Kardiologiya praktikası səhiyyə xidmətinin ən texniki sahələrindən biri kimi görünə bilər. Ürək çatışmazlığı, atrial fibrilasiya, işemik kardiomiopatiya, böyrək xəstəliyi, hipertoniya, diabet, dərman tənzimləmələri, laboratoriya göstəriciləri, görüntüləmə nəticələri və təlimat əsaslı müalicə alqoritmləri bu sahənin gündəlik reallığıdır. Lakin Zaharova və Alvarez-in tədqiqatı kardiologiyada yaxşı qayğının yalnız texniki dəqiqliklə məhdud olmadığını xatırladır. Pasiyentin ürəyinə aid ölçmələr qədər onun qorxusu, etimadı, qəzəbi, yorğunluğu, müalicəyə baxışı və səhiyyə sistemi daxilində hiss etdiyi çarəsizlik də qayğının bir hissəsidir.

Tədqiqatın əvvəlində istifadə olunan dil bu baxımdan diqqətçəkəndir. “Heartless” sözünün qəddar, “heartfelt” sözünün isə səmimi, isti, şəfqətli və empatik mənalara gəlməsi üzərindən kardiologiya praktikasında ürəyin həm bioloji, həm də insani mənası vurğulanır. Bernard Lown-un stetoskopu ürəyin sirlərini eşidilən edən ən mühüm alətlərdən biri kimi təsvir edən yanaşması da bu fikri dəstəkləmək üçün istifadə olunur. Burada stetoskop yalnız ürək səslərini dinləyən tibbi cihaz deyil; eyni zamanda pasiyentə yaxınlaşmağın, onu həqiqətən eşitməyin və qayğı münasibətini qurmağın simvoluna çevrilir.

Tədqiqatda empati insanın özünü başqa birinin yerinə qoyması və onun duyğularını öz duyğuları kimi hiss edə bilmə qabiliyyəti kimi izah edilir. Lakin klinik mühitdə empati bundan daha mürəkkəbdir. Pasiyentlə klinisyen arasındakı münasibət tibbi və tibb bacılığı qayğısının effektiv şəkildə təqdim edilməsi üçün əsas hesab olunur. Pasiyentə vaxt ayırmaq, etimad yaratmaq, əməkdaşlığa əsaslanan münasibət inkişaf etdirmək, uyğun şəfqət və empati ifadələrindən istifadə etmək pasiyent məmnunluğunu artıra biləcək güclü vasitələr kimi nəzərdən keçirilir.

Bu nöqtədə tədqiqatın mühüm müşahidələrindən biri səhiyyə sahəsində empatiyə dair ədəbiyyatın xüsusilə kardiologiya kontekstində məhdud olmasıdır. Mövcud nəşrlərin çoxu empatik qayğı ideallarını və tövsiyələrini təsvir edir; lakin empatinin gündəlik klinik praktikada nə qədər ardıcıl tətbiq edildiyi barədə daha az məlumat var. Bu fərq vacibdir. Çünki empatiyi müdafiə etmək asandır; əsas çətinlik zaman təzyiqi, yüksək pasiyent sayı, elektron sağlamlıq qeydləri, mürəkkəb ailə dinamikaları, iqtisadi problemlər və səhiyyə sisteminin parçalanmış quruluşu daxilində empatiyi davam etdirməkdir.

Kardiologiya NP praktikasında ünsiyyət çoxqatlıdır. Tibb bacısı-praktik pasiyenti dinləməli, testləri nəzərdən keçirməli, fiziki müayinə aparmalı, laboratoriya və görüntüləmə tapıntılarını qiymətləndirməli, dərmanları izah etməli və müalicə planını pasiyentlə müzakirə etməlidir. Lakin bu proses çox vaxt elektron sağlamlıq qeydləri ilə yarışır. Klinisyen testlərə, laboratoriya göstəricilərinə və sənədləşdirməyə fokuslandıqda qarşısında oturan pasiyentin emosional məlumatını nəzərdən qaçıra bilər. Tədqiqatın əsas xəbərdarlıqlarından biri budur: Məlumata çıxış asanlaşdıqca pasiyenti həqiqətən eşitmək bəzən çətinləşə bilər.

Bu problem kardiologiyada daha da qabarıqdır. Çünki kardiologiya pasiyentləri çox vaxt yaşlı, bir neçə xroniki xəstəliyi olan və illərdir səhiyyə sistemi ilə təmasda qalan şəxslərdir. Ürək çatışmazlığı olan pasiyentdə böyrək funksiyası dərman seçimini məhdudlaşdıra bilər. Xroniki obstruktiv ağciyər xəstəliyi olan pasiyentdə təngnəfəsliyin səbəbi yalnız ürək olmaya bilər. Diabet, hipertoniya, böyrək xəstəliyi, damar xəstəliyi və ürək çatışmazlığı bir-birinə təsir edir. Pasiyent baxımından bu mürəkkəb mənzərə çox vaxt “niyə daim yeni dərman verilir?”, “niyə hər həkim fərqli şey deyir?”, “niyə böyrəklərimin yaxşı olmadığı deyilir?”, “niyə artıq həkim görə bilmirəm?” kimi etimad problemlərinə çevrilə bilər.

Tədqiqatda empatinin üç ölçüsü xüsusi vurğulanır: emosional, koqnitiv və davranışsal empati. Bu üçlü struktur empatinin yalnız emosional reaksiya olmadığını göstərir. Empati pasiyentin duyğusunu fərq etməklə başlayır; lakin onu anlamaq, öz qərəzlərini nəzarətdə saxlamaq, ünsiyyət formasını uyğunlaşdırmaq və qayğı davranışına çevirməklə tamamlanır.

Emosional ölçü tibb bacısı-praktikin pasiyenti əvvəlcə insan kimi qəbul etməsi ilə bağlıdır. Kardiologiya pasiyenti bəzən qışqıra, müalicəyə etiraz edə, dərmanları rədd edə və ya səhiyyə komandasına etimadsızlıq göstərə bilər. Tədqiqata görə NP bu davranışı dərhal “çətin pasiyent” etiketi ilə bağlamamalıdır. Bunun əvəzinə əvvəlcə pasiyentin qəzəbinin, qorxusunun və ya məyusluğunun haradan qaynaqlandığını anlamağa çalışmalıdır. Bu, pasiyentin davranışını təsdiqləmək demək deyil; davranışın arxasındakı insani vəziyyəti görməyə çalışmaq deməkdir.

Koqnitiv ölçü klinisyenin öz fərziyyələrini və qərəzlərini sorğulamasını tələb edir. Məsələn, pasiyent dərmanı rədd etdikdə bunu sadəcə “uyğunsuzluq” kimi görmək asandır. Lakin pasiyent dərmanın eksperimental olduğunu düşünə, yan təsirlərdən qorxa, maliyyə yükünü qarşılaya bilməyə və ya əvvəlki səhiyyə təcrübələrində kifayət qədər dinlənilmədiyi üçün etimadını itirmiş ola bilər. Koqnitiv empati NP-yə pasiyentin yerindən düşünməyə və mənzərəni onun baxışından yenidən qurmağa imkan verir.

Davranışsal ölçü isə empatinin klinik hərəkətə çevrilməsidir. Pasiyentin qəzəbini qəbul edən cümlə qurmaq, özünü təqdim etmək, pasiyentə niyə orada olduğunu izah etmək, “sizi nəyin bu qədər narahat etdiyini mənə danışa bilərsinizmi?” kimi açıq sualla söhbətə başlamaq, mürəkkəb müalicə məlumatını sadələşdirmək və pasiyentin başa düşdüyünə əmin olmaq bu davranışsal ölçünün nümunələridir.

Tədqiqatda verilən ilk klinik nümunə stasionar kardiologiya praktikasından gəlir. Ürək çatışmazlığı səbəbilə kardiologiya konsultasiyası istənən pasiyent təsəvvür edilir. NP otağa daxil olduqda pasiyent NP özünü təqdim etməmişdən əvvəl qəzəbli şəkildə səsini yüksəldir. Belə vəziyyətdə dərhal texniki məlumata keçmək, məsələn ürək çatışmazlığının müalicəsini, maye balansını və ya dərmanları izah etməyə çalışmaq çox vaxt effektiv olmur. Çünki pasiyent hələ öyrənməyə açıq deyil. Əvvəlcə pasiyentin qəzəbi tanınmalı və danışılmalıdır.

Bu nümunə empatinin vaxt itkisi deyil, qayğının ilkin şərti olduğunu göstərir. NP özünü pasiyentin yerinə qoyduqda xəstəxanada yatmağın nə demək olduğunu görür: yuxusuzluq, naməlumluq qorxusu, davamlı siqnal səsləri, ailə üzvlərinin təzyiqi, başqa komandalarla yaşanan ünsiyyət qırılmaları və nəzarəti itirmə hissi. Pasiyentin qəzəbi çox vaxt yalnız həmin an qarşısında olan NP-yə yönəlmir; bütün sistem təcrübəsinin yığılıb qalan nəticəsi ola bilər. NP-nin əvvəlcə bunu fərq etməsi, sonra özünü təqdim etməsi, dəstəkləyici rolunu izah etməsi və pasiyentdən sıxıntısının mənbəyini soruşması etimad münasibətinin qurulmasına imkan verə bilər.

Tədqiqatın ikinci nümunəsi ambulator kardiologiya klinikasından gəlir. Dilate kardiomiopatiya səbəbilə izlənən pasiyentə kardioloq təlimat əsaslı müalicənin bir hissəsi kimi Jardiance başlayır. Pasiyent dərmanın “eksperimental” olduğunu düşünərək etiraz edir. NP böyrək funksiyasına görə Entresto və ya spironolakton tənzimləməsi edə bilməyəcəyini dedikdə pasiyent daha da qəzəblənir; çünki ona böyrək funksiyasının yaxşı olduğu deyilib. Halbuki keçmişdə serum kreatinin göstəricisi 6 mg/dL-yə qədər yüksəlib, dializ müzakirə olunub, daha sonra 1.8 mg/dL-yə qədər yaxşılaşıb.

Bu nümunə kardiologiya praktikasında empatik ünsiyyətin niyə texniki məlumat qədər vacib olduğunu göstərir. NP-nin burada yalnız “laboratoriya göstəricisi belədir, ona görə dərmanı tənzimləmirik” deməsi kifayət etməyə bilər. Pasiyent böyrək funksiyasını “yaxşı” kimi eşidəndə bunun tam normal olduğu mənasına gəldiyini düşünə bilər. Halbuki klinik komanda baxımından “keçmişlə müqayisədə yaxşılaşıb” demək “dərmanları məhdudiyyətsiz tənzimləmək olar” demək olmaya bilər. Empatik ünsiyyət bu fərqi pasiyenti alçaltmadan, qorxutmadan və etimadı sarsıtmadan izah etməyi tələb edir.

Bu nöqtədə tədqiqat “çətin” və ya “tələbkar” kimi görünən pasiyentlərə qarşı klinisyenlərdə empatinin azala biləcəyini göstərən ədəbiyyata istinad edir. Bu mühüm xəbərdarlıqdır. Çünki empati ən çox asan pasiyentlərdə deyil, çətin qarşılaşmalarda sınaqdan keçir. Pasiyent sakit, əməkdaş və təşəkkür edən olduqda empatik olmaq daha asandır. Əsas klinik bacarıq pasiyent qəzəbli, müqavimət göstərən, şübhəli və ya yorğun olduqda da empatiyi qorumaqdır.

Tədqiqatda kardiologiya pasiyentlərinin çoxunun birdən çox xroniki, yıpradıcı diaqnozla yaşadığı vurğulanır. Atrial fibrilasiya, işemik kardiomiopatiya, böyrək xəstəliyi və ürək çatışmazlığı eyni pasiyentdə ola bilər. Bu pasiyentlərə ömrü uzadan və ya xəstəliyin gedişini yaxşılaşdıran təlimat əsaslı müalicələr tövsiyə edildikdə birdən çox dərman gündəmə gəlir. Mətndə son mərhələ kardiomiopatiya üçün ən azı 5-6 dərman reseptinin lazım ola biləcəyi bildirilir. Bu vəziyyət pasiyent üçün yalnız tibbi deyil, həm də iqtisadi və psixoloji yükdür. Xüsusilə statinlər və ya SGLT2 inhibitorları kimi dərmanlar yan təsir qorxusu, xərc və ya yanlış məlumat səbəbilə rədd edilə bilər.

Buna görə kardiologiya NP-sinin vəzifəsi yalnız resept yazmaq deyil. Pasiyentə bu dərmanların niyə tövsiyə olunduğunu, böyrək funksiyasının müalicə qərarına necə təsir etdiyini, hansı dərmanın hansı məqsədə xidmət etdiyini, hansı risklərin izlənildiyini və hansı məqamda komandaya xəbər verməli olduğunu izah etmək lazımdır. Bu izah texniki olaraq doğru, lakin insani baxımdan əlaqəsiz olarsa pasiyent etimad göstərməyə bilər. Empati bu texniki məlumatın pasiyentə çatmasını təmin edən körpü kimi işləyir.

Tədqiqatın mühüm təhsil tənqidi var. Müəlliflər təcrübəli NP-lər belə çətin pasiyentlərlə empatiyi qorumaq mövzusunda özlərini sorğulayırsa, yeni məzun NP-lərin oxşar vəziyyətlərə necə hazırlanacağı sualını verirlər. Mətndə Wisconsin-dəki iki böyük universitetin NP kurikulumunda semestrlik empati dərsi təqdim etmədiyi bildirilir. Buna qarşılıq Medical College of Wisconsin-in tibb tələbələrinə “The Good Doctor” adlı semestrlik dərs təqdim etdiyi və bu dərsdə qayğı, xarakter, peşəkar kimlik və insani inkişaf kimi mövzuların işlənildiyi qeyd olunur.

Bu müqayisə NP təhsilində empatiyə daha çox yer verilməli olduğu arqumentini gücləndirir. Bəzi proqramlarda xərçəng diaqnozu kimi çətin söhbətlərə dair təhsil verilə bilsə də, tədqiqata görə empati ölçüsü və xüsusilə üçölçülü empati strukturu yetərincə formallaşdırılmır. Təhsil adətən doğru test nəticəsini çatdırmağa, qiymətləndirmə bacarığına və klinik dəqiqliyə fokuslanır; lakin pasiyentin emosional reaksiyasını idarə etmək, etimadı yenidən qurmaq, qəzəb qarşısında peşəkar qalmaq və klinisyenin öz emosional sağlamlığını qorumaq daha az sistemli şəkildə nəzərdən keçirilir.

Tədqiqat empatiyi anadangəlmə sabit xüsusiyyət kimi görmür. Empati öyrənilə, inkişaf etdirilə və davamlı saxlanıla bilən bacarıq kimi nəzərdən keçirilir. Bu yanaşma vacibdir; çünki “insan ya empatik olur, ya da olmur” düşüncəsi təhsil məsuliyyətini azaldır. Əksinə, empati klinik bacarıq kimi qəbul edilərsə, kurikulum, preseptorluq, simulyasiya, hadisə müzakirəsi, geribildirim və institusional təhsil proqramları ilə gücləndirilə bilər.

Lakin tədqiqatın empatiyi müdafiə edərkən mühüm balans qurduğu da görünür. Empati həmişə klinisyeni qoruyan xüsusiyyət deyil. Ədəbiyyatda empati ilə tükənmişlik arasındakı əlaqə mürəkkəb şəkildə nəzərdən keçirilir. Bəzi tədqiqatlar empati ilə tükənmişlik arasında mənfi əlaqə göstərsə də, bəzi tapıntılar ziddiyyətlidir və bu sahə araşdırmaya açıqdır. Tədqiqatda empati qurmağın eyni zamanda şəfqət yorğunluğu və peşəkar emosional tükənmə kimi stresslə əlaqəli hallara qarşı həssaslıq yarada biləcəyi də bildirilir.

Buna görə müəlliflər NP təhsilində yalnız empatiyə deyil, NP-nin öz zehni və fiziki sağlamlığını qorumasına yönələn vasitələrə də yer verilməli olduğunu müdafiə edirlər. Tibb bacısı-praktik davamlı olaraq pasiyent qəzəbi, ailə təzyiqi, sistem çatışmazlıqları, vaxt məhdudiyyəti, mürəkkəb müalicə qərarları və məsuliyyət yükü ilə qarşılaşırsa, onun da dəstəklənməsi lazımdır. Empatik qayğı davamlı olmalıdır; əks halda empati idealı klinisyenin öz tükənmişliyini görünməz edən gözləntiyə çevrilə bilər.

Tədqiqatın müasir səhiyyə sistemi ilə bağlı digər diqqətçəkən məqamı internet, süni intellekt və çoxsaylı səhiyyə çıxış kanallarının qayğı münasibətini parçalaya bilməsidir. Pasiyentlər internetdə çoxlu məlumata çatır, fərqli sistemlərdən xidmət alır, süni intellekt dəstəkli triajla qarşılaşa və müxtəlif klinisyenlərdən fərqli mesajlar eşidə bilirlər. Bu mühitdə pasiyent bəzən daha məlumatlı görünür, lakin eyni zamanda daha çox çaşqınlıq içində ola bilər. NP üçün empati yalnız pasiyentin duyğusunu anlamaq deyil, məlumat qarışıqlığını da anlayaraq etibarlı izah təqdim etməkdir.

Mətndə həmçinin süni intellekt texnologiyalarının, məsələn telefon triajında istifadə olunan sistemlərin, bəzi hallarda canlı tibb bacısı və ya NP qarşılıqlı əlaqələrindən daha empatik qəbul edilə biləcəyi bildirilir. Bu, səhiyyə işçiləri üçün güclü xəbərdarlıqdır. Empati və şəfqət insani xüsusiyyətlər kimi görülsə də, pasiyent özünü dinlənilmiş hiss etmədikdə texnologiya belə daha səbirli və ya daha anlayışlı qəbul edilə bilər. Bu vəziyyət insan-mərkəzli qayğı iddiasının yalnız peşəkar diskursda qalmamalı olduğunu göstərir.

Tədqiqatın sonunda concierge cardiology adlandırılan, daha az pasiyentlə daha fərdiləşdirilmiş qayğı təqdim edən bəzi yeni modellərdən danışılır. Müəlliflər bunun gələcəkdə daha empatik səhiyyə xidməti üçün model olub-olmayacağını sual kimi açıq saxlayırlar. Burada qəti nəticə verilmir; lakin daha çox vaxt, daha fərdi münasibət və daha davamlı ünsiyyət imkanı yaradan modellərin empati baxımından müzakirəyə dəyər olduğu ima edilir.

Tədqiqatın güclü tərəfi kardiologiya NP praktikasında empatiyi abstrakt əxlaqi çağırış kimi deyil, gündəlik klinik qərarların içinə yerləşmiş praktik zərurət kimi nəzərdən keçirməsidir. Pasiyentlə etimad qurulmadan müalicə təhsili effektiv olmaya bilər. Pasiyent qəzəbi anlaşılmadan dərmana uyğunluq təmin edilməyə bilər. Böyrək funksiyası, ürək çatışmazlığı müalicəsi və çoxsaylı dərman istifadəsi kimi texniki məsələlər pasiyent tərəfindən başa düşülmədikdə klinik dəqiqlik pasiyent davranışına çevrilməyə bilər. Buna görə empati elmi dəqiqliyin əksi deyil; elmi bilginin pasiyentə çatmasını təmin edən ünsiyyət zəmini kimi görülməlidir.

Tədqiqatın məhdudiyyətləri də aydındır. Rəyçi qiymətləndirilməsindən keçməyib. Yeni məlumat yaratmayıb. Empati təhsilinin pasiyent nəticələrini və ya NP tükənmişliyini nə dərəcədə dəyişəcəyini ölçməyib. Verilən hadisə nümunələri sistemli tədqiqat məlumatı deyil, klinik təcrübəyə əsaslanan izahlı vəziyyətlərdir. Buna görə tədqiqat qəti nəticələr təqdim edən eksperimental araşdırma kimi deyil, kardiologiya NP praktikasında empati mövzusunu daha görünən edən peşəkar və konseptual müzakirə kimi oxunmalıdır.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

Bu tədqiqat eksperimental dizayna malik deyil. Randomizə kontrollu tədqiqat, pasiyent faylı analizi, sorğu, keyfiyyət müsahibəsi, müşahidə kohortu, laboratoriya təcrübəsi və ya statistik modelləşdirmə aparılmayıb. Mətn ədəbiyyatdakı bəzi mənbələrdən, müəlliflərin kardiologiya tibb bacısı-praktikliyi təcrübəsindən və klinik nümunələrdən çıxış edərək empati mövzusunu müzakirə edən preprint xarakterli peşəkar qiymətləndirmə yazısıdır.

Tədqiqatda formula yoxdur. Buna görə MathJax uyğun göstərilməli tənlik yoxdur. Empati üçölçülü struktur kimi nəzərdən keçirilir, lakin riyazi model və ya ölçmə formulu ilə təqdim edilmir.

Tədqiqatın əsas nəticələri eksperimental ölçmənin nəticəsi deyil, ədəbiyyat və klinik təcrübə üzərindən çıxarılmış konseptual nəticələrdir. Bunlar aşağıdakı kimi ümumiləşdirilə bilər:

• Empati kardiologiya NP praktikasında əsas klinik bacarıqdır. Ürək xəstəlikləri çox vaxt uzunmüddətli, qorxuducu, yüksək dərman yükünə malik və çoxsaylı orqan sistemləri ilə əlaqəli olduğuna görə pasiyentlə etimad münasibəti qurulmadan müalicə planını izah etmək çətinləşir.
• Empati üçölçülü struktur kimi anlaşılmalıdır. Emosional ölçü pasiyenti qərəzsiz qəbul etməyi, koqnitiv ölçü pasiyentin baxışını anlamağı, davranışsal ölçü isə bu anlayışı terapevtik münasibətə çevirməyi əhatə edir.
• Zaman təzyiqi empatik qayğını çətinləşdirir. Elektron sağlamlıq qeydləri, laboratoriya və test nəzərdən keçirmələri klinik səmərəlilik təmin etsə də, pasiyentlə birbaşa emosional təmasın azalmasına səbəb ola bilər.
• Kardiologiya pasiyentləri çox vaxt mürəkkəb xroniki xəstəliklərlə yaşayırlar. Ürək çatışmazlığı, böyrək xəstəliyi, atrial fibrilasiya, işemik kardiomiopatiya və digər yanaşı xəstəliklər müalicənin izahını çətinləşdirir.
• Çətin pasiyent davranışları empatiyi azalda bilər. Tələbkar, qəzəbli və ya minnətdarlıq göstərməyən pasiyentlərlə qarşılaşdıqda klinisyenlərin empati qabiliyyəti azala bilər; buna görə empati xüsusilə çətin qarşılaşmalarda şüurlu şəkildə qorunmalıdır.
• NP təhsili empatiyi daha sistemli şəkildə nəzərdən keçirməlidir. Tədqiqat NP magistratura proqramlarında empatiyə, çətin söhbətlərə, pasiyent qəzəbinə, etimad münasibətinə və klinisyenin öz psixoloji dayanıqlılığına daha çox yer verilməli olduğunu müdafiə edir.
• Empati və tükənmişlik əlaqəsi diqqətlə qiymətləndirilməlidir. Empati qayğı keyfiyyətini gücləndirə bilər; lakin şəfqət yorğunluğu və emosional tükənmə riski də nəzərə alınmalıdır.
• Süni intellekt və rəqəmsal səhiyyə vasitələri insani ünsiyyəti yenidən düşündürür. Pasiyentlər bəzi rəqəmsal sistemləri daha empatik qəbul edə bilirlərsə, canlı klinisyen-pasiyent ünsiyyətinin keyfiyyəti yenidən qiymətləndirilməlidir.

Tədqiqatda təsvir olunan stasionar pasiyent nümunəsi empatik ünsiyyətin qayğı ardıcıllığındakı yerini göstərir. Ürək çatışmazlığı səbəbilə konsultasiya edilən pasiyent qəzəblidirsə, NP-nin ilk vəzifəsi dərhal təhsil verməyə başlamaq deyil, pasiyentin emosional vəziyyətini tanımaqdır. Pasiyent eşidilmədən, özünü təhlükəsiz hiss etmədən və NP-nin rolunu anlamadan təhsil prosesi səmərəli olmaya bilər.

Ambulator klinika nümunəsində isə empati mürəkkəb müalicə qərarlarını izah etməyin vasitəsidir. Dilate kardiomiopatiya, böyrək funksiyası, Jardiance, Entresto və spironolakton kimi dərmanlar pasiyent baxımından anlaşılması çətin mənzərə yarada bilər. NP burada həm tibbi dəqiqliyi qorumalı, həm də pasiyentin yanlış anlamasını, qorxusunu və ya etimadsızlığını empatik şəkildə nəzərdən keçirməlidir.

Bu iki nümunə birlikdə qiymətləndirildikdə tədqiqat empatinin yalnız emosional dəstək olmadığını; müalicə təhsili, dərmana uyğunluq, etimad münasibəti, pasiyent məmnunluğu və klinik nəticənin anlaşılması üçün əsas ünsiyyət bacarığı olduğunu müdafiə edir.

Mənbə və Metod Qeydi

Bu məqalə Svetlana Zaharova və Katherine Alvarez tərəfindən hazırlanmış “Empathy in Cardiology Nurse Practitioners Practice” başlıqlı tədqiqata əsaslanaraq hazırlanmışdır. Tədqiqat The Medical College of Wisconsin, Department of Medicine, Cardiovascular Division ilə əlaqəli müəlliflər tərəfindən qələmə alınmışdır.

Mətndə açıq şəkildə “This preprint research paper has not been peer reviewed” ifadəsi olduğuna görə tədqiqat rəyçi qiymətləndirilməsindən keçməmiş preprint kimi qiymətləndirilməlidir. Buna görə məzmundakı nəticələr qəti klinik sübutlar kimi deyil, kardiologiya tibb bacısı-praktik praktikasında empati mövzusunu müzakirəyə açan konseptual və peşəkar qiymətləndirmələr kimi oxunmalıdır.

Tədqiqat klinik araşdırma deyil. Yeni pasiyent məlumatı yaratmır. Eksperimental doğrulama, randomizə müqayisə, ölçülmüş pasiyent nəticəsi, statistik analiz və ya sistemli məlumat toplama ehtiva etmir. Mətn ədəbiyyatdakı empati, pasiyent məmnunluğu, tükənmişlik və tibb bacısı-pasiyent münasibəti müzakirələrini kardiologiya NP praktikası ilə əlaqələndirir və müəlliflərin klinik təcrübəsindən nümunələr verir.

Bu yazıda PDF-də olmayan klinik təsir, müalicə zəmanəti, pasiyent nəticəsinin yaxşılaşması və ya təhsil proqramlarının qəti uğuru kimi iddialar əlavə edilməyib. Empati təhsilinin NP proqramlarına daxil edilməsi təklifi tədqiqatın müdafiə etdiyi peşəkar təklif kimi çatdırılıb; bu təklifin pasiyent nəticələri və ya tükənmişlik üzərində təsiri ayrıca empirik araşdırmalarla qiymətləndirilməlidir.