Hibiscus syriacus L. çiçək ekstraktı bu tədqiqatda müxtəlif bitki sortlarının fenolik birləşmə profili ilə laboratoriya şəraitində antioksidant davranışını müqayisə etmək üçün istifadə olunan bitki mənşəli ekstrakt sistemidir. Tədqiqatçılar Samcheonri (HSSC), Parangsae (HSPR), Pyeonghwa (HSPH), Gojumong (HSGM), Honghwarang (HSHH), Goun (HSGU), Seondeok (HSSD), Hwarang (HSHR), Baedal (HSBD) və Saimdang (HSSI) olmaqla 10 sortun çiçəklərini isti hava ilə qurutmuş, %70 etanoldan istifadə etməklə üç dəfə geri soyuduculu/Soxhlet tipli ekstraksiya tətbiq etmiş və alınan ekstraktları eyni analitik çərçivədə müqayisə etmişdir. Səkkiz hədəf fenolik birləşmə yüksək performanslı maye xromatoqrafiyası (HPLC) ilə kəmiyyətcə ölçülmüş; əlavə olaraq yeddi müxtəlif antioksidant test tətbiq edilmişdir.

Tədqiqatın ən diqqətçəkən nəticəsi səkkiz fenolik birləşmənin ən yüksək ümumi miqdarı ilə ən yüksək antioksidant aktivliyin eyni sortda müşahidə olunmamasıdır. HSHH ekstraktında səkkiz hədəf fenolik birləşmənin cəmi 201.46±1.49 mg/g ilə ən yüksək səviyyədə olduğu halda, HSPR yeddi antioksidant ölçmənin hamısında ən güclü nəticəni vermişdir. HSPR; 98.75±0.38 mg AAE/g reduksiya gücü, 592.35±2.41 µg/mL ilə ən aşağı hidrogen peroksid IC₅₀ dəyəri, %79.53±0.49 superoksid anion radikalını süpürmə, 730.58±10.95 µmol TE/g TRAP, %80.56±0.18 metal ionunu xelatlaşdırma, 1,629.82±0.55 µmol TE/g ORAC və 1,758.35±10.03 µmol TE/g CUPRAC dəyəri ilə araşdırılan sortlar arasında ən yüksək antioksidant performansı göstərmişdir. HSPH isə bütün antioksidant testlərdə ən aşağı performansı göstərmişdir.

HPLC nəticələri sortların kimyəvi profillərinin bir-birindən aydın şəkildə fərqləndiyini göstərir. HSSI gallic acid baxımından, HSPR chlorogenic acid, rutin və ölçülə bilən quercetin baxımından, HSGU p-coumaric acid baxımından, HSHH isə ferulic acid və isoquercitrin baxımından ən yüksək ölçülən dəyərlərə malikdir. Bununla belə, bəzi birləşmələr bəzi sortlarda aşkar edilməmişdir; buna görə “ən aşağı” kəmiyyət dəyəri ilə “aşkar edilmədi” ifadəsi eyni şey deyil. Xüsusilə chlorogenic acid HSHH, HSSD və HSHR-də; p-coumaric acid HSBD-də; ferulic acid isə HSPH və HSGU-da aşkar edilməmişdir.

Bu tədqiqat in vitro kimyəvi və analitik testlərdən ibarətdir. Nəticələr müəyyən ekstraksiya şərtlərində hazırlanmış çiçək ekstraktlarının laboratoriya mühitində antioksidant tutumunu müqayisə edir; insanların bu çiçəkləri istehlak etməsi halında xəstəliyin qarşısının alınması, müalicə, klinik fayda və ya təhlükəsizlik nəticəsi vermir. HSPR-nin “funksional material namizədi” kimi önə çıxması tənzimləyici baxımdan təsdiqlənmiş sağlamlıq iddiası və ya insanlarda sübut edilmiş fayda demək deyil.

Tədqiqat problemi: eyni növün müxtəlif sortları həqiqətən eyni kimyəvi və antioksidant profilə malikdirmi?

Hibiscus syriacus eyni botaniki növ daxilində çoxsaylı kultivar və ya sortları əhatə edir. “Kultivar” insanlar tərəfindən seçilmiş və müəyyən xüsusiyyətləri qorunaraq çoxaldılan bitki sortudur. Eyni növ daxilində olsalar belə, genetik quruluş, çiçək rəngi, metabolit sintezi və ətraf mühitlə qarşılıqlı təsir kimi amillərə görə müxtəlif kultivarların eyni fenolik birləşmələri eyni miqdarda istehsal etməsi gözlənilməyə bilər. Buna görə tədqiqatın əsas sualı yalnız “Hibiscus syriacus çiçəyində antioksidant aktivlik ölçülə bilərmi?” deyil; daha dəqiq olaraq “10 müxtəlif Hibiscus syriacus sortunun hədəf fenolik birləşmə tərkibi və laboratoriya antioksidant testləri eyni şərtlərdə müqayisə edildikdə hansı sortlar fərqlənir?” sualıdır.

Bu fərq vacibdir, çünki bir bitki növünün tək bir nümunəsindən alınan nəticə avtomatik olaraq bütün sortlara şamil edilə bilməz. Tədqiqatçılar bu boşluğu azaltmaq üçün 10 sortu eyni analitik metodlar ardıcıllığında müqayisə etmiş, yalnız ümumi bir “antioksidant” balı vermək əvəzinə səkkiz fenolik birləşməni ayrı-ayrılıqda kəmiyyətcə ölçmüş və antioksidant davranışı yeddi müxtəlif kimyəvi testlə araşdırmışdır.

Araşdırılan 10 sort və iş kodları

Çiçəklər Cənubi Koreyanın Chungcheongnam-do əyalətindəki Seosan bölgəsindən toplanmış və 27 Oktyabr 2025-ci ildə Woori Mugunghwa Research Institute tərəfindən tədqiqatçılara təqdim edilmişdir. Buna görə analitik hazırlama və ölçmə şərtləri standartlaşdırılmış olsa da, bitki materialının tək bir məhsul yığımı günündə toplanmadığı xüsusilə nəzərə alınmalıdır.

Fenolik birləşmə nədir və bu tədqiqatda niyə ölçülüb?

Fenolik birləşmələr quruluşlarında bir və ya daha çox fenolik hidroksil qrupu daşıyan geniş bitki mənşəli ikincili metabolitlər ailəsidir. Bu molekulların bəziləri elektron və ya hidrogen ötürə bilər, bəziləri sərbəst radikallarla qarşılıqlı təsirə girə bilər və bəziləri keçid metal ionlarını bağlaya bilər. Bu kimyəvi xüsusiyyətlər laboratoriyada antioksidant davranışı ölçən bir çox testin əsasını təşkil edir. Lakin bir birləşmənin laboratoriya sınaq borusunda elektron verməsi və ya radikal süpürməsi eyni təsirin insan orqanizmində eyni böyüklükdə baş verəcəyini təkbaşına göstərmir; sorulma, metabolizm, bioloji əlçatanlıq və toxumalarda paylanma kimi bioloji mərhələlər bu tədqiqatın əhatə dairəsində deyil.

Tədqiqatda səkkiz hədəf birləşmə birlikdə ölçülmüşdür: gallic acid (GA), chlorogenic acid (CGA), caffeic acid (CA), p-coumaric acid (p-CMA), ferulic acid (FA), isoquercitrin (IQC), rutin (RT) və quercetin (QC). Mənbə xromatoqramında bu səkkiz birləşmə ardıcıl olaraq 1-dən 8-ə qədər nömrələnmişdir; lakin xam xromatoqrafik zaman sırası məlumatları verilmədiyi üçün Verianla burada yeni “ölçülmüş xromatoqram” uydurmur.

Çiçəkdən analiz nümunəsinə: ekstraksiya zənciri

Ekstraksiya nəticələrin şərhini niyə məhdudlaşdırır?

Tədqiqatda ölçülən şey təzə çiçəyin bütöv bioloji təsiri deyil. Əvvəlcə çiçəklər 40°C-də isti hava ilə qurudulmuş, üyüdülmüş və %70 etanolla ekstraksiya edilmişdir. Bu proses hansı molekulların həllediciyə keçdiyini müəyyən edir. Buna görə əldə edilən mg/g dəyərləri və antioksidant test nəticələri bu hazırlama və ekstraksiya protokoluna aid ekstraktların xüsusiyyətləridir. Fərqli qurutma temperaturu, fərqli həlledici, fərqli ekstraksiya müddəti və ya təzə materialdan istifadə eyni kəmiyyət nəticəsini vermək məcburiyyətində deyil.

HPLC Analizinin Etibarlı Olduğu Necə Göstərildi?

Tədqiqat HPLC ilə əldə edilən fenolik birləşmə miqdarlarını yalnız cihaz çıxışı kimi qəbul etməmiş; metodu düzgünlük, xətti cavab, aşkarlama/ölçmə həssaslığı və təkrarlana bilmə baxımından validasiya etmişdir. Standart əlavəetmə bərpa göstəriciləri təxminən %98-105 aralığında qalmış, səkkiz birləşmənin kalibrasiyalarında r² dəyəri 0.9999-1.0000 aralığında olmuş və gün-daxili/günlərarası nisbi standart sapmalar bütün hesabat verilmiş ölçmələrdə %1.6-dan aşağı saxlanmışdır. Bu göstəricilər metodun araşdırılan matrisdə ardıcıl kəmiyyət ölçməsi apara bildiyini dəstəkləyir; lakin bunlar bioloji effektivliyin doğrulandığı anlamına gəlmir.

HPLC dəqiq olaraq nə edir?

Yüksək performanslı maye xromatoqrafiyası maye mobil fazada daşınan birləşmələri kolon adlanan stasionar fazadan keçirərək ayırır. Bu tədqiqatda C18 tərs-fazalı kolon istifadə edilmişdir. Müxtəlif molekullar kolon və hərəkətli faza ilə fərqli dərəcədə qarşılıqlı təsirə girdiyi üçün kolondan müxtəlif vaxtlarda çıxır; detektor 254 nm-də yaranan siqnalı qeyd edir. Tədqiqatçılar hədəf birləşmələrin standart məhlulları ilə kalibrasiya qurmuş və nümunə pik sahələrini bu kalibrasiyalarla əlaqələndirərək konsentrasiyanı hesablamışdır.

HPLC cihazı və iş şərtləri

Qradient proqramı nə deməkdir?

“Qradient” mobil fazanın tərkibinin analiz boyu sabit saxlanmaması, zamanla dəyişdirilməsidir. Burada su üstünlüklü başlanğıcdan tədricən daha yüksək asetonitril nisbətinə keçilməsi fərqli qütblülük və kolon qarşılıqlı təsirinə malik səkkiz hədəf birləşmənin ayrılmasına kömək edir; 70-ci dəqiqədə başlanğıc tərkibinə qayıdılaraq kolon yenidən başlanğıc şərtlərinə gətirilir.

Kalibrasiya əyrisi və Y=ax+b tənliyi

Hər hədəf standart əvvəlcə 2,000 µg/mL stok məhlul kimi hazırlanmış; standartlar qarışdırıldıqdan sonra 3.125, 6.25, 12.5, 25 və 50 µg/mL səviyyələrində kalibrasiya məhlulları yaradılmışdır. Mənbədə kalibrasiya əlaqəsi \(Y=ax+b\) xətti modeli ilə ifadə olunur.

1. Formula nəyi hesablayır? \(Y=ax+b\) modeli məlum standart konsentrasiyaları ilə ölçülən HPLC pik sahəsi arasındakı xətti kalibrasiya əlaqəsini təmsil edir. Məqsəd cihaz siqnalını konsentrasiya ilə əlaqələndirən analitə xas bir düz xətt yaratmaqdır.

2. Dəyişənlər hansılardır? \(Y\) pik sahəsidir; \(x\) konsentrasiyadır; \(a\) xəttin meylidir; \(b\) y oxunu kəsmə qiymətidir. Meylin böyük olması eyni konsentrasiya dəyişikliyinin daha böyük pik sahəsi dəyişikliyi yaratması deməkdir; lakin müxtəlif analitlərin meylləri birbaşa “daha çox birləşmə” mənasında müqayisə edilə bilməz, çünki hər analitin detektor cavabı ayrıdır.

3. Vahidlər hansılardır? Tədqiqatın kalibrasiyasında \(x\) üçün konsentrasiya vahidi µg/mL-dir. \(Y\) xromatoqrafik pik sahəsidir; mənbə cədvəli pik sahəsi üçün ayrıca fiziki vahid göstərmir. Buna görə \(a\)-nın vahidi pik sahəsi/(µg/mL), \(b\)-nin vahidi isə pik sahəsi ilə eynidir.

4. Riyazi rolu nədir? Tənlik xətti reqressiya modelidir. Naməlum nümunədə hədəf birləşmənin pik sahəsi ölçüldükdə əlaqə cəbri olaraq \(x=(Y-b)/a\) şəklində həll edilərək konsentrasiya təxmin edilə bilər. Bu ikinci ifadə yeni eksperimental nəticə deyil, mənbədə verilən xətti tənliyin cəbri yenidən düzülməsidir.

5. Analitik mənası nədir? HPLC əvvəlcə birləşmələri kolonda ayırır; 254 nm detektor hər hədəf analit üçün siqnal/pik yaradır. Kalibrasiya xətti bu siqnal böyüklüyünün məlum standart konsentrasiyaları ilə necə dəyişdiyini müəyyən edir və nümunədəki hədəf birləşmənin kəmiyyət hesablamasına əsas yaradır.

6. Hansı şərtlər altında keçərlidir? Bu kalibrasiya əlaqələri tədqiqatda istifadə olunan hər analit üçün 3.125, 6.25, 12.5, 25 və 50 µg/mL standart səviyyələri, göstərilən C18 kolon, mobil faza qradienti, 1.0 mL/dəq axın, 30°C kolon temperaturu, 254 nm aşkarlama və 10 µL inyeksiya şərtləri altında yaradılmışdır. Kalibrasiya aralığından kənara çıxan bir dəyərin eyni xətti əlaqəni qoruduğu mənbə tərəfindən ayrıca göstərilməmişdir.

7. Nəticə necə şərh edilməlidir? Səkkiz analitin r² dəyəri 0.9999 və ya 1.0000-dır; bu, istifadə olunan kalibrasiya aralığında pik sahəsi-konsentrasiya əlaqəsinin çox güclü şəkildə xətti olduğunu dəstəkləyir. Yüksək r² təkbaşına bütün analitik xətaların yox olduğu anlamına gəlmədiyinə görə tədqiqatçılar bərpa, LOD/LOQ və gün-daxili/günlərarası dəqiqliyi də ayrıca qiymətləndirmişdir.

Bərpa, LOD, LOQ və %RSD nəyi ifadə edir?

Bərpa (recovery) məlum miqdarda standartın real nümunə matrisinə əlavə edilməsindən sonra analitik metodun bu miqdarın nə qədərini yenidən ölçə bildiyini göstərir. Tədqiqatda 6.0, 8.0, 10.0 və 12.0 µg/mL spike səviyyələri istifadə edilmişdir. Nəticələrin təxminən %100 ətrafında qalması hazırlama və ölçmə zəncirində böyük sistematik itki və ya əlavə siqnal olmadığını dəstəkləyir.

LOD (limit of detection) analitin mövcudluğunun etibarlı şəkildə fərq edilə bildiyi aşağı konsentrasiya bölgəsini; LOQ (limit of quantitation) isə kəmiyyət dəyərinin etibarlı şəkildə hesabat verilə bildiyi daha yüksək həddi təmsil edir. Mənbə LOD və LOQ dəyərlərini verir, lakin hesablama formulunu açıq şəkildə yazmır; buna görə burada mənbədən kənar LOD/LOQ tənliyi əlavə edilməmişdir.

%RSD (relative standard deviation; nisbi standart sapma) təkrarlı ölçmələrin orta qiymətə görə nə qədər yayıldığını faizlə ifadə edən dəqiqlik göstəricisidir. Kiçik %RSD təkrarlı ölçmələrin bir-birinə yaxın olduğunu göstərir. Bu tədqiqatda gün-daxili dəyərlər təxminən %0.395-1.302, günlərarası dəyərlər isə təxminən %0.367-1.508 aralığındadır.

Fenolik birləşmə nəticələri: hansı sort hansı birləşmədə önə çıxdı?

Fenolik profil tək bir “ümumi fenolik” rəqəmdən ibarət deyil. HSSI gallic acid baxımından 2.05±0.01 mg/g ilə ən yüksək dəyəri verdiyi halda, HSPR chlorogenic acid baxımından 66.18±0.47 mg/g ilə ən yüksək dəyəri göstərmişdir. HSGU 48.12±0.61 mg/g p-coumaric acid ilə aydın şəkildə fərqlənmişdir. HSHH isə 11.87±0.11 mg/g ferulic acid və 179.47±1.29 mg/g isoquercitrin ilə bu iki birləşmədə ən yüksək ölçülən dəyərlərə çatmışdır. HSPR həmçinin 13.54±0.15 mg/g rutin və 7.04±0.06 mg/g quercetin ilə bu iki analitdə ən yüksək ölçülən dəyərlərə malikdir.

Qısaltmalar: GA, gallic acid; CGA, chlorogenic acid; CA, caffeic acid; p-CMA, p-coumaric acid; FA, ferulic acid; IQC, isoquercitrin; RT, rutin; QC, quercetin.

Ən Yüksək Ümumi Fenolik Məzmun Niyə Ən Yüksək Antioksidant Aktivliklə Eyni Sortda Deyildi?

Tədqiqatda HSHH səkkiz hədəf birləşmənin ümumi miqdarında 201.46±1.49 mg/g ilə ən yüksək dəyərə malik olsa da, bütün antioksidant testlərdə HSPR birinci olmuşdur; buna görə nəticələr yalnız ümumi miqdarın deyil, ekstraktdakı birləşmə kompozisiyasının və birləşmələrin bir-birinə nisbətlərinin də mühüm ola biləcəyini düşündürür. HSPR xüsusilə chlorogenic acid, rutin və ölçülə bilən quercetin baxımından güclü profilə malikdir. Lakin tədqiqat ayrı-ayrı birləşmələrin töhfəsini təcrid edən ablasiya təcrübəsi, saf birləşmə qarışığı təcrübəsi və ya kəmiyyət korrelyasiya/səbəbiyyət modeli hesabat vermədiyi üçün “HSPR-nin üstünlüyünə məhz bu tək birləşmə səbəb oldu” nəticəsi çıxarıla bilməz.

Yeddi antioksidant testi niyə birlikdə istifadə edildi?

“Antioksidant tutum” tək bir kimyəvi hadisə deyil. Elektron vermə, müəyyən radikalları söndürmə, hidrogen peroksidlə əlaqəli reaksiyanı azaltma, peroksil radikallarına qarşı zəncirvari reaksiyanı ləngitmə və ya Fe²⁺ kimi metal ionlarını bağlama kimi müxtəlif kimyəvi davranışlar fərqli testlərlə görünür. Buna görə tədqiqatçılar yalnız bir DPPH və ya ABTS testi ilə kifayətlənməyib yeddi ayrı ölçmə istifadə etmişdir. Bir sortun çox fərqli testlərdə eyni istiqamətdə önə çıxması laboratoriya antioksidant profilinin yalnız bir assay-ə xas təsadüfi sıralama olmadığını dəstəkləyir; yenə də bu nəticələr bioloji orqanizmdə klinik təsir deyil.

1. Reduksiya gücü: elektron vermə qabiliyyəti

Reduksiya gücü testində ekstraktdakı reduksiyaedici maddələr ferric ionunu ferrous formaya çevirir. Tədqiqatda 40 µL ekstrakt; potassium ferricyanide və pH 6.6 fosfat buferi ilə 50°C-də 30 dəqiqə reaksiyaya salınmış, TCA əlavə edilib 10,000×g-də 5 dəqiqə sentrifuqalanmış və üst faza FeCl₃ ilə reaksiyaya girdikdən sonra 700 nm-də ölçülmüşdür. Ascorbic acid ilə 25-200 µg/mL kalibrasiya istifadə edilmişdir. Nəticələr mg ascorbic acid equivalent/g (mg AAE/g) kimi ifadə edilmişdir. Bu metrikdə yüksək dəyər daha yüksək reduksiya gücü deməkdir.

IC50 Dəyəri Aşağı Olduqda Bu Nə Deməkdir?

IC₅₀ araşdırılan təsirin %50 səviyyəsinə çatması üçün tələb olunan nümunə konsentrasiyasını ifadə edir; buna görə eyni eksperimental sistem daxilində daha aşağı IC₅₀ eyni %50 təsir üçün daha az ekstrakt lazım olduğunu və daha yüksək potensialı göstərir. Bu tədqiqatda hidrogen peroksid süpürmə testində HSPR 592.35±2.41 µg/mL ilə ən aşağı, HSPH isə 690.92±1.89 µg/mL ilə ən yüksək IC₅₀ dəyərini vermişdir. IC₅₀ burada laboratoriya reaksiyasına aiddir; insan dozası, müalicə dozası və ya təhlükəsiz istehlak miqdarı deyil.

2. Hidrogen peroksidin süpürülməsi

Hidrogen peroksid testi Miller metodunun dəyişdirilmiş ABTS-peroxidase sistemi ilə aparılmışdır. 80 µL ekstrakta 20 µL 10 mM H₂O₂ və 100 µL 0.1 M fosfat buferi (pH 5.0) əlavə edilmiş; ekstraktın reaksiyadakı son konsentrasiyası 1.0 mg/mL olacaq şəkildə tənzimlənmişdir. İlk 37°C/5 dəqiqə inkubasiyadan sonra 30 µL 1.25 mM ABTS və 30 µL 1 U/mL peroxidase əlavə edilmiş, 37°C-də daha 10 dəqiqə reaksiya aparılmış və 405 nm-də ölçülmüşdür. Müxtəlif ekstrakt konsentrasiyalarından IC₅₀ çıxarılmışdır.

3. Superoksid anion radikalının süpürülməsi

Bu ölçmə hypoxanthine-xanthine oxidase sistemi və nitro blue tetrazolium (NBT) reduksiyasına əsaslanan dəyişdirilmiş Nishikimi metodudur. 30 µL ekstrakt; 30 mM EDTA, 30 mM hypoxanthine və 1.42 mM NBT ilə reaksiyaya salınmış, sonra xanthine oxidase əlavə edilmiş və ümumi həcm 50 mM fosfat buferi ilə 300 µL-yə tamamlanmışdır. 20 dəqiqəlik otaq temperaturu reaksiyasından sonra 560 nm-də ölçmə aparılmışdır. Müsbət nəzarət ascorbic acid-dir. Yüksək faiz daha güclü süpürmə aktivliyi kimi şərh olunur.

4. TRAP: ümumi radikal tutma potensialı

Total Radical Trapping Antioxidant Potential (TRAP) tək bir radikal növündən daha çox sistemin ümumi radikal tutma davranışını təmsil etməyi hədəfləyir. 150 µM ABTS və 2.5 µM metmyoglobin, 75 µM H₂O₂ ilə aktivləşdirilərək reaksiya qarışığı hazırlanmışdır. 100 µL ekstrakt 900 µL reaksiya məhlulu ilə 30°C-də 8 dəqiqə inkubasiya edilmiş və 740 nm-də ölçülmüşdür. Trolox 18.75-300 µM kalibrasiya aralığında istifadə edilmişdir. Nəticə µmol Trolox equivalent/g (µmol TE/g) kimi ifadə olunur; yüksək dəyər daha yüksək ümumi radikal tutma qabiliyyətini göstərir.

5. Fe2+ metal ionunun xelatlaşdırılması

Fe²⁺ kimi keçid metalları müəyyən oksidləşdirici reaksiyalarda reaktiv radikal yaranmasına töhfə verə bilər. Xelatlaşdırma testində məqsəd ekstraktın Fe²⁺ ionunu ferrozine reaksiyasından əvvəl bağlaya bilmə dərəcəsini ölçməkdir. 200 µL ekstrakta 20 µL 2 mM FeCl₂ və 20 µL 5 mM ferrozine əlavə edilmiş, 10 dəqiqə otaq temperaturunda saxlanmış və 562 nm-də ölçülmüşdür. Müsbət nəzarət EDTA-dır. Yüksək faiz daha yüksək metal bağlama aktivliyi deməkdir.

6. ORAC: peroksil radikallarına qarşı zamandan asılı qoruma

Oxygen Radical Absorbance Capacity (ORAC) fluorescein siqnalının AAPH tərəfindən yaradılan peroksil radikalları səbəbindən zamanla azalmasını və nümunənin bu azalmanı nə qədər gecikdirdiyini izləyir. Tədqiqatda 25 µL ekstrakta 150 µL 70 nM fluorescein əlavə edilmiş, 37°C-də 10 dəqiqə gözlədikdən sonra 25 µL 19 mM AAPH əlavə edilmişdir. RF-6000 flüoresans spektrofotometrində 485 nm həyəcanlandırma və 530 nm emissiya dalğa uzunluqlarında, 37°C-də 90 dəqiqə ərzində hər üç dəqiqədən bir ölçmə aparılmışdır. Trolox 6.25-100 µM standart aralığı istifadə edilmişdir. Yüksək µmol TE/g dəyəri daha yüksək ORAC deməkdir.

7. CUPRAC: Cu2+ ionunu Cu+ formasına reduksiya etmə qabiliyyəti

Cupric Reducing Antioxidant Capacity (CUPRAC) elektron verən birləşmələrin Cu²⁺ ionunu Cu⁺ formasına reduksiya etmə qabiliyyətini neocuproine kompleksi vasitəsilə ölçür. 10 mM CuCl₂·2H₂O, pH 7.0 ammonium acetate buferi və 7.5 mM neocuproine məhlulu 1:1:1 nisbətində qarışdırılmışdır. 200 µL ekstrakta 600 µL reaksiya məhlulu əlavə edilmiş, bir saat sonra 450 nm-də ölçülmüşdür. Trolox 31.13-500 µM kalibrasiya üçün, α-tocopherol isə müsbət nəzarət kimi istifadə edilmişdir. Nəticələr µmol TE/g kimi verilmişdir; yüksək dəyər daha güclü kuprik ion reduksiya qabiliyyətini göstərir.

Antioksidant testlərin bütün kəmiyyət nəticələri

Cədvəldəki ümumi sıralama diqqətçəkəndir: HSPR bütün antioksidant testlərdə ən yaxşı, HSPH isə bütün testlərdə ən aşağı nəticəni verir. HSBD əksər testlərdə HSPR-ni izləyən ikinci güclü sort kimi görünür. CUPRAC-da HSSI, HSBD və HSHH bir-birinə yaxın qrup yaratmış və mənbədə bu üç sort arasında əhəmiyyətli fərq olmadığı bildirilmişdir; HSPR isə yenə daha yüksək olmuşdur.

Müsbət nəzarətlər niyə sortlarla “yarışan” on birinci nümunə deyil?

Ascorbic acid, Trolox, EDTA və α-tocopherol kimi müsbət nəzarətlər testin gözlənilən kimyəvi reaksiyanı verdiyini göstərmək üçün istifadə olunan istinad maddələridir. Onların konsentrasiyaları və kimyəvi saflıqları bitki ekstraktlarından fərqlidir. Buna görə “müsbət nəzarət bu dəyərdədir, deməli bu sort insanlarda onun faizcə bu qədərinə bərabər effektivdir” şəklində birbaşa bioloji müqayisə aparıla bilməz.

Statistik əhəmiyyətlilik necə qiymətləndirildi?

Bütün təcrübələr üç dəfə təkrarlanmış və nəticələr orta±standart sapma kimi verilmişdir. Tədqiqatçılar 10 sort arasındakı fərqləri əvvəlcə bir istiqamətli dispersiya analizi (one-way ANOVA) ilə sınamış, sonra qrup cütlərini Tukey HSD testi ilə müqayisə etmişdir. Əhəmiyyətlilik həddi P<0.05 olaraq müəyyən edilmişdir.

ANOVA nəyi soruşur? ANOVA eyni metrikə malik 10 sort ortalamasının hamısının tək bir ümumi orta ətrafında izah olunub-olunmadığını sınayır. Əhəmiyyətli nəticə ən azı bir qrupun digərlərindən fərqli olduğuna işarə edir; lakin hansı qrupların fərqli olduğunu təkbaşına demir.

Tukey HSD nə əlavə edir? Tukey testi çoxsaylı müqayisə apararkən hansı sort cütləri arasında statistik fərq olduğunu müəyyən etmək üçün istifadə olunur. Mənbə qrafiklərində müxtəlif hərflərlə işarələnmiş sütunlar eyni test daxilində Tukey HSD-yə görə əhəmiyyətli şəkildə fərqli qrupları göstərir.

P<0.05 nə deməkdir? Bu hədd sıfır hipotezi altında müşahidə olunan və ya daha ekstremal fərqin ehtimalına əsaslanan qərar qaydasıdır. P<0.05 fərqin böyüklüyünü və ya bioloji əhəmiyyətini təkbaşına ölçmür. Mənbə effekt ölçüsü və ya etibar intervalı hesabat verməmiş; əsas təqdimat orta±standart sapma və Tukey qrupları üzərindən aparılmışdır.

HSPR-nin Laboratoriyada Ən Güclü Çıxması İnsan Sağlamlığında Üstün Olduğunu Sübut Edirmi?

Xeyr. Tədqiqat hüceyrə kulturası, heyvan modeli, insan müdaxilə təcrübəsi və ya klinik sonlanım araşdırması deyil; %70 etanol ilə hazırlanmış çiçək ekstraktlarının kimyəvi tərkibini və in vitro antioksidant davranışını müqayisə edir. HSPR-nin bütün testlərdə ən yüksək aktivliyi göstərməsi bu ekstraktın araşdırılan laboratoriya şərtlərində güclü namizəd olduğunu dəstəkləyir; lakin istehlak edildikdə xəstəliyin qarşısını aldığını, müalicə etdiyini, eyni birləşmələrin bioloji əlçatanlığının yüksək olduğunu və ya təhlükəsiz effektiv dozanın müəyyən edildiyini göstərmir.

Tədqiqatın dəstəklədiyi şərhlər

• Hibiscus syriacus çiçəklərinin fenolik birləşmə profili sortlara görə aydın şəkildə fərqlənir.
• HSPR istifadə olunan yeddi laboratoriya antioksidant testinin hamısında araşdırılan 10 sort arasında ən güclü nəticəni vermişdir.
• HSPH istifadə olunan yeddi antioksidant testin hamısında ən aşağı nəticəni vermişdir.
• HSHH səkkiz hədəf fenolik birləşmənin cəmində ən yüksək; HSPH isə ən aşağı dəyərə malikdir.
• Yüksək ümumi hədəf fenolik miqdarı təkbaşına ən yüksək antioksidant aktivliyə zəmanət vermir; birləşmə profili və nisbətləri əhəmiyyət daşıya bilər.
• HPLC metodu bərpa, xəttilik, LOD/LOQ və gün-daxili/günlərarası dəqiqlik ölçmələri ilə analitik olaraq doğrulanmışdır.

Tədqiqatın dəstəkləmədiyi şərhlər

Tədqiqat “HSPR insanlarda antioksidant müalicə təmin edir”, “Hibiscus syriacus çiçəyi müəyyən bir xəstəliyin qarşısını alır”, “ən yüksək ümumi fenolik məzmun mütləq ən yüksək bioloji faydanı verir”, “quercetin təkbaşına HSPR-nin üstünlüyünün səbəbidir” və ya “bu nəticələr bütün yetişdirmə bölgələri, məhsul yığımı dövrləri və ekstraksiya metodları üçün dəyişmədən keçərlidir” nəticələrini dəstəkləmir. Bundan əlavə, araşdırma tənzimləyici mənada funksional qida təsdiqi, toksiklik/təhlükəsizlik qiymətləndirilməsi, sensor qəbul testi və ya raf ömrü tədqiqatı deyil.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

Tədqiqat dizaynı

Bu araşdırma 10 Hibiscus syriacus kultivarının çiçək ekstraktlarını ortaq hazırlama və ölçmə protokolları altında müqayisə edən eksperimental laboratoriya tədqiqatıdır. Dizayn iki əsas məlumat qatına malikdir: birincisi səkkiz hədəf fenolik birləşmənin HPLC ilə kəmiyyət ölçülməsi; ikincisi isə müxtəlif kimyəvi mexanizmlərə əsaslanan yeddi in vitro antioksidant testidir.

Materialın hazırlanması

Çiçəklər 40°C isti hava quruducusunda (OF-22GW, Jeio Tech) qurudulmuş və toz halına gətirilmişdir. Toz material avtomatik Soxhlet ekstraktoru (E-816, BÜCHI Labortechnik AG) istifadə edilməklə %70 etanol ilə hər biri 2.5 saat davam edən üç ardıcıl reflüks ekstraksiyasına məruz qoyulmuşdur. Etanol və su rotary evaporatorda (N-1210B, EYELA) uzaqlaşdırılmış, sonra ekstrakt FDU-1110 (EYELA) donduraraq quruducuda tozlaşdırılmışdır.

HPLC nümunə və standart hazırlanması

Gallic acid, chlorogenic acid, caffeic acid, p-coumaric acid, ferulic acid, isoquercitrin, rutin və quercetin standartları HPLC dərəcəli metanolda 2,000 µg/mL stok məhlul şəklində hazırlanmışdır. Qarışıq standartlar 3.125, 6.25, 12.5, 25 və 50 µg/mL konsentrasiyalarına seyrəldilərək kalibrasiya əyriləri yaradılmışdır. Ekstrakt nümunələri 10 mg/mL olaraq HPLC dərəcəli metanolda hazırlanmış və 0.2 µm PTFE-H şpris filtrindən keçirilmişdir.

HPLC analitik validasiyası

Düzgünlük üçün səkkiz standartın 6.0, 8.0, 10.0 və 12.0 µg/mL səviyyələrində spike-in bərpası ölçülmüşdür. Həssaslıq LOD və LOQ dəyərləri ilə, dəqiqlik isə gün-daxili və günlərarası %RSD ilə qiymətləndirilmişdir. Səkkiz birləşmənin orta bərpa göstəriciləri %100.64 ilə %103.58 arasında, ümumi bərpa aralıqları təxminən %98.45 ilə %105.43 arasında qalmışdır. Kalibrasiya r² dəyərləri 0.9999-1.0000 aralığındadır. Ən aşağı LOD p-coumaric acid üçün 0.028 µg/mL, ən yüksək LOD isoquercitrin üçün 0.264 µg/mL; ən aşağı LOQ p-coumaric acid üçün 0.081 µg/mL, ən yüksək LOQ isoquercitrin üçün 0.793 µg/mL kimi hesabat verilmişdir.

Fenolik birləşmələrdə əsas kəmiyyət nəticələri

Gallic acid bütün sortlarda ölçülmüş və ən yüksək HSSI-da 2.05±0.01 mg/g, ən aşağı HSGU-da 0.19±0.00 mg/g tapılmışdır. Chlorogenic acid ölçülə bilən sortlar arasında HSPR-də 66.18±0.47 mg/g ilə ən yüksək, HSSI-da 2.81±0.03 mg/g ilə ən aşağı kəmiyyət dəyərini vermiş; HSHH, HSSD və HSHR-də aşkar edilməmişdir. Caffeic acid yalnız HSPH-də 4.03±0.05 mg/g və HSGU-da 1.43±0.02 mg/g kimi aşkar edilmişdir.

p-Coumaric acid HSGU-da 48.12±0.61 mg/g ilə ən yüksək ölçülən dəyərə çatmış, HSBD-də aşkar edilməmişdir; aşkar edilən nümunələr arasında ən aşağı dəyər HSSD-də 1.97±0.03 mg/g-dır. Ferulic acid HSHH-də 11.87±0.11 mg/g ilə ən yüksək səviyyədə tapılmış; HSPH və HSGU-da aşkar edilməmişdir. Isoquercitrin bütün sortlarda ölçülmüş və HSHH-də 179.47±1.29 mg/g ilə ən yüksək, HSPH-də 5.73±0.07 mg/g ilə ən aşağı dəyəri vermişdir.

Rutin HSPR-də 13.54±0.15 mg/g ilə ən yüksək, HSSI-da 3.26±0.03 mg/g ilə ən aşağı dəyəri vermişdir. Quercetin yalnız HSPR, HSPH, HSSD və HSBD-də aşkar edilmiş; ölçülən dəyərlər arasında HSPR 7.04±0.06 mg/g ilə ən yüksək, HSPH 0.18±0.00 mg/g ilə ən aşağı səviyyədədir. Səkkiz birləşmənin cəmində HSHH 201.46±1.49 mg/g ilə ən yüksək, HSPH isə 30.13±0.25 mg/g ilə ən aşağı dəyərə malikdir.

Antioksidant testlərdə əsas kəmiyyət nəticələri

HSPR reduksiya gücündə 98.75±0.38 mg AAE/g ilə birinci, HSPH 57.87±0.71 mg AAE/g ilə sonuncudur. Hidrogen peroksid IC₅₀ dəyərində istiqamət əksinə çevrilir: aşağı dəyər daha güclüdür; HSPR 592.35±2.41 µg/mL ilə ən aşağı, HSPH isə 690.92±1.89 µg/mL ilə ən yüksək IC₅₀ dəyərini göstərmişdir.

Superoksid süpürmə aktivliyində HSPR %79.53±0.49, HSPH %59.93±0.24; TRAP-da HSPR 730.58±10.95 µmol TE/g, HSPH 377.11±16.95 µmol TE/g; Fe²⁺ xelatlaşdırmada HSPR %80.56±0.18, HSPH %50.62±0.64; ORAC-da HSPR 1,629.82±0.55 µmol TE/g, HSPH 1,022.12±5.45 µmol TE/g; CUPRAC-da HSPR 1,758.35±10.03 µmol TE/g, HSPH 373.44±20.12 µmol TE/g kimi ölçülmüşdür. Bu yeddi testin hamısında sortlar arasındakı əsas sıralamanın eyni uclarda təkrarlanması HSPR və HSPH arasındakı laboratoriya antioksidant profil fərqinin birdən çox kimyəvi test tərəfindən dəstəkləndiyini göstərir.

HSHH ilə HSPR arasındakı kritik fərq

HSHH səkkiz hədəf fenolik birləşmənin ümumi miqdarında 201.46±1.49 mg/g ilə birinci olsa da, antioksidant testlərdə birinci deyil. HSPR-nin cəmi 151.96±1.11 mg/g ilə daha aşağıdır, lakin chlorogenic acid, rutin və ölçülə bilən quercetin səviyyələri yüksəkdir və bütün antioksidant testlərdə ən yüksək aktivliyi göstərir. Tədqiqatın müzakirəsi bu nümunəni ümumi miqdarla yanaşı əsas birləşmələrin kompozisiya və nisbət fərqlərinin də mühüm ola biləcəyi istiqamətində şərh edir. Lakin tədqiqat birbaşa birləşmə-aktivlik reqressiyası, qismən korrelyasiya və ya saf birləşmə töhfəsi analizi təqdim etmədiyi üçün mexanizm kəmiyyətcə ayrışdırılmamışdır.

Təkrar sayı və qeyri-müəyyənlik

Bütün təcrübələr üç təkrar şəklində aparılmış və orta±standart sapma verilmişdir. Mənbə “n=3” məlumatını açıq şəkildə verir; lakin bu üç təkrarın hər sort üçün üç müstəqil bioloji məhsul yığımı/ekstraksiya partiyası, yoxsa eyni hazırlanmış material üzərində analitik/texniki təkrarlar olduğu ətraflı izah edilmir. Buna görə n=3 dəyəri “üç müstəqil tarla populyasiyası” kimi geniş şərh edilməməlidir.

Güclü tərəflər

Tədqiqatın güclü tərəfləri 10 kultivarın eyni analitik çərçivədə qiymətləndirilməsi, səkkiz hədəf fenolik birləşmənin tək HPLC metodunda kəmiyyətcə ölçülməsi, HPLC metodunun bərpa-həssaslıq-dəqiqlik baxımından validasiya edilməsi və antioksidant performansın yeddi müxtəlif testlə çarpaz yoxlanmasıdır. Bundan əlavə, yalnız ümumi fenolik kimi tək bir toplu ölçmə əvəzinə birləşmə əsaslı kompozisiyanın verilməsi HSHH ilə HSPR arasındakı “ümumi miqdar ≠ bütün testlərdə ən yüksək aktivlik” fərqini görünən edir.

Əsas məhdudiyyətlər

Birinci məhdudiyyət nəticələrin in vitro kimyəvi testlərə aid olmasıdır. İkinci məhdudiyyət bütün nəticələrin 40°C qurutma və %70 etanol ekstraksiyası ilə əldə edilən spesifik ekstraktlara aid olmasıdır. Üçüncü məhdudiyyət materialın Seosan-dan üç fərqli gündə toplanması və bioloji təkrar quruluşunun mənbədə ətraflı müəyyən edilməməsidir. Dördüncü məhdudiyyət tədqiqatın yalnız seçilmiş səkkiz fenolik birləşməni hədəfləməsidir; ekstraktın bütün metabolomunu və ya bütün fenolik/antosianin repertuarını ölçmür. Beşinci məhdudiyyət birləşmə kompozisiyası ilə yeddi antioksidant nəticə arasındakı səbəbkar töhfələrin ayrıca modellə kəmiyyətcə ayrışdırılmamasıdır.

Funksional material inkişafı baxımından düzgün şərh

Mənbə müəllifləri HSPR-ni antioksidant əsaslı funksional material tədqiqatları üçün güclü namizəd kimi qiymətləndirir. Bu, namizəd seçimi baxımından mənalı laboratoriya ilkin seçim nəticəsidir. Aşağıdakı inkişaf zənciri tədqiqatın nəticəsi deyil, bu cür laboratoriya namizədinin real məhsula çevrilməsində ümumiyyətlə ayrıca araşdırılmalı mərhələləri izah edən Verianla tədris qatıdır: ekstrakt standartlaşdırılması, birləşmə stabilliyi, təhlükəsizlik/toksikologiya, həzm və bioloji əlçatanlıq, hüceyrəvi və lazım olduqda heyvan üzərində doğrulama, insan tədqiqatları, istehsalın miqyaslandırılması, raf ömrü və müvafiq tənzimləyici tələblər. Bu sonrakı mərhələlər bu məqalədə həyata keçirilməmişdir.

Mənbə və Metod Qeydi

Orijinal başlıq: Comparative Analysis of Phenolic Compounds and Antioxidant Activity among Ten Cultivars of Hibiscus syriacus Flowers.

Mənbənin koreyaca başlığı: 무궁화 10개 품종 꽃의 페놀성 화합물 조성 및 항산화 활성 비교 분석.

Müəlliflər və sıra: Dohyeong Kim, Yeop Jung, Hamin Jang, Yongju Lee, Yunseo Heo, Gyeongeun Park, Sunyoung Park.

Bərabər töhfə: Dohyeong Kim və Yeop Jung mənbə PDF-də ulduz işarəsi ilə bərabər töhfəli müəlliflər kimi göstərilmişdir.

Məsul müəllif: Sunyoung Park. Mənbə PDF-nin müəllif sətrində Sunyoung Park üçün üstindeks “2” istifadə edilmiş və bu nömrə Department of Physiology, College of Korean Medicine ilə uyğun gəlir; buna qarşılıq eyni PDF-nin məsul müəllif qeydində “Department of Biocosmetics, Semyung University” yazılmışdır. Mənbə daxilindəki bu afiliyasiya uyğunsuzluğu səssizcə düzəldilməmişdir. KCI qeydi Sunyoung Park üçün yalnız “Semyung University” məlumatını verir və departament səviyyəsindəki ziddiyyəti həll etmir.

Qurumlar: Semyung University daxilində Department of Oriental Medical Food & Nutrition; Department of Physiology, College of Korean Medicine; Department of Bio-Pharmaceutical Science; Department of Biofood and Nutrition Science; Department of Biocosmetics.

Jurnal: Journal of the Korean Society of Food Science and Nutrition (한국식품영양과학회지).

Nəşr qurumu: The Korean Society of Food Science and Nutrition.

Cild / say / səhifələr: 55(4), 322-339.

İl / say tarixi: 2026; cild 55, say 4, Aprel 2026.

DOI: 10.3746/jkfn.2026.55.4.322.

Rəsmi keçid: https://doi.org/10.3746/jkfn.2026.55.4.322

ISSN: Çap ISSN 1226-3311; onlayn ISSN 2288-5978.

Mənbə növü: Eksperimental laboratoriya tədqiqat məqaləsi; icmal, preprint, klinik tədqiqat və ya sahə müdaxilə təcrübəsi deyil.

Rəyçilik statusu: Məqalə Journal of the Korean Society of Food Science and Nutrition-da nəşr edilmişdir; jurnalın rəsmi saytında ayrıca “Review Policy” və “Peer Review Policy” bölmələri mövcuddur. Mənbə preprint kimi təqdim edilmir.

Göndərilmə / reviziya / qəbul: 15 Dekabr 2025-də qəbul edildi; 31 Dekabr 2025-də reviziya edildi; 7 Yanvar 2026-da qəbul edildi.

Lisenziya: Mənbə PDF məqaləni Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 (CC BY-NC 4.0) çərçivəsində açıq giriş kimi göstərir.

Maliyyələşdirmə: Tədqiqatın maliyyələşdirmə qeydində 2025-ci il üçün Koreya Təhsil Nazirliyi və Chungcheongbuk-do dəstəyi ilə Chungbuk RISE Center vasitəsilə həyata keçirilən RISE proqramı göstərilmiş; layihə nömrəsi 2025-RISE-11-008-02 kimi verilmişdir.

Məlumat əlçatanlığı: Mənbə PDF-də ayrıca “Data Availability” bəyanatı görünmür. Buna görə xam xromatoqram məlumatlarının, xam təkrarlı ölçmələrin və ya fərdi məlumat nöqtələrinin ictimaiyyətə açıq olduğu fərz edilməmişdir.

Maraq toqquşması: Mənbə PDF-də ayrıca maraq toqquşması bəyanatı görünmür; bu ifadə “maraq toqquşması qətiyyən yoxdur” mənasında genişləndirilməmişdir.

CRediT / ətraflı müəllif töhfələri: Mənbə PDF-də ayrıca CRediT töhfə cədvəli görünmür.

Əsas metodoloji məhdudiyyət: Nəticələr %70 etanol ilə hazırlanmış çiçək ekstraktlarının HPLC profili və in vitro kimyəvi antioksidant testlərinə aiddir. İnsanlarda sağlamlıq təsiri, klinik effektivlik, doza, təhlükəsizlik və ya bioloji əlçatanlıq araşdırılmamışdır.