Ailə mərkəzli qayğı uzun müddətdir pediatrik səhiyyə xidmətlərində əsas qayğı fəlsəfələrindən biri hesab olunur. Bu yanaşmanın çıxış nöqtəsi sadədir, lakin klinik baxımdan çox güclüdür: Uşaq xəstəni yalnız xəstəxana çarpayısındakı fərd kimi görmək kifayət deyil; uşaq ailəsi ilə birlikdə yaşayır, sağalma prosesini ailə dəstəyi ilə keçirir və qayğı təcrübəsini çox vaxt valideynləri ilə birlikdə yaşayır. Buna görə uşağın qayğısında ailə ilə əməkdaşlıq qurmaq, ailənin məlumatını ciddi qəbul etmək, qərar proseslərində ailəni kənarda saxlamamaq və açıq ünsiyyət təmin etmək pediatrik qayğının keyfiyyətinə təsir göstərə bilər.

Tədqiqatın əsas problemi ailə mərkəzli qayğının nəzəriyyədə güclü şəkildə qəbul edilməsinə baxmayaraq gündəlik klinik praktikada həmişə ardıcıl şəkildə həyata keçirilməməsidir. Tibb bacıları ailənin iştirakını dəyərli hesab edə bilər; lakin yüksək iş yükü, zaman təzyiqi, ünsiyyət çətinlikləri, işçi məhdudiyyətləri, müəssisə siyasətləri, fiziki məkan çatışmazlığı, rol qeyri-müəyyənliyi və ya ailə ilə əməkdaşlığa dair təlim çatışmazlığı səbəbindən bu müsbət münasibətlər praktikaya eyni səviyyədə əks olunmaya bilər.

Bu tədqiqat məhz münasibətlə praktika arasındakı bu məsafəni araşdırır. Tədqiqatçılar Cənubi Hindistandakı pediatrik qayğı mühitində tibb bacılarının ailə mərkəzli qayğı praktikalarını və ailənin iştirakına münasibətlərini birlikdə ölçmüşdür. Beləliklə, yalnız “tibb bacıları ailə mərkəzli qayğını dəstəkləyirmi?” sualına deyil, “bu dəstək praktikada nə dərəcədə görünür?” sualına da cavab axtarılmışdır.

Məqalənin ədəbiyyatda cavab verməyə çalışdığı boşluq Hindistan pediatriya kontekstində ailə mərkəzli qayğı ilə bağlı tədqiqatların məhdud sayda olmasıdır. Ailə mərkəzli qayğı haqqında beynəlxalq ədəbiyyat geniş olsa da, müxtəlif ölkələrdə səhiyyə sistemləri, ailə rolları, mədəni gözləntilər, tibb bacısı təhsili, xəstəxana infrastrukturu və klinik iş yükü fərqlənə bilər. Buna görə Qərb ölkələrində və ya başqa Asiya kontekstlərində əldə edilən nəticələri Cənubi Hindistandakı pediatriya bölmələrinə birbaşa köçürmək düzgün olmaz. Bu tədqiqat yerli pediatrik qayğı mühitində tibb bacılarının baxışını görünən etməyə çalışır.

Tədqiqat bəzi yeni nəşrlərdə ailə mərkəzli qayğı əvəzinə işlədilən “uşaq və ailə mərkəzli qayğı” termininə də toxunur. Bu daha yeni anlayış təkcə ailənin deyil, uşaqların və gənclərin öz qayğı qərarlarında iştirakını da daha aydın vurğulayır. Lakin tədqiqatda istifadə olunan ölçmə alətləri FCC terminologiyasından istifadə etdiyi üçün məqalə boyunca ailə mərkəzli qayğı termini saxlanılmışdır. Bu fərq vacibdir; çünki tədqiqat uşaqların öz səsini birbaşa ölçmür, tibb bacılarının ailə ilə bağlı münasibət və praktikalarına fokuslanır.

Tədqiqat dizaynı kəsişən təsviri dizayndır. Kəsişən tədqiqat məlumatların bir zaman nöqtəsində toplanması deməkdir. Bu dizayn mövcud vəziyyətin şəklini çəkmək üçün uyğundur; lakin zaman daxilində dəyişimi, səbəb-nəticə əlaqəsini və ya müdaxilənin təsirini göstərmir. Buna görə tədqiqat ailə mərkəzli qayğı təliminin tibb bacılarının praktikalarını artırdığını və ya müsbət münasibətlərin birbaşa daha yaxşı praktikaya səbəb olduğunu sübut etmir. Yalnız bu nümunədə münasibət və bildirilən praktika arasında mənalı əlaqə olduğunu göstərir.

Tədqiqat Bengaluru şəhərində yerləşən 300 çarpayılı özəl üçüncü səviyyəli xəstəxanada aparılmışdır. İştirakçılar ümumi pediatriya şöbələri, neonatal intensiv terapiya bölməsi, pediatrik intensiv terapiya bölməsi və təcili yardım xidmətləri kimi uşaqlar və ailələrlə intensiv təmas tələb edən sahələrdə çalışan qeydiyyatlı tibb bacılarıdır. Bu mühitin seçilməsi məntiqlidir; çünki pediatrik qayğıda ailə çox vaxt uşağın yanında olur, məlumat verir, qayğı qərarlarında iştirak edir və xəstəxana təcrübəsini uşaqla birlikdə yaşayır.

Nümunə götürmə üsulu məqsədli seçmədir. Tədqiqatçılar pediatrik bölmələrdə uşaqlara və ailələrə qayğı göstərən qeydiyyatlı tibb bacılarını tədqiqata daxil etmişdir. Tədqiqatda rəsmi nümunə ölçüsü hesablaması aparılmamışdır. Müəlliflər tədqiqatın kəşfiyyat xarakterli və təsviri olması səbəbindən 60 iştirakçıdan ibarət hədəf nümunənin bu müəssisə kontekstində tibb bacılarının münasibət və praktikaları haqqında təsviri məlumat vermək üçün uyğun hesab edildiyini bildirir. Bu məqam vacibdir; çünki tədqiqat kiçik alt qrup fərqlərini aşkar etmək və ya geniş inferensial analizlər aparmaq üçün statistik güclə planlaşdırılmış tədqiqat deyil.

Məlumatlar anonim onlayn sorğu vasitəsilə REDCap platformasında toplanmışdır. Sorğuda yaş, cins, ailə vəziyyəti, təhsil səviyyəsi, ümumi tibb bacısı təcrübəsi, pediatriya tibb bacısı təcrübəsi və işlənilən klinik sahə kimi demoqrafik və peşə dəyişənləri yer almışdır. İştirakçıların ingilis dili biliyi olduğu üçün şkalalar tərcümə edilmədən istifadə edilmişdir. Məqaləyə görə ingilis dili həm tibb bacısı təhsilində tədris dili, həm də klinik sənədləşmə və peşəkar ünsiyyətdə istifadə olunan dildir.

Tədqiqatın ilk əsas ölçmə aləti FCCQ-R-dir. Bu şkala tibb bacılarının ailə mərkəzli qayğı praktikalarını çoxsahəli şəkildə qiymətləndirmək üçün istifadə edilmişdir. Şkalada 45 dixotom, yəni bəli/xeyr maddəsi vardır. Maddələr doqquz sahəyə bölünmüşdür. Hər sahə üçün bal həmin sahədəki “bəli” cavablarının cəminin maddə sayına bölünməsi ilə hesablanmışdır. Tədqiqatın ölçmə məntiqi aşağıdakı düsturla başa düşülə bilər:

\[ \text{Alan puanı} = \frac{\text{Evet yanıtı sayısı}}{\text{Alandaki madde sayısı}} \]

Burada sahə balı 0 ilə 1 arasında dəyişir. Dəyər 1-ə yaxınlaşdıqca müvafiq ailə mərkəzli qayğı sahəsinin daha güclü tətbiq edildiyi bildirilmiş olur. Tədqiqatda hər sahə beş maddədən ibarət olduğuna görə, məsələn, bir sahədə dörd “bəli” cavabı varsa sahə balı 4/5, yəni 0,80 olur.

FCCQ-R ümumi balı isə 45 maddənin xam ballarının cəmlənməsi ilə əldə edilir:

\[ \text{FCCQ-R toplam puanı} = \sum_{i=1}^{45} X_i \]

Burada X_i, i-ci maddəyə verilən cavabı təmsil edir; “bəli” cavabı 1, “xeyr” cavabı 0 kimi qiymətləndirilir. Ümumi bal 0 ilə 45 arasında dəyişir. Daha yüksək bal daha çox ailə mərkəzli qayğı praktikasının bildirildiyi deməkdir. Tədqiqatda orta ümumi bal 26,77, standart sapma isə 3,17-dir. Dəqiq kəsim həddi olmadığı üçün müəlliflər bu dəyəri şkalanın orta nöqtəsindən bir qədər yuxarı, orta səviyyəli praktika kimi şərh etmişdir.

İkinci ölçmə aləti FINC-NA-dır. Bu şkala tibb bacılarının ailələrin qayğı prosesindəki əhəmiyyətinə münasibətini ölçür. Şkala 26 maddədən ibarətdir və hər maddə 1-dən 4-ə qədər ballanan Likert quruluşundadır. FINC-NA dörd alt şkaladan ibarətdir: “Ailə Tibb Bacısı Qayğısında Bir Resursdur”, “Ailə Bir Yükdür”, “Ailə Tibb Bacısının Öz Resursudur” və “Ailə Əməkdaşlıq Tərəfdaşıdır”. Ümumilikdə yüksək ballar ailənin iştirakına daha müsbət münasibəti göstərir.

Lakin “Ailə Bir Yükdür” alt şkalası mənfi ifadələrdən ibarət olduğu üçün ehtiyatla şərh edilməlidir. Tədqiqatda bu alt şkala xam ballarla analiz edilmişdir; buna görə aşağı bal tibb bacılarının ailələri yük kimi görmə meylinin aşağı olduğunu göstərir. Bu tədqiqatda həmin alt şkalanın ortalaması 1,85-dir. Bu, iştirakçıların ailələri qayğı prosesində ümumilikdə yük kimi görmədiyini düşündürür.

Tədqiqat nəticələrində iştirakçı profili pediatrik qayğı mühitində erkən karyera mərhələsində olan tibb bacısı işçi qüvvəsini əks etdirir. İştirakçıların əksəriyyəti qadın, 26-35 yaş aralığında və ştat tibb bacısı olaraq birbaşa xəstə qayğısı göstərən tibb bacılarıdır. Çoxunun pediatriya tibb bacısı təcrübəsi bir ildən beş ilə qədərdir. Bu xüsusiyyət nəticələrin xüsusən erkən karyeralı pediatriya tibb bacılarının ailə mərkəzli qayğıya baxışını təmsil edə biləcəyini düşündürür.

FCCQ-R nəticələrinə görə ailə mərkəzli qayğı praktikaları orta səviyyədədir. Ümumi orta bal 26,77/45-dir. Sahə balları 0,48 ilə 0,78 arasında dəyişmişdir. Ən yüksək ballar “Ailə uşağın həyatında davamlıdır” və “İşçilər üçün emosional dəstək” sahələrində müşahidə edilmişdir. Bu, tibb bacılarının ailənin uşaq üçün qalıcı və mərkəzi rolunu tanımaqla bağlı daha güclü praktika bildirdiyini və işçi dəstəyi ilə bağlı bəzi sahələrin nisbətən daha yaxşı olduğunu düşündürür.

Daha aşağı bal alan FCCQ-R sahələri xüsusilə vacibdir: valideyndən valideynə dəstək, valideynlərlə məlumat paylaşımı, səhiyyə xidmətinin təqdimetmə sistemi, emosional və maliyyə dəstəyi və inkişaf ehtiyacları. Bu sahələr çox vaxt fərdi xoş niyyətdən daha çoxunu tələb edir. Məsələn, valideyndən valideynə dəstək üçün müəssisədaxili mexanizm, vaxt, yönləndirmə və məxfilik lazımdır. Məlumat paylaşımı üçün standart ünsiyyət prosesləri, uyğun dil, müntəzəm yeniləmə və komanda daxilində uyğunluq lazımdır. Emosional və maliyyə dəstəyi üçün isə sosial xidmət, psixoloji dəstək, müəssisə siyasətləri və resurslara çıxış mexanizmləri tələb oluna bilər.

Buna görə tədqiqat ailə mərkəzli qayğıda ən çətin sahələrin daha çox təşkilati və sistem səviyyəli sahələr olduğunu göstərir. Tibb bacısı ailəni dəyərli hesab edə bilər; lakin müəssisə məlumat paylaşımını asanlaşdırmırsa, yüksək iş yükü ailə ilə danışmağa vaxt qoymursa və ya ailə dəstək mexanizmləri institusional hala gətirilməyibsə, praktika balı məhdud qala bilər. Bu nəticə ailə mərkəzli qayğının yalnız tibb bacısının münasibəti ilə deyil, qayğı sisteminin dizaynı ilə də əlaqəli olduğunu göstərir.

FINC-NA nəticələri iştirakçıların ailənin iştirakına münasibətlərinin ümumilikdə müsbət olduğunu göstərir. Ümumi FINC-NA ortalaması 2,63, standart sapması 0,16-dır. Ən yüksək alt şkala balı “Ailə Tibb Bacısı Qayğısında Bir Resursdur” sahəsində müşahidə edilmişdir: orta 3,12, standart sapma 0,27-dir. Bu, tibb bacılarının ailəni uşağın qayğısında məlumat, dəstək və davamlılıq təmin edən resurs kimi gördüyünü düşündürür.

“Ailə Əməkdaşlıq Tərəfdaşıdır” alt şkalası da 2,67 orta bal ilə orta-müsbət səviyyədədir. Bu, ailəni qayğıda passiv ziyarətçi deyil, əməkdaşlıq edilə bilən aktor kimi görmə meylini əks etdirir. “Ailə Tibb Bacısının Öz Resursudur” sahəsi 2,50 orta bal ilə daha orta səviyyədədir. Bu sahə ailənin tibb bacısına qayğı prosesində məlumat və dəstək verən resurs kimi necə qəbul edildiyini göstərir.

Ən aşağı bal “Ailə Bir Yükdür” alt şkalasındadır: orta 1,85, standart sapma 0,27. Bu aşağı bal mənfi maddələrə az razılıq demək olduğu üçün müsbət nəticədir. İştirakçılar ümumilikdə ailələrin qayğı prosesini çətinləşdirən yük olduğunu düşünmür. Lakin bu, ailənin iştirakının hər zaman asan tətbiq edildiyi demək deyil. Ailəni yük kimi görməmək ilə ailəni qayğının hər səviyyəsində fəal tərəfdaşa çevirmək arasında institusional və praktik məsafə vardır.

Tədqiqatın ən mühüm statistik əlaqəsi FCCQ-R və FINC-NA balları arasındakı müsbət korrelyasiyadır. Məqalədə Spearman korrelyasiyası ρ = .62, p < .001 kimi bildirilmişdir. Bu dəyər orta-güclü səviyyədə müsbət əlaqə kimi oxuna bilər. Yəni ailənin iştirakına daha müsbət münasibət bildirən tibb bacıları ailə mərkəzli qayğı praktikalarını da daha yüksək səviyyədə bildirməyə meyllidir.

Bu əlaqənin sadə şərhi belədir: münasibət və praktika bir-birindən ayrı deyil. Tibb bacısı ailəni qayğıda resurs və tərəfdaş kimi gördükdə ailə mərkəzli qayğı davranışlarını daha çox tətbiq etdiyini bildirmə ehtimalı artır. Lakin tədqiqat dizaynı səbəb-nəticə əlaqəsinə imkan vermir. Ola bilər ki, müsbət münasibət praktikaya dəstək verir; yaxud ailə mərkəzli qayğı praktikalarında daha çox təcrübə qazanmaq müsbət münasibəti artırır; yaxud hər ikisinə müəssisə mədəniyyəti, təlim, təcrübə və iş mühiti kimi üçüncü amillər birlikdə təsir edir.

Məqalənin müzakirə bölməsi münasibət ilə praktika arasındakı bu boşluğu xüsusi vurğulayır. Tibb bacıları ailənin iştirakını dəyərli hesab edir; lakin FCCQ-R ballarının orta səviyyədə qalması bu müsbət münasibətin həmişə yüksək səviyyəli praktikaya çevrilmədiyini göstərir. Bu hal beynəlxalq ədəbiyyatda da bildirilən nümunədir. Tibb bacıları ailə mərkəzli qayğı prinsiplərini dəstəkləsələr də, ünsiyyət maneələri, rol qeyri-müəyyənliyi, iş yükü və təşkilati məhdudiyyətlər praktikada dəyişkənlik yarada bilər.

Tədqiqatın Cənubi Hindistan konteksti də əhəmiyyətlidir. Hindistanda ailələr xəstəxana qayğısında çox vaxt güclü iştirak göstərir; ailə üzvləri uşağın yanında qala, məlumat almaq istəyə, qərar proseslərində iştirak edə və qayğının bəzi aspektlərinə dəstək verə bilər. Lakin yüksək xəstə yükü, intensiv iş tempi, müəssisə resursları, fiziki məkanın təşkili və tibb bacılarının təhsil/təcrübə səviyyəsi bu iştirakın necə idarə olunduğuna təsir göstərə bilər. Buna görə ailə mərkəzli qayğı ailə varlığının mədəni baxımdan güclü olduğu mühitdə belə avtomatik olaraq tam tətbiq edilmiş sayılmır.

Erkən karyeralı tibb bacılarının çoxluğu da mühüm nəticədir. İştirakçıların böyük hissəsinin pediatriya təcrübəsi bir ildən beş ilə qədərdir. Daha az təcrübəli tibb bacıları ailələrlə çətin söhbətlər aparmaq, ailəni qərar prosesinə cəlb etmək, qayğı planını izah etmək, ailə narahatlığını idarə etmək və sərhədləri qoruyaraq əməkdaşlıq qurmaq üçün daha çox rəhbərliyə ehtiyac duya bilər. Buna görə tədqiqat orientasiya, mentorluq və strukturlaşdırılmış ailə mərkəzli qayğı təlimlərinin əhəmiyyətini vurğulayır.

Tədqiqatın praktikaya yönəlmiş təklifləri xüsusən daha aşağı bal alan sahələrə yönəlib. Valideyndən valideynə dəstək üçün həmyaşıd dəstək qrupları və ya ailə dəstək şəbəkələri yaradıla bilər. Məlumat paylaşımı üçün ailələrə müntəzəm, ardıcıl və anlaşılan məlumatlandırma prosesləri qurula bilər. Səhiyyə xidmətinin təqdimetmə sistemi ailənin iştirakını asanlaşdıracaq şəkildə yenidən nəzərdən keçirilə bilər. Erkən karyeralı tibb bacılarına ünsiyyət, əməkdaşlıq və ailə ilə birgə qərarvermə üzrə mentorluq verilə bilər. Bu təkliflər tədqiqat daxilində birbaşa sınaqdan keçirilməmişdir; lakin nəticələrdən çıxarılan praktik inkişaf sahələridir.

Tədqiqatın tarixi baxımdan əhəmiyyəti ailə mərkəzli qayğının pediatriya ədəbiyyatında uzun müddətdir müdafiə olunan prinsip olmasına baxmayaraq müxtəlif səhiyyə sistemi kontekstlərində hələ də eyni səviyyədə tətbiq olunmadığını göstərməsidir. Xüsusilə Hindistan pediatrik qayğı mühitində tibb bacılarının təcrübələrinə dair məlumat əlavə etməsi beynəlxalq ədəbiyyatdakı boşluğu azaltmağa kömək edir.

Bu gün baxımından əhəmiyyəti uşaq xəstəxanalarında ailənin iştirakının yalnız ziyarətçi siyasəti və ya valideyn məmnuniyyəti məsələsi olmadığını göstərməsidir. Ailələr uşağın simptomlarını, vərdişlərini, qorxularını, əvvəlki sağlamlıq təcrübələrini və qayğı üstünlüklərini bilən əsas məlumat mənbələridir. Tibb bacısı bu məlumatı qayğı planına daxil etdikdə ünsiyyət güclənə, ailə narahatlığı azala və uşağın xəstəxana təcrübəsi daha dəstəkləyici ola bilər. Lakin bu proses təlim, vaxt, ünsiyyət strukturu və müəssisə dəstəyi tələb edir.

Gələcək baxımından tədqiqat daha böyük və çoxmərkəzli araşdırmalara ehtiyac olduğunu açıq göstərir. Tək özəl xəstəxanadan əldə olunan məlumat Hindistandakı bütün pediatrik qayğı mühitlərini təmsil etmir. Dövlət xəstəxanaları, kənd mərkəzləri, müxtəlif ştatlar, fərqli xəstə yükü və müxtəlif mədəni-iqtisadi şərait ailə mərkəzli qayğı praktikalarını dəyişə bilər. Bundan əlavə, yalnız tibb bacılarının öz hesabatları deyil, ailələrin, uşaqların, həkimlərin və digər səhiyyə mütəxəssislərinin baxışları da daxil edilməlidir.

Gündəlik həyata təsiri baxımından bu tədqiqat uşağı xəstəxanada yatan ailələr üçün vacib mesaj verir. Ailə mərkəzli qayğı ailənin tibb bacısına mane olması deyil, uşağın qayğısında mənalı və təhlükəsiz şəkildə tərəfdaş olmasıdır. Lakin bunun yaxşı işləməsi üçün ailələr də açıq ünsiyyət, qarşılıqlı hörmət, qayğı komandası ilə əməkdaşlıq və uşağın ehtiyaclarını paylaşma baxımından dəstəklənməlidir. Tibb bacısı baxımından isə ailə ilə işləmək yalnız xoş niyyət deyil, peşəkar ünsiyyət, sərhəd idarəetməsi, təlim və müəssisə dəstəyi tələb edən klinik bacarıqdır.

Tədqiqatın güclü tərəfləri arasında Hindistan pediatriya kontekstində nisbətən az öyrənilmiş mövzuda məlumat təqdim etməsi, iki tanınmış və geniş istifadə olunan ölçmə alətindən istifadə etməsi, müxtəlif pediatrik klinik sahələrdən tibb bacılarını daxil etməsi, məlumatların birbaşa pediatrik qayğı göstərən tibb bacılarından toplanması və strukturlaşdırılmış sorğu üsulu ilə çatışmayan cavabların azaldılması yer alır.

Məhdudiyyətləri də vacibdir. Tədqiqat kəsişəndir; buna görə münasibət və praktika arasında səbəb-nəticə əlaqəsi qurula bilməz. Məlumatlar öz hesabatına əsaslanır; tibb bacıları sosial baxımdan gözlənilən cavabları verməyə meylli ola bilər. Buna görə nəticələr birbaşa müşahidə olunan klinik praktikaları deyil, tibb bacılarının bildirdiyi praktika və münasibətləri göstərir. Tədqiqat yalnız bir özəl üçüncü səviyyəli xəstəxanada aparılmışdır; dövlət xəstəxanalarına, kənd mühitlərinə və ya resurs səviyyəsi fərqli müəssisələrə ümumiləşdirilə bilməz. Nümunə 60 nəfərdir və tədqiqat kiçik alt qrup fərqlərini analiz etmək üçün gücləndirilməyib. Bundan əlavə, uşaqların, ailələrin və digər səhiyyə işçilərinin fikirləri alınmayıb.

Tədqiqatın dediyi budur: Cənubi Hindistanın bu pediatrik nümunəsində tibb bacıları ailənin iştirakına ümumilikdə müsbət yanaşır, ailələri qayğı prosesində yük kimi görmür, lakin ailə mərkəzli qayğı praktikalarını orta səviyyədə bildirirlər. Ailənin iştirakına daha müsbət münasibətlər daha yüksək bildirilən ailə mərkəzli qayğı praktikaları ilə əlaqəlidir. Praktikanı gücləndirmək üçün təlim, mentorluq, ünsiyyət prosesləri və təşkilati dəstək vacibdir.

Tədqiqatın demədiyi isə aydındır. Bu tədqiqat ailə mərkəzli qayğının bu xəstəxanada uşaq sağlamlığı nəticələrini birbaşa yaxşılaşdırdığını sübut etmir. Hər tibb bacısının real klinik davranışını müşahidə etmir. Ailələrin və ya uşaqların qayğı təcrübəsini ölçmür. Təlim proqramı, mentorluq və ya müəssisə siyasəti dəyişikliyinin təsirini sınaqdan keçirmir. Bundan əlavə, nəticələr tək mərkəzli və öz hesabatına əsaslandığı üçün Hindistanın bütün pediatrik qayğı mühitlərinə birbaşa ümumiləşdirilməməlidir.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

Bu tədqiqat Cənubi Hindistandakı pediatrik qayğı mühitində tibb bacılarının ailə mərkəzli qayğı praktikalarını və ailənin iştirakına münasibətlərini ölçmək üçün aparılmış kəsişən təsviri araşdırmadır. Yeni klinik müdaxilə, təlim proqramı və ya xəstə nəticələri analizi təqdim etmir.

FCCQ-R sahə ballarının əsas hesablanma məntiqi belədir:

\[ \text{Alan puanı} = \frac{\sum \text{Evet yanıtları}}{5} \]

Hər FCCQ-R sahəsi beş maddədən ibarət olduğuna görə sahə balı 0 ilə 1 arasında dəyişir. Daha yüksək dəyər həmin sahədə daha çox ailə mərkəzli qayğı praktikasının bildirildiyini göstərir.

FCCQ-R ümumi balı belə xülasə edilə bilər:

\[ \text{Toplam FCCQ-R} = \sum_{i=1}^{45} X_i \]

Burada X_i, hər bir maddəyə verilən 0 və ya 1 balını ifadə edir. Ümumi bal 0-45 aralığındadır.

FCCQ-R ilə FINC-NA arasındakı əsas əlaqə belədir:

Məqalənin bir bölməsində korrelyasiya dəyəri yer tutucu kimi “ρ = xx” şəklində görünür, lakin xülasədə və davam edən nəticə/müzakirə bölmələrində dəyər ρ = .62, p < .001 kimi bildirilir. Bu məqalədə nəticə şərh edilərkən müəlliflərin açıq şəkildə təqdim etdiyi yekun dəyər olan ρ = .62 istifadə edilmişdir; mətn preprint olduğu üçün belə yazı/qaralama qalıqları ehtiyatla qiymətləndirilməlidir.

Tədqiqatın texniki nəticəsi göstərir ki, tibb bacıları ailənin iştirakına müsbət münasibət göstərsələr də, ailə mərkəzli qayğı praktikaları bütün sahələrdə eyni dərəcədə güclü deyil. Ən güclü sahələr daha çox ailəni tanıma və münasibət yönümlü qayğı ölçüləridir; daha zəif sahələr isə valideyn dəstək sistemləri, məlumat paylaşımı və səhiyyə xidmətinin ailə iştirakına uyğun təşkil edilməsi kimi daha struktur sahələrdir.

Buna görə tədqiqatın praktik nəticəsi budur ki, fərdi tibb bacısı münasibətlərini gücləndirmək kifayət deyil. Müəssisələr ailə mərkəzli qayğı üçün vaxt, təlim, ünsiyyət standartı, ailə dəstək mexanizmi, idarəetmə dəstəyi və mentorluq təmin etməlidir. Xüsusən erkən karyeralı pediatriya tibb bacıları üçün ailə ilə ünsiyyət, birgə qərarvermə, ailəni qayğı planına cəlb etmə və sərhədləri qoruyaraq əməkdaşlıq qurma bacarıqlarını dəstəkləyən strukturlaşdırılmış proqramlar faydalı ola bilər.

Mənbə və Metod Qeydi

Bu məqalə Silvy Davis, Victoria Kain və Elizabeth Forster tərəfindən hazırlanmış “Nurses’ Attitudes, and Practices of Family-Centered Care in a Pediatric Care Setting in Southern India- A Cross-Sectional Study” adlı tədqiqat əsasında hazırlanmışdır. Əsas mətndə başlıq “Nurses’ Attitudes and Practices of Family-Centred Care in a Pediatric Care Setting in Southern India” formasında verilmişdir.

Mənbə mətn preprint orijinal tədqiqat məqaləsidir və mətndə açıq şəkildə “Bu preprint tədqiqat məqaləsi ekspert rəyindən keçməmişdir” ifadəsi yer alır. Buna görə tədqiqat ekspert rəyindən keçməmişdir. Nəticələr Cənubi Hindistanda bir özəl üçüncü səviyyəli xəstəxananın pediatrik qayğı bölmələrində çalışan 60 tibb bacısının öz hesabatı sorğularına əsaslanır.

Tədqiqat klinik müdaxilə, təlim proqramı və ya xəstə nəticələri araşdırması deyil. Ailə mərkəzli qayğı təliminin təsirini sınaqdan keçirmir, uşaqların sağalma nəticələrini ölçmür və ailələrin qayğı təcrübəsini birbaşa qiymətləndirmir. İstifadə olunan FCCQ-R və FINC-NA şkalaları tibb bacılarının bildirdiyi praktikaları və ailənin iştirakına münasibətlərini ölçür; birbaşa müşahidə olunan klinik davranışları təmsil etmir.

Bu məzmuna PDF-də olmayan klinik təsir, qayğı keyfiyyəti zəmanəti, ailə mərkəzli qayğı praktikalarının bu xəstəxanada xəstə nəticələrini mütləq yaxşılaşdırdığı iddiası və ya müəyyən təlim proqramının effektivliyi kimi dəstəklənməyən nəticələr əlavə edilməmişdir. Tədqiqat nəticələri ailə mərkəzli qayğı praktikalarını gücləndirmək üçün təşkilati dəstəyə, peşəkar inkişafa, erkən karyeralı tibb bacıları üçün mentorluğa, ailə ilə məlumat paylaşımı proseslərinə və valideyn dəstək mexanizmlərinə diqqət yetirilməli olduğunu düşündürür.

Tədqiqatın məhdudiyyətləri arasında kəsişən dizayn səbəbindən səbəb-nəticə əlaqəsinin qurula bilməməsi, məlumatların öz hesabatına əsaslanması, sosial arzuolunanlıq qərəzi ehtimalı, yalnız bir özəl xəstəxana mühitində aparılması, kiçik nümunə ölçüsü, alt qrup analizləri üçün kifayət qədər gücün olmaması və uşaqların, ailələrin və ya digər səhiyyə mütəxəssislərinin fikirlərinin alınmaması yer alır. Buna görə nəticələr Hindistandakı bütün pediatrik qayğı mühitlərinə və ya fərqli səhiyyə sistemlərinə birbaşa ümumiləşdirilməməlidir.

Nəticə olaraq tədqiqat Cənubi Hindistan pediatriya kontekstində tibb bacılarının ailənin iştirakına ümumilikdə müsbət yanaşdığını, lakin ailə mərkəzli qayğı praktikalarının orta səviyyədə qaldığını göstərir. Münasibət ilə praktika arasındakı müsbət əlaqə ailə mərkəzli qayğının gücləndirilməsində həm fərdi münasibətlərin, həm də təşkilati praktika şərtlərinin birlikdə nəzərə alınmalı olduğuna işarə edir.