Ushbu tadqiqot yuqori mustahkamlikdagi 34KhN2MA po‘latining austenitik ER 307 payvand metalli bilan birlashtirilgan geterogen payvand birikmalarida strukturaviy bir jinslilikni faqat o‘rtacha qattiqlik qiymati bilan emas, balki makroqattiqlik o‘lchovlarining statistik tarqalishi orqali ham baholash mumkinmi, degan savolni o‘rganadi. Tadqiqotchilar LM-hardness yondashuviga asoslangan Materialning Bir Jinsliligi Mezoni — Material Homogeneity Criterion (MHC) yordamida Rockwell makroqattiqlik taqsimotidan Weibull bir jinslilik koeffitsiyenti \(m\), variatsiya koeffitsiyenti \(\nu\), material doimiysi \(A_m\), texnologik shikastlanuvchanlik \(D\) va shikastlanuvchanlikning o‘sish intensivligi \(j_D\) qiymatlarini hisoblaydi. Payvand o‘qiga yaqin soha past \(m\), past \(A_m\), yuqori \(\nu\), \(D\) va \(j_D\) qiymatlari bilan geterogen ko‘rinsa, taxminan 15 mm dan keyin ko‘rsatkichlar bir jinsli soha chegaralariga o‘tadi. Biroq usul ushbu tadqiqotda faqat bitta payvandlangan namuna tizimiga qo‘llangan va ekspluatatsiyadagi quvurlarning haqiqiy nosozlik ehtimoli yoki qolgan xizmat muddatini bevosita o‘lchamaydi.

Payvand o‘qida Weibull bir jinslilik koeffitsiyenti atigi m = 4,04, variatsiya koeffitsiyenti ν = %29,68, material doimiysi A_m = 0,742, texnologik shikastlanuvchanlik D = 0,92 va o‘sish intensivligi j_D = 11,87 sifatida aniqlangan. Bu qiymatlar tadqiqotda qo‘llangan geterogenlik chegaralari — \(m<10\), \(A_m<0,878\), \(\nu>%11,6\), \(D>0,81\) va \(j_D>4,38\) — bilan mos keladi.

Payvand o‘qidan uzoqlashgan sari manzara teskarisiga o‘zgaradi. 15 mm dagi Cross-section 6 da \(m=10,34\), \(A_m=0,882\), \(\nu=%10,78\), \(D=0,80\) va \(j_D=4,03\) qiymatlari olingan va o‘lchangan kesim barcha belgilangan chegaralarning bir jinsli tomoniga o‘tgan. Tadqiqotchilarning grafik tahlilida asosiy bifurkatsiya nuqtasi h = 14,69 mm da \(m=10\), ikkinchi bifurkatsiya nuqtasi esa h* = 14,85 mm da \(A_m=0,878\) sifatida aniqlangan.

20–30 mm oralig‘ida bir jinslilik yanada kuchaygan; \(m\) taxminan 15,68–29,79, \(A_m\) 0,919–0,956, \(\nu\) %6,94–3,69, \(D\) 0,70–0,43 va \(j_D\) 2,34–0,75 oralig‘iga kelgan. 35–40 mm da kichik tebranishlar kuzatilgan bo‘lsa-da, barcha MHC ko‘rsatkichlari bir jinsli holat chegaralari ichida qolgan va makroqattiqlik asosiy materialga xos HRC 47–55 oralig‘iga yaqinlashgan.

Turkiya nuqtayi nazaridan: Ushbu tadqiqot bevosita Turkiyadagi tabiiy gaz, vodorod yoki neft quvurida o‘tkazilmagan. Biroq yuqori mustahkam po‘lat payvandlarining sifat nazorati, energetik quvurlarga texnik xizmat ko‘rsatishni rejalashtirish, payvand ta’miri va material holatini kuzatish tizimlari nuqtayi nazaridan usul tadqiqot darajasida baholanishi mumkin. Amaliyotga joriy etishdan oldin Turkiyada qo‘llanadigan haqiqiy quvur po‘latlari, payvandlash sarf materiallari, quvur geometriyalari, ish bosimi, vodorod ta’siri, siklik yuklanish va amaldagi NDT protseduralari bilan alohida tasdiqlash zarur. Ushbu tadqiqot MHC qiymatlaridan bevosita xizmat muddati yoki nosozlik ehtimolini hosil qilmaydi.

Tadqiqotning asosiy muammosi nima?

Yuqori mustahkam po‘latlarni payvandlash vaqtida juda qisqa muddat ichida keng harorat diapazonlari yuzaga keladi. Ushbu termik sikllar payvand metalli, issiqlik ta’siridagi zona va asosiy material o‘rtasida turli mikrostrukturalarni hosil qilishi mumkin. Austenitik payvand sarf materialidan foydalanish sovuq yorilish moyilligini kamaytirishi mumkin bo‘lgan ko‘proq plastik oraliq qatlam yaratadi; biroq buning evaziga payvand birikmasi fizik va mexanik xususiyatlar jihatidan yanada geterogen bo‘lishi mumkin.

Tadqiqotchilarga ko‘ra, bunday birikmada faqat “o‘rtacha qattiqlik nechta HRC?” degan savolga qarash yetarli emas. Ikki sohaning o‘rtacha qattiqligi o‘xshash ko‘rinsa ham, o‘lchovlarning ichki tarqalishi juda farq qilishi mumkin. Shu sababli tadqiqotning asosiy yondashuvi o‘rtacha makroqattiqlik bilan birga makroqattiqlik qiymatlarining statistik taqsimotidan foydalanishdir.

LM-hardness yondashuvi nimani o‘lchaydi?

Tadqiqotda makroqattiqlik faqat bitta don yoki fazani emas, balki ko‘plab mikrostrukturaviy komponentlarni qamrab oladigan kattaroq material hajmining integrallashgan mexanik javobi sifatida ko‘riladi. O‘lchov nuqtalari orasidagi qattiqlik tarqalishining ortishi sirt qatlamidagi strukturaviy geterogenlik va mahalliy shikastlanishga moyillik ortganining belgisi sifatida talqin qilinadi.

Bir jinslilik yondashuvining statistik asoslaridan biri Weibull taqsimotidir:

\[ P(\sigma)=1-e^{-(\sigma/k)^m} \]

Bu yerda \(P(\sigma)\) kuchlanish \(\sigma\) ga bog‘liq ehtimollik funksiyasi, \(k\) Weibull taqsimotining parametri, \(m\) esa tadqiqotda strukturaviy sezgirlikni ifodalovchi Weibull bir jinslilik koeffitsiyentidir. \(m\) ning oshishi o‘lchovlar bir jinsliroq taqsimotga yaqinlashayotganini, pasayishi esa tarqalish ortayotganini bildiradi.

Makroqattiqlik taqsimotidan foydalaniladigan \(m\) koeffitsiyenti tadqiqotda umumiy holda:

\[ m=\frac{d(n)}{2,30259\,S(\lg H)} \]

ko‘rinishida ta’riflangan. Bu yerda \(H\) makroqattiqlik o‘lchovlari, \(S(\lg H)\) logarifmik qattiqlik qiymatlarining standart og‘ishi, \(n\) o‘lchovlar soni va \(d(n)\) o‘lchovlar soni bilan bog‘liq doimiydir. \(m\) o‘lchamsiz ko‘rsatkichdir.

Variatsiya koeffitsiyenti nimani ko‘rsatadi?

Ikkinchi asosiy ko‘rsatkich variatsiya koeffitsiyenti \(\nu\)dir:

\[ \nu= \frac{ \sqrt{ \frac{1}{n-1} \sum_{i=1}^{n} (H_i-\overline{H})^2 } } {\overline{H}} \times 100\% \]

\(H_i\) alohida makroqattiqlik o‘lchovini, \(\overline{H}\) o‘lchovlarning o‘rtachasini va \(n\) o‘lchovlar sonini ifodalaydi. Bu qiymat foizda beriladi. Bir xil o‘rtacha qattiqlik atrofidagi o‘lchovlar bir-biridan uzoq bo‘lsa \(\nu\) ortadi; o‘lchovlar bir-biriga yaqinlashgan sari kamayadi.

Nega MHC besh xil ko‘rsatkichdan foydalanadi?

Tadqiqotdagi Materialning Bir Jinsliligi Mezoni bitta son bilan cheklanmaydi. Tizim besh ko‘rsatkichni birgalikda baholashni taklif qiladi:

• Weibull bir jinslilik koeffitsiyenti \(m\),
• variatsiya koeffitsiyenti \(\nu\),
• material doimiysi \(A_m\),
• texnologik shikastlanuvchanlik \(D\),
• shikastlanuvchanlik o‘sish intensivligi \(j_D\).

Material doimiysi:

\[ A_m= \left( \frac{m+2}{4m+4} \right)^{1/m} \]

ko‘rinishidadir.

Texnologik shikastlanuvchanlik:

\[ D= \frac{m_{\mathrm{matr.}}-m_i} {m_{\mathrm{matr.}}} \]

va shikastlanuvchanlikning o‘sish intensivligi:

\[ j_D= \frac{m_{\mathrm{matr.}}-m_i} {m_i} \]

sifatida ta’riflanadi. Bu yerda \(m_{\mathrm{matr.}}\) referens asosiy materialning Weibull bir jinslilik koeffitsiyentini, \(m_i\) tekshirilayotgan kesim koeffitsiyentini ifodalaydi. \(A_m\), \(D\) va \(j_D\) o‘lchamsiz kattaliklardir.

Geterogen va bir jinsli holat uchun qanday chegaralar qo‘llanadi?

Tadqiqotning umumiy MHC ta’rifida strukturaviy geterogenlik:

\[ m<10,\qquad A_m<0,878,\qquad \nu\rightarrow100\%,\qquad D\rightarrow1,\qquad j_D\rightarrow\infty \]

tendensiyasi bilan; bir jinslilik esa:

\[ m\geq10,\qquad A_m\geq0,878,\qquad \nu\rightarrow0,\qquad D\rightarrow0,\qquad j_D\rightarrow0 \]

tendensiyasi bilan ta’riflanadi.

Bu yerda muhim farq bor: ν = %11,6, D = 0,81 va jD = 4,38 qiymatlari umumiy va universal material standartlari sifatida oldindan berilmagan. Tadqiqotchilar ularni ushbu tajribaviy payvand birikmasidagi \(m=10\) bifurkatsiya nuqtasida grafik usulda olingan chegaraviy qiymatlar sifatida qo‘llagan. Bunga qarshi, \(m=10\) va \(A_m=0,878\) MHC doirasida tadqiqotda qo‘llangan asosiy bir jinslilik chegaralaridir.

Tajriba qanday po‘lat va payvand metalli bilan o‘tkazildi?

Payvandlangan namunalar 10 mm qalinlikdagi 34KhN2MA yuqori mustahkamlikdagi legirlangan po‘lat plastinadan tayyorlangan. Tadqiqot bu materialning juda yaqin Yevropa muqobilini EN 34CrNiMo6 (1.6582) sifatida ko‘rsatadi.

Payvandlash jarayoni yarim avtomatik gaz metall yoyli payvandlash — GMAW orqali bajarilgan. Payvand simi diametri 1,2 mm bo‘lgan SV-08Kh20N9G7T (ER 307) dir. Himoya gaz aralashmasi %98 Ar + %2 O₂ sifatida berilgan va birikma ikki qatlam bilan hosil qilingan.

ER 307 payvand metallining tadqiqotda berilgan nominal tarkibi taxminan %0,08 C, %0,90 Si, %7,00 Mn, %18,00 Cr va %8,00 Ni dir. Ushbu to‘ldiruvchi metall austenitik payvand zonasini hosil qilish uchun ishlatilgan.

Mikrostruktura qanday o‘rganildi?

Payvand metalli, issiqlik ta’siridagi zona va asosiy materialda metallografik tekshiruv o‘tkazilgan. Optik mikroskopiya uchun NEOFOT 21, qo‘shimcha tavsiflash uchun EVO-40XVP skanerlovchi elektron mikroskopi va INCA Energy 350 EDS tizimidan foydalanilgan. Namuna sirtlari etanol ichidagi %4 HNO₃ eritmasi bilan o‘yilgan.

Shunga qaramay, ushbu maqoladagi miqdoriy MHC natijasining asosiy ma’lumot manbai mikroskop tasvirlarining raqamli tasnifi emas, balki payvand bo‘ylab o‘tkazilgan makroqattiqlik o‘lchovlari taqsimotidir.

Makroqattiqlik qayerlarda o‘lchandi?

Payvand birikmasi payvand o‘qiga parallel chiziqli o‘lchov kesimlariga bo‘lingan. Kesimlar 5 mm oraliqlar bilan belgilangan va payvand o‘qidan asosiy material tomon raqamlangan. Tadqiqotchilar payvand gorelkasining yurishi tekis va taxminan chiziqli bo‘lgan deb faraz qilgan.

Nega payvand o‘qida o‘rtacha HRCning o‘zi yetarli deb hisoblanmaydi?

Tadqiqotdagi eng e’tiborga molik natijalardan biri makroqattiqlik payvand o‘qidan asosiy material tomon 12,6 dan 55 HRC gacha o‘zgarishidir. Ayniqsa payvand o‘qidan taxminan 15 mm gacha bo‘lgan hududda HRC qiymati 12,6–47 oralig‘ida bosqichli va tartibsiz o‘zgaradi.

Biroq tadqiqotchilarning asosiy da’vosi faqat qattiqlik past yoki yuqori ekanligi emas. Xuddi shu hududda o‘lchovlarning tarqalishi ham katta. Shu sababli \(m\), \(\nu\), \(A_m\), \(D\) va \(j_D\) birgalikda qo‘llanganda payvand yaqinidagi geterogen holat yanada ravshan ajratiladi.

Bifurkatsiya nuqtasi nimani anglatadi?

Tadqiqotning 3-rasm va 4-rasm grafiklarida gorizontal o‘q payvand o‘qidan masofani, vertikal o‘q esa mos ravishda HRC, \(\nu\), \(m\), \(A_m\), \(D\) va \(j_D\) ko‘rsatkichlarini beradi. Tadqiqotchilar grafik kesishish usuli bilan ikki kritik masofani aniqlagan:

• h = 14,69 mm: \(m=10\) chegarasi,
• h* = 14,85 mm: \(A_m=0,878\) chegarasi.

Ushbu koordinatalar tadqiqotda payvand yaqinidagi geterogen holatdan bir jinsli holatga o‘tish uchun referens sifatida ishlatiladi. Ular barcha po‘lat payvandlar uchun universal “15 mm xavfsiz zona” standarti emas; ushbu namuna, payvandlash usuli va material juftligi uchun olingan tajribaviy-grafik natijalardir.

Tadqiqot qo‘llab-quvvatlaydigan natijalar

• Austenitik payvandlangan 34KhN2MA birikmasida makroqattiqlik taqsimoti payvand o‘qiga yaqin hududda sezilarli darajada geterogendir.
• Faqat o‘rtacha HRC o‘rniga qattiqlik qiymatlarining tarqalishidan foydalanadigan MHC ko‘rsatkichlari strukturaviy o‘tishni miqdoriy jihatdan ajrata oladi.
• Payvand o‘qidagi \(m=4,04\), \(A_m=0,742\), \(\nu=%29,68\), \(D=0,92\) va \(j_D=11,87\) qiymatlari geterogenlik yo‘nalishidadir.
• Taxminan 15 mm atrofida ko‘rsatkichlar belgilangan bir jinslilik chegaralariga o‘tadi.
• 20–30 mm oralig‘ida ko‘rsatkichlar bir jinslilik yo‘nalishida yanada kuchayadi.
• 35–40 mm da kichik tebranishlar bo‘lsa-da, ko‘rsatkichlar bir jinsli holat chegaralari ichida qoladi.
• MHC tekshirilgan payvand birikmasida geterogen va bir jinsli hududlarni ajratish uchun miqdoriy baholash doirasini taqdim eta oladi.

Tadqiqot isbotlamaydigan natijalar

• 14,69 yoki 14,85 mm qiymati barcha yuqori mustahkam po‘lat payvandlari uchun universal xavfsizlik masofasi emas.
• Tadqiqot ekspluatatsiyadagi haqiqiy quvurning nosozlik ehtimoli, yoriq o‘sish tezligi yoki qolgan xizmat muddatini bevosita hisoblamagan.
• MHC amalda raqamli egizak yoki sun’iy intellekt tizimiga integratsiya qilingan dala tizimi ishlab chiqilmagan.
• Vodorod muhitida tajriba o‘tkazilmagan; vodorod tashuvchi quvurlarga oid natijalar qo‘llash motivatsiyasi darajasidadir.
• Tekshirilgan namuna haqiqiy API X100 yoki X120 quvur po‘lati emas; u 34KhN2MA po‘latidir.
• LM-hardness butunlay iz qoldirmaydigan NDT usuli emas.
• MHC payvand nuqsonlarini ultratovush, radiografiya yoki phased-array NDT kabi bevosita tasvirlashi ko‘rsatilmagan.
• Bitta bifurkatsiya nuqtasining o‘zi sinish chidamliligi yoki charchoq umri chegarasi ekanligi tasdiqlanmagan.

Tadqiqotning Usuli va Natijalari

Material va payvandlash usuli

Payvand o‘qidan uzoqlashgan sari MHC ko‘rsatkichlari

Jadval tadqiqotning asosiy natijasini bir qarashda ko‘rsatadi: payvand o‘qidan uzoqlashgan sari \(\nu\), \(D\) va \(j_D\) kamayadi, \(m\) va \(A_m\) esa umuman olganda ortadi. Bu yo‘nalish tadqiqotchilarning strukturaviy bir jinslilik ortmoqda degan talqinining miqdoriy asosidir.

Nega payvand o‘qi eng geterogen hudud?

Payvand o‘qidagi qiymatlar barcha kritik ko‘rsatkichlarda geterogenlik yo‘nalishidadir. \(m=4,04\) 10 chegarasidan ancha past; \(A_m=0,742\) 0,878 chegarasidan past; \(\nu=%29,68\) esa bifurkatsiya nuqtasida aniqlangan %11,6 dan ancha yuqori.

Xuddi shu hududda \(D=0,92\) va \(j_D=11,87\) qiymatlari ham tadqiqotda belgilangan mos ravishda 0,81 va 4,38 chegaralaridan yuqori. Tadqiqotchilar bu kombinatsiyani payvand termik sikllari va geterogen payvand hosil bo‘lishi tufayli yuzaga kelgan yuqori strukturaviy tartibsizlik va texnologik shikastga moyillik sifatida talqin qiladi.

15 mm atrofida nima o‘zgaradi?

Cross-section 7 geterogen holatini saqlab qoladi, keyingi o‘lchangan kesim — Cross-section 6 da esa ko‘rsatkichlar chegaralarning boshqa tomoniga o‘tadi:

• \(\nu=%10,78<%11,6\),
• \(m=10,34>10\),
• \(A_m=0,882>0,878\),
• \(D=0,80<0,81\),
• \(j_D=4,03<4,38\).

Shu sababli 15 mm dagi o‘lchangan kesim tadqiqot tomonidan bir jinsli holat deb tasniflanadi. Grafik interpolatsiya esa o‘tishni \(m\) bo‘yicha 14,69 mm, \(A_m\) bo‘yicha 14,85 mm ga joylashtiradi.

Nega 20–30 mm eng barqaror hudud sifatida ajralib turadi?

Cross-section 3–5 da \(m\) qiymati 29,79 gacha ko‘tarilar ekan, variatsiya koeffitsiyenti %3,69 gacha tushadi. \(A_m\) 0,956 ga yetadi; \(D\) 0,43 va \(j_D\) 0,75 darajasigacha kamayadi.

Bu qiymatlar tadqiqotda payvand o‘qidan uzoqlashish bilan sirt qatlamining tobora barqarorlashishi sifatida talqin qilingan.

35–40 mm dagi kichik teskari o‘zgarish nimani anglatadi?

35 va 40 mm kesimlarda \(m\) 27,85 dan 24,89 ga, \(A_m\) 0,953 dan 0,947 ga kamayadi, \(\nu\), \(D\) va \(j_D\) esa biroz ortadi. Tadqiqotchilar bu kichik o‘zgarishni materialning tabiiy fazoviy o‘zgaruvchanligi va payvand hosil bo‘lishiga ta’sir qiluvchi barcha omillarni to‘liq nazorat qilish mumkin emasligi bilan bog‘laydi.

Shunga qaramay, barcha qiymatlar hali ham tadqiqot tomonidan belgilangan bir jinslilik chegaralari ichida. Shu sababli bu harakat yana geterogen holatga qaytish sifatida baholanmaydi.

HRC grafigi o‘zi nimani ko‘rsatadi?

Payvand o‘qidan taxminan 15 mm gacha HRC qiymatlari 12,6–47 oralig‘ida bosqichli ravishda o‘zgaradi. 15–40 mm hududda esa profil yanada tartibli bo‘lib, 47–55 HRC oralig‘ida qoladi. 40 mm da qattiqlik asosiy materialning xarakterli o‘rtacha darajasiga yaqinlashadi.

Biroq tadqiqot nuqtayi nazaridan HRC grafigining asosiy ahamiyati qattiqlik darajasining o‘zi emas. Xuddi shu joylardagi \(m\), \(\nu\), \(A_m\), \(D\) va \(j_D\) grafiklarini birgalikda baholash qattiqlikdagi o‘zgarishning strukturaviy geterogenlik bilan bog‘liqligini yanada ravshanlashtiradi.

NDT nuqtayi nazaridan MHCning o‘rni

Tadqiqotchilar LM-hardness usulini yarim buzmasdan nazorat — quasi-non-destructive sifatida tasniflaydi. Buning sababi qattiqlik o‘lchashda indenter sirt bilan jismoniy aloqa qilib iz qoldirishidir.

Bu farq ayniqsa yuqori mustahkam va allaqachon ekspluatatsiyada bo‘lgan konstruksiyalarda muhim. Manba tadqiqoti makroqattiqlik o‘lchovi qoldiradigan sirt izlari ayrim sharoitlarda kuchlanish to‘planishi manbaiga aylanishi mumkinligini qayd etadi. Shu sababli usulni ekspluatatsiyadagi kritik quvurga qo‘llash “hech qanday sirt ta’siri bo‘lmagan klassik NDT” kabi ko‘rilmasligi kerak.

Prediktiv texnik xizmat va raqamli egizak talqini qanchalik ilgari ketadi?

Maqola \(m\), \(\nu\), \(A_m\), \(D\) va ayniqsa \(j_D\) kabi miqdoriy ko‘rsatkichlar kelajakda raqamli egizaklar va holatga asoslangan/prediktiv texnik xizmat tizimlariga ma’lumot bera olishini ta’kidlaydi. Biroq tadqiqot doirasida:

• ishlaydigan raqamli egizak qurilmagan,
• mashinali o‘rganish modeli o‘qitilmagan,
• dala sensor tarmog‘i yaratilmagan,
• qolgan xizmat muddatini bashoratlash modeli tasdiqlanmagan,
• ekspluatatsiyadagi quvurda uzoq muddatli kuzatuv o‘tkazilmagan.

Shuning uchun raqamli egizak va prediktiv texnik xizmat tajribaning bevosita tasdiqlangan natijasi emas, balki MHC mezonlari uchun taklif qilingan qo‘llanish sohasidir.

Usulning kuchli tomonlari

• Bitta o‘rtacha qattiqlik qiymatidan tashqariga chiqib, o‘lchovlarning tarqalishini baholaydi.
• Bir nechta bir jinslilik ko‘rsatkichlarini bir xil jismoniy namunada birgalikda qo‘llaydi.
• Payvand o‘qidan asosiy materialga fazoviy o‘tishni miqdoriy tarzda ko‘rinadigan qiladi.
• Bifurkatsiya koordinatalari orqali o‘tish hududini son jihatdan aniqlashga harakat qiladi.
• Makroqattiqlik kabi nisbatan qulay o‘lchovdan ko‘proq holat ma’lumotini olishni maqsad qiladi.
• Payvand, HAZ va asosiy material o‘rtasidagi geterogenlikni faqat bitta HRC o‘rtachasiga qisqartirmaydi.

Metodologik cheklovlar

• Tadqiqot bitta asosiy po‘lat–austenitik to‘ldiruvchi metall kombinatsiyasiga qaratilgan.
• Aniqlangan 14,69 va 14,85 mm chegaralar namunaga xosdir.
• MHC qiymatlari sinish chidamliligi, charchoq umri yoki yoriq o‘sish sinovi bilan bevosita kalibrlanmagan.
• Haqiqiy bosimli quvurda dala tekshiruvi o‘tkazilmagan.
• Vodorod ta’siri tajribada qo‘llanmagan.
• Usul sirtga qattiqlik izi qoldirgani uchun to‘liq buzmasdan nazorat emas.
• Tadqiqotda MHC bilan ultratovush, radiografik yoki boshqa NDT usulining bir vaqtdagi sezgirlik taqqoslanishi qilinmagan.
• Grafik bifurkatsiya nuqtalarining boshqa payvand parametrlarida va boshqa materiallarda bir xil qolishi ko‘rsatilmagan.
• Tadqiqot tasnifi asosan belgilangan MHC chegaralariga tayangan; klassik gipoteza testi yoki p-qiymatiga asoslangan guruh taqqoslanishi berilmagan.

Manba va Usul Izohi

To‘liq asl ish nomi: Material Homogeneity Criterion for Assessing Heterogeneous High-Strength Steel Joints with Austenitic Welds

Mualliflar: Yaroslav Kusyi; Vitalii Ivanov; Andriy Dzyubyk; Nazarii Kusen; Juraj Hajduk.

Mualliflar tartibi: Manba tadqiqotidagi tartib aynan saqlangan. Birgalikdagi birinchi muallif yoki teng hissa bayonoti mavjud emas.

Mas’ul muallif: Juraj Hajduk.

Muassasalar: Institute of Mechanical Engineering and Transport, Lviv Polytechnic National University, Lviv, Ukraine; Faculty of Technical Systems and Energy Efficient Technologies, Sumy State University, Sumy, Ukraine; Faculty of Manufacturing Technologies, Technical University of Košice with a Seat in Prešov, Prešov, Slovakia; Faculty of Applied Sciences, WSB University, Dabrowa Gornicza, Poland.

Jurnal: Machines. Nashriyot: MDPI, Basel, Switzerland. Jild: 14. Son: 5. Maqola raqami: 577. Yil: 2026.

DOI: 10.3390/machines14050577

Rasmiy nashr havolasi:https://doi.org/10.3390/machines14050577

Nashr jarayoni: Ish 8 Aprel 2026 da qabul qilingan, 15 May 2026 da qayta ko‘rib chiqilgan, 18 May 2026 da qabul qilingan va 21 May 2026 da chop etilgan.

Akademik muharrir: António Pereira.

Manba turi va ekspertiza holati: Machines jurnalida chop etilgan, ekspertlar tomonidan ko‘rib chiqilgan tadqiqot maqolasidir. Tadqiqot tajribaviy payvand namunasi, makroqattiqlik o‘lchovlari va statistik MHC baholashini birgalikda qo‘llaydi.

Litsenziya: Creative Commons Attribution (CC BY). Ish ochiq kirish asosida nashr etilgan.

Moliyalashtirish: “Research of Advanced Technologies for Increasing the Efficiency of Multivalent Energy Systems for Sustainable Industrial Development” loyihasi ITMS21+ 401101C504 doirasida Yevropa Ittifoqi tomonidan hamkorlikda moliyalashtirilgan. Ish shuningdek Slovak Research and Development Agency VV-MVP-24-0190, KEGA 012TUKE-4/2024 va VEGA 1/0453/24 loyihalari hamda International Association for Technological Development and Innovations va International Innovation Foundation tomonidan qisman qo‘llab-quvvatlangan.

Ma’lumotlarning mavjudligi: Ma’lumotlar so‘rov bo‘yicha taqdim etilishi aytilgan.

Manfaatlar to‘qnashuvi: Mualliflar ishga ta’sir qilishi mumkin bo‘lgan ma’lum raqobatbardosh moliyaviy manfaat yoki shaxsiy munosabat mavjud emasligini bayon qilgan.

Mualliflar hissasi: Konseptualizatsiya Yaroslav Kusyi; usul Yaroslav Kusyi, Vitalii Ivanov va Andriy Dzyubyk; dasturiy ta’minot Yaroslav Kusyi, Andriy Dzyubyk va Nazarii Kusen; verifikatsiya, formal tahlil va tadqiqot barcha mualliflar; resurslar Yaroslav Kusyi, Vitalii Ivanov va Juraj Hajduk; ma’lumotlarni kuratsiya qilish Yaroslav Kusyi; dastlabki qoralama Yaroslav Kusyi, Andriy Dzyubyk va Nazarii Kusen; ko‘rib chiqish/tahrirlash Yaroslav Kusyi, Vitalii Ivanov va Juraj Hajduk; vizualizatsiya Yaroslav Kusyi va Nazarii Kusen; nazorat Yaroslav Kusyi, Vitalii Ivanov va Juraj Hajduk; loyiha boshqaruvi Vitalii Ivanov; moliyalashtirishni jalb qilish Vitalii Ivanov va Juraj Hajduk tomonidan bajarilgan deb ko‘rsatilgan.

Ilmiy mazmun chegarasi: Ushbu Verianla mazmunidagi material tarkibi, payvandlash usuli, formulalar, makroqattiqlik natijalari, MHC qiymatlari, bifurkatsiya koordinatalari va ilmiy talqinlar faqat o‘rganilgan ishga asoslanadi. Tashqi manbalardan yangi tajribaviy natija yoki material ma’lumoti qo‘shilmagan.

Material doirasi: Tajriba namunasi 34KhN2MA po‘latidir. Tadqiqotda bu po‘latning mexanik xususiyatlari X100–X120 sinfidagi zamonaviy yuqori unumli quvur po‘latlari bilan taqqoslanishi mumkinligi aytilgan bo‘lsa-da, namuna bevosita API X100 yoki X120 quvur po‘lati emas.

NDT chegarasi: LM-hardness takroriy indenter kontaktlari sabab manbada quasi-non-destructive, ya’ni yarim buzmasdan nazorat sifatida ta’riflanadi. Usul butunlay iz qoldirmaydigan sirt tekshiruvi emas.

Qo‘llash chegarasi: Raqamli egizak, sun’iy intellektga asoslangan monitoring va prediktiv texnik xizmat ushbu tadqiqotda haqiqiy dala tizimi sifatida tasdiqlanmagan; ular mualliflar MHC uchun taklif qilgan kelajakdagi qo‘llanish doirasidir.

Manba ichidagi bayon nomuvofiqligi: Natijalar matni payvand o‘qidan taxminan 15 mm gacha bo‘lgan hududni umumiy tarzda geterogen deb ta’riflab, Cross-section 6 va 7 ni shu doirada tilga oladi. Biroq xuddi shu bo‘lim Cross-section 6 ning 15 mm da ν=10,78%, m=10,34, A_m=0,882, D=0,80 va j_D=4,03 qiymatlari bilan barcha belgilangan bir jinslilik chegaralarini qondirishini va bir jinsli holatga o‘tganini bildiradi. Ushbu bayon farqi jimlik bilan yo‘q qilinmagan.

Bifurkatsiya chegarasi: h=14,69 mm va h*=14,85 mm qiymatlari ushbu tajriba namunasining grafik tahlilidan olingan va boshqa po‘lat, payvand geometriyasi yoki payvandlash protseduralari uchun universal masofa chegarasi sifatida talqin qilinmasligi kerak.