yazı performansının yaxşılaşmasına çevrilib-çevrilmədiyini müəyyən etmək üçün lazımdır.
Mənbə və Metod Qeydi
Orijinal tədqiqat: Handwritten Versus Digitally Supported Computer-Based Writing in Students with Specific Learning Difficulties: Writing Anxiety, Confidence, Frustration, and Perceived Ease
Müəlliflər: Ilias Vasileiou; Georgios Polydoros; Alexandros-Stamatios Antoniou; Dimitra V. Katsarou; Evangelos Mantsos; Charis Polydoros; Zoe Krokou.
Məsul müəllif: Georgios Polydoros.
Qurumlar: National and Kapodistrian University of Athens; University of Crete; University of the Aegean; University of Western Macedonia; Université d'Angers; Hellenic Open University.
Jurnal: Psychology International.
Nəşriyyat: MDPI, Basel, Switzerland.
Cild / məqalə: 2026, 8, 34.
DOI: 10.3390/psycholint8020034
Təqdim: 14 may 2026.
Reviziya: 26 may 2026.
Qəbul: 2 iyun 2026.
Nəşr: 4 iyun 2026.
Mənbə növü: Rəyçilər tərəfindən qiymətləndirilmiş, empirik, müqayisəli təkrarlanan ölçmələr tədqiqatı.
Lisenziya: Creative Commons Attribution (CC BY).
Nümunə: 60 orta məktəb şagirdi; 40 rəsmi SLD diaqnozlu, 20 bildirilmiş öyrənmə çətinliyi olmayan müqayisə şagirdi.
Yaş: Ümumi nümunə ortalaması 14.80 ± 1.01 il; diapazon 13–17.
Şərtlər: Əl yazısı və orfoqrafiya/qrammatika yoxlaması aktiv olan rəqəmsal dəstəkli kompüter mühitində yazma; hər tapşırıq 20 dəqiqə.
Sıra tarazlaşdırılması: 30 şagird əvvəlcə əl yazısı, 30 şagird əvvəlcə rəqəmsal şərt.
Əsas ölçmə: Writing Emotional Response Scale (WERS); 12 maddə, dörd üçmaddəli alt şkala: narahatlıq, özünəinam, məyusluq, qavranılan asanlıq.
Statistika: Təsviri statistika, Cronbach alfa, Wilcoxon signed-rank, Mann–Whitney U, dəyişmə balları, r təsir ölçüsü və Spearman sıra korrelyasiyası.
Etika: Helsinki Bəyannaməsinə uyğun aparılmış; National and Kapodistrian University of Athens tərəfindən 1 sentyabr 2024 tarixində 169 nömrəli təsdiqlə qəbul edilmişdir.
Razılıq: Valideynlərdən və ya qanuni qəyyumlardan yazılı məlumatlandırılmış razılıq, şagirdlərdən isə iştirak razılığı alınmışdır.
Maliyyələşdirmə: Tədqiqat xarici maliyyələşdirmə almamışdır.
Məlumatların əlçatanlığı: Yetkinlik yaşına çatmayan iştirakçılar və SLD diaqnozu ilə bağlı etik/məxfilik məhdudiyyətlərinə görə məlumatlar açıq deyil; ümumiləşdirilmiş nəticələr məqalədə verilmiş, əlavə məlumat isə əsaslandırılmış sorğu və etik şərtlər altında məsul müəllifdən əldə edilə bilər.
Maraqlar toqquşması: Müəlliflər maraqlar toqquşması bildirməmişdir.
Müəllif töhfələri: Konseptuallaşdırma I.V., G.P. və A.-S.A.; metodologiya I.V., G.P. və A.-S.A.; formal təhlil G.P. və I.V.; tədqiqat I.V., C.P. və Z.K.; məlumatların kurasiyası I.V. və G.P.; ilkin qaralama I.V., G.P. və A.-S.A.; nəzərdən keçirmə/redaktə D.V.K., E.M., C.P. və Z.K.; nəzarət A.-S.A. və G.P.; layihə idarəetməsi I.V. və G.P.
Əsas şərh sərhədi: Nəticələr ani və tapşırığa xas emosional reaksiyalara aiddir. Kompüter şərti yalnız klaviatura istifadəsini deyil, orfoqrafiya/qrammatika dəstəyini və asan redaktəni də əhatə edir. Buna görə nəticələr “klaviatura təkbaşına narahatlığı azaldır” və ya “rəqəmsal yazı SLD-ni aradan qaldırır” kimi şərh edilə bilməz. WERS-in psixometrik xüsusiyyətləri də hələ ilkin təsdiq səviyyəsindədir.
Şərh yazın
E-poçt ünvanınız yayımlanmayacaq. Məcburi sahələr * ilə işarələnib