Baliq uni dengiz baliqlari uchun yuqori sifatli va oson hazm bo‘ladigan oqsil manbaidir[cite: 8]. Biroq uning narxi oshib borayotgani, yetkazib berish zaxiralari cheklangani va akvakultura tarmog‘ining jadal kengayishi ozuqa tarkibidagi baliq unidan foydalanishni kamaytirishni majburiy qilib qo‘ymoqda[cite: 8]. O‘simlik oqsillari asosiy muqobil hisoblansa-da, muhim aminokislotalar nomutanosibligi va antinutritsion moddalar tufayli yirtqich baliqlarda o‘sish, hazm qilish va ichak salomatligiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin[cite: 8].

Ushbu tadqiqot baliqchilik va dengiz mahsulotlarini qayta ishlash chiqindilaridan olingan past molekulyar massali oqsil gidrolizatlari kam baliq unli ozuqalarda funksional o‘rinbosar bo‘la olishini o‘rgandi[cite: 8]. Tadqiqotchilar krevetka (mayda qisqichbaqa) boshlari gidrolizati, losos ichki a’zolari gidrolizati va pelagik dengiz baliqlari gidrolizatini qizil dengiz karasi (Pagrus major) chavoqlari ratsioniga qo‘shdilar[cite: 8].

Jami 576 ta baliq 6 xil ozuqa bilan 10 hafta davomida boqildi[cite: 8]. Eng yaxshi natija tarkibida 10% krevetka gidrolizati bo‘lgan SH10 guruhida qayd etildi[cite: 8]. Ushbu guruh past baliq unli nazorat guruhiga nisbatan yuqori o‘sish, yaxshiroq ozuqa konversiyasi (FCR), yuqori oqsil samaradorligi (PER), yaxshilangan hazm bo‘lish, kuchli tug‘ma immunitet va mustahkam ichak tuzilishini namoyon qildi[cite: 8].

SH10 guruhining yakuniy vazni va vazn ortishi yuqori baliq uniga ega nazorat guruhi bilan statistik jihatdan teng bo‘ldi[cite: 8]. Biroq Edwardsiella tarda bakteriyasi bilan zararlash sinovida (challenge test) gidrolizat guruhlarida yashab qolish darajasi raqam jihatdan yuqoriroq bo‘lsa-da, farq statistik jihatdan ishonchli chiqmadi[cite: 8].

Oqsil gidrolizatlari nima?

Oqsil gidrolizati fermentlar yordamida yirik oqsillarning qisqa peptidlar va erkin aminokislotalarga parchalanishi orqali olinadi[cite: 8]. Qisqa peptidlar ichakda oqsilga qaraganda ancha tez va oson so‘riladi[cite: 8]. Tadqiqotda krevetka va dengiz balig‘i gidrolizatlaridagi peptidlarning 91,9 foizi 1000 Daltondan (Da) kichik, 82,4 foizi esa 500 Dadan kichik bo‘lgan[cite: 8]. Lososda esa 1000 Dadan kichik peptidlar ulushi 82,7% ni tashkil qilgan[cite: 8].

Tajriba guruhlari va ozuqalar

Asosiy o‘sish va hazm ko‘rsatkichlari

Ozuqa hazm bo‘lishi bo‘yicha SH10 guruhi quruq modda (69,4%), oqsil (85,7%), lipid (85,7%) va uglevod (65,5%) hazm qilishda eng yuqori ko‘rsatkichlarni berdi[cite: 8].

Ichak gistologiyasida SH10 guruhida vorsinkalar balandligi (1064 µm vs 805 µm) va qadahsimon hujayralar soni (1052 vs 587) LFM ga nisbatan keskin yuqori bo‘ldi[cite: 8].

Tug‘ma immunitet parametrlarida (lizotsim, MPO, NBT, SOD) SH10 yetakchilik qildi, jigar fermentlari (AST va ALT) esa ushbu guruhda eng past darajada bo‘ldi[cite: 8]. Yog‘ kislotalarini bog‘lovchi FABP geni ekspressiyasi ham SH10 va MFH10 da sezilarli oshdi[cite: 8].

Tadqiqot uslubi va natijalari

Manba va uslubiy izoh

Ushbu sharh Saumya Purni (Saumya Poorni), Sanxyun Son (Sanghyun Song), Tomas Levallua (Thomas Levallois) va Kxyon-Djun Li (Kyeong-Jun Lee) tomonidan tayyorlangan “Low Molecular Weight Marine Protein Hydrolysates as Fish Meal Substitutes Enhance Growth, Nutrient Digestibility, Innate Immunity and Gut Health in Red Seabream (Pagrus major)” nomli maqolaga asoslangan[cite: 8].

Ushbu ish preprint bo‘lib, ilmiy taqrizdan o‘tmagan[cite: 8]. Natijalar 10 haftalik laboratoriya sharoitida olingan bo‘lib, tijoriy ishlab chiqarish iqtisodiyoti alohida tahlilni talab qiladi[cite: 8].