Bu tədqiqat lokal irəliləmiş və ya metastatik urotelial karsinomada (locally advanced/metastatic urothelial carcinoma, la/mUC) klinik tədqiqatların son ölçütü olan ümumi sağqalımın (Overall Survival, OS) əvəzinə daha erkən qiymətləndirilə bilən iki sonlanım nöqtəsinin nə dərəcədə etibarlı olduğunu araşdırır: proqressiyasız sağqalım (Progression-Free Survival, PFS) və obyektiv cavab nisbəti (Objective Response Rate, ORR). Yanvar 2010–May 2026 dövründə dərc edilmiş III faza randomizə edilmiş nəzarətli tədqiqatlar nəzərdən keçirilmiş və mənbədə 24 analiz müqayisəsi altında ümumilikdə 12.396 xəstə bildirilmişdir. Ümumi analizdə PFS-in OS üzərindəki müalicə təsirini izah etmə gücü \(R^2=0,789\), ORR-in isə \(R^2=0,524\) olmuşdur. Bu nəticə ümumi populyasiyada PFS-in ORR-dən daha güclü surroqat sonlanım olduğunu göstərir.

Lakin surroqat sonlanımın etibarlılığı müalicə kontekstinə görə kəskin şəkildə dəyişir. Birinci xətt tədqiqatlarında PFS üçün \(R^2=0,910\) olduğu halda, birinci xəttdən kənar tədqiqatlarda bu göstərici \(R^2=0,175\)-ə düşür. İmmunoterapiya daxil etməyən tədqiqatlarda PFS və ORR üçün \(R^2=1,000\) bildirilmiş, mono və ya kombinə olunmuş immunoterapiya tədqiqatlarında isə PFS üçün \(R^2=0,602\), ORR üçün \(R^2=0,460\) müəyyən edilmişdir. Buna görə erkən radioloji şiş nəzarətinin real sağqalım uzanmasını nə dərəcədə əks etdirməsi istifadə olunan müalicə mexanizmindən və müalicə xəttindən asılıdır.

Tədqiqatın ən mühüm klinik araşdırma mesajı PFS-in xüsusilə birinci xətt və immunoterapiyasız şəraitlərdə OS üçün güclü namizəd surroqat sonlanım nöqtəsi olmasıdır. Bunun əksinə, sonrakı müalicə xətlərində və ya immunoterapiyanın istifadə edildiyi tədqiqatlarda PFS və ya ORR-dəki yaxşılaşmalar OS qazancını etibarlı şəkildə təmsil etməyə bilər. Buna görə müəlliflər bu şəraitlərdə OS-in əsas qiymətləndirmə meyarı kimi saxlanmasını müdafiə edirlər.

PD-L1 üzrə aparılan immunoterapiya alt qrup analizləri heterogenliyi azaltmışdır; lakin nəticələr bütün alt qruplarda eyni dərəcədə etibarlı deyil. Məsələn, PD-L1 aşağı PFS alt qrupunda cəmi dörd tədqiqat var və \(R^2=1,000\) olmasına baxmayaraq Pearson korrelyasiyasının %95 etibar intervalı sıfırı əhatə edir. Müəlliflər bu zahiri ziddiyyəti kiçik nümunə və məhdud sərbəstlik dərəcəsinə bağlı həddindən artıq uyğunlaşma ilə əlaqələndirirlər.

Türkiyə baxımından: Bu tədqiqatın metodu Türkiyədə aparılan və ya Türkiyə məlumatlarını ehtiva edən irəliləmiş urotelial karsinoma tədqiqatlarında PFS və ORR-in OS üçün hansı şərtlərdə etibarlı surroqat sonlanımlar ola biləcəyinin qiymətləndirilməsinə metodoloji əsas verə bilər. Lakin mənbə tədqiqat Türkiyəyə məxsus xəstə kohortunu analiz etmir. Müalicə ardıcıllığı, sonrakı xətt müalicələri, immunoterapiyanın istifadəsi, PD-L1 paylanması və klinik tədqiqat quruluşu fərqlənə biləcəyindən tədqiqatdakı \(R^2\), STE və ya korrelyasiya dəyərləri Türkiyəyə birbaşa köçürülməməlidir; yerli və ya çoxmərkəzli müstəqil doğrulama tələb olunur.

Niyə ümumi sağqalımın yerinə surroqat sonlanım axtarılır?

Ümumi sağqalım onkoloji tədqiqatda müalicənin xəstələrin həyat müddətini həqiqətən uzadıb-uzatmadığını birbaşa ölçür. Lakin müasir müalicələrlə xəstələr daha uzun yaşaya bildiyinə görə OS məlumatlarının yetkinləşməsi illər çəkə bilər. Bundan əlavə, tədqiqat müalicəsindən sonra istifadə olunan sonrakı xətt müalicələri və tədqiqat qolları arasındakı keçidlər başlanğıcda randomizə edilmiş müalicənin OS üzərindəki real töhfəsini ayırmağı çətinləşdirə bilər.

Bu səbəbdən klinik tədqiqatlarda daha erkən ölçülə bilən PFS və ORR kimi sonlanımlar istifadə olunur. Lakin bir sonlanımın daha erkən ortaya çıxması onun avtomatik olaraq OS-in etibarlı surroqatı olduğu anlamına gəlmir. Bu tədqiqat məhz bu əlaqəni tədqiqat səviyyəsində kəmiyyətləşdirir.

PFS, ORR və OS nəyi ölçür?

OS, randomizasiyadan və ya tədqiqatın başlanğıcından ölümə qədər keçən müddətə əsaslanan sağqalım sonlanımıdır.

PFS, xəstəliyin radioloji və ya klinik olaraq irəliləməsinə və ya ölümə qədər keçən müddəti qiymətləndirir. Tədqiqatda müalicə təsiri PFS hazard ratio-su (HR) üzrə analiz edilmişdir.

ORR, müalicə ilə müəyyən şiş kiçilmə meyarına çatan xəstələrin nisbətidir. Tədqiqatçılar hər müqayisədə təcrübə və nəzarət qolları arasındakı ORR fərqini belə hesablamışlar:

\[ dORR = ORR_{\mathrm{deney}} - ORR_{\mathrm{kontrol}} \]

Müsbət \(dORR\), təcrübə qolunda obyektiv cavab nisbətinin nəzarət qolundan yüksək olduğunu göstərir.

Surroqat sonlanımın etibarlılığı necə ölçüldü?

Tədqiqatçılar hər tədqiqat müqayisəsini nümunə ölçüsü ilə çəkiləndirən xətti meta-reqressiyadan istifadə etmişlər. Surroqat sonlanım gücünün əsas göstəricisi determinasiya əmsalı \(R^2\) kimi seçilmişdir.

Tədqiqatda istifadə olunan təsnifata görə:

• \(R^2 \geq 0,7\): güclü surroqatlıq,
• \(0,3 < R^2 < 0,7\): orta səviyyəli surroqatlıq,
• \(R^2 \leq 0,3\): zəif surroqatlıq.

Pearson korrelyasiya əmsalı \(r\) və %95 etibar intervalı da hesablanmışdır. Tədqiqatlararası heterogenlik \(I^2\) ilə qiymətləndirilmiş; mənbənin metoduna görə \(I^2>%50\) və \(p<0,05\) birlikdə olduqda əhəmiyyətli heterogenlik qəbul edilmişdir.

Ümumi populyasiyada PFS nə qədər güclü idi?

PFS–OS analizi PFS məlumatı olan 21 müqayisə və mənbədə bildirilən 10.301 xəstə üzrə aparılmışdır. Pearson korrelyasiyası:

\[ r=0,823 \quad (95\%\,GA:\ 0,606-0,926) \]

və determinasiya əmsalı:

\[ R^2=0,789 \]

kimi bildirilmişdir. Heterogenlik \(I^2=%32,5\) və \(p=0,138\)-dir.

Mənbənin Şəkil 2A-sında hər nöqtə bir tədqiqat müqayisəsini, nöqtənin ölçüsü isə nümunə ölçüsünü təmsil edir. PFS HR azaldıqca OS HR-nin də ümumilikdə azalması iki müalicə təsirinin eyni istiqamətdə hərəkət etdiyini göstərir. Meta-reqressiya xətti mənbədə:

\[ \log(HR_{OS}) = -0,089 + 0,501\log(HR_{PFS}) \]

şəklində verilir.

Bu tənlik fərdi xəstənin PFS-indən həyat müddətini hesablayan formula deyil. Əlaqə randomizə edilmiş tədqiqatlar arasındakı müalicə təsirlərinin tədqiqat səviyyəsində korrelyasiyasıdır.

ORR niyə daha zəif surroqat oldu?

ORR–OS analizi mənbədə 24 müqayisə və 12.396 xəstə üzrə bildirilmişdir. Pearson korrelyasiyası:

\[ r=-0,628 \quad (95\%\,GA:\ -0,823\ \text{ile}\ -0,301) \]

və:

\[ R^2=0,524 \]

müəyyən edilmişdir. Heterogenlik \(I^2=%51,4\) və \(p=0,003\)-dür.

Korrelyasiyanın mənfi olması pis əlaqə demək deyil. \(dORR\) yüksəldikdə təcrübə müalicəsinin cavab nisbəti üstünlüyü artır, yaxşı OS nəticəsi isə daha aşağı OS hazard ratio-su ilə göstərildiyi üçün iki göstərici əks istiqamətdə hərəkət edir.

Şəkil 2B-də mənbə tərəfindən verilən meta-reqressiya:

\[ \log(HR_{OS}) = -0,138 - 0,818(dORR) \]

şəklindədir. Lakin nöqtələrin PFS–OS qrafikinə nisbətən daha səpələnmiş olması və \(I^2\)-nin artması ORR-in fərqli tədqiqat şəraitlərində OS ilə daha az ardıcıl əlaqə göstərdiyini dəstəkləyir.

Birinci xətdə əlaqə niyə güclənir?

Birinci xətt PFS–OS analizində 13 müqayisə və 6.400 xəstə bildirilmişdir:

• Pearson \(r=0,896\),
• %95 GA: 0,681–0,969,
• \(R^2=0,910\),
• \(I^2=%20,3\), \(p=0,427\).

Birinci xətt ORR–OS analizində isə 16 müqayisə və 8.979 xəstə üçün \(r=-0,746\), \(R^2=0,712\) bildirilmişdir.

Şəkil 3-ün sol panellərində birinci xətt tədqiqatlarındakı nöqtələr reqressiya xətti ətrafında daha nizamlı nümunə yaradır. Mənbənin şərhi budur ki, əvvəllər sistemik müalicə almamış xəstələrdə erkən şiş nəzarəti sonrakı sağqalımı daha birbaşa əks etdirə bilər.

Sonrakı xətlərdə surroqatlıq nə qədər zəiflədi?

Birinci xətdən kənar səkkiz müqayisədə PFS–OS üçün:

• \(r=0,658\),
• %95 GA: −0,087–0,931,
• \(R^2=0,175\),
• \(I^2=%59,1\), \(p=0,026\)

bildirilmişdir. ORR üçün \(R^2=0,062\), \(r=-0,545\) və %95 etibar intervalı −0,903 ilə 0,259 arasındadır.

Həm PFS, həm də ORR üçün etibar intervallarının sıfırı əhatə etməsi və \(R^2\)-nin nəzərəçarpacaq dərəcədə azalması sonrakı müalicə xətlərində erkən radioloji təsirlərin OS-i etibarlı şəkildə proqnozlaşdıra bilmədiyini göstərir.

Müəlliflər bunu əvvəlki müalicələrə bağlı rezistentlik, şiş heterogenliyi və proqressiyadan sonra tətbiq olunan fərqli müalicələrin OS üzərindəki qarışdırıcı təsirləri ilə izah edirlər. Bu izahlar tədqiqat tərəfindən fərdi xəstə səviyyəsində mexanistik olaraq sınaqdan keçirilməyib, meta-analiz nəticələrinin klinik şərhi kimi təqdim olunub.

İmmunoterapiya surroqat sonlanım əlaqəsini necə dəyişdirdi?

İmmunoterapiya daxil etməyən 11 müqayisə və 4.283 xəstədə PFS–OS əlaqəsi:

• \(r=0,899\),
• %95 GA: 0,648–0,974,
• \(R^2=1,000\),
• \(I^2=%0,0\)

kimi bildirilmişdir. Eyni qrupda ORR–OS üçün \(r=-0,906\), \(R^2=1,000\) və \(I^2=%0,0\) müəyyən edilmişdir.

Bunun əksinə, mono və ya kombinə olunmuş immunoterapiya tədqiqatlarında PFS–OS üçün 10 müqayisə və 6.018 xəstədə \(R^2=0,602\), \(I^2=%62,8\); ORR–OS üçün 13 müqayisə və 8.113 xəstədə \(R^2=0,460\), \(I^2=%68,3\) bildirilmişdir.

Şəkil 4 nə göstərir?

Şəkil 4 immunoterapiya və immunoterapiya dışı tədqiqatları ayrı panellərdə müqayisə edir. PFS–OS qrafikində non-IO nöqtələri reqressiya xətti ətrafında daha sıx quruluş göstərir, mono/kombinasiya IO qrupunda isə səpələnmə genişlənir. Eyni fərq ORR–OS panelində daha aydındır.

Mənbə immunoterapiyada gecikmiş cavab və psödoprogresiya kimi atipik cavab nümunələrinin erkən radioloji qiymətləndirmələrlə yekun sağqalım arasındakı əlaqəni zəiflədə biləcəyini müzakirə edir. Bununla belə, tədqiqat bu mexanizmləri birbaşa ölçməyib; bu izah əldə olunan meta-reqressiya nümunəsinin bioloji şərhidir.

PD-L1 analizi həqiqətən surroqatlıq problemini həll edirmi?

İmmunoterapiya tədqiqatlarının PD-L1 statusuna görə ayrılması ilə \(I^2\) dəyərləri nəzərəçarpacaq dərəcədə azalmışdır. PFS–OS üçün PD-L1 yüksək qrupda altı müqayisə və 3.722 xəstə üzrə:

\[ r=0,983,\quad 95\%\,GA=0,847-0,998,\quad R^2=1,000,\quad I^2=0 \]

bildirilmişdir.

PD-L1 aşağı PFS qrupunda isə cəmi dörd müqayisə var. Mənbə:

\[ r=0,865,\quad 95\%\,GA=-0,570-0,997,\quad R^2=1,000 \]

bildirir. Etibar intervalı sıfırı əhatə etdiyi üçün Pearson korrelyasiyası statistik olaraq əhəmiyyətli deyil.

ORR–OS analizində PD-L1 yüksək qrupda səkkiz müqayisə üçün \(r=-0,702\) və %95 GA −0,941 ilə 0,005 arasında olduğundan korrelyasiya yenə əhəmiyyətli deyil. PD-L1 aşağı dörd müqayisədə isə \(r=-0,987\), %95 GA −0,999 ilə −0,490 və \(R^2=1,000\) bildirilmişdir.

Bu səbəbdən PD-L1 üzrə təbəqələşdirmə heterogenliyi azaltmış kimi görünsə də, PFS və ORR-in hər PD-L1 alt qrupunda doğrulanmış surroqat sonlanım olduğu deyilə bilməz. Mənbənin öz məhdudiyyətlər bölməsi də xüsusilə dörd tədqiqatlı alt qruplarda \(R^2=1,000\) dəyərlərinin həddindən artıq uyğunlaşma və məhdud sərbəstlik dərəcəsinə görə ehtiyatla şərh edilməli olduğunu vurğulayır.

Surrogate Threshold Effect nədir?

Surrogate Threshold Effect (STE), surroqat sonlanım üzərindəki müalicə təsirinin statistik olaraq əhəmiyyətli OS faydasını proqnozlaşdırması üçün çatmalı olduğu hədd kimi müəyyən edilir.

Tədqiqatçılar OS-HR ilə surroqat müalicə təsiri arasındakı reqressiyanın %95 proqnoz intervalından istifadə etmiş və proqnoz intervalının yuxarı sərhədinin:

\[ HR_{OS}=1,00 \]

təsirsizlik xətti ilə kəsişdiyi nöqtəni STE kimi müəyyən etmişlər.

Gələcək tədqiqatlar üçün 200 ilə 1.500 arasında dəyişən fərzi nümunə ölçüləri simulyasiya edilmişdir. Əsas mətndə verilən konkret nümunəyə görə 1.000 randomizə edilmiş xəstəsi olan birinci xətt tədqiqatında PFS HR=0,759, statistik olaraq əhəmiyyətli OS faydasını proqnozlaşdıran hədd kimi bildirilmişdir.

STE-nin digər nümunə ölçülərinə aid ətraflı dəyərləri mənbədə Supplementary Table 3 və Supplementary Figure 2-yə yönləndirilmişdir; bu əlavə materiallar araşdırılan əsas mənbə daxilində olmadığı üçün burada əlavə dəyər yaradılmamışdır.

Tədqiqatın dəstəklədiyi nəticələr

• Ümumi la/mUC tədqiqat populyasiyasında PFS, ORR ilə müqayisədə OS üçün daha güclü tədqiqat-səviyyəli surroqat sonlanım əlaqəsi göstərmişdir.
• PFS-in surroqatlıq gücü birinci xətt müalicələrində nəzərəçarpacaq dərəcədə daha yüksəkdir.
• Birinci xəttdən kənar şəraitlərdə həm PFS, həm də ORR-in OS-i izah etmə gücü əhəmiyyətli dərəcədə azalır.
• İmmunoterapiya daxil etməyən tədqiqatlarda PFS və ORR üçün çox yüksək \(R^2\) və aşağı heterogenlik bildirilmişdir.
• Mono/kombinasiya immunoterapiya tədqiqatlarında həm PFS, həm də ORR-in surroqatlıq gücü zəifləmiş və heterogenlik artmışdır.
• PD-L1 üzrə təbəqələşdirmə bəzi immunoterapiya alt qruplarında tədqiqatlararası heterogenliyi azaltmışdır.
• Mənbənin analiz çərçivəsində gələcək birinci xətt tədqiqatları üçün PFS əsaslı STE hesablana bilər.

Tədqiqatın sübut etmədiyi və ya dəstəkləmədiyi nəticələr

• PFS-in bütün irəliləmiş urotelial karsinoma müalicələrində OS-in yerinə keçə biləcəyi göstərilməmişdir.
• ORR-dəki artımın fərdi xəstələrdə mütləq daha uzun həyat təmin edəcəyi göstərilməmişdir.
• PD-L1 üzrə təbəqələşdirmənin bütün immunoterapiya tədqiqatlarında surroqat sonlanım problemini həll etdiyi göstərilməmişdir.
• \(R^2=1,000\) dəyərləri, xüsusilə az sayda tədqiqat olan alt qruplarda qüsursuz bioloji və ya klinik surroqatlıq sübutu deyil.
• Meta-analiz fərdi xəstə məlumatlarına əsaslanmadığından xəstəyə məxsus PFS və ya ORR-dən fərdi OS müddəti hesablana bilməz.
• Tədqiqat müəyyən bir dərmanın digərindən üstün olub-olmadığını qiymətləndirmək məqsədi ilə hazırlanmayıb.
• Nəticələr erkən və ya lokalizə olunmuş urotelial karsinomaya avtomatik ümumiləşdirilə bilməz.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

Tədqiqat dizaynı

Araşdırma PRISMA prinsiplərinə uyğun aparılan sistematik icmal və tədqiqat-səviyyəli meta-analiz kimi hazırlanmışdır. Mənbə protokolun PROSPERO-da prospektiv olaraq CRD420261390551 nömrəsi ilə qeydiyyata alındığını bildirir.

PubMed, Web of Science və Scopus verilənlər bazalarında Yanvar 2010–May 2026 dövründə dərc olunmuş III faza randomizə edilmiş nəzarətli tədqiqatlar axtarılmış və dil məhdudiyyəti tətbiq edilməmişdir. Axtarış terminləri “urothelial carcinoma” və “phase III” ifadələrinin AND operatoru ilə birləşdirilməsinə əsaslanmışdır.

Daxiletmə meyarları

Bir tədqiqatın analizə daxil edilə bilməsi üçün:

• histoloji olaraq təsdiqlənmiş lokal irəliləmiş və ya metastatik urotelial karsinoma xəstələrini ehtiva etməsi,
• sistemik müalicələri müqayisə edən III faza randomizə edilmiş nəzarətli tədqiqat olması,
• OS üçün HR və %95 etibar intervalı bildirməsi,
• və əlavə olaraq PFS HR/%95 GA və ya hər iki tədqiqat qolu üçün ORR məlumatlarından ən az birini təqdim etməsi

tələb olunur.

Məlumatların çıxarılması necə aparıldı?

Jianjun Ye və Xinyang Liao məlumatları müstəqil olaraq çıxarmış; fikir ayrılıqları Yige Bao ilə razılaşma yolu ilə həll edilmişdir. Bir tədqiqatın birdən çox dərc edilmiş analizi varsa, sağqalım məlumatlarının yetkinliyini artırmaq üçün ən uzun izləmə müddətinə malik ən aktual nəşr seçilmişdir.

Toplanan dəyişənlər müalicə xətti, müalicə növü, PD-L1 statusu, nümunə ölçüsü, OS HR, PFS HR və təcrübə/nəzarət ORR dəyərlərini əhatə etmişdir.

Çoxqollu tədqiqatlar necə işlənmişdir?

Mənbənin metoduna görə çoxqollu bir RCT-də hər təcrübə qolu ümumi nəzarət qolu ilə ayrıca müqayisə edilmiş və bu müqayisələr meta-analizdə müstəqil məlumat nöqtələri kimi işlənmişdir.

Bu metod Cədvəl 1-in şərhində vacibdir. DANUBE, KEYNOTE-361 və IMvigor130 kimi çoxqollu tədqiqatlar birdən çox sətirdə görünür. Buna görə Cədvəl 1-dəki 24 sətirin hamısı 24 unikal tədqiqat adını təmsil etmir. Mənbə buna baxmayaraq nəticələr mətnində “24 RCT” ifadəsindən istifadə edir.

Seçim axınındakı sayısal uyğunsuzluq

Şəkil 1-də başlanğıcda 3.819 qeyd tapıldığı, 1.913 dublikat qeydin çıxarıldığı və 2.452 qeydin qaldığı göstərilir. Bu üç rəqəm arifmetik olaraq bir-birinə uyğun gəlmir:

\[ 3819-1913=1906 \]

olmalıdır. Şəklin sonrakı addımları isə öz daxilində uyğundur:

\[ 2452-2417=35 \]

və tam mətn qiymətləndirməsində çıxarılan 1+7+3=11 qeyddən sonra:

\[ 35-11=24 \]

nəticəsi əldə edilir. Buna görə problem PRISMA axınının ilk dublikat qeyd addımındakı rəqəmlərdən ən az birinin səhv yazılmasıdır. Hansı rəqəmin doğru olduğu araşdırılan mənbədən müəyyən edilə bilmir.

Mənbənin bildirdiyi tədqiqat quruluşu

12.396 cəmi Cədvəl 1-dəki 24 analiz sətrindəki nümunə ölçülərinin cəmi ilə eynidir. Çoxqollu tədqiqatların ümumi nəzarət qrupları ayrı müqayisələrdə təkrar istifadə edildiyindən bu rəqəm unikal randomizə edilmiş fərdlərin yenidən qurulmuş cəmi kimi deyil, mənbənin bildirdiyi analiz cəmi kimi oxunmalıdır.

Əsas statistik nəticələr

PD-L1 alt qruplarında diqqət edilməli məqam

PD-L1 yüksək PFS qrupundakı altı müqayisədə güclü və statistik olaraq əhəmiyyətli Pearson əlaqəsi müəyyən edilmişdir. Bunun əksinə, PD-L1 aşağı PFS qrupundakı dörd müqayisədə \(R^2=1,000\) olmasına baxmayaraq Pearson etibar intervalı −0,570 ilə 0,997 arasındadır. ORR üçün əks nümunə görünür: PD-L1 yüksək qrupda etibar intervalı sıfırı azacıq keçir, PD-L1 aşağı qrupdakı dörd müqayisədə isə güclü mənfi korrelyasiya bildirilir.

Mənbənin məhdudiyyətlər bölməsində bu paradoks açıq şəkildə müzakirə olunur və kiçik alt qrup saylarında \(R^2=1,000\) nəticələrinin həddindən artıq uyğunlaşma və məhdud sərbəstlik dərəcələrinin riyazi nəticəsi ola biləcəyi qeyd edilir.

Tədqiqatın güclü tərəfləri

• Müasir la/mUC müalicə dövründəki III faza randomizə edilmiş tədqiqatları bir araya gətirir.
• PFS və ORR eyni çərçivədə OS-ə qarşı qiymətləndirilmişdir.
• Müalicə xətti, immunoterapiya statusu və PD-L1 üçün ayrıca alt qrup analizləri aparılmışdır.
• Surroqatlıq təkcə Pearson korrelyasiyası ilə deyil, \(R^2\), heterogenlik və STE yanaşması ilə birlikdə qiymətləndirilmişdir.
• Birdən çox nəşri olan tədqiqatlar üçün ən uzun izləməyə malik aktual nəticələrin seçildiyi bildirilmişdir.

Əsas məhdudiyyətlər

Analiz fərdi xəstə məlumatları əvəzinə toplanmış tədqiqat-səviyyəli məlumatlara əsaslanır. Buna görə başlanğıc şiş yükü, metastatik sahələr və ya xəstəyə məxsus biomarkerlər kimi dəyişənlərin fərdi səviyyədə PFS–OS əlaqəsinə təsiri araşdırıla bilmir.

Proqressiyadan sonrakı müalicələr tədqiqatlar və dövrlər arasında dəyişir. Xüsusilə sonrakı xətt tədqiqatlarında bu vəziyyət başlanğıc müalicənin OS üzərindəki təsirini qarışdıra bilər.

PD-L1 alt qruplarında tədqiqat sayı azdır. Müəlliflərin də qeyd etdiyi kimi, bəzi dörd tədqiqatlı analizlərdə \(R^2=1,000\) tapılması güclü doğrulama deyil, həddindən artıq uyğunlaşma göstəricisi ola bilər.

Bundan əlavə, mənbə daxilindəki PRISMA rəqəmləri arifmetik olaraq tam uzlaşmır və 24 RCT ifadəsi ilə çoxqollu tədqiqatların ayrıca məlumat nöqtələri kimi istifadə olunması arasında tədqiqat/müqayisə vahidi baxımından aydınlıq problemi var.

Mənbə və Metod Qeydi

Tam orijinal tədqiqat adı: Surrogate Endpoints for Overall Survival in Advanced Urothelial Carcinoma: A Trial-level Meta-analysis of Randomized Controlled Trials

Müəlliflər və sıra: Jianjun Ye; Xinyang Liao; Jie Feng; Zeyu Chen; Kai Chen; Tiancheng Liu; Qiang Wei; Yige Bao.

Bərabər töhfə: Mənbədə Jianjun Ye, Xinyang Liao, Jie Feng və Zeyu Chen-in tədqiqata bərabər töhfə verdiyi açıq şəkildə qeyd edilmişdir.

Məsul müəlliflər: Qiang Wei və Yige Bao.

Qiang Wei əlaqə: Department of Urology and Institute of Urology, West China Hospital, Sichuan University, Chengdu, China; weiqiang933@126.com.

Yige Bao əlaqə: Department of Urology and Institute of Urology, West China Hospital, Sichuan University, Chengdu, China; yige.bao@scu.edu.cn.

Qurum 1: Department of Urology and Institute of Urology, West China Hospital, Sichuan University, Chengdu, China.

Qurum 2: West China School of Medicine, Sichuan University, Chengdu, China.

Qurum 3: State Key Laboratory of Oral Diseases & National Clinical Research Center for Oral Diseases, Department of Orthodontics, West China Hospital of Stomatology, Sichuan University, Chengdu 610041, China.

Mənbə növü: Sistematik icmal və randomizə edilmiş nəzarətli tədqiqatların tədqiqat-səviyyəli meta-analizi.

Rəy prosesi statusu: Bu tədqiqat rəyçilərin qiymətləndirməsindən keçməmiş preprintdir; nəticələr bu nəşr mərhələsi nəzərə alınaraq qiymətləndirilməlidir.

Platforma: SSRN.

DOI: 10.2139/ssrn.6958402

Rəsmi keçid: https://ssrn.com/abstract=6958402

Nəşr ili: 2026. Əlçatan rəsmi SSRN biblioqrafik nəticəsində dəqiq göndərilmə/yüklənmə tarixi açıq göstərilmədiyi üçün daha dəqiq tarix əlavə edilməmişdir.

Jurnal/cild/sayı: Araşdırılan versiya üçün rəyli jurnal, cild və ya sayı məlumatı yoxdur.

Nəşriyyat: Rəyli nəşr nəşriyyatı bu versiya üçün tətbiq edilmir; mənbə SSRN-dəki preprintdir.

PROSPERO: Mənbə sistematik icmal protokolunun CRD420261390551 nömrəsi ilə prospektiv qeydiyyata alındığını bildirir. Bu qeydiyyat nömrəsi bu qiymətləndirmədə xarici qeydiyyat sistemi vasitəsilə müstəqil şəkildə təsdiqlənməmişdir.

Lisenziya: Araşdırılan versiyada Creative Commons və ya bənzər açıq təkrar istifadə lisenziyası açıq şəkildə göstərilmir. Buna görə orijinal meta-reqressiya şəkilləri Verianla HTML-sinə birbaşa köçürülməyib, mənbədə açıq bildirilən dəyərlər HTML cədvəlləri ilə yenidən təqdim olunub.

Maliyyələşdirmə: 1.3.5 project for disciplines of excellence, West China Hospital, Sichuan University (ZYGD23001) və National Key Research and Development Program of China (2022YFC3602902, 2022YFC3602901).

Maraqlar toqquşması: Mənbədə Yige Bao tədqiqatla bağlı maliyyə və ya digər maraqlar toqquşmasının olmadığını bəyan edir.

Məlumatların əlçatanlığı: Mənbədə “Not applicable” kimi göstərilmişdir.

Müəllif töhfələri: Tədqiqat dizaynı Yige Bao və Qiang Wei; məlumatların əldə edilməsi Jianjun Ye, Xinyang Liao və Yige Bao; məlumatların analizi və şərhi Jianjun Ye, Jie Feng, Zeyu Chen, Tiancheng Liu, Kai Chen və Xinyang Liao; ilkin layihə Jianjun Ye, Xinyang Liao və Jie Feng; kritik reviziya Jianjun Ye və Yige Bao; statistik analiz Jianjun Ye; maliyyələşdirmə Yige Bao və Qiang Wei; inzibati/texniki/material dəstək və nəzarət Yige Bao və Qiang Wei tərəfindən həyata keçirilmişdir.

Mənbə daxilində sayısal uyğunsuzluq 1: PRISMA axınında 3.819 ilkin qeyddən 1.913 dublikat qeyd çıxarıldığı halda 2.452 qeydin qaldığı yazılıb. Bu üç rəqəm eyni anda arifmetik olaraq doğru ola bilməz. Mənbədən hansı rəqəmin yazı səhvi olduğu müəyyən edilə bilmədiyindən rəqəm səssizcə düzəldilməyib.

Mənbə daxilində analiz vahidi problemi: Mətn 24 RCT və 12.396 xəstə bildirir. Lakin çoxqollu tədqiqatların təcrübə qolları ümumi nəzarət qoluna qarşı ayrıca məlumat nöqtələri kimi analiz edilmiş və eyni tədqiqat adları Cədvəl 1-də təkrarlanmışdır. Buna görə 24 rəqəmi unikal tədqiqat sayı ilə cüt analiz müqayisələrinin sayını bir-birindən aydın ayırmır. 12.396 dəyəri də Cədvəl 1-dəki 24 analiz sətrinin nümunə ölçüləri cəmidir.

PD-L1 statistik xəbərdarlığı: Bəzi kiçik PD-L1 alt qruplarında \(R^2=1,000\) ilə statistik olaraq əhəmiyyətli olmayan Pearson korrelyasiyaları birlikdə bildirilmişdir. Mənbə bunu həddindən artıq uyğunlaşma və məhdud sərbəstlik dərəcəsinin riyazi nəticəsi kimi açıq şəkildə qəbul edir.

Əlavə material məhdudiyyəti: Əsas mətn Supplementary Table 1–3 və Supplementary Figure 1–2-yə istinad edir; lakin bu əlavə materiallar araşdırılan əsas mənbə daxilində yoxdur. Buna görə əsas mətndə açıq verilən STE nümunəsindən başqa əlavə cədvəl və ya şəkillərdən dəyər çıxarılmayıb.

Elmi şərh sərhədi: Analiz tədqiqat-səviyyəli korrelyasiyalara əsaslanır. Nəticələr fərdi xəstələrdə PFS və ya ORR-in şəxsi OS müddətini proqnozlaşdıra bildiyi anlamına gəlmir və müəyyən bir müalicənin klinik üstünlüyünü sübut etmir.

Elmi məzmun sərhədi: Bu Verianla mətnindəki nümunə ölçüsü, metod, meta-reqressiya nəticələri, \(R^2\), Pearson korrelyasiyaları, \(I^2\), STE, müalicə xətti və PD-L1 analizləri yalnız araşdırılan tədqiqata əsaslanır. Xarici mənbə yalnız başlıq, SSRN kimliyi və DOI kimi biblioqrafik sahələrin yoxlanması üçün istifadə edilmişdir.

Meta Teqlər