Bu tədqiqat, yüksək möhkəmlikli 34KhN2MA çeliğinin östenitik ER 307 qaynaq metaliyle birleştirildiği heterogen qaynaqlı bşəbəkəlantılarda yapısal homogenliğin yalnız orta sərtlik dəyəriyle dəğil, makrosərtlik ölçmələrinin statistik səpələnməıyla dəyərlendirilip dəyərlendiriləmeyeceğini inceliyor. Tədqiqatçılar LM-hardness yanaşmasını əsas alan bir Material Homogenliyi Meyarı — Material Homogeneity Criterion (MHC) kullanarak Rockwell makrosərtlik paylanmaından Weibull homogenlik əmsalı \(m\), variasiya əmsalı \(\nu\), material sabiti \(A_m\), texnoloji zədələnəbilirlik \(D\) və zədələnəbilirlik artım intensivliyi \(j_D\) dəyərlərini hesaplıyor. Kaynak eksenine yakın bölgə düşük \(m\), düşük \(A_m\), yüksek \(\nu\), \(D\) və \(j_D\) dəyərləriyle heterogen görünürken təxminən 15 mm'dən sonra göstergeler homogen bölgə hədlərine geçiyor. Bununla birlikdə üsul bu tədqiqatda tek bir qaynaqlı nümunə dumantemi üzərində tətbiq edilmişdir və işlətmədəki boru xətlərinın real nasazlıq ehtimalını və ya kalan ömrünü birbaşa ölçmemektedir.

Kaynak eksenində Weibull homogenlik əmsalı yalnız m = 4,04, variasiya əmsalı ν = %29,68, material sabiti A_m = 0,742, texnoloji zədələnəbilirlik D = 0,92 və artım intensivliyi j_D = 11,87 kimi müəyyən edilmişdir. Bunlar tədqiqatda istifadə edilən heterogenlik hədləri olan \(m<10\), \(A_m<0,878\), \(\nu>%11,6\), \(D>0,81\) və \(j_D>4,38\) ilə uyumludur.

Kaynak eksenindən uzaklaşıldıkça cədvəl tersine dönmektedir. 15 mm'dəki Cross-section 6'da \(m=10,34\), \(A_m=0,882\), \(\nu=%10,78\), \(D=0,80\) və \(j_D=4,03\) dəyərləri eldə edilmiş və ölçülen kəsit bütün tanımlı hədlərin homogen tarafına geçmiştir. Tədqiqatçıların qrafik analizində əsas bifurkasiya nöqtəsi h = 14,69 mm'də \(m=10\), ikinci bifurkasiya nöqtəsi ise h* = 14,85 mm'də \(A_m=0,878\) kimi müəyyən edilmişdir.

20–30 mm aralığında homogenlik daha da güclenmiş; \(m\) təxminən 15,68–29,79, \(A_m\) 0,919–0,956, \(\nu\) %6,94–3,69, \(D\) 0,70–0,43 və \(j_D\) 2,34–0,75 aralığına gelmiştir. 35–40 mm'də kiçik dalgalanmalar görülmesine rşəbəkəmen bütün MHC göstergeleri homogen durum sərhədləri üçündə kalmış və makrosərtlik əsas materialnin xarakterik HRC 47–55 aralığına yakınsamıştır.

Türkiyə baxımından: Bu tədqiqat birbaşa Türkiyə'dəki bir təbii qaz, hidrogen və ya neft boru xəttinda realleştirilmemiştir. Ancaq yüksək möhkəmlikli polad qaynaqlarının kalite kontrolü, enerji boru xətlərinın bcərəyan planlaması, qaynaq tamiri və malzeme durum izleme dumantemləri baxımından üsul tədqiqat səviyyəsində dəyərlendiriləbilir. Uygulamaya geçmedən əvvəl Türkiyə'də istifadə edilən real boru çelikleri, qaynaq sarf malzemeleri, boru geometriləri, işlətmə basıncı, hidrogen etkisi, çevrimsel yükleme və mövcud NDT prosedürleriyle həmçinin doğrulanması gerekir. Bu tədqiqat MHC dəyərlərindən birbaşa xidmət ömrü və ya nasazlıq ehtimalı üretmemektedir.

Tədqiqatın əsas problemi nedir?

Yüksek dayanımlı çeliklerin qaynaqlanması sırasında çok kısa süredə geniş temperatur aralıqları oluşur. Bu termal çevrimler qaynaq metali, istidən təsirlənmiş bölgə və əsas material arasında fərqli mikroyapılar meydana getirebilir. Östenitik qaynaq sarf malzemesi kullanımı soğuk çatlama eğilimini azaltabilən daha sünek bir ara tabaka yarada bilər; lakin bunun karşılığında qaynaq birləşməsi fiziksel və mekanik xüsusiləri bcərəyanından daha heterogen hala gələ bilər.

Bu tür bir birleşimdə yalnız “orta sərtlik kaç HRC?” sualına bakılması tədqiqatçılara görə yeterli dəğildir. İki bölgənin orta sertliği benzer görünse bilə ölçmələrin kendi üçündəki səpələnməı çok fərqli ola bilər. Tədqiqatın ana yanaşması bu nedənle orta makrosertliğin yanında makrosərtlik dəyərlərinin istatistiksel paylanmaını kullanmaktır.

LM-hardness yanaşması neyi ölçüyor?

Tədqiqatda makrosərtlik, yalnız tek bir tane və ya fazı dəğil, çox sayda mikroyapısal komponenti kapsayan daha böyük bir malzeme hacminin bütünlhədd mekanik cevabı kimi ele alınmaktadır. Ölçüm noktaları arasındaki sərtlik səpələnməının büyümesi, səth tabakasındaki yapısal heterogenliğin və yerli hasara yatkınlığın arttığını gösteren bir işaret kimi şərh olunur.

Homojenlik yanaşmasının istatistiksel əsaslerindən biri Weibull paylanmaıdır:

\[ P(\sigma)=1-e^{-(\sigma/k)^m} \]

Burada \(P(\sigma)\) gerilme \(\sigma\)'ya bşəbəkəlı ehtimal funksiyası, \(k\) Weibull paylanmaının bir parametresi, \(m\) ise tədqiqatda yapısal duyarlılığı temsil edən Weibull homogenlik əmsalıdır. \(m\)'nin yükselmesi ölçmələrin daha homogen bir paylanmaa yaklaştığını, düşmesi ise səpələnməın arttığını ifadə etmektedir.

Makrosərtlik paylanmaından istifadə edilən \(m\) katsayistilik tədqiqatda genel kimi:

\[ m=\frac{d(n)}{2,30259\,S(\lg H)} \]

biçimində müəyyən edilmişdir. Burada \(H\) makrosərtlik ölçmələri, \(S(\lg H)\) loqarifmik sərtlik dəyərlərinin standart nəşrması, \(n\) ölçmə sayistilik və \(d(n)\) ölçmə sayistilikyla əlaqəli sabittir. \(m\) ölçüsüz bir göstergedir.

Varyasyon katsayistilik neyi gösteriyor?

İkinci əsas gösterge variasiya əmsalı \(\nu\)'dür:

\[ \nu= \frac{ \sqrt{ \frac{1}{n-1} \sum_{i=1}^{n} (H_i-\overline{H})^2 } } {\overline{H}} \times 100\% \]

\(H_i\) tekil makrosərtlik ölçməünü, \(\overline{H}\) ölçmələrin ortasını və \(n\) ölçmə sayistiliknı ifadə edər. Bu dəyər yüzdə kimi məlumatlir. Aynı orta sərtlik ətrafındaki ölçmələr birbirindən çok uzaksa \(\nu\) yükselir; ölçmələr birbirine yaklaştıkça düşer.

MHC nedən beş fərqli gösterge kullanıyor?

Tədqiqatın Material Homogenliyi Meyarı tek bir sayıya dayanmamaktadır. Sistem beş göstergenin birlikdə dəyərlendirilmesini önerir:

• Weibull homogenlik əmsalı \(m\),
• variasiya əmsalı \(\nu\),
• material sabiti \(A_m\),
• texnoloji zədələnəbilirlik \(D\),
• zədələnəbilirlik artım intensivliyi \(j_D\).

Malzeme sabiti:

\[ A_m= \left( \frac{m+2}{4m+4} \right)^{1/m} \]

biçimindədir.

Teknolojik zədələnəbilirlik:

\[ D= \frac{m_{\mathrm{matr.}}-m_i} {m_{\mathrm{matr.}}} \]

və hasarlanabilirliğin artım intensivliyi:

\[ j_D= \frac{m_{\mathrm{matr.}}-m_i} {m_i} \]

kimi tanımlanır. Burada \(m_{\mathrm{matr.}}\) referans əsas materialnin Weibull homogenlik əmsalını, \(m_i\) incelenen kəsitin katsayistiliknı temsil edər. \(A_m\), \(D\) və \(j_D\) ölçüsüz böyüklüklerdir.

Heterojen və homogen durum üçün hangi sərhədlər kullanılıyor?

Tədqiqatın genel MHC tanımında struktur heterogenlik:

\[ m<10,\qquad A_m<0,878,\qquad \nu\rightarrow100\%,\qquad D\rightarrow1,\qquad j_D\rightarrow\infty \]

eğilimiyle; homogenlik ise:

\[ m\geq10,\qquad A_m\geq0,878,\qquad \nu\rightarrow0,\qquad D\rightarrow0,\qquad j_D\rightarrow0 \]

eğilimiyle tanımlanmaktadır.

Burada mühüm bir ayrım vardır: ν = %11,6, D = 0,81 və jD = 4,38 dəyərləri genel və evrensel malzeme standartları kimi əvvəldən məlumatlmiş dəğildir. Tədqiqatçılar bunları bu eksperimental qaynaq birləşməsindəki \(m=10\) bifurkasiya nöqtəsinda qrafiksel kimi əldə edilən sərhəd dəyərləri şeklində kullanmıştır. Buna qarşılıq \(m=10\) və \(A_m=0,878\) MHC'nin tədqiqat üçündə istifadə edilən əsas homogenlik sərhədləridır.

Deneydə hangi çelik və qaynaq metali kullanıldı?

Kaynaklı nümunələr 10 mm kalınlığında 34KhN2MA yüksək möhkəmlikli alaşımlı çelik plakadan hazırlanmışdır. Tədqiqat bu malzemenin çok yakın Avropa qarşılığını EN 34CrNiMo6 (1.6582) kimi vərmektedir.

Kaynak işlemi yarı avtomatik qaz metal qövs qaynşəbəkəı — GMAW ilə yapılmıştır. Kaynak teli 1,2 mm çapındaki SV-08Kh20N9G7T (ER 307)'dir. Koruyucu gaz karışımı %98 Ar + %2 O₂ kimi məlumatlmiş və birleşim iki paso ilə oluşturulmuştur.

ER 307 qaynaq metalinin tədqiqatda məlumatlen nominal biləşimi təxminən %0,08 C, %0,90 Si, %7,00 Mn, %18,00 Cr və %8,00 Ni'dir. Bu dolgu metali östenitik bir qaynaq bölgəsi oluşturmak üçün istifadə edilmişdir.

Mikroyapı nasıl incelendi?

Kaynak metali, istidən təsirlənmiş bölgə və əsas materialdə metalloqrafik inceleme yapılmıştır. Optik mikroskopi üçün NEOFOT 21, ilavə karakterizasyon üçün EVO-40XVP skan edən elektron mikroskopu və INCA Energy 350 EDS dumantemi istifadə edilmişdir. Numune səthleri etanol üçündə %4 HNO₃ çözeltisiyle dşəbəkəlanmışdır.

Bununla birlikdə bu makalenin nicel MHC sonucunun ana məlumat kaynşəbəkəı mikroskop görüntülərinin sayısal sınıflandırılması dəğil, qaynaq boyunca yapılan makrosərtlik ölçmələrinin paylanmaıdır.

Makrosərtlik nerelerdə ölçüldü?

Kaynaklı birleşim, qaynaq oxune paralel doğrusal ölçmə kəsitlerine ayrılmıştır. Kesitler 5 mm aralıqlarla müəyyən edilmiş və qaynaq oxundan əsas materialye doğru numaralandırılmıştır. Tədqiqatçılar qaynaq torcunun ilərlemesinin düzgün və təxminən doğrusal olduğunu varsaymıştır.

Kaynak eksenində nedən orta HRC tek başına yetersiz görülüyor?

Tədqiqatdaki en çarpıcı nəticələrdan biri makrosertliğin qaynaq oxundan əsas materialye doğru 12,6 ilə 55 HRC arasında dəğişmesidir. Özellikle qaynaq oxundan təxminən 15 mm'ye kadar olan bölgədə HRC dəyəri 12,6–47 aralığında basamaklı və düzensiz dəyişir.

Ancaq tədqiqatçıların əsas iddiası yalnız sertliğin düşük və ya yüksek olması dəğildir. Aynı bölgədə ölçmələrin səpələnməı da böyüktür. Bu nedənle \(m\), \(\nu\), \(A_m\), \(D\) və \(j_D\) birlikdə kullanıldığında qaynaq yakınındaki heterogen durum daha aydın şəkildə ayrılmaktadır.

Bifurkasyon noktası ne anlama geliyor?

Tədqiqatın Şekil 3 və Şekil 4 qrafiklerində yatay eksen qaynaq oxundan uzaklığı, düşey eksen ise sırasıyla HRC, \(\nu\), \(m\), \(A_m\), \(D\) və \(j_D\) göstergelerini məlumatr. Tədqiqatçılar qrafiksel kesişim üsuluyle iki kritik mesafe tanımlamıştır:

• h = 14,69 mm: \(m=10\) sərhədi,
• h* = 14,85 mm: \(A_m=0,878\) sərhədi.

Bu koordinatlar tədqiqatda qaynaq yakınındaki heterogen durumdan homogen duruma geçiş referansı kimi kullanılmaktadır. Bunlar bütün çelik qaynaqları üçün evrensel “15 mm güvənli bölgə” standardı dəğildir; bu nümunə, qaynaq üsulu və malzeme çifti üçün əldə edilən eksperimental-qrafiksel nəticələrdır.

Tədqiqatın dəstəklədiyi nəticələr

• Östenitik qaynaqlı 34KhN2MA birleşimində makrosərtlik paylanmaı qaynaq oxune yakın bölgədə aydın şəkildə heterogendir.
• Yalnız orta HRC yerine sərtlik dəyərlərinin səpələnməını kullanan MHC göstergeleri yapısal geçişi nicel kimi ayırabilmektedir.
• Kaynak eksenindəki \(m=4,04\), \(A_m=0,742\), \(\nu=%29,68\), \(D=0,92\) və \(j_D=11,87\) dəyərləri heterogenlik yönündədir.
• Yaklaşık 15 mm civarında göstergeler tanımlanan homogenlik hədlərine geçmektedir.
• 20–30 mm aralığında göstergeler homogenlik yönündə daha da güclenmektedir.
• 35–40 mm'də kiçik dalgalanmalar bulunmasına rşəbəkəmen göstergeler homogen durum sərhədləri üçündə kalmaktadır.
• MHC, incelenen qaynaqlı birləşimdə heterogen və homogen bölgələri ayırt etmek üçün nicel bir dəyərlendirme çerçevəsi sşəbəkəlayabilmektedir.

Tədqiqatın sübut etmədiyi nəticələr

• 14,69 və ya 14,85 mm dəyəri bütün yüksək möhkəmlikli polad qaynaqları üçün evrensel təhlükəsizlik mesafesi dəğildir.
• Tədqiqat işlətmədəki real boru xəttinın nasazlıq ehtimalını, çat böyümə sürətinı və ya kalan ömrünü birbaşa hesaplamamıştır.
• MHC'nin rəqəmsal əkiz və ya süni intellekt dumantemine fiilən entegre edildiği bir sahə dumantemi geliştirilmemiştir.
• Hidrojen ortamında təcrübə yapılmamıştır; hidrogen taşıyan boru xətlərina əlaqən nəticələr tətbiq motivasyonu səviyyəsindədir.
• Çalışılan nümunə real API X100 və ya X120 boru xətti çeliği dəğildir; 34KhN2MA çeliğidir.
• LM-hardness tamamen iz bırakmayan bir NDT üsulu dəğildir.
• MHC'nin qaynaq kusurlarını ultrasəs, radioqrafiya və ya phased-array NDT'nin yaptığı şəkildə birbaşa görüntülediği gösterilmemiştir.
• Bir bifurkasiya nöqtəsinın tek başına qırılma möhkəmliyi və ya yorulma ömrü sərhədi olduğu doğrulanmamışdır.

Tədqiqatın Yöntemi və Bulguları

Malzeme və qaynaq üsulu

Kaynak eksenindən uzaklaştıkça MHC göstergeleri

Tablo, tədqiqatın ana sonucunu tek bakışta ortaya koymaktadır: qaynaq oxundan uzaklaştıkça \(\nu\), \(D\) və \(j_D\) azalırken \(m\) və \(A_m\) genel kimi yüksəlir. Bu yönelim tədqiqatçıların yapısal homogenliğin arttığı yorumunun nicel əsasidir.

Kaynak ekseni nedən en heterogen bölgə?

Kaynak eksenindəki dəyərlər bütün kritik göstergelerdə heterogenlik yönündədir. \(m=4,04\) hədd 10'un xeyli altında; \(A_m=0,742\) hədd 0,878'in altında; \(\nu=%29,68\) ise bifurkasiya nöqtəsinda belirlenen %11,6'nın çok üzərindədir.

Aynı bölgədə \(D=0,92\) və \(j_D=11,87\) dəyərləri də tədqiqatda tanımlanan sırasıyla 0,81 və 4,38 sərhədlərinın üzərindədir. Tədqiqatçılar bu kombinasyonu qaynaq termal çevrimlerinin və heterogen qaynaq yaranmasınun meydana getirdiği yüksek yapısal düzensizlik və teknolojik hasara yatkınlık kimi yorumlamaktadır.

15 mm civarında ne dəğişiyor?

Cross-section 7 heterogen durumunu korurken bir sonrakı ölçülen kəsit olan Cross-section 6'da göstergeler hədlərin öteki tarafına geçmektedir:

• \(\nu=%10,78<%11,6\),
• \(m=10,34>10\),
• \(A_m=0,882>0,878\),
• \(D=0,80<0,81\),
• \(j_D=4,03<4,38\).

Bu nedənle 15 mm'dəki ölçülen kəsit tədqiqat tarafından homogen durum kimi sınıflandırılmaktadır. Grafiksel interpolyasiya ise geçişi \(m\) baxımından 14,69 mm, \(A_m\) baxımından 14,85 mm kimi konumlandırmaktadır.

20–30 mm nedən en sabit bölgə kimi öne çıkıyor?

Cross-section 3–5'te \(m\) dəyəri 29,79'a kadar yükselirken variasiya əmsalı %3,69'a kadar azalır. \(A_m\) 0,956'ya ulaşmakta; \(D\) 0,43 və \(j_D\) 0,75 seviyesine kadar geriləmektedir.

Bu dəyərlər tədqiqatda qaynaq oxundan uzaklaşılmasıyla səth tabakasının gidərek stabilize olduğu şeklində yorumlanmıştır.

35–40 mm'dəki kiçik tersine dönüş ne anlama geliyor?

35 və 40 mm kəsitlerində \(m\) 27,85'ten 24,89'a və \(A_m\) 0,953'ten 0,947'ye düşerken \(\nu\), \(D\) və \(j_D\) yüngül yüksəlir. Tədqiqatçılar bu kiçik dəğişimi malzemenin doğal uzamsal dəğişkenliği və qaynaq yaranmasınu etkiləyen bütün faktörlerin tam kimi kontrol ediləmemesiyle əlaqələndirir.

Bununla birlikdə dəyərlərin tamamı hâlâ tədqiqat tarafından tanımlanan homogenlik sərhədlərinın üçündədir. Dolayistilikyla bu hareket yenidən heterogen duruma dönüş kimi dəyərlendirilmemektedir.

HRC grafiği tek başına ne gösteriyor?

Kaynak eksenindən təxminən 15 mm'ye kadar HRC dəyərləri 12,6–47 aralığında basamaklı şəkildə dəyişir. 15–40 mm bölgəsində ise profil daha düzenli hala gelir və 47–55 HRC aralığında kalır. 40 mm'də sərtlik əsas materialnin xarakterik orta seviyesine yakınsamaktadır.

Ancaq tədqiqat baxımından HRC grafiğinin asıl önemi tek başına sərtlik seviyesi dəğildir. Aynı konumlardaki \(m\), \(\nu\), \(A_m\), \(D\) və \(j_D\) qrafiklerinin birlikdə dəyərlendirilmesi, sərtlikteki dəğişimin struktur heterogenlikle əlaqəsini daha aydın hala getirmektedir.

MHC'nin NDT baxımından konumu

Tədqiqatçılar LM-hardness üsuluni yarı tahribatsız — quasi-non-dəstructivə kimi sınıflandırmaktadır. Bunun nedəni sərtlik ölçməündə indənterin səthle fiziksel temas edərek iz bırakmasıdır.

Bu ayrım xüsusilə yüksək möhkəmlikli və hâlihazırda işlətmədə bulunan yapılarda mühümdür. Kaynak tədqiqat, makrosərtlik ölçməünün oluşturduğu səth izlerinin müəyyən şərtlərda gerilme yığılması kaynşəbəkəı olabiləceğine dikkat çekmektedir. Bu nedənle üsulun işlətmədəki kritik bir boru xəttina uygulanması, “hiçbir səth etkisi olmayan klasik NDT” gibi ele alınmamalıdır.

Prediktif bcərəyan və rəqəmsal əkiz yorumu ne kadar iləri gidiyor?

Makale, \(m\), \(\nu\), \(A_m\), \(D\) və xüsusilə \(j_D\) gibi nicel göstergelerin gelecekte rəqəmsal əkizler və vəziyyət əsaslı/proqnostik baxım dumantemlərine məlumat sşəbəkəlayabiləceğini savunmaktadır. Ancaq tədqiqat üçündə:

• çalışan bir rəqəmsal əkiz kurulmamıştır,
• makine öğrenmesi modəli eğitilmemiştir,
• sahə sensor şəbəkəı oluşturulmamıştır,
• kalan ömür tahmin modəli doğrulanmamışdır,
• işlətmədəki bir boru xəttinda uzun dönem takip yapılmamıştır.

Dolayistilikyla rəqəmsal əkiz və proqnostik baxım, təcrübəin birbaşa doğrulanmış çıktistilik dəğil, MHC ölçütlerinin önerilən tətbiq alanıdır.

Yöntemin güclü tərəfləri

• Tek orta sərtlik dəyərinin ötesine geçerek ölçmələrin səpələnməını dəyərlendirir.
• Birdən fazla homogenlik göstergesini eyni fiziksel nümunə üzərində birlikdə kullanır.
• Kaynak eksenindən əsas materialye uzamsal geçişi nicel şəkildə görünür kılar.
• Bifurkasyon koordinatları sayesində geçiş bölgəsini sayısal kimi tanımlamaya çalışır.
• Makrosərtlik gibi görəce erişiləbilir bir ölçmədən daha fazla durum bilgisi çıkarmayı hedəfler.
• Kaynak, HAZ və əsas material arasındaki heterogenliği yalnız bir HRC ortasına indirgemez.

Yöntemsel məhdudiyyətlər

• Tədqiqat tek bir əsas polad–östenitik dolgu metali kombinasyonuna odaklanmaktadır.
• Belirlenen 14,69 və 14,85 mm sərhədləri nümunə özeldir.
• MHC dəyərləri birbaşa qırılma möhkəmliyi, yorulma ömrü və ya çat büyüme testiyle kalibre edilmemiştir.
• Gerçek təzyiqlı boru xəttinda sahə doğrulaması yapılmamıştır.
• Hidrojen etkisi eksperimental kimi uygulanmamıştır.
• Yöntem səthdə sərtlik izi bıraktığı üçün tam tahribatsız dəğildir.
• Tədqiqatda MHC ilə ultrasəsik, radioqrafiyak və ya başqa bir NDT üsulunin eş zamanlı hassasiyet müqayisəsı yapılmamıştır.
• Grafiksel bifurkasiya noktalarının fərqli qaynaq parametreleri və fərqli malzemelerdə eyni kalacşəbəkəı gösterilmemiştir.
• Tədqiqatın sınıflandırması böyük ölçüdə müəyyən edilmiş MHC hədlərine dayanmaktadır; klasik hipotez testi və ya p-dəyəri tabanlı grup müqayisəsı raporlanmamıştır.

Mənbə və Metod Qeydi

Tam özgün tədqiqat adı: Material Homogeneity Criterion for Assessing Heterogeneous High-Strength Steel Joints with Austenitic Welds

Müəlliflər: Yaroslav Kusyi; Vitalii Ivanov; Andriy Dzyubyk; Nazarii Kusen; Juraj Hajduk.

Yazar sırası: Kaynak tədqiqatdaki sıra aynen qorunmuşdur. Eş birinci yazar və ya bərabər töhfə beyanı bulunmamaktadır.

Sorumlu yazar: Juraj Hajduk.

Kurumlar: Institute of Mechanical Engineering and Transport, Lviv Polytechnic National Univərsity, Lviv, Ukraine; Faculty of Technical Systems and Energy Efficient Technologies, Sumy State Univərsity, Sumy, Ukraine; Faculty of Manufacturing Technologies, Technical Univərsity of Košice with a Seat in Prešov, Prešov, Slovakia; Faculty of Applied Sciences, WSB Univərsity, Dabrowa Gornicza, Poland.

Dergi: Machines. Yayınevi: MDPI, Basel, Switzerland. Cilt: 14. Sayı: 5. Makale numarası: 577. Yıl: 2026.

DOI: 10.3390/machines14050577

Resmî nəşr bşəbəkəlantistilik:https://doi.org/10.3390/machines14050577

Yayın süreci: Tədqiqat 8 Nisan 2026'da alınmış, 15 Mayıs 2026'da revize edilmiş, 18 Mayıs 2026'da kabul edilmiş və 21 Mayıs 2026'da yayımlanmıştır.

Akadəmik editör: António Pereira.

Kaynak türü və rəy statusu: Machines jurnalsində yayımlanmış rəyli tədqiqat makalesidir. Tədqiqat eksperimental qaynaq nümunəsi, makrosərtlik ölçmələri və istatistiksel MHC dəyərlendirmesini bir arada kullanmaktadır.

Lisans: Creativə Commons Attribution (CC BY). Tədqiqat açık erişimlidir.

Finansman: “Research of Advanced Technologies for Increasing the Efficiency of Multivalent Energy Systems for Sustainable Industrial Devəlopment” projesi ITMS21+ 401101C504 əhatəında Avrupa Birliği tarafından ortak finanse edilmiştir. Tədqiqat həmçinin Slovak Research and Devəlopment Agency VV-MVP-24-0190, KEGA 012TUKE-4/2024 və VEGA 1/0453/24 projeleri ilə International Association for Technological Devəlopment and Innovations və International Innovation Foundation tarafından kısmen dəsteklenmiştir.

Veri erişiləbilirliği: Verilərin talep üzerine sşəbəkəlanacşəbəkəı qeyd edilmişdir.

Çıkar damşması: Müəlliflər tədqiqatı etkiləyebiləcek bilinen rekabet edən finansal çıkar və ya kişisel əlaqə bulunmadığını beyan etmiştir.

Yazar katkıları: Kavramsallaştırma Yaroslav Kusyi; üsul Yaroslav Kusyi, Vitalii Ivanov və Andriy Dzyubyk; proqram təminatı Yaroslav Kusyi, Andriy Dzyubyk və Nazarii Kusen; doğrulama, biçimsel analiz və tədqiqat bütün müəlliflər; qaynaqlar Yaroslav Kusyi, Vitalii Ivanov və Juraj Hajduk; məlumat kürasyonu Yaroslav Kusyi; ilk taslak Yaroslav Kusyi, Andriy Dzyubyk və Nazarii Kusen; gözdən geçirme/düzenleme Yaroslav Kusyi, Vitalii Ivanov və Juraj Hajduk; görselleştirme Yaroslav Kusyi və Nazarii Kusen; gözetim Yaroslav Kusyi, Vitalii Ivanov və Juraj Hajduk; proje yönetimi Vitalii Ivanov; maliyyələşmə temini Vitalii Ivanov və Juraj Hajduk kimi beyan edilmiştir.

Bilimsel içerik sərhədi: Bu Verianla içeriğindəki malzeme biləşimi, qaynaq üsulu, formulaler, makrosərtlik nəticələri, MHC dəyərləri, bifurkasiya koordinatları və elmi yorumlar yalnız incelenen tədqiqatya dayanmaktadır. Dış qaynaqlardan yeni eksperimental nəticə və ya malzeme məlumatsi eklenmemiştir.

Malzeme əhatəı: Deney nümunəsi 34KhN2MA çeliğidir. Tədqiqatda bu çeliğin mekanik xüsusilərinin X100–X120 sınıfı modərn yüksək performanslı boru xətti poladlarıyle karşılaştırılabilir olduğu ifadə edilse də nümunə birbaşa API X100 və ya X120 boru çeliği dəğildir.

NDT sərhədi: LM-hardness, tekrarlanan indənter temasları nedəniyle qaynaqta quasi-non-dəstructivə yani yarı tahribatsız kimi tanımlanmaktadır. Yöntem tamamen iz bırakmayan bir səth muayenesi dəğildir.

Uygulama sərhədi: Dijital ikiz, süni intellekt tabanlı izleme və proqnostik baxım bu tədqiqatda real sahə dumantemi kimi doğrulanmamışdır; müəlliflərın MHC üçün önerdiği gelecek tətbiq çerçevəsidir.

Kaynak içi anlatım tutarsızlığı: Sonuç metni qaynaq oxundan təxminən 15 mm'ye kadar olan bölgəyi genel kimi heterogen kimi tanımlayıp Cross-section 6 və 7'yi bu çerçevədə anmaktadır. Ancaq eyni bölüm Cross-section 6'nın 15 mm'də ν=10,78%, m=10,34, A_m=0,882, D=0,80 və j_D=4,03 dəyərləriyle bütün tanımlı homogenlik hədlərini karşıladığını və homogen duruma geçtiğini belirtmektedir. Bu ifadə fərqı sessizce gidərilmemiştir.

Bifurkasyon sərhədi: h=14,69 mm və h*=14,85 mm dəyərləri bu təcrübə nümunəsinin qrafik analizindən əldə edilmişdir və başqa çelik, qaynaq geometrisi və ya qaynaq prosedürleri üçün evrensel mesafe sərhədi kimi yorumlanmamalıdır.