İstehsal sistemlərində materialın düzgün vaxtda düzgün nöqtəyə çatdırılması yalnız konveyer, forklift və ya AGV kimi fiziki avadanlığın mövcudluğundan deyil, müxtəlif daşıma və material emalı resurslarının ortaq informasiya strukturu daxilində əlaqələndirilə bilməsindən də asılıdır. Araşdırılan iş heterogen Daşıma və Material Emalı Sistemlərini (Transport and Material Handling Systems, TMHS) eyni model altında təmsil etmək və idarə etmək üçün ikiqatlı ümumi yanaşma təklif edir. Birinci qat daşınan obyektlər, iş stansiyaları və daşıma/emal qurğuları üçün standart təmsil dili təmin edir. İkinci qat isə daşıma tələblərinin qurğulara təyin edilməsi, qurğu hərəkətlərinin və emal fəaliyyətlərinin işə salınması, xarici hadisələrin emalı və cari sistem vəziyyətinə əsasən qərarların yenidən qiymətləndirilməsi üçün məlumat strukturları və proseslər müəyyən edir.

Model yalnız avtomatlaşdırılmış sistemləri hədəfləmir. Forklift, yük maşını, kran, konveyer, tugger train, AGV və müxtəlif emal qurğularının eyni istehsal mühitində mövcud ola bildiyi sistemlərin ortaq strukturla ifadə edilməsini nəzərdə tutur. Beləliklə, müəyyən avadanlıq texnologiyasına xüsusi yeni informasiya modeli hazırlamaq əvəzinə, müxtəlif qurğu davranışları ortaq obyekt, iş stansiyası, marşrut, fəaliyyət və məhdudiyyət anlayışları əsasında təsvir edilə bilər.

İdarəetmə qatında səkkiz məlumat strukturu və beş əsas proses mövcuddur. Daşıma tələbləri birbaşa hansısa qurğuya daimi şəkildə bağlanmaq əvəzinə sistem vəziyyətinə uyğun olaraq transport request link-lərə çevrilir. Daşıma birdən çox qurğu tələb edirsə, sistem yalnız növbəti qurğunu təyin edir; aralıq ötürmə tamamlandıqdan sonra qalan marşrut və qurğu seçimlərini yenidən qiymətləndirir. Bu yanaşma qurğunun əlçatanlığı və ya sistem vəziyyəti dəyişdikdə sabit daşıma zəncirinə bağlı qalmadan yenidən qərar verilməsini təmin edir.

Məqalə modelin tətbiq oluna bilməsini müxtəlif qurğular, transfer nöqtəsi, görüşmə nöqtəsi və daşına bilən saxlama vahidlərini ehtiva edən təmsili sənaye ssenariləri ilə göstərir. Bununla belə, qiymətləndirmə konseptual və ssenari əsaslıdır; işləyən sənaye proqram təminatı tətbiqi və ya real sistemdə ölçülmüş performans artımı təqdim edilmir.

İstehsaldaxili logistika niyə ortaq modelə ehtiyac duyur?

Ağıllı istehsal mühitlərində istehsal planlaşdırmasının, iş tapşırıqlarının, maşın vəziyyətinin və material axınının bir-birindən müstəqil informasiya adaları kimi idarə edilməsi kifayət deyil. İstehsal işi başlamazdan əvvəl tələb olunan materialın müvafiq stansiyaya çatdırılması, daşıma qurğusunun uyğun olması, yükləmə və ya boşaltma əməliyyatının fiziki baxımdan mümkün olması və istehsal işi ilə daşıma fəaliyyətinin zaman baxımından sinxronlaşdırılması lazımdır.

İstehsal sistemində yalnız bir daşıma texnologiyası olduqda bu problem nisbətən sadədir. Lakin eyni müəssisədə forklift, AGV, kran, konveyer, avtomatik saxlama sistemi, tugger train və ya yük maşını kimi fərqli davranışlara malik avadanlıqlardan istifadə edildikdə hər birini ayrıca proqram məntiqi ilə təmsil etmək miqyaslana bilməni və təkrar istifadə imkanını məhdudlaşdırır.

Mənbə araşdırma bu problemi avadanlıq texnologiyasına görə deyil, qurğuların yerinə yetirə bildiyi ortaq davranışlar əsasında modelləşdirməyə çalışır.

Daşıma və Material Emalı Sistemi Üçün Təklif Olunan Ümumi Model Nədir?

Təklif olunan ümumi model heterogen istehsaldaxili logistika sistemlərini iki bir-birini tamamlayan qat üzrə nəzərdən keçirən informasiya və koordinasiya modelidir. Təmsil qatı obyektlərin, iş stansiyalarının və daşıma/emal qurğularının ortaq lüğətlə təsvir edilməsini təmin edərkən; idarəetmə qatı daşıma tələblərindən, qurğu vəziyyətlərindən, real qurğu fəaliyyətlərindən və xarici sistem hadisələrindən istifadə edərək növbədə hansı daşıma və ya emal fəaliyyətinin yerinə yetiriləcəyini müəyyən edir.

Modelin əhatə dairəsi

Model diskret istehsal sistemləri üçün nəzərdə tutulub. Davamlı proses istehsalı fərqli əməliyyat xüsusiyyətlərinə malik olduğuna görə əhatə dairəsindən kənarda saxlanılıb.

Araşdırmanın diqqət mərkəzi obyektin daşınması üçün tələb olunan sorğunun qəbulundan materialın hədəf stansiyaya çatmasına qədər olan informasiya və koordinasiya zənciridir. Marşrut optimallaşdırması, zavod yerləşim dizaynı və ya ümumi resurs bölgüsü optimallaşdırması modelin əsas əhatə dairəsinə daxil deyil.

Model Manufacturing Planning and Control System-in alt sistemi kimi nəzərdən keçirilir. İstehsalın planlaşdırılması və nəzarəti proseslərindən daşınacaq obyektlər, daşıma tələbləri və istehsal işi vəziyyətləri alına bilər; əvəzində obyekt mövqeləri və daşıma tələblərinin irəliləyiş vəziyyəti istehsal sisteminə geri ötürülə bilər.

Birinci qat: ümumi təmsil dili

Təmsil dili üç əsas element sinfinə əsaslanır:

1. Obyekt: Qurğu tərəfindən daşına bilən material, hissə, alət, avadanlıq və ya bunları ehtiva edən daşıma/saxlama vahidləri.
2. İş stansiyası: Qurğunun çata bildiyi və hərəkət və ya emal fəaliyyəti yerinə yetirə bildiyi fiziki nöqtə.
3. Qurğu: TMHS daxilində daşıma və ya emal fəaliyyəti yerinə yetirən fiziki avadanlıq və ya birlikdə idarə edilən avadanlıq qrupu.

Obyekt: volume və storage location

Model iki obyekt növünü fərqləndirir. Volume tək hissə, partiya və ya konteyner kimi sayıla bilən və bir nöqtədən digərinə daşına bilən obyektdir. Storage location isə bir və ya daha çox volume saxlaya bilən palet, rəf və ya başqa saxlama/daşıma vahididir.

Storage location-ın mühüm xüsusiyyəti odur ki, o yalnız materialın yerləşdiyi fiziki sahə olmaq məcburiyyətində deyil; bəzi sistemlərdə özü də qurğu tərəfindən daşına bilən obyekt ola bilər.

Volume parameter və storage-location parameter

Təşkilatlar daşınan obyektləri öz ehtiyaclarına uyğun xarakterizə edə bilərlər. Volume parametrləri məhsul növü, forma və ya çəki kimi xüsusiyyətləri ehtiva edə bilər. Storage-location parametrləri də oxşar şəkildə saxlama vahidlərinin təşkilat tərəfindən müəyyən edilmiş xüsusiyyətlərini ifadə edir.

Bu parametrlər sonradan qurğu və ya marşrut məhdudiyyətlərinin hesablanmasında istifadə oluna bilər. Məsələn, müəyyən qurğu yalnız “Medium” ölçülü qutuları daşıya bilər və ya müəyyən fəaliyyət yalnız 100 kg-dan az olan volume-lar üçün icazəli ola bilər.

İş stansiyası növləri

Model üç iş stansiyası davranışı müəyyən edir:

Bu fərqləndirmə xüsusilə heterogen logistika sistemləri baxımından vacibdir. AGV materialı transfer nöqtəsində buraxa və başqa qurğu onu daha sonra götürə bilər. Bunun əksinə olaraq, kranla yük maşını arasında ağır yükün ötürülməsi üçün iki qurğunun eyni vaxtda görüşmə nöqtəsində olması lazım gələ bilər.

Storage-location position

Storage location daxilində birdən çox volume ola bildiyi üçün model hər volume-un dəqiq olaraq hansı mövqeyə yerləşdirildiyini də izləyir. Hər mövqe yalnız bir volume ehtiva edə bilər və hansı volume növünün ora yerləşdirilə biləcəyini müəyyən edən məhdudiyyət ifadələri təyin edilə bilər.

Qurğuların modelləşdirilməsi

Qurğu daşıya bildiyi obyekt növü və üzərində obyekt saxlanıla bilən bir və ya bir neçə device position ilə müəyyən edilir. Bundan əlavə, qurğunun çata bildiyi stansiyalar və yerinə yetirə bildiyi fəaliyyətlər iki əsas anlayışla modelləşdirilir: device route link və device route activity.

Device Route Link və Device Route Activity Arasındakı Fərq Nədir?

Device route link qurğunun iki iş stansiyası arasında yerinə yetirə bildiyi hərəkəti təsvir edir; başlanğıc və hədəf stansiya, daşıma müddəti, məhdudiyyətlər və hərəkət əmrini yaratmaq üçün lazım olan şablon burada saxlanılır. Device route activity isə qurğu hədəf stansiyaya çatdıqda yerinə yetirə bildiyi yükləmə, boşaltma, götürmə və ya yerləşdirmə kimi emal fəaliyyətini təsvir edir.

Device route link

Hər marşrut bağlantısında başlanğıc iş stansiyası, hədəf iş stansiyası, daşıma müddəti, hərəkətin qurğu tərəfindən və ya avtomatik şəkildə yerinə yetirilib-yetirilmədiyi və daşına bilən obyektlərlə bağlı məhdudiyyətlər saxlanıla bilər.

Məsələn, müəyyən bağlantı yalnız müəyyən məhsul növü və ya müəyyən ölçüdə obyektlər üçün etibarlı ola bilər. Beləliklə, qurğu fiziki olaraq iki nöqtəni birləşdirsə belə, hər yük həmin marşrutdan istifadə etməli deyil.

Go-To template

Model yalnız konseptual marşrut məlumatını saxlamır; fiziki avadanlıqla əlaqə yaratmaq üçün şablon mexanizmi də müəyyən edir. Go-To template avadanlığa “bu qurğunu bu başlanğıcdan bu hədəfə göndər” təlimatının hansı məlumat strukturu ilə ötürüləcəyini müəyyən edir.

Mənbədə SOAP web service nümunəsi verilsə də, struktur konkret protokoldan asılı deyil; REST və ya JSON əsaslı rabitə formalarına uyğunlaşdırıla bilər. Buradakı məqsəd müxtəlif sənaye sistemləri ilə semantik baxımdan ardıcıl interfeys təmin etməkdir.

Device route activity

Volume üçün iki əsas emal davranışı mövcuddur: Pick and Load və Unload and Store. Storage location üçün isə Load, Unload, Pick və Store fəaliyyətləri müəyyən edilib.

Hər fəaliyyətdə əməliyyatın qurğu, iş stansiyası və ya avtomatik mexanizm tərəfindən həyata keçirilib-keçirilmədiyi göstərilə bilər.

Sinxronizasiya davranışı

Volume hədəf stansiyaya çatdıqda həmişə dərhal boşaldılmaya bilər. Model dörd sinxronizasiya seçimi təqdim edir:

Beləliklə, daşıma fəaliyyətinin yalnız fiziki marşrutla deyil, istehsal işinin real vaxt vəziyyəti ilə də sinxronlaşdırılması nəzərdə tutulur.

Transfer Point və Meeting Point necə fərqləndirilir?

Transfer Point-də obyekt qurğudan boşaldılıb müvəqqəti gözləyə bilər və ikinci qurğu daha sonra bu obyekti götürə bilər. Buna görə qurğuların eyni vaxtda mövcud olması tələb edilmir.

Meeting Point-də isə qurğular arasında birbaşa ötürmə həyata keçirilir. Məsələn, ağır coil daşıyan kranla yük maşını və ya AGV ilə robot qolu eyni vaxtda müvafiq nöqtədə olmalı ola bilər.

Mənbə işinin Şəkil 7-si üç qurğu marşrutunu eyni sistem daxilində göstərərək bir transfer point ilə bir meeting point-in vahid təmsil dilində necə modelləşdirilə bildiyini nümunələndirir.

Təmsil Dilindən Əməliyyat İdarəetməsinə Necə Keçilir?

Təmsil dili qurğuların və sistem elementlərinin nə edə bildiyini təsvir edir. İdarəetmə qatı isə sistemin cari vəziyyətindən istifadə edərək indi nə edilməli olduğunu müəyyən edir. Buna görə model statik təmsillə dinamik icra məlumatını bir-birindən ayırır.

Mənbə işi bu strukturu üç ölçüdə ümumiləşdirir: Representation Language → Organization TMHS → Application. Birinci mərhələ ortaq lüğəti, ikinci mərhələ konkret fabrikin real logistika şəbəkəsini, üçüncü mərhələ isə cari istehsal məlumatından istifadə etməklə fəaliyyətlərin koordinasiyasını ifadə edir.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

Modelin hazırlanma metodu

Model beş mərhələdə hazırlanıb. Əvvəlcə ədəbiyyatdan və sənaye nümunələrindən məlumat toplanıb; sonra müxtəlif TMHS davranışları müşahidə və şərh edilib. Üçüncü mərhələdə modelin sərhədləri və xarici sistemlərlə interfeysləri müəyyənləşdirilib. Daha sonra təmsil elementləri, xüsusiyyətlər və idarəetmə prosesləri hazırlanıb; son mərhələdə sənaye nümunə ssenariləri modelin hazırlanması ilə paralel və iterativ şəkildə istifadə edilərək düzəlişlər aparılıb.

İdarəetmə qatının səkkiz məlumat strukturu

Transport Request ilə Transport Request Link eyni deyil

Transport Request volume-un son hədəfə daşınması ehtiyacıdır. Tək bir transport request-in tamamlanması üçün birdən çox qurğu lazım ola bilər.

Transport Request Link isə bu ümumi tələbin müəyyən qurğu tərəfindən icra ediləcək daşıma hissəsidir. Buna görə bir transport request proses boyunca birdən çox transport request link yarada bilər.

Bu fərq modelin heterogen avadanlıq zəncirlərini idarə etməsinin əsasını təşkil edir.

Device Activity

Device route qurğunun nəzəri olaraq yerinə yetirə biləcəyi marşrut və fəaliyyətləri təsvir etdiyi halda, Device Activity modelin həmin anda qurğudan faktiki icra etməsini istədiyi fəaliyyətdir.

Məsələn, “WK1-dən WK2-yə gedə bilər” marşrut qabiliyyətidir; “indi WK2-yə get” isə Device Activity-dir.

System External Event

Fiziki istehsal mühitindəki dəyişikliklər modelə System External Event vasitəsilə geri bildirilir. Mənbədə dörd əsas hadisə qrupu var: qurğu fəaliyyətinin tamamlanması, istehsal işinin başlaması, istehsal işinin bitməsi və qurğu vəziyyətinin dəyişməsi.

Bu hadisələrin alınması məlumat strukturlarını yeniləyir və lazım olduqda yeni transport request link və ya device activity yaradılmasını işə salır.

Daşıma Tələbi Qurğuya Necə Təyin Edilir?

Model əvvəlcə obyektin cari mövqeyi ilə hədəf workstation arasında bütün etibarlı daşıma alternativlərini müəyyən edir. Alternativlər qurğu qabiliyyətləri, obyekt növü, marşrut məhdudiyyətləri, yükləmə/boşaltma davranışları və qurğu əlçatanlığı baxımından yoxlanılır. Sonra mənbə işdə istifadə olunan nümunə qərar məntiqi əvvəlcə ən az qurğu tələb edən alternativi; eyni sayda qurğu istifadə edən seçimlər arasında isə ümumi daşıma müddəti ən qısa olan alternativi seçir.

Tək qurğulu və çox qurğulu daşıma

Mənbə işinin Şəkil 9-unda eyni volume-un üç fərqli TMHS strukturunda necə daşına biləcəyi göstərilir. Birinci strukturda tək qurğu başlanğıcdan hədəfə çata bilir. İkinci strukturda daşıma üç qurğunun ardıcıl istifadəsini tələb edir. Üçüncü strukturda isə üç qurğulu və iki qurğulu iki alternativ mövcuddur.

Bu nümunə modelin yalnız birbaşa marşrut tapmadığını, qurğular arasındakı ötürmə zəncirlərini də qiymətləndirdiyini göstərir.

Niyə bütün daşıma zənciri əvvəlcədən sabitlənmir?

Model çox qurğulu daşımalarda bütün transport request link-ləri əvvəlcədən yekunlaşdırmaq əvəzinə yalnız növbəti qurğunu təyin edir.

Məsələn, birinci qurğu volume-u transfer nöqtəsinə gətirdikdə sistem həmin anda mövcud alternativləri yenidən qiymətləndirir. Bu vaxt başqa qurğu sıradan çıxmış, yeni qurğu əlçatan olmuş və ya daha uyğun alternativ yaranmış ola bilər.

Bu mexanizm sabit daşıma zənciri əvəzinə cari sistem vəziyyətinə əsasən yenidən qərar verilməsini təmin edir.

Alternativ seçimində iki nümunə meyar

Mənbə işdə təklif olunan nümunə qərar məntiqində iki meyar mövcuddur:

1. Daşımanı başa çatdırmaq üçün lazım olan qurğu sayını minimuma endirmək.
2. Eyni sayda qurğu tələb edən seçimlər arasında ümumi daşıma müddətini minimuma endirmək.

Az qurğunun seçilməsinin səbəbi təkcə resurs sayı deyil. Hər əlavə ötürmə yeni emal fəaliyyəti, gözləmə, sinxronizasiya və qurğu asılılığı yarada bilər.

Bu qərar qaydası modelin məcburi hissəsidirmi?

Xeyr. Müzakirə bölməsində fərqli qərar strategiyalarının istifadə oluna biləcəyi açıq şəkildə bildirilir. Model konkret bir optimallaşdırma qaydasını məcbur etmək əvəzinə qərar mexanizmlərinin ehtiyac duyduğu informasiya strukturlarını təmin edir.

Məsələn, FIFO, requirement date prioriteti və ya təşkilatın müəyyən etdiyi başqa strategiya əsas təmsil dili dəyişdirilmədən tətbiq edilə bilər.

Beş idarəetmə prosesi

Model Fiziki Qurğuların Fəaliyyətlərini Necə Koordinasiya Edir?

Qurğu fəaliyyətləri əvvəlcədən sabit əməliyyat siyahısı şəklində icra edilmir. Model qurğunun müəyyən edilmiş route link və route activity strukturunu, ona təyin olunmuş transport request link-ləri və cari sistem vəziyyətini birlikdə qiymətləndirərək həmin anda lazım olan fəaliyyəti yaradır. Beləliklə, daşınacaq obyekt olmayan workstation-da lazımsız dayanma və ya handling fəaliyyəti işə salınmaya bilər.

Pick and Load

Qurğu volume yükləyəcəyi stansiyaya çatdıqda sistem əvvəlcə həmin qurğunun daşımalı olduğu uyğun volume-ları müəyyən edir. Obyekt məhdudiyyətləri, qurğu əlçatanlığı və qurğu üzərində uyğun mövqe yoxlandıqdan sonra faktiki Device Activity yaradılır.

Unload and Store

Qurğu üzərindəki volume hədəf stansiyaya çatdıqda məhdudiyyətlər və sinxronizasiya qaydaları yoxlanılır. Hədəf normal workstation-dırsa uyğun storage-location position müəyyən edilə bilər. Hədəf Meeting Point-dirsə, birbaşa saxlama əvəzinə növbəti qurğu ilə ötürmə mexanizmi işləyə bilər.

Load, Unload, Pick və Store

Daşına bilən storage location-ların idarə edilməsində qurğu bütün storage unit-i yükləyib boşalda bilər. Bununla yanaşı, müvafiq workstation-da storage location daxilindən ayrı-ayrı volume-ların götürülməsi və ya volume-un storage location daxilinə yerləşdirilməsi də modelləşdirilə bilər.

Xarici hadisələrlə dövrün bağlanması

Fiziki fəaliyyətin yerinə yetirildiyi yalnız əmrin qurğuya göndərilməsi ilə fərz edilmir. Model bu fəaliyyəti Device Activity kimi izləyir və tamamlanmasına dair xarici hadisə gəldikdə obyekt mövqelərini və qurğu vəziyyətini yeniləyir.

Bu yenilənmədən sonra transport request tamamlanıbsa silinə bilər; aralıq ötürmə baş veribsə yeni transport request link yaradıla bilər; qurğunun növbəti fəaliyyəti yenidən müəyyən edilə bilər.

Sənaye Hal Nümunələri Nəyi Göstərir?

Birinci nümunə müxtəlif qurğuların volume daşıdığı qarışıq TMHS-ni, ikinci nümunə isə içində birdən çox volume olan daşına bilən storage location-ın qurğu tərəfindən daşındığı strukturu göstərir. Bu iki ssenari əsas təmsil strukturu dəyişdirilmədən müxtəlif daşıma və emal davranışlarının eyni idarəetmə prosesləri ilə ifadə oluna bildiyini göstərməyi hədəfləyir.

Nümunə 1: volume daşıyan qurğular

Birinci ssenaridə DV1–DV5 olmaqla beş qurğu; WK1–WK4, bir Transfer Point və bir Meeting Point olmaqla altı stansiya istifadə edilib.

Volume parametrlərindən biri qutu ölçüsünü, digəri çəkini təmsil edir. Məsələn, DV1 yalnız “Medium” qutuları daşıya bilər və WK1-də 100 kg-dan az olan volume-ları Pick and Load edə bilər.

Volume V5 üçün üç daşıma alternativi

V5-in WK1-dən WK2-yə daşınması üçün üç etibarlı alternativ müəyyən edilib:

Nümunə qərar məntiqi daha az qurğu tələb etdiyi üçün Alternativ 1-i seçir. DV1 uyğun deyilsə, Alternativ 2 və 3 arasında ümumi müddət nəzərə alınır və Alternativ 2 seçilir.

Tək qurğulu ssenari

DV1 əvvəlcə WK1-də V5-i Pick and Load edir, sonra WK2-yə gedir və V5-i hədəf mövqedə Unload and Store edir. Hər fəaliyyət tamamlandıqda xarici hadisə modeldə obyekt və qurğu vəziyyətlərini yeniləyir.

Transfer Point ssenarisi

İkinci alternativə görə DV2 V5-i TP1-ə gətirib buraxır. Volume son hədəfi olan WK2-yə hələ çatmadığı üçün daşıma tələbi bağlanmır. Sistem yeni transport request link yaradaraq DV3-ün TP1-dən WK2-yə daşınmanı davam etdirməsini təmin edir.

Meeting Point ssenarisi

Meeting Point istifadə ediləndə DV4 volume-u MP1-ə gətirir, lakin obyekti normal saxlama mövqeyinə buraxmır. DV5-in eyni nöqtəyə gəlməsi gözlənilir və V5 birbaşa DV4 üzərindəki mövqedən DV5-ə ötürülür.

Bu davranış, məsələn, kran-yük maşını və ya AGV-robot qolu kimi eyni vaxtda iki qurğu tələb edən ötürmələri təmsil etmək üçün nəzərdə tutulub.

Bir qurğuda birdən çox daşıma tələbinin sıralanması

Məqalə tələblərin sistemdə yaradılma sırası ilə real ehtiyac sırasının fərqli ola biləcəyini də nəzərdən keçirir. Qurğu birdən çox volume daşıyırsa, hədəfdə boşaltma sırası transport request-in requirement date məlumatına görə dəyişə bilər.

Beləliklə, daha əvvəl yüklənmiş volume istehsalda daha sonra lazım olarsa, başqa volume-dan sonra boşaldıla bilər.

Nümunə 2: storage location daşıyan qurğu

İkinci nümunədə DV6 storage location-ı bütöv şəkildə daşıyır. Eyni storage location daxilində birdən çox volume olduqda qurğu hər volume üçün daşıma vahidini ayrıca yükləmək məcburiyyətində deyil.

Model müvafiq storage location-ı vahid transportable unit kimi yükləyir, müxtəlif workstation-lara gedir, lazım olan volume-ları storage location daxilindən götürür və tapşırıqlar tamamlandıqda storage location-ı başlanğıc nöqtəsinə qaytara bilər.

Bu nümunə iyerarxik obyekt münasibətlərinin də ortaq məlumat strukturu ilə idarə oluna bildiyini göstərir.

Modelin ümumi informasiya strukturu

Müzakirə bölməsində idarəetmə qatının səkkiz məlumat strukturu və ümumilikdə 38 xüsusiyyət ehtiva etdiyi bildirilir. Bu xüsusiyyətlərin 22-si model tərəfindən idarə olunduğu halda, 16-sı istehsal sistemi, avadanlıq və ya başqa xarici proseslərdən gəlir.

Bu xüsusiyyətlərin məqsədi yalnız məlumat saxlamaq deyil, istehsal sistemi ilə daşıma sisteminin sinxronlaşdırılmasına əsas yaratmaqdır.

Bu Tədqiqat Modelin İstehsal Performansını Artırdığını Sübut Edirmi?

Xeyr. Tədqiqatın qiymətləndirilməsi konseptual və ssenari əsaslıdır. Modelin real proqram sistemi kimi tətbiq edildiyi və mövcud üsullarla müqayisə olunduğu eksperiment yoxdur. Buna görə throughput, dövr müddəti, qurğudan istifadə səviyyəsi, enerji istehlakı, gecikmə və ya əməliyyat xərcində kəmiyyət baxımından yaxşılaşma göstərildiyini söyləmək olmaz.

Tədqiqatın dəstəklədiyi nəticələr

• Eyni təmsil dili altında müxtəlif daşıma və emal qurğularının modelləşdirilə bildiyini.
• Volume və daşına bilən storage-location davranışlarının ortaq struktur daxilində ifadə edilə bildiyini.
• Normal workstation, transfer point və meeting point davranışlarının bir-birindən ayrıldığını.
• Daşıma tələbinin birdən çox qurğu arasında hissələrə bölünə bildiyini.
• Daşıma alternativlərinin qurğu vəziyyəti və marşrut məhdudiyyətlərinə görə yenidən qiymətləndirilə bildiyini.
• Xarici sistem hadisələrinin istehsal və daşıma davranışını sinxronlaşdırmaq üçün istifadə edilə bildiyini.
• Eyni təmsil strukturu dəyişdirilmədən müxtəlif qərar məntiqlərinin idarəetmə qatına tətbiq oluna bildiyini.

Tədqiqatın dəstəkləmədiyi nəticələr

• Təklif olunan modelin mövcud sistemlərdən ölçülmüş şəkildə daha sürətli olduğunu.
• İstehsal throughput-unu müəyyən faiz artırdığını.
• Daşıma xərcini, enerji istehlakını və ya personal ehtiyacını ölçülmüş şəkildə azaltdığını.
• Təklif olunan iki seçim meyarının bütün istehsal sistemləri üçün optimal olduğunu.
• Modelin real vaxt istehsal mühitində proqram kimi doğrulandığını.
• Modelin davamlı proses sənayelərinə birbaşa tətbiq oluna bildiyini.
• Marşrut optimallaşdırması və ya zavod layout optimallaşdırması problemlərini həll etdiyini.

Məhdudiyyətlər

Mənbə işinin öz nəticə bölməsində bəzi məhdudiyyətlər açıq şəkildə göstərilir. Bunlardan biri bir device route activity üçün birdən çox handling instruction müəyyən edilməsi ilə bağlı modelləşdirmə tələbləridir. Digər məhdudiyyət isə zaman cədvəlinə bağlı əməliyyatları ifadə etmək üçün lazım olan məlumatın hələ kifayət qədər əhatə olunmamasıdır.

Daha əsas məhdudiyyət modelin hələ işləyən IT support system daxilində tətbiq və eksperimental olaraq qiymətləndirilməməsidir.

Gələcək tədqiqat

Müəlliflər modeli müxtəlif sektorlardan əlavə sənaye halları ilə sınaqdan keçirməyi, qalan davranışları əhatə etmək üçün yeni xüsusiyyətlər əlavə etməyi və yanaşmanı real IT support system daxilində tətbiq edərək real vaxt TMHS koordinasiyasını və çevik konfiqurasiya qabiliyyətini qiymətləndirməyi təklif edirlər.

Mənbə və Metod Qeydi

Orijinal tədqiqat: Generic Model to Represent and Manage Transport and Material Handling Systems in Manufacturing Systems

Müəlliflər: Micael Gonçalves, Paulo Martins, Guilherme Pereira.

Qurum: ALGORITMI/LASI Research Centre, Department of Production and Systems, School of Engineering, University of Minho, Campus de Azurém, Guimarães, Portugal.

Sənəd növü: SSRN-də yerləşdirilən preprint tədqiqat məqaləsi.

SSRN: Abstract No. 7290918.

Rəyçilik vəziyyəti: Mənbə PDF hər səhifədə işin rəy prosesindən keçmədiyini açıq şəkildə bildirir.

Məqalənin DOI-si: PDF-də məqalə üçün DOI göstərilməyib. Mənbədə olan 10.54499/UID/00319/2025 DOI-si maliyyələşdirməni dəstəkləyən FCT R&D Unit Project Scope qeydinə aiddir və məqalənin DOI-si deyil.

Maliyyələşdirmə: Portuguese Foundation for Science and Technology tərəfindən PhD grant PD/BD/140854/2018 və UID/00319/2025 - Centro ALGORITMI çərçivəsində dəstək bildirilib.

Maraqların toqquşması: Müəlliflər işlərinə təsir göstərə biləcək məlum maliyyə marağı və ya şəxsi münasibətin olmadığını bəyan edirlər.

Əsas töhfənin mənşəyi: Ümumi representation language daha əvvəl Gonçalves və həmkarlarının 2024-cü il tədqiqatında təqdim edilmişdi. Bu preprint-in əsas yeni töhfəsi həmin təmsil dilini səkkiz məlumat strukturu və beş idarəetmə prosesi ilə genişləndirən TMHS Management Layer-dir.

Metod: Ədəbiyyat icmalı, sənaye hal məlumatlarının müşahidəsi, sistem davranışlarının təhlili, modelin əhatə dairəsinin müəyyən edilməsi, modelin hazırlanması və təmsili sənaye case study-ləri ilə iterativ qiymətləndirmə.

Qiymətləndirmə növü: Konseptual və ssenari əsaslı. İşləyən proqram implementasiyası və ya nəzarətli performans benchmark-ı yoxdur.

Modelin əhatə dairəsi: Diskret istehsal mühitləri. Davamlı istehsal prosesləri, marşrut optimallaşdırması, ümumi resurs bölgüsü optimallaşdırması və layout design əsas əhatə dairəsindən kənardadır.

Modelin strukturu: Təmsil qatı + idarəetmə qatı. Təmsil qatı objects, workstations və devices üzərində qurulub; idarəetmə qatı 8 data structure və 5 process ehtiva edir.

Məlumat asılılığı: Model bəzi əsas məlumatları xarici istehsal proseslərindən, qurğulardan və ya istifadəçi interfeyslərindən almalı olduğuna görə real tətbiqdə dəqiqlik xarici sistemlərdən gələn vəziyyət məlumatının keyfiyyətindən asılıdır.

Lisenziya: Mövcud PDF-də açıq Creative Commons və ya başqa təkrar istifadə lisenziyası göstərilmir. Buna görə Verianla mətni mənbə izahından və qrafiklərindən müstəqil şəkildə yaradılıb.

Müəllif hüquqları metodu: Mənbə şəkilləri, marşrut diaqramları, cədvəllər və ya SOAP şablonu köçürülməyib. Modeldə müəyyən edilmiş anlayışlar və yoxlanıla bilən texniki münasibətlər qorunub; izah ardıcıllığı, cədvəllər və pedaqoji struktur Verianla üçün yenidən hazırlanıb.