Subthreshold depressiya (subthreshold depression, SD) — depressiv alomatlar mavjud bo‘lsa-da, katta depressiv buzilishning to‘liq diagnostik mezonlari bajarilmaydigan, klinik jihatdan muhim alomatlar darajasidir. Ushbu tadqiqot subthreshold depressiya alomatlari bo‘lgan shaxslar kundalik hayotda qo‘llashi mumkin bo‘lgan o‘z-o‘ziga yordam va yaxshilik xatti-harakatlari (Acts of Kindness, AK) bo‘yicha klinik psixologiya mutaxassislari hamda shu alomat darajasidagi kattalarning umumiy qarashlarini aniqlash maqsadida uch bosqichli e-Delphi usulidan foydalangan. Birinchi bosqichda 51 nafar klinik psixologiya mutaxassisi va yaponcha PHQ-9 shkalasida 5–9 ball olgan 191 nafar katta yoshli ishtirokchi jami 187 strategiyani kutilayotgan foydalilik va amalga oshirish mumkinligi jihatidan baholagan. Uch bosqich yakunida 5 ta o‘z-o‘ziga yordam strategiyasi foydalilik bo‘yicha, 10 ta o‘z-o‘ziga yordam strategiyasi amalga oshirish mumkinligi bo‘yicha konsensusga; 1 ta yaxshilik xatti-harakati foydalilik bo‘yicha va 11 ta yaxshilik xatti-harakati amalga oshirish mumkinligi bo‘yicha konsensusga erishgan.

Tadqiqotning eng yaqqol natijalaridan biri shundaki, mutaxassislar bilan subthreshold depressiya paneli ayni strategiyalarga turli nuqtai nazardan qaragan. O‘z-o‘ziga yordam strategiyalarining foydaliligi bo‘yicha mutaxassislar tizimli ravishda yuqoriroq baho bergan bo‘lsa, yaxshilik xatti-harakatlarining amalga oshirish mumkinligi bo‘yicha subthreshold depressiya paneli ko‘plab strategiyalarni mutaxassislarga qaraganda amaliyroq deb baholagan. Biroq bu tadqiqot aralashuv sinovi emas. Ishtirokchilar strategiyalarni amalda qo‘llaganidan keyingi depressiv alomatlardagi real o‘zgarish o‘lchanmagan; shu bois natijalar strategiyalarning klinik samaradorligini isbotlamaydi, balki ikki panelning kutilayotgan foydalilik va amalga oshirish mumkinligi haqidagi konsensusini ko‘rsatadi.

Tadqiqotning asosiy muammosi

Katta depressiv buzilish uchun to‘liq diagnostik mezonlarga javob bermaydigan, ammo sezilarli depressiv alomatlarni boshdan kechirayotgan shaxslar tadqiqotda subthreshold depressiya doirasida ko‘rib chiqilgan. Manba tadqiqot ushbu guruh katta depressiv buzilishga o‘tish nuqtai nazaridan muhim xavf guruhi ekanini va professional yordam izlash darajasi past bo‘lishi mumkinligini ta’kidlaydi. Shu sababli tadqiqotchilar kundalik hayotga past to‘siq bilan kiritish mumkin bo‘lgan o‘z-o‘ziga yordam xatti-harakatlarini aniqlashni erta qo‘llab-quvvatlash nuqtai nazaridan muhim deb hisoblagan.

Biroq “mutaxassislar foydali deb bilgan xatti-harakat” bilan “depressiv alomatlari bo‘lgan shaxs o‘zi haqiqatan ham bajara olaman deb o‘ylagan xatti-harakat” bir xil bo‘lmasligi mumkin. Tadqiqotning markaziy muammosi aynan shu farqdir. Strategiya nazariy jihatdan foydali ko‘rinishi mumkin, biroq uni qo‘llash ortiqcha kuch, motivatsiya, vaqt yoki muhit shartlarini talab qilishi mumkin. Aksincha, juda oson bajariladigan xatti-harakat ishtirokchilar tomonidan kayfiyatni o‘zgartirishga yetarlicha foydali deb hisoblanmasligi mumkin.

Subthreshold Depressiya Ushbu Tadqiqotda Qanday Ta’riflangan?

Subthreshold depressiya tadqiqotning konseptual doirasida katta depressiv buzilishning to‘liq mezonlaridan past bo‘lgan, klinik jihatdan muhim depressiv alomatlarni anglatadi; ishtirokchilarni tanlashda esa operatsion tarzda yaponcha Patient Health Questionnaire-9 (PHQ-9) shkalasida 5–9 ball oralig‘i qo‘llanilgan. Ushbu ball oralig‘i klinik tashxis qo‘yish uchun emas, Delphi paneliga kiritiladigan subthreshold alomatlar guruhini aniqlash uchun ishlatilgan.

Manba maqola subthreshold depressiya uchun adabiyotlarda yagona va standart operatsion ta’rif mavjud emasligini alohida qayd etadi. Turli tadqiqotlarda PHQ-9, Beck Depression Inventory-II va Center for Epidemiologic Studies Depression Scale kabi turli o‘lchash tizimlaridan foydalanilgan. Shu sababli ushbu tadqiqot natijalari, ayniqsa, PHQ-9 bo‘yicha 5–9 ball oralig‘ida tanlangan yapon kattalar namunasiga bog‘liq holda talqin qilinishi kerak.

O‘z-o‘ziga yordam strategiyalari nima?

Tadqiqotda o‘z-o‘ziga yordam strategiyalari shaxsning ruhiy salomatlik muammolarini boshqarish yoki alomatlarni yengillashtirish maqsadida o‘zi boshlaydigan xatti-harakatlar sifatida ko‘rilgan. Tadqiqotning e’tibori professional rahbarlik ostida olib boriladigan tuzilmali davolashdan ko‘ra, kundalik hayotga integratsiya qilinishi mumkin bo‘lgan norasmiy o‘z-o‘ziga yordam xatti-harakatlariga qaratilgan.

Bu toifa ancha kengdir. Toza havoga chiqish, dam olish, yoqtirilgan musiqani tinglash yoki kelajakda intiqlik bilan kutilayotgan rejani o‘ylash kabi xatti-harakatlarning barchasi o‘z-o‘ziga yordam doirasida baholangan. Tadqiqotchilarning maqsadi faqat “foydali bo‘lishi mumkin bo‘lgan xatti-harakatlar” ro‘yxatini tuzish emas, balki bu xatti-harakatlar amalda bajarilishi mumkin deb hisoblanadimi-yo‘qmi, degan jihatni ham alohida o‘lchashdir.

Yaxshilik xatti-harakatlari nega alohida o‘rganildi?

Yaxshilik xatti-harakatlari (AK) — boshqa bir shaxsga foyda yetkazishga qaratilgan prosotsial xatti-harakatlardir. Tadqiqot an’anaviy o‘z-o‘ziga yordam shaxsning o‘z xatti-harakatlari va ehtiyojlariga qaratilishiga qarama-qarshi ravishda, yaxshilik xatti-harakatlari e’tiborni boshqalarga yo‘naltirishi, ijtimoiy aloqani kuchaytirishi va kam kuch talab qilgan holda kundalik ijtimoiy muloqotlarga kiritilishi mumkinligi haqidagi nazariy doiradan kelib chiqqan.

Manba adabiyotlar muhokamasida yaxshilik xatti-harakatlarining e’tiborni ruminatsiya va ortiqcha o‘ziga qaratilishdan tashqariga yo‘naltirish, ijtimoiy bog‘liqlikni kuchaytirish va hayot mazmunini his etishga hissa qo‘shish ehtimollari ko‘rib chiqiladi. Biroq bular ushbu Delphi tadqiqotida eksperimental tarzda sinalgan mexanizmlar emas. Tadqiqot faqat strategiyalar ikki panel tomonidan qanday baholanganini o‘rgangan.

Delphi Usuli Ushbu Tadqiqotda Nimani O‘lchadi?

Delphi usuli ushbu tadqiqotda xatti-harakatning biologik yoki klinik ta’sirini o‘lchash uchun emas, balki mutaxassislar va subthreshold depressiya alomatlari bo‘lgan kattalarning qaysi strategiyalarni foydali va bajarish mumkin deb hisoblashlari bo‘yicha takroriy baholashlar orqali konsensus shakllantirish uchun qo‘llangan. Ishtirokchilar har bosqichda muayyan strategiyalarni baholaganida, faqat bitta panelda mezondan o‘tgan bandlar keyingi bosqichda qayta ko‘rib chiqilgan va ikkala panelda umumiy mezonga yetgan bandlar yakuniy ro‘yxatga kiritilgan.

Boshlang‘ich strategiyalar havzasi qanday tuzildi?

O‘z-o‘ziga yordam strategiyalarida boshlang‘ich nuqta avvalgi tadqiqotdan olingan 60 strategiya bo‘lgan. Tadqiqotchilar zamonaviy bo‘lishi mumkin bo‘lgan qo‘shimcha xatti-harakatlarni qamrab olish uchun GPT-4 yordamida 14 ta yangi band yaratgan va dastlabki havzani 74 strategiyaga yetkazgan.

Yaxshilik xatti-harakatlarida esa akademik tadqiqotlar, kitoblar va veb manbalardan 132 strategiya to‘plangan, bunga GPT-4 yordamida yaratilgan 53 band qo‘shilib, 185 strategiyali dastlabki havza hosil qilingan.

Jami 259 ta nomzod band uch nafar psixolog tomonidan mazmuniy haqiqiylik, konseptual moslik, takrorlanishlar va ifoda aniqligi jihatidan ko‘rib chiqilgan. AI yaratgan strategiya adabiyotdan olingan umumiyroq strategiya bilan ustma-ust tushsa, tadqiqotchilar adabiyot manbali variantni afzal ko‘rgan. Ushbu saralashdan so‘ng birinchi Delphi bosqichiga 72 ta o‘z-o‘ziga yordam va 115 ta yaxshilik xatti-harakati, jami 187 strategiya kiritilgan.

Ikki panel kimlardan iborat edi?

Klinik psixologiya mutaxassislari panelining birinchi bosqichida 51 kishi bo‘lgan: 15 erkak va 36 ayol. O‘rtacha yosh 34,1 yil, standart og‘ish 8,2 yil. Ishtirokchilar Yaponiyada ham davlat psixologi, ham klinik psixolog sertifikatiga ega mutaxassislar orasidan qor uyumi usulidagi tanlash orqali jalb qilingan. O‘rtacha klinik tajriba 8,9 yil, standart og‘ish 7,38 yil bo‘lgan.

Subthreshold depressiya paneli Questant onlayn tadqiqot platformasidagi umumiy katta yoshli guruhdan tuzilgan. Dastlab 1105 kishi so‘rovda qatnashgan; PHQ-9 ma’lumotlarining to‘liq emasligi yoki diqqat nazorati bandida muvaffaqiyatsizlik sababli chiqarib tashlashlardan keyin 735 ta yaroqli ishtirokchi qolgan. PHQ-9 balli 5–9 oralig‘ida bo‘lgan 191 kishi Delphi paneliga kiritilgan. Ushbu guruhning 104 nafari erkak, 87 nafari ayol; o‘rtacha yoshi 48,6 yil, standart og‘ishi 11,8 yil bo‘lgan.

SD panelida uch bosqichni yakunlagan 101 kishi bilan yakunlamagan 90 kishi taqqoslanganda, yosh uchun t(189) = 1,959, p = 0,052, Cohen's d = 0,28; jins uchun χ²(1) = 0,086, p = 0,773; kasb uchun χ²(6) = 7,64, p = 0,265 va PHQ-9 balli uchun t(189) = 0,424, p = 0,672, Cohen's d = 0,06 aniqlangan. Manba ushbu boshlang‘ich taqqoslashlar tizimli tanlov og‘ishiga oid yaqqol belgi ko‘rsatmaganini bildiradi. Shunga qaramay, uchinchi bosqichgacha SD panelining qariyb yarmi yo‘qotilgani alohida metodologik cheklov sifatida ochiq saqlanishi kerak.

Tadqiqot Usuli va Natijalari

Baholash shkalasi va konsensus qoidasi

Har bir strategiya ikki o‘lchamda 5 ballik Likert shkalasi bilan baholangan: kayfiyatni yaxshilash nuqtai nazaridan kutilayotgan foydalilik va uni amalga oshirish qanchalik osonligini anglatadigan amalga oshirish mumkinligi. Subthreshold depressiya paneliga savol shaxsning o‘zi uchun berilgan, mutaxassislardan esa umuman bunday shaxslarga nisbatan baho berish so‘ralgan.

Likert shkalasidagi 4 va 5 ball strategiyani ijobiy qo‘llab-quvvatlash toifasini tashkil qilgan. O‘z-o‘ziga yordam strategiyalarida konsensus uchun ikkala panel ham kamida %70 qo‘llab-quvvatlashi talab qilingan. Yaxshilik xatti-harakatlarida esa mezon %51 etib belgilangan.

Strategiya ikkala panelda mezondan o‘tganda yakuniy ro‘yxatga kiritilgan. Faqat bitta panelda mezondan o‘tgan strategiyalar keyingi bosqichda qayta baholangan. Birinchi bosqichda mutaxassislarga qo‘shimcha strategiyalar taklif qilish uchun ochiq savollar ham berilgan; mutaxassislar taklif qilgan 41 band takrorlanish va mazmun tekshiruvlaridan so‘ng 36 ta yangi strategiyaga qisqartirilib, ikkinchi bosqichdagi o‘z-o‘ziga yordam havzasiga qo‘shilgan.

Statistik taqqoslash

Mutaxassislar va SD panellari o‘rtasidagi qabul qilish farqlarini o‘rganish uchun 2 × 2 kontingensiya jadvallariga asoslangan xi-kvadrat testlari qo‘llangan. Besh ballik Likert javoblarida 4–5 ball “qo‘llab-quvvatlandi”, 1–2 ball “qo‘llab-quvvatlanmadi” toifalari sifatida qayta ishlangan. Ko‘p marotabali taqqoslashlardan kelib chiqadigan I tur xato xavfini nazorat qilish uchun p qiymatlariga Benjamini–Hochberg noto‘g‘ri kashfiyot darajasi tuzatishi qo‘llangan.

Manba 6-jadval farq ko‘rsatgan bandlarni p < 0,10, p < 0,05 va p < 0,01 darajalarini birgalikda bildiruvchi tuzilma ichida umumlashtiradi. Asosiy jadvalda har bir alohida bandning tuzatilgan p qiymati berilmagani sababli jami sonlarning barchasini yagona p < 0,05 mezonidan o‘tgan natijalar sifatida talqin qilish to‘g‘ri emas.

O‘z-o‘ziga yordam strategiyalarida yakuniy natija

Birinchi bosqichdagi 72 ta o‘z-o‘ziga yordam strategiyasidan faqat 1 tasi foydalilik va 7 tasi amalga oshirish mumkinligi jihatidan ikkala panelda %70 konsensusga erishgan. Uch bosqich yakunida jami 5 strategiya foydalilik, 10 strategiya esa amalga oshirish mumkinligi bo‘yicha konsensusga erishgan.

Jadvaldagi eng muhim farq shundaki, foydalilik va amalga oshirish mumkinligi bir xil tushuncha emas. Masalan, “o‘zingizni haddan tashqari qiynamasdan dam olish” ikkala panelda ham foydali deb topilgan, biroq amalga oshirish mumkinligi mezonidan o‘tmagan. Aksincha, chuqur nafas olish yoki sevimli musiqani tinglash amalga oshirish mumkinligi bo‘yicha yuqori baho olgan, ammo SD panelining foydalilik bahosi %70 mezoniga yetmagan.

Ikkala o‘lchamda ham %70 konsensusga erishgan faqat ikki o‘z-o‘ziga yordam strategiyasi toza havoga chiqish va mazali biror narsa yeyish bo‘lgan. Tadqiqotchilar bu ikki xatti-harakat hissiy-sezgir ishtirok, kundalik sharoitlarga moslashuvchanlik va e’tiborni salbiy fikrlardan chalg‘itish kabi umumiy xususiyatlarga ega bo‘lishi mumkinligini muhokama qiladi. Bu tushuntirish mualliflarning talqinidir; tadqiqot ushbu mexanizmlarni bevosita eksperimental tarzda o‘lchamagan.

Yaxshilik xatti-harakatlarida yakuniy natija

Yaxshilik xatti-harakatlari uchun pastroq, %51 konsensus mezoni qo‘llangan. Birinchi bosqichdagi 115 strategiyadan hech biri foydalilik bo‘yicha ikkala panelda birgalikda mezondan o‘tmagan, 8 strategiya esa amalga oshirish mumkinligi bo‘yicha konsensusga erishgan. Uch bosqich oxirida faqat 1 strategiya foydalilik, 11 strategiya esa amalga oshirish mumkinligi bo‘yicha konsensusga erishgan.

Bu jadval muhim tafovutni ko‘rsatadi: foydali deb konsensusga erishgan yagona AK xatti-harakati amalga oshirish mumkinligi bo‘yicha konsensusga erishmagan. Aksincha, amalga oshirish mumkin deb topilgan 11 xatti-harakatning hech biri foydalilik bo‘yicha konsensus olmagan. Shu bois tadqiqotni “yaxshilik qilish samarali deb topildi” tarzida umumlashtirish mumkin emas. Natijalar ko‘plab kichik prosotsial xatti-harakatlar bajarish mumkin deb hisoblanganini, ammo ularning kayfiyatni yaxshilashdagi foydasi bo‘yicha umumiy fikr ancha cheklanganini ko‘rsatadi.

Tadqiqotchilar yaxshilik xatti-harakatlarini uchta konseptual guruhga ajratgan: yaqin odamlarga qaratilgan yaxshilik, muhtojlarga yordam berish va kundalik xushmuomalalik xatti-harakatlari. Ayniqsa eshikni ushlab turish, liftda kutish yoki xodimlarga minnatdorchilik bildirish kabi kundalik xushmuomalalik xatti-harakatlari kam kuch talab qiladigan ijtimoiy xatti-harakatlar sifatida amalga oshirish mumkinligi bo‘yicha yuqori baho olgan.

Mutaxassislar va subthreshold depressiya paneli qayerda farq qildi?

O‘z-o‘ziga yordamning foydaliligi bo‘yicha farq ko‘rsatgan 79 strategiyaning barchasida mutaxassislarning bahosi yuqoriroq bo‘lgan. Tadqiqotchilar buni mutaxassislar xulq-atvorni faollashtirish kabi yondashuvlar orqali uzoqroq muddatli va to‘planib boruvchi foydani hisobga olishi, depressiv alomatlari bo‘lgan shaxslar esa qisqaroq muddatli va bevosita seziladigan natijalarga ko‘proq ahamiyat berishi mumkinligi bilan izohlaydi. Ushbu izoh statistik bog‘liqlikning ehtimoliy talqini sifatida keltirilgan; tadqiqotda bu psixologik mexanizm bevosita o‘lchanmagan.

Yaxshilik xatti-harakatlarining amalga oshirish mumkinligida esa yo‘nalish teskari: farq ko‘rsatgan 22 strategiyaning 16 tasini SD paneli amaliyroq deb baholagan. Mualliflar bu naqshni Yaponiyadagi kundalik xushmuomalalik me’yorlari va shaxslararo o‘zaro bog‘liqlik madaniyati kontekstida muhokama qiladi. Ushbu madaniy izoh ham mavjud ma’lumotlar bevosita sinagan sababiy mexanizm emas va boshqa madaniyatlarga umumlashtirishdan oldin alohida tasdiqlanishi kerak.

Ushbu Tadqiqot O‘z-o‘ziga Yordam Strategiyalarining Haqiqiy Samaradorligini Isbotlaydimi?

Yo‘q. Tadqiqot ishtirokchilar strategiyalarni real hayotda qo‘llaganidan keyin depressiya alomatlari o‘zgargan-o‘zgarmaganini o‘lchamagan; uch bosqichli Delphi jarayoni faqat strategiyalarning kutilayotgan foydaliligi va amalga oshirish mumkinligi haqidagi umumiy bahoni yaratgan. Shu sababli konsensusga kirgan xatti-harakatlar isbotlangan davolash usullari, kafolatlangan kayfiyat yaxshilovchilar yoki katta depressiv buzilishning oldini olishi ko‘rsatilgan aralashuvlar sifatida taqdim etilmasligi kerak.

Tadqiqot qo‘llab-quvvatlaydigan xulosa

Tadqiqot PHQ-9 bo‘yicha subthreshold depressiya oralig‘ida tasniflangan yapon kattalar va klinik psixologiya mutaxassislari ayrim kundalik xatti-harakatlar bo‘yicha umumiy fikrga kelishi mumkinligini ko‘rsatadi. Ayniqsa o‘z-o‘ziga yordam sohasida toza havoga chiqish va mazali biror narsa yeyish ham foydali, ham amalga oshirish mumkin deb topilgan. Yaxshilik xatti-harakatlarida esa ko‘plab kam kuch talab qiladigan prosotsial xatti-harakatlar bajarish mumkin deb baholangan, biroq foydalilik bo‘yicha konsensus juda cheklangan bo‘lib qolgan.

Tadqiqot qo‘llab-quvvatlamaydigan xulosa

Tadqiqot muayyan xatti-harakatlar depressiv alomatlarni klinik jihatdan kamaytirishini, katta depressiv buzilishning paydo bo‘lishining oldini olishini, yaxshilik xatti-harakatlari o‘z-o‘ziga yordamdan samaraliroq ekanini yoki Yaponiyadan tashqaridagi jamiyatlarda ayni konsensus naqshi shakllanishini ko‘rsatmaydi. O‘z-o‘ziga yordam va AK uchun turli konsensus mezonlari qo‘llangani sababli ikki strategiya oilasining yakuniy sonlarini to‘g‘ridan-to‘g‘ri taqqoslab “qaysi biri samaraliroq?” degan xulosaga kelib bo‘lmaydi.

Asosiy cheklovlar

Boshlang‘ich strategiyalar havzasi adabiyot va sun’iy intellekt yordamida bandlar yaratishga asoslangan; shu sababli subthreshold depressiyani boshdan kechirayotgan shaxslar real hayotda ishlatadigan, ammo adabiyotda yoki yaratilgan havzada mavjud bo‘lmagan xatti-harakatlar chetda qolgan bo‘lishi mumkin. Baholashlar real qo‘llashdan keyingi tajribaga emas, kutilayotgan foyda va amalga oshirish mumkinligiga asoslangan. Likert ma’lumotlarini xi-kvadrat tahlili uchun kategoriyalarga qisqartirish asl besh darajali axborotning bir qismini yo‘qotgan. O‘z-o‘ziga yordam va yaxshilik xatti-harakatlarida turli konsensus mezonlari ishlatilgan. SD panelining uch bosqichli saqlanish ko‘rsatkichi %52,9 bo‘lgan va tadqiqot yapon madaniy kontekstida o‘tkazilgan. Shu sababli aralashuvga asoslangan va madaniyatlararo tasdiqlash talab etiladi.

Sun’iy intellekt tadqiqot jarayonida qanday ishlatildi?

GPT-4 tadqiqot natijalarini ishlab chiqish yoki ishtirokchi javoblarini tahlil qilish uchun emas, boshlang‘ich strategiyalar havzasini kengaytirish uchun ishlatilgan. O‘z-o‘ziga yordam havzasiga 14 ta, yaxshilik xatti-harakatlari dastlabki havzasiga 53 ta AI yaratgan band qo‘shilgan. Psixologlarning keyingi mazmuniy tekshiruvidan so‘ng birinchi Delphi bosqichida 14 ta AI yaratgan o‘z-o‘ziga yordam va 39 ta AI yaratgan AK bandi qolgan.

Yakuniy foydalilik ro‘yxatida o‘z-o‘ziga yordam toifasidagi “o‘zingizni haddan tashqari qiynamasdan dam olish va charchaganda tanaffus qilish” AI yaratgan banddir. AK foydalilik konsensusiga erishgan “tanishni sayrga yoki choyga taklif qilib birga vaqt o‘tkazish” ham AI yaratgan banddir. Biroq ularning yakuniy ro‘yxatga kirishini belgilagan narsa AI tomonidan yaratilgani emas, balki uch bosqichli inson baholashida konsensus mezonidan o‘tganidir.

Manba va Usul Haqida Izoh

Asl tadqiqot: A Delphi Study to Identify Effective Self-Help and Kindness Strategies for Subthreshold Depression.

Mualliflar: Nanako Hanai; Satsuki Fujieda; Yuki Hongo; Kenichi Asano.

Mas’ul muallif: Nanako Hanai.

Muassasalar: Graduate School of Comprehensive Human Sciences, University of Tsukuba; NTT Medical Center Tokyo; Department of Sports Medicine, Japan Institute of Sports Sciences; Department of Psychology, Institute of Human Sciences, University of Tsukuba.

Jurnal: Psychiatry International.

Nashriyot: MDPI.

Manba turi: Article; nashr etilgan jurnal maqolasi.

Jild / son / maqola: 7(3), 118.

DOI: 10.3390/psychiatryint7030118.

Topshirilgan: 29 Yanvar 2026. Qayta ko‘rib chiqish: 3 Aprel 2026. Qabul: 29 Aprel 2026. Nashr: 1 Iyun 2026.

Litsenziya: Taqdim etilgan version of record PDF tadqiqotni Creative Commons Attribution (CC BY) litsenziyasi ostidagi ochiq kirish maqolasi sifatida ta’riflaydi. PDF matnida litsenziya versiyasi aniq ko‘rsatilmagani sababli versiya raqami qo‘shilmagan.

Etika qo‘mitasi: University of Tsukuba, Institute of Human Sciences Research Ethics Committee; protokol kodi 筑2025-13A; tasdiqlash sanasi 16 Aprel 2025. Ishtirokchilardan xabardor rozilik olingan.

Moliyalashtirish: JSPS KAKENHI, grant raqami 24K00497.

Ma’lumotlar mavjudligi: Maqola taqdim etilgan ma’lumotlar Supplementary Materials ichida ekanini bildiradi. Qo‘shimcha materialning huquq/litsenziya holati asosiy maqolaning CC BY litsenziyasiga avtomatik ravishda teng deb qabul qilinmagan.

Manfaatlar to‘qnashuvi: Mualliflar manfaatlar to‘qnashuvi yo‘qligini bildirgan.

Muallif hissalari: Konseptuallashtirish N.H.; metodologiya N.H. va K.A.; validatsiya S.F. va Y.H.; formal tahlil N.H.; tadqiqot N.H. va K.A.; ma’lumotlarni boshqarish N.H.; dastlabki qoralama N.H.; ko‘rib chiqish va tahrirlash K.A.; vizualizatsiya N.H.; maslahat K.A.; loyiha boshqaruvi K.A. va N.H.; moliyalashtirishni jalb qilish K.A.

Maqolada sun’iy intellektdan foydalanish: GPT-4 boshlang‘ich strategiyalar havzasining bir qismini yaratish uchun ishlatilgan. Maqola tayyorlanayotganda Gemini 3 ingliz tilini tahrirlash maqsadida qo‘llangan; mualliflar chiqishlarni ko‘rib chiqib tahrir qilganini va nashr mazmuni uchun javobgarlikni o‘z zimmasiga olganini bildirgan.

Manba ichidagi iqtibos nomuvofiqligi: Kirish qismida “Takenaka [18]” ko‘rinishida iqtibos bor, biroq adabiyotlar ro‘yxatida [18] Jorm va Griffiths’ga, Takenaka’ning tegishli tadqiqoti esa [19] ga mos keladi. Verianla bu raqamlash farqini jimlik bilan tuzatmagan, uni manba ichidagi bibliografik nomuvofiqlik sifatida qayd etgan.

Asosiy metodologik chegara: Tadqiqot davolash samaradorligi sinovi emas. Natijalar real xatti-harakatni qo‘llagandan keyingi alomatlar o‘zgarishini emas, ikki panelning kutilayotgan foydalilik va amalga oshirish mumkinligi baholaridagi konsensusni ifodalaydi.

Verianla usul izohi: Ushbu matn manbaning abstract, introduction, discussion yoki conclusion bo‘limlarining satrma-satr tarjimasi emas. Namuna, usul, konsensus mezonlari, sonli natijalar, ishtirokchilar yo‘qotilishi, strategiyalar ro‘yxati, statistik taqqoslashlar va cheklovlar ilmiy faktlar inventari sifatida ajratib olingan; bayon mustaqil o‘rgatuvchi arxitektura asosida qayta tuzilgan. Manba 1–5-rasmlar dizayni ishlatilmagan, faqat tasdiqlangan jarayon va raqamlardan yangi Verianla sxemasi yaratilgan.