Tizimli Immun-Yallig‘lanish Indeksi (Systemic Immune-Inflammation Index, SII) va Tizimli Yallig‘lanish Javobi Indeksi (Systemic Inflammatory Response Index, SIRI) muntazam periferik qon hujayralari sanog‘idan hosil qilinadigan va turli immun hujayra qatorlarining nisbiy muvozanatini bitta kompozit ko‘rsatkichda birlashtiradigan yallig‘lanish indekslaridir. Ushbu tizimli sharh va random-effects meta-tahlili 13 ta kuzatuv tadqiqoti va jami 151.183 homilador ayol asosida homiladorlik davrida yuqori SII/SIRI darajalarining gestatsion qandli diabet (GDM) va preeklampsiya (PE) bilan bog‘liqligini o‘rgangan. Birlashtirilgan tahlillarda yuqori SII uchun GDM OR=1.28, PE OR=1.16; yuqori SIRI uchun GDM OR=1.27 va PE OR=1.21 aniqlangan. Biroq ayniqsa GDM tahlillarida geterogenlik juda yuqori va SII–GDM bog‘liqligida nashr tarafkashligi belgisi mavjud.

SII–GDM meta-tahlilida I²=80.4%, SIRI–GDM tahlilida esa I²=90.6% deb xabar qilingan. Aksincha, PE uchun SII va SIRI tahlillarida I²=0% ko‘rsatilgan. SIRI–GDM kichik guruh tahlilida Q2–Q1 taqqoslashidagi OR=1.09 dan Q4–Q1 taqqoslashidagi OR=1.40 gacha cho‘zilgan doza-javob tendensiyasi kuzatilgan, boshqa bog‘liqliklarda esa aniq doza-javob naqshi ko‘rsatilmagan. Leave-one-out sezgirlik tahlili birlashtirilgan baholar bitta tadqiqotga bog‘liq emasligini ko‘rsatgan, ona yoshi va homiladorlik haftasi esa meta-regressiyalarda bog‘liqliklarni sezilarli darajada tushuntirmagan.

Natijalar SII va SIRI homiladorlikdagi yallig‘lanish xavfi naqshlarini aks ettiruvchi qulay nomzod biomarkerlar bo‘lishi mumkinligini qo‘llab-quvvatlaydi; biroq tadqiqot bu indekslarni mustaqil klinik tashxis yoki skrining testlari sifatida tasdiqlamaydi. GDM modellaridagi yuqori geterogenlik, SII–GDM uchun Egger p=0.027 bilan nashr tarafkashligi, standart cut-off yo‘qligi, kuzatuv tadqiqot dizaynlari va geografik jamlanish klinik talqinni cheklaydi. Bundan tashqari, manbaning GRADE dalil darajasi hisobotida xulosa/natija bilan asosiy natijalar bo‘limi o‘rtasida teskari tasnif mavjud bo‘lgani sababli, dalil ishonchliligining kasalliklar bo‘yicha taqsimoti ushbu Verianla matnida yashirincha tuzatilmagan.

Tadqiqotning asosiy ilmiy savoli

Gestatsion qandli diabet va preeklampsiya homiladorlikning metabolik, tomir, platsentar va yallig‘lanish jarayonlari bilan bog‘liq muhim asoratlaridir. Har ikki holatda ham tizimli yallig‘lanish patofiziologik jarayonlarga hamroh bo‘lishi mumkinligi haqida keng tadqiqot sohasi mavjud. Biroq yallig‘lanishni klinikada ishlatish uchun yetarlicha arzon, qulay va takrorlanuvchi qon ko‘rsatkichi bilan qanday ifodalash mumkinligi aniq emas.

Manba tadqiqoti bu muammoga SII va SIRI orqali yondashadi. Har ikkala indeks ham oddiy umumiy qon tahlilidagi hujayralardan hisoblanishi mumkinligi uchun yangi va maxsus biomarker testini talab qilmaydi. Tadqiqotning asosiy savoli homiladorlik paytida yuqoriroq SII yoki SIRI darajalari keyinchalik GDM yoki PE kuzatilishi bilan tizimli ravishda bog‘liqmi yoki yo‘qmi, degan masaladir.

SII va SIRI Nima va Qanday Hisoblanadi?

SII va SIRI umumiy qon tahlilidagi neytrofil, limfotsit va mos ravishda trombotsit yoki monotsit qiymatlarini matematik birlashtiradigan tizimli yallig‘lanish indekslaridir; SII neytrofil × trombotsit qiymatini limfotsitga, SIRI esa neytrofil × monotsit qiymatini limfotsitga bo‘ladi va yuqori qiymatlar o‘rganilayotgan kontekstda yanada yaqqol yallig‘lanish/immun nomutanosibligi bilan bog‘lanadi.

Manbada SII quyidagi munosabat bilan ta’riflangan:

\[ SII=\frac{N\times P}{L} \]

Bu yerda \(N\) neytrofil sonini, \(P\) trombotsit sonini va \(L\) limfotsit sonini bildiradi. Matematik jihatdan boshqa o‘zgaruvchilar o‘zgarmaganida neytrofil yoki trombotsit qiymatining oshishi SII ni oshiradi; limfotsit qiymatining oshishi esa SII ni kamaytiradi.

SIRI formulasi:

\[ SIRI=\frac{N\times M}{L} \]

Bu yerda \(M\) monotsit sonidir. Shunday qilib, SIRI SII dagi trombotsit komponenti o‘rniga monotsit komponentidan foydalanadi.

Bu formulalar hujayraviy yallig‘lanish komponentlarini bitta son bilan umumlashtiradi; biroq indekslarning o‘zi muayyan kasallikka xos emas. Yurak-qon tomir, metabolik, infeksion yoki boshqa yallig‘lanish holatlari ham ushbu hujayra sonlarini o‘zgartirishi mumkin.

Nega bitta hujayra soni o‘rniga kompozit indeks ishlatiladi?

Neytrofillar tug‘ma immunitet va yallig‘lanish javobida, limfotsitlar adaptiv immunitet va immun boshqaruvda, trombotsitlar esa gemostaz bilan birga yallig‘lanish va trombotik jarayonlarda rol o‘ynaydi. SIRI ning monotsit komponenti ham monotsit vositasidagi yallig‘lanish javobini hisobga oladi.

SII va SIRI ning mantiqi ikki hujayra guruhining oddiy nisbatlariga qaraganda kengroq immunologik naqshni bitta indeksda qamrab olishdir. Biroq bu matematik integratsiya indeks avtomatik ravishda yaxshiroq klinik test degani emas; klinik foyda sezgirlik, spetsifiklik, kalibrlash, cut-off ni tasdiqlash va mustaqil populyatsiyalardagi samaradorlik bilan alohida ko‘rsatilishi kerak.

Manbada keltirilgan yuqori qiymat chegaralari nega klinik cut-off sifatida ishlatilmaydi?

Manbaning kirish qismida SII va SIRI uchun namunaviy yuqori qiymatlar tilga olingan. Biroq meta-tahlilga kiritilgan akusherlik tadqiqotlari bitta umumiy chegaradan foydalanmagan. Ayniqsa GDM uchun SII cut-off qiymatlari 432.3 dan 1017.3 gacha o‘zgargan va ko‘plab tadqiqotlar o‘z ROC tahliliga asoslanib tadqiqotga xos chegara belgilagan.

Bu farq homiladorlik haftasi, populyatsiya tuzilishi, laboratoriya tizimi va tahlil usullaridan mustaqil universal SII/SIRI cut-off qiymati ushbu meta-tahlil tomonidan tasdiqlanmaganini anglatadi.

SII va SIRI qaysi biologik yo‘llar bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin?

Manba mualliflari GDM kontekstida neytrofil va proyallig‘lanish sitokin faolligini insulin signalizatsiyasining buzilishi, periferik insulin rezistentligi va pankreatik beta-hujayra funksiyasi buzilishi haqidagi adabiyot bilan bog‘laydi. SII dagi trombotsit komponenti yallig‘lanish va protrombotik muhitni, limfotsit muvozanati esa homiladorlikda zarur immun tolerantlik jarayonlarini ifodalovchi talqin qatlamlari sifatida muhokama qilinadi.

Preeklampsiya nuqtayi nazaridan mualliflar neytrofil/trombotsit faollashuvi, endotelial shikastlanish, platsentar gipoksiya, oksidlovchi stress va spiral arteriyalar qayta tuzilishining buzilishi bilan bog‘liq ehtimoliy yo‘llarni muhokama qiladi. SIRI uchun monotsitlardan kelib chiqadigan yallig‘lanish mediatorlari ham shu platsentar va tomir doirasida ko‘rib chiqilgan.

Bu mexanizmlar meta-tahlil bevosita eksperimental ravishda o‘lchagan natijalar emas. Tadqiqot hujayraviy mexanizm tajribasini o‘tkazmagan, balki mavjud kuzatuv tadqiqotlaridagi SII/SIRI–homiladorlik asorati bog‘liqligini birlashtirgan. Shuning uchun mexanistik izohlar bog‘liqlikka biologik ma’no beruvchi adabiyotga tayangan talqinlardir.

Qaysi tadqiqotlar kiritildi?

Kiritish mezonlari: homilador ayollarni qamrab olgan kuzatuv tadqiqotlari, ona periferik qonida SII va/yoki SIRI o‘lchovi va keyinchalik xalqaro qabul qilingan klinik mezonlar bilan PE yoki GDM ni baholash. Prospektiv va retrospektiv kohort, kesimiy va case-control dizaynlar mos deb qabul qilingan.

Homiladorlikdan oldin surunkali gipertoniya, 1-tip yoki 2-tip diabetes mellitus, autoimmun kasallik, yallig‘lanishli ichak kasalligi, surunkali buyrak kasalligi yoki malignitet mavjud guruhlar chiqarib tashlash doirasiga kiritilgan. Qon olish paytida o‘tkir infeksiya, sepsis yoki yaqinda antibiotik/kortikosteroid qo‘llanishini aniq istisno qilmagan tadqiqotlar ham mos deb hisoblanmagan. Ko‘p homilali homiladorliklar va mos to‘liq matni mavjud bo‘lmagan nashr turlari chiqarilgan.

Meta-tahlildagi 13 tadqiqotning umumiy tuzilishi

Tadqiqotlarning metodologik sifati

NHLBI sifat baholashida kohort va kesimiy tadqiqotlarning katta qismi “good” deb baholangan. Ushbu guruhdagi 12 tadqiqotning 11 tasi good, bittasi fair deb xabar qilingan; alohida case-control tadqiqoti ham good toifasiga kiritilgan.

Asosiy metodologik muammolar: ta’sirning vaqt davomida qayta o‘lchanmasligi, namuna hajmining asoslanmasligi va baholovchilarni ko‘r qilish haqida yetarli hisobot berilmaganidir.

GRADE natijalaridagi manba ichidagi nomuvofiqlik

GRADE tadqiqot natijalari statistik jihatdan ahamiyatlimi yoki yo‘qmi degan savoldan boshqasiga javob beradi: mavjud dalilni tegishli natijaga qanchalik ishonch bilan qo‘llash mumkinligini baholaydi. Risk of bias, inconsistency, indirectness, imprecision va publication bias kabi sohalar ushbu baholashga ta’sir qilishi mumkin.

Bu zidlik asosiy PDF ichida hal qilinmagan. Supplementary Table S7 batafsil GRADE jadvali sifatida ko‘rsatilgan, ammo yuklangan asosiy manba to‘plamida alohida fayl sifatida mavjud emas. Shu sababli Verianla qaysi satr to‘g‘ri ekanini taxmin qilmaydi.

Yuqori SII va SIRI GDM va Preeklampsiya bilan Qanday Bog‘liq Edi?

Birlashtirilgan random-effects tahlillarida yuqori SII va SIRI qiymatlari ham gestatsion qandli diabet, ham preeklampsiya uchun OR 1 dan yuqori bo‘lishi bilan bog‘liq edi; GDM uchun SII OR=1.28 va SIRI OR=1.27, preeklampsiya uchun SII OR=1.16 va SIRI OR=1.21 aniqlangan bo‘lsa-da, bu bog‘liqliklar individual mutlaq xavf oshishi yoki sababiy ta’sir sifatida talqin qilinmaydi.

OR=1.28 qanday talqin qilinishi kerak?

Odds ratio 1.28 o‘rganilayotgan yuqori SII toifasidagi guruhning GDM odds-i referens guruhdagidan 1.28 baravar ekanini anglatadi. Matematik jihatdan bu odds darajasida %28 nisbiy oshishdir.

Biroq OR absolute risk difference emas. Masalan, boshlang‘ich GDM xavfi ma’lum bo‘lmasdan OR=1.28 qiymatidan “har bir ayolning xavfi %28 oshdi” yoki “28 ta qo‘shimcha holat paydo bo‘ladi” degan xulosa chiqarib bo‘lmaydi.

Forest plotlar nimani ko‘rsatadi?

Manba Figure 2 GDM uchun turli tadqiqotlardagi quartile, tertile, cut-off va continuous modellarni bitta forest plot ichida SII va SIRI sarlavhalari ostida birlashtiradi. Tadqiqot darajasidagi baholarning aniq tarqalishi, ayniqsa GDM modelidagi yuqori I² qiymatlari bilan mos keladi.

Manba Figure 3 PE uchun SII va SIRI natijalarini ko‘rsatadi. Birlashtirilgan romblar SII uchun OR=1.16 va SIRI uchun OR=1.21 yo‘nalishidadir. Biroq tadqiqotlar soni va ayrim taqqoslashlarning cheklanganligi, ayniqsa I²=0% natijasi avtomatik ravishda kuchli va aniq dalil degani emasligini talab qiladi.

Tadqiqot Usuli va Natijalari

Adabiyot qidiruvi

PubMed, Scopus va Web of Science ma’lumotlar bazalari boshlanishidan 1 Fevral 2026 gacha qidirilgan. Qidiruv Population–Exposure–Outcome yondashuviga ko‘ra homiladorlik atamalarini, SII/SIRI atamalarini va GDM, preeklampsiya, gipertoniya hamda onaga oid asoratlar atamalarini birlashtirgan.

Qo‘shimcha ravishda tanlangan tadqiqotlarning manbalar ro‘yxati, avvalgi systematic review/meta-analysis-lar, grey literature va rasmiy tashkilot saytlari ko‘rib chiqilgan. Erishib bo‘lmaydigan tadqiqot bo‘lsa, mas’ul muallif bilan bog‘lanish rejalashtirilgan.

Qidiruv va tadqiqot tanlash ikki tadqiqotchi tomonidan mustaqil olib borilgan; kelishmovchiliklar kelishuv orqali yoki uchinchi tadqiqotchining fikri bilan hal qilingan. Ma’lumot ajratib olish va sifat baholashda ham xuddi shu ko‘p tadqiqotchili yondashuv qo‘llangan.

PRISMA oqimidagi manba ichidagi son farqi

Natijalar matnida dastlab 362 ta yozuv topilgani, 188 duplicate olib tashlangach 174 yozuv qolgani, sarlavha/annotatsiya bosqichida 138 yozuv chiqarilgani va 36 ta to‘liq matnga erishilgani yozilgan. Xuddi shu bayon 22 ta full-text tadqiqot chiqarilganini va 13 ta tadqiqot qolganini bildiradi; biroq 36−22=14.

5-sahifadagi PRISMA Figure 1 esa 174 yozuvdan 139 tasi chiqarilganini, 35 hisobot full-text uchun baholanganini va 22 tasi chiqarilishi bilan 13 tadqiqotga yetilganini ko‘rsatadi. Vizual oqim arifmetik jihatdan o‘z ichida mos. Verianla bu farqni manba matni nomidan tuzatmagan.

Statistik sintez qanday bajarildi?

Turli asl tadqiqotlarda OR, RR va HR kabi har xil association o‘lchovlari xabar qilingan. Ikki yoki undan ortiq tadqiqot ayni bog‘liqlikni bir xil estimator bilan baholaganda miqdoriy meta-tahlil bajarilgan.

Birlashtirilgan baholar DerSimonian–Laird random-effects usuli bilan hisoblangan. Random-effects yondashuvi barcha tadqiqotlar aynan bitta umumiy haqiqiy ta’sirni o‘lchaydi deb faraz qilish o‘rniga, tadqiqotlar o‘rtasida haqiqiy ta’sir kattaligi farq qilishi mumkinligiga ruxsat beradi.

Geterogenlik \(I^2\) bilan baholangan:

• 0–30%: e’tiborsiz darajada,
• 30–50%: o‘rtacha,
• 50–75%: substantial,
• 75–100%: considerable heterogeneity.

Manba p<0.05 qiymatini asosiy statistik ahamiyat chegarasi sifatida ishlatgan.

Publication bias qanday baholandi?

Nashr tarafkashligi funnel plot ni vizual ko‘rish va Egger testi bilan baholangan; Egger uchun p<0.10 tarafkashlik dalili chegarasi sifatida ishlatilgan. SII–GDM bog‘liqligida Egger p=0.027 aniqlangan.

Manba mualliflari bu natijani birlashtirilgan OR=1.28 qiymati nashr qilinmagan yoki xabar qilinmagan null/salbiy natijalar sabab aslidan kattaroq baholangan bo‘lishi mumkinligiga oid ogohlantirish sifatida talqin qiladi.

GDM Tahlillaridagi Yuqori Geterogenlik Nimani Anglatadi?

SII–GDM uchun I²=80.4% va SIRI–GDM uchun I²=90.6% bo‘lishi tadqiqot darajasidagi baholardagi farqlarning katta qismi faqat namuna olish xatosi bilan tushuntirib bo‘lmasligini va populyatsiya, homiladorlik haftasi, yallig‘lanish cut-off-i, laboratoriya usuli yoki confounder bo‘yicha tuzatish kabi tadqiqotlararo farqlar birlashtirilgan natijaning ko‘chiriluvchanligini cheklashini ko‘rsatadi.

Geterogenlikning ehtimoliy manbalari

Manba ayniqsa quyidagi farqlarni muhokama qiladi:

• Birinchi trimestr ichida qon olish haftalarining turlicha bo‘lishi.
• BMI va insulin resistance kabi chalg‘ituvchi o‘zgaruvchilar bo‘yicha turli darajadagi adjustment.
• Etnik va geografik yallig‘lanish profillari.
• Turli gematologiya analizatorlari va preanalitik amaliyotlar.
• SII va SIRI uchun standartlashtirilmagan cut-off qiymatlari.
• Tadqiqotlarning continuous, quartile, tertile yoki maxsus ROC cut-off-laridan foydalanishi.

Shuning uchun GDM uchun pooled OR-larning statistik jihatdan ahamiyatli bo‘lishi barcha homilador populyatsiyalarda bir xil bog‘liqlik kattaligi kutilishini anglatmaydi.

SIRI–GDM doza-javob tahlili

Manba bu natijani SIRI–GDM uchun doza-javob tendensiyasi deb baholagan. Boshqa SII/SIRI–natija kombinatsiyalarida shunga o‘xshash aniq trend ko‘rsatilmagan.

Sezgirlik tahlili

Har bir tadqiqot navbat bilan tahlildan chiqarilganda umumiy birlashtirilgan baholar sezilarli o‘zgarmagani xabar qilingan. Bu asosiy pooled natijalar bitta tadqiqotning haddan tashqari ta’siriga butunlay bog‘liq emasligini qo‘llab-quvvatlaydi.

Biroq leave-one-out barqarorligi geterogenlik, confounding, nashr tarafkashligi yoki past dalil ishonchliligini yo‘q qilmaydi.

Meta-regressiya

Ona yoshi va homiladorlik yoshi/haftasi GDM va PE uchun SII va SIRI bog‘liqliklarida meta-regressiya orqali tekshirilgan. Manba ushbu o‘zgaruvchilarning hech birida ahamiyatli association xabar qilmagan.

Meta-regressiyada ahamiyat topilmasligi individual darajada ona yoshi yoki gestational age klinik ahamiyatga ega emasligini anglatmaydi. Tahlil tadqiqot darajasidagi cheklangan sonli ishlar orasida bu o‘zgaruvchilar pooled bog‘liqlikni tushuntiradimi yoki yo‘qmi, shuni sinaydi.

SII va SIRI Yakka Holda GDM yoki Preeklampsiya Tashxis Testi Sifatida Ishlatilishi Mumkinmi?

Yo‘q. Ushbu meta-tahlil SII va SIRI bilan GDM/PE o‘rtasida statistik bog‘liqlik ko‘rsatgan bo‘lsa-da, standartlashtirilgan tashxis chegarasi, mustaqil klinik tasdiqlash, umumiy sezgirlik-spetsifiklik ko‘rsatkichi yoki barcha populyatsiyalarga ko‘chiriladigan xavf algoritmini ko‘rsatmagani sabab indekslarni yakka holda tashxis yoki qat’iy skrining testi sifatida qo‘llash qo‘llab-quvvatlanmaydi.

Nega qo‘shimcha ko‘rsatkich sifatida baholanadi?

SII va SIRI ning amaliy afzalligi odatiy qon tahlilidagi mavjud parametrlar asosida hisoblanishidir. Qo‘shimcha maxsus laboratoriya platformasini talab qilmasdan yallig‘lanish holati haqida qo‘shimcha ma’lumot berishi mumkin.

Biroq bu ko‘rsatkichlar kasallikka xos emas. Subklinik infeksiyalar, metabolik sindrom, yurak-qon tomir jarayonlari va boshqa yallig‘lanish holatlari ham xuddi shu hujayra sonlariga ta’sir qilishi mumkin. Shu sabab mualliflar SII/SIRI ni yakka holda definitive diagnostic marker o‘rniga boshqa klinik va biokimyoviy o‘zgaruvchilar bilan birlashtiriladigan complementary indicator sifatida baholashni taklif qiladi.

Tadqiqot qo‘llab-quvvatlaydigan natijalar

• Kiritilgan kuzatuv tadqiqotlarining birlashtirilgan tahlilida yuqori SII yuqoriroq GDM odds-i bilan bog‘liq.
• Yuqori SIRI yuqoriroq GDM odds-i bilan bog‘liq.
• Yuqori SII yuqoriroq preeklampsiya odds-i bilan bog‘liq.
• Yuqori SIRI yuqoriroq preeklampsiya odds-i bilan bog‘liq.
• GDM uchun tadqiqot darajasidagi natijalar orasida yuqori geterogenlik mavjud.
• PE pooled modellarida ahamiyatli geterogenlik xabar qilinmagan.
• SIRI–GDM kichik guruh tahlilida doza-javob tendensiyasi xabar qilingan.
• Leave-one-out sensitivity analysis asosiy pooled baholar bitta tadqiqot tomonidan belgilanmaganini qo‘llab-quvvatlagan.
• SII–GDM uchun publication bias belgisi aniqlangan.
• Oddiy qon tahlilidan hosil qilinishi SII/SIRI ni kelgusi tadqiqotlar uchun qulay nomzod biomarkerlarga aylantiradi.

Tadqiqot qo‘llab-quvvatlamaydigan natijalar

• Yuqori SII yoki SIRI GDM yoxud preeklampsiyaga sabab bo‘lishi ko‘rsatilmagan.
• SII yoki SIRI uchun barcha homilador populyatsiyalarda amal qiladigan yagona klinik cut-off tasdiqlanmagan.
• OR=1.28 individual mutlaq xavf %28 oshganini anglatmaydi.
• SII yoki SIRI yakka holda GDM yoki PE tashxisini qo‘ya olishi ko‘rsatilmagan.
• Sezgirlik, spetsifiklik, ijobiy prediktiv qiymat va salbiy prediktiv qiymat uchun birlashtirilgan klinik chegaralar tasdiqlanmagan.
• Past I² qiymati dalil sifati avtomatik ravishda yuqori ekanini ko‘rsatmaydi.
• Natijalar barcha etnik guruhlar va sog‘liqni saqlash tizimlariga bir xil kattalikda ko‘chirilishi ko‘rsatilmagan.
• Birinchi trimestrda o‘lchangan bitta qon testi keyingi homiladorlik asoratini aniq bashorat qilishi ko‘rsatilmagan.
• Meta-tahlil SII/SIRI asosidagi screening ona yoki neonatal klinik natijalarni yaxshilashini sinamagan.

Asosiy cheklovlar

Kuzatuv tadqiqotlariga asoslanganlik: Meta-tahlildagi birlamchi tadqiqotlar kuzatuv xarakterida. Association aniqlanishi sababiy bog‘liqlikni tasdiqlamaydi.

Longitudinal tadqiqotlar kamligi: Ta’sirning homiladorlik davomida takroriy o‘lchanishi va vaqt bo‘yicha o‘zgarishini baholash cheklangan.

GDM geterogenligi: SII–GDM I²=80.4% va SIRI–GDM I²=90.6%. Birlashtirilgan qiymatlarni turli populyatsiyalarga umumlashtirishda bu holat muhim.

Nashr tarafkashligi: SII–GDM uchun Egger p=0.027 aniqlangan. Manba pooled bog‘liqlik kattaligi ortiqcha baholangan bo‘lishi mumkinligini bildiradi.

Cut-off standartlashtirilmagan: SII/SIRI chegaralari tadqiqotlarga qarab o‘zgaradi.

Preanalitik va texnik farqlar: Turli gematologiya analizatorlari va qon olish/qayta ishlash protokollari indeks qiymatlariga ta’sir qilishi mumkin.

Namuna olish vaqti: “Birinchi trimestr” ichida ham 6- va 12-hafta kabi turli vaqtlar tez fiziologik o‘zgarishlar sabab bir xil yallig‘lanish profilini anglatmasligi mumkin.

Geografik jamlanish: Kiritilgan tadqiqotlar asosan Xitoy populyatsiyalaridan. Eron va Meksika faqat bittadan tadqiqot bilan ifodalangan.

Birlamchi ma’lumot yetishmasligi: Asl tadqiqotlardagi birlamchi ma’lumotlar mavjud emasligi Greenland–Longnecker chiziqli dose–response usulini qo‘llashga to‘sqinlik qilgan.

GRADE hisobot nomuvofiqligi: Asosiy PDF ning turli bo‘limlari GDM va PE uchun “low” va “very low” sinflarini teskari tartibda xabar qiladi.

PRISMA sonlar nomuvofiqligi: Natijalar matnidagi 138 chiqarish/36 full-text sonlari bilan Figure 1 dagi 139 chiqarish/35 full-text sonlari bir xil emas.

Kelajakda qanday tasdiqlashlar kerak?

Manba turli etnik va sog‘liq tizimi kontekstlarini qamrab oluvchi prospektiv va ko‘p markazli longitudinal tadqiqotlar ustuvor bo‘lishi kerakligini ta’kidlaydi. Standart qon olish vaqti, gematologiya o‘lchash protsedurasi va gestational-age-adjusted cut-off qiymatlari belgilanishi kerak.

Bundan tashqari, SII va SIRI ning yakka holda emas, ona klinik xususiyatlari va boshqa biokimyoviy ko‘rsatkichlar bilan birgalikda ko‘p parametrli modellarda beradigan qo‘shimcha farqlash qiymati mustaqil kohortlarda tasdiqlanishi kerak.

Manba va Usul Haqida Izoh

Asl sarlavha: Association Between the Systemic Immune Inflammation Index and Systemic Inflammatory Response Index with Gestational Diabetes Mellitus and Preeclampsia: A Systematic Review and Meta-Analysis

Mualliflar: María Ruiz-García; Irene Martínez-García; Andrea Herreros-Solano; Silvana Patiño-Cardona; Elena Moreno-Charco; Laura Martínez-Cabrera; Adrián González-Sánchez; Carlos Pascual-Morena.

Mas’ul muallif: Irene Martínez-García.

Muassasalar: Health and Social Research Center, University of Castilla-La Mancha, Cuenca, Spain; Faculty of Nursing, University of Castilla-La Mancha, Albacete, Spain.

Jurnal: Women.

Nashriyot: MDPI, Basel, Switzerland.

Bibliografik yozuv: Women, 2026, 6(2), 31.

DOI: 10.3390/women6020031

Nashr tarixi: Qabul qilindi 25 Mart 2026; qayta ko‘rib chiqish 27 Aprel 2026; ma’qullandi 30 Aprel 2026; nashr 6 May 2026.

Manba turi: Tizimli sharh va kuzatuv tadqiqotlarining meta-tahlili.

Taqriz holati: Nashr qilingan version of record.

PROSPERO: CRD420261325275.

Hisobot/metodologiya doiralari: PRISMA, Cochrane Handbook va MOOSE.

Ma’lumotlar bazalari: PubMed, Scopus va Web of Science; boshlanishidan 1 Fevral 2026 gacha.

Kiritilgan tadqiqotlar soni: 13.

Jami namuna: 151.183 homilador ayol.

Asosiy ta’sirlar: Tizimli Immun-Yallig‘lanish Indeksi (SII) va Tizimli Yallig‘lanish Javobi Indeksi (SIRI).

Asosiy natijalar: Gestatsion qandli diabet va preeklampsiya.

SII formulasi: \(SII=(Nötrofil\times Trombosit)/Lenfosit\).

SIRI formulasi: \(SIRI=(Nötrofil\times Monosit)/Lenfosit\).

Meta-tahlil usuli: DerSimonian–Laird random-effects modeli.

Geterogenlik: I² statistikasi.

Asosiy ahamiyat chegarasi: p<0.05.

Publication bias: Funnel plot va Egger testi; Egger uchun p<0.10 chegara.

Sezgirlik tahlili: Har bir tadqiqotni navbat bilan chiqarishga asoslangan leave-one-out yondashuvi.

Meta-regressiya: Ona yoshi va gestational age.

Statistik dastur: Stata v.15.

Asosiy pooled natijalar: SII–GDM OR=1.28 (%95 GA 1.16–1.42); SIRI–GDM OR=1.27 (1.11–1.48); SII–PE OR=1.16 (1.08–1.24); SIRI–PE OR=1.21 (1.05–1.40).

GDM geterogenligi: SII I²=80.4%; SIRI I²=90.6%.

PE geterogenligi: SII I²=0.0%; SIRI I²=0.0%.

Publication-bias natijasi: SII–GDM uchun Egger p=0.027.

GRADE manba ichidagi nomuvofiqligi: Abstract va Conclusions GDM=low va PE=very low deb xabar qilgan, Results 3.4 esa PE=low va GDM=very low deb xabar qiladi. Supplementary Table S7 alohida manba sifatida yuklanmagani sabab Verianla bu farqni taxmin bilan hal qilmagan.

PRISMA manba ichidagi nomuvofiqligi: Natijalar matni 174 screening yozuvidan 138 tasi chiqarilib 36 full-text qolganini; Figure 1 esa 139 yozuv chiqarilib 35 full-text qolganini ko‘rsatadi. Har ikkala yo‘l matnda 22 full-text chiqarish va yakuniy 13 tadqiqot natijasi bilan birga berilgani sabab faqat Figure 1 arifmetik jihatdan o‘z ichida mos.

NHLBI tadqiqot sifati: Kohort/kesimiy baholash doirasidagi tadqiqotlarning 11 tasi good, bittasi fair; case-control tadqiqoti good.

Litsenziya: Creative Commons Attribution (CC BY).

Moliyalashtirish: University of Castilla-La Mancha.

Etika qo‘mitasi: Tizimli sharh bo‘lgani sabab not applicable.

Axborotli rozilik: Not applicable.

Ma’lumotlar mavjudligi: Ma’lumotlarni asosli so‘rov bo‘yicha mas’ul muallifdan so‘rash mumkinligi bildirilgan.

Manfaatlar to‘qnashuvi: Mualliflar manfaatlar to‘qnashuvini bildirmagan.

Muallif hissalari: Konseptuallashtirish va usul María Ruiz-García, Irene Martínez-García va Carlos Pascual-Morena; tasdiqlash Andrea Herreros-Solano, Silvana Patiño-Cardona va Elena Moreno-Charco; formal tahlil va tadqiqot Silvana Patiño-Cardona va Elena Moreno-Charco; ma’lumotlar kuratsiyasi Andrea Herreros-Solano, Silvana Patiño-Cardona, Elena Moreno-Charco, Laura Martínez-Cabrera va Adrián González-Sánchez; dastlabki qoralama María Ruiz-García, Irene Martínez-García va Carlos Pascual-Morena; vizualizatsiya Andrea Herreros-Solano, Silvana Patiño-Cardona va Elena Moreno-Charco; nazorat, loyiha boshqaruvi va moliyalashtirishni olishda Irene Martínez-García ishtirok etgan. Barcha mualliflar ko‘rib chiqish va tahrirlashga hissa qo‘shgan.

Asosiy talqin chegarasi: Meta-tahlil SII va SIRI bilan GDM/PE o‘rtasida kuzatuvga asoslangan association ko‘rsatadi. Natijalar sababiylik, universal cut-off, individual mutlaq xavf bahosi yoki klinikada yakka holda qo‘llanadigan tasdiqlangan tashxis/skrining testini ko‘rsatmaydi.