Масъалаи асосии таҳқиқот чен кардани тағйироти анатомии синуси ҷоғи боло аз рӯи синну сол ва ҷинс ва арзёбии он аст, ки ин ченакҳо то чӣ андоза метавонанд дар шиносоии судӣ муфид бошанд. Синуси ҷоғи боло ковокии дуҷониба ва пур аз ҳавоест, ки дар дохили устухони ҷоғи боло ҷойгир аст. Он дар тарафи чап ва рост мавҷуд буда, ҳаҷм ва шаклаш метавонад аз як шахс то шахси дигар фарқ кунад.
Дар илмҳои судӣ шиносоӣ аксаран тавассути дандонҳо, устухонҳо, DNA, изи ангушт ва сохторҳои радиологӣ анҷом дода мешавад. Аммо дар баъзе ҳолатҳои осеби вазнин, сӯхтор, таркиш ё боқимондаҳои пора-пора роҳҳои классикии шиносоӣ мушкил мешаванд. Синусҳои параназалӣ, махсусан синуси ҷоғи боло, азбаски дар қисми амиқ ва муҳофизатшудаи скелети рӯй ҷой доранд, метавонанд ҳатто дар баъзе сенарияҳои осеби шадид сохторӣ ҳифз шаванд. Аз ин рӯ морфометрияи синуси ҷоғи боло метавонад барои антропологияи судӣ ва стоматологияи судӣ манбаи арзишманди маълумоти ёрирасон бошад.
Саволе, ки муҳаққиқон ба он тамаркуз кардаанд, чунин аст: Оё ҳаҷм, дарозӣ, баландӣ ва паҳноии синуси ҷоғи боло, ки бо CBCT чен шудаанд, метавонанд дар бораи синну сол ва ҷинс маълумоти маънодор диҳанд? Ин маълумот махсусан дар гурӯҳҳои гуногуни этникӣ ва ҷуғрофӣ, масалан аҳолии Эрон, чӣ гуна зоҳир мешавад?
Чаро синуси ҷоғи боло сохтори муҳими анатомӣ аст?
Синуси ҷоғи боло калонтарин синуси параназалӣ мебошад. Дар таҳқиқот гуфта мешавад, ки рушди эмбриологии синус дар давраи аввали ҳомиладорӣ оғоз меёбад, дар кӯдакӣ ва наврасӣ афзоиш меёбад, дар аввали калонсолӣ ба ҳаҷми баландтарин мерасад ва дар синну солҳои баъдӣ метавонад устувор шуда, тадриҷан кам шавад.
Ин сохтори анатомӣ бо чанд минтақаи муҳим ҳамҷаворӣ дорад:
- Дандонҳои ҷоғи боло ва махсусан қисми паси maxilla,
- Фарши орбита,
- Ковокии бинӣ,
- Канинҳои ҷоғи боло ва устухони алвеолярӣ,
- Минтақаҳои имплантатсия, sinus lifting ва ҷарроҳии даҳон.
Аз сабаби ин робитаи наздики анатомӣ, синуси ҷоғи боло танҳо объекти ченкунии радиологӣ нест. Он дар банақшагирии имплантатсияи дандон, ҷарроҳии қисми паси ҷоғи боло, боло бурдани фарши синус, муносибати решаи дандон бо синус ва арзёбии патологӣ аҳамияти мустақими клиникӣ дорад.
Вазифаҳои физиологии синуси ҷоғи боло кадомҳоянд?
Дар таҳқиқот аз нақшҳои физиологии синуси ҷоғи боло, аз ҷумла кам кардани вазни скелети рӯй, саҳм гузоштан дар омодасозии ҳавои нафасгирифта ва кӯмак ба резонанси овоз сухан меравад. Ин вазифаҳо худ мавзӯи асосии таҳқиқот нестанд; аммо мефаҳмонанд, ки чаро синус аз ҷиҳати рушд ва морфология муҳим аст.
Ҳаҷми синус бо намунаҳои рушди краниофасиалии атроф алоқаманд аст. Баромадани дандонҳо, қувваҳои хоидан, рушди maxilla, таъсирҳои гормонӣ ва андозаи умумии скелети рӯй метавонанд ба андозаҳои синус саҳм гузоранд. Калонтар будани сохторҳои умумии краниофасиалӣ дар мардон, баландии бештари рӯй ва таъсири андрогенҳо ба рушди скелет дар давраи балоғат аз механизмҳои биологие дониста мешаванд, ки метавонанд бузургтар будани ҳаҷми синусро дар мардон шарҳ диҳанд.
Чаро CBCT истифода шудааст?
Дар таҳқиқот гуфта мешавад, ки усулҳои тасвирӣ монанди CT ва MRI-и классикӣ метавонанд барои арзёбии синус истифода шаванд, аммо бинобар маҳдудиятҳое чун арзиши баланд, дастрасӣ ва вояи радиатсионӣ на ҳамеша амалӣ мебошанд. Баръакс, CBCT барои минтақаи дентомаксиллофасиалӣ тасвири сеандозаи дорои ҳалли баланд пешниҳод мекунад ва дар стоматология васеъ истифода мешавад.
Бартарии CBCT дар ин таҳқиқот дар он аст, ки сохтори сеандозаи синуси ҷоғи боло аз рӯи ҳаҷм ва андозаҳои хаттӣ чен карда мешавад. Рентгенографияҳои анъанавии дуандоза шакли мураккаби ҳаҷмии синусро ба қадри кофӣ нишон дода наметавонанд. CBCT бошад имкон медиҳад параметрҳое чун ҳаҷм, дарозӣ, баландӣ ва паҳноӣ дар тарафи рост ва чап алоҳида арзёбӣ шаванд.
Усули таҳқиқот чӣ гуна сохта шудааст?
Таҳқиқот тарҳи ретроспективии буришӣ дорад. Яъне муҳаққиқон беморонро солҳои зиёд ба таври пешбинишуда пайгирӣ накарда, балки тасвирҳои CBCT-ро, ки дар як давраи муайян гирифта шудаанд, ба таври бозгаштӣ таҳлил кардаанд. Тасвирҳо аз бемороне интихоб шудаанд, ки ба клиникаи хусусии радиология дар шаҳри Араки Эрон муроҷиат карда буданд.
Меъёрҳои дохилшавӣ будан дар диапазони синну соли муайяншуда ва набудани патология, lesion ё аномалияи равшани анатомӣ дар синуси ҷоғи болоии рост ё чапро дар бар мегирифтанд. Меъёрҳои хориҷкунӣ таърихи табобати ортодонтӣ, мавҷудияти bracket-и ортодонтӣ, аномалияҳои модарзодии краниофасиалӣ, асимметрияи скелетӣ, патологияҳои устухонӣ монанди osteoporosis, истифодаи доруҳое, ки ба устухон таъсир мекунанд, ва пневматизатсияи идиопатикии синуси ҷоғи болоро дар бар мегирифтанд.
Ҳамаи тасвирҳо бо дастгоҳи NewTom Giano HR гирифта шудаанд. Ченкуниҳо бо нармафзори NNTviewer анҷом дода шудаанд. Барои синуси ҷоғи болоии рост ва чап дар ҳар бемор параметрҳои зерин чен карда шуданд:
- Ҳаҷм — бо cm³,
- Дарозӣ — бо mm,
- Баландӣ — бо mm,
- Паҳноӣ — бо mm.
Сохтори гурӯҳи таҳқиқот чӣ гуна буд?
Дар маҷмӯъ 158 тасвири CBCT таҳлил карда шудааст. Аз иштирокчиён 38 нафар мард ва 120 нафар зан буданд. Ин нишон медиҳад, ки дар намуна шумораи занон ба таври равшан бештар буд. Ҳиссаи мардон %24,1 ва ҳиссаи занон %75,9 гузориш шудааст.
Диапазони синну сол 15–55 сол буд. Синни миёнаи мардон 28,29 ± 9,32 сол, синни миёнаи занон 27,35 ± 9,63 сол ва синни миёнаи умумӣ 27,58 ± 9,53 сол буд.
Ин сохтори намуна барои тафсири таҳқиқот муҳим аст. Шумораи занон аз мардон зиёда аз се маротиба бештар аст. Ин ҳолат дар баъзе муқоисаҳои ҷинсӣ аз ҷиҳати қувваи оморӣ ва умумисозӣ эҳтиёткорӣ талаб мекунад. Дар бахши маҳдудиятҳои таҳқиқот низ кам будани гурӯҳи мардон ва номутавозунии тақсимоти ҷинсӣ рӯирост зикр шудааст.
Оё байни синуси ҷоғи болоии рост ва чап фарқият вуҷуд дорад?
Дар таҳқиқот аввал синусҳои рост ва чап дар сатҳи умумӣ муқоиса шудаанд. Ҳаҷми синуси ҷоғи болоии чап 16,32 ± 5,29 cm³, ҳаҷми синуси ҷоғи болоии рост 15,64 ± 4,92 cm³ буд. Гарчанде тарафи чап рақаман каме калонтар ба назар мерасад, ин фарқият аз ҷиҳати оморӣ маънодор нест.
Барои дарозӣ, баландӣ ва паҳноӣ низ ҳолат шабеҳ аст:
- Дарозии чап: 38,78 ± 3,27 mm; дарозии рост: 38,74 ± 3,21 mm
- Баландии чап: 36,32 ± 5,23 mm; баландии рост: 35,78 ± 5,25 mm
- Паҳноии чап: 27,06 ± 4,43 mm; паҳноии рост: 26,84 ± 4,33 mm
p-value-и ин ченакҳо маънодор нестанд. Аз ин рӯ study мегӯяд, ки дар маҷмӯъ байни синусҳои ҷоғи болоии рост ва чап асимметрияи дуҷонибаи маънодор вуҷуд надорад. Ин finding аз ҷиҳати судӣ ва клиникӣ муҳим аст, зеро пешниҳод мекунад, ки ҳангоми ғайриқобили арзёбӣ будани як тараф, тарафи дигар метавонад ҳамчун маълумоти ёрирасон истифода шавад. Аммо ин маъно надорад, ки дар ҳар шахс симметрияи комил вуҷуд дорад; танҳо дар сатҳи намуна фарқи маънодор дида нашудааст.
Ҳаҷми синуси ҷоғи боло аз рӯи ҷинс чӣ гуна тағйир ёфт?
Яке аз қавитарин findings-и study ин аст, ки ҳаҷми синуси ҷоғи боло дар мардон нисбат ба занон бузургтар мебошад. Ҳаҷми синуси ҷоғи болоии чап дар мардон 20,04 ± 6,53 cm³, дар занон 15,14 ± 4,24 cm³ буд. Ҳаҷми синуси ҷоғи болоии рост дар мардон 18,95 ± 6,04 cm³, дар занон 14,59 ± 4,01 cm³ буд. Дар ҳар ду тараф p-value <0,001 аст.
Ин фарқият танҳо бо ҳаҷм маҳдуд нест. Дар мардон дарозӣ, баландӣ ва паҳноии синус низ аз занон бештар буд. Масалан, баландии синуси чап дар мардон 41,04 ± 5,01 mm, дар занон 34,83 ± 4,36 mm; баландии синуси рост дар мардон 40,39 ± 6,08 mm, дар занон 34,33 ± 4,00 mm чен шудааст.
Графики муқоисаи ҷинсӣ дар study низ ба таври визуалӣ нишон медиҳад, ки values-и мардон қариб дар ҳамаи параметрҳо аз занон баландтаранд. Ин graph маълумоти table-ро дастгирӣ карда, мавҷудияти sexual dimorphism-и равшанро дар морфометрияи синуси ҷоғи боло таъкид мекунад.
Sexual dimorphism чӣ маъно дорад?
Sexual dimorphism маънои мавҷуд будани фарқиятҳои анатомӣ ё морфологӣ байни афроди мард ва зан дар дохили як намудро дорад. Дар ин study sexual dimorphism ба шакли бузургтар будани measurements-и синуси ҷоғи боло дар мардон нисбат ба занон зоҳир шудааст.
Сабабҳои эҳтимолии ин фарқият чунинанд:
- Бузургтар будани скелети умумии краниофасиалӣ дар мардон,
- Баландии бештар ва андозаи калонтари maxilla дар мардон,
- Таъсири ҳавасмандкунандаи андрогенҳо ба рушди устухон дар давраи балоғат,
- Имкони пневматизатсияи васеътари синуси ҷоғи боло дар дохили скелети рӯйи калонтар.
Аз ҷиҳати илмҳои судӣ ин фарқият муҳим аст, зеро differences-и ҷинсӣ дар сохторҳои skeletal ё radiological метавонанд ба шиносоӣ мусоидат кунанд. Аммо measurements-и синуси ҷоғи боло набояд ҳамчун method-и дақиқи муайян кардани ҷинс истифода шаванд. Approach-и бехатартар ин аст, ки ин ченакҳо якҷо бо дандонҳо, скелет, DNA ва дигар нишондиҳандаҳои антропологӣ истифода шаванд.
Тағйироти ҳаҷм аз рӯи синну сол чӣ гуна буд?
Дар study participants ба age groups тақсим шуданд: 15–20, 21–30, 31–40 ва 41–50. Ҳаҷм, дарозӣ, баландӣ ва паҳноии синуси ҷоғи боло дар ин гурӯҳҳо боз аз рӯи мардон ва занон муқоиса шуд.
Аз ҷиҳати ҳаҷми синус highest average values дар мардон дар гурӯҳи 21–30 сол дида шуданд. Ҳаҷми синуси ҷоғи болоии чап дар мардон дар ин гурӯҳ 21,00 ± 6,86 cm³, синуси рост 19,86 ± 5,52 cm³ буд. Дар занон бошад highest average volume дар гурӯҳи 15–20 сол report шуд: синуси чап 16,49 ± 2,998 cm³, синуси рост 15,96 ± 2,642 cm³.
Lowest volumes дар ҳар ду ҷинс умуман дар гурӯҳи 31–40 сол дида шуданд. Дар занон ин коҳиш равшантар буд: дар гурӯҳи 31–40 синуси чап 12,20 ± 3,792 cm³, синуси рост 11,10 ± 3,186 cm³.
Ин result idea-ро support мекунад, ки синуси ҷоғи боло то ҷавонӣ рушд мекунад, баъд stable мешавад ё кам мешавад. Graphs-и study age-volume trend-ро бо turning point around 23 years нишон медиҳанд.
Чаро cut-off-и 23 years интихоб шуд?
Researchers барои age estimation piecewise linear regression истифода карданд. Ин approach қабул мекунад, ки relationship байни age ва sinus dimensions метавонад дар тамоми умр бо one straight line explained нашавад. Зеро синус дар childhood/adolescence grows, дар early adulthood ба maximum наздик мешавад, баъд stable мешавад ё decreases.
Дар study thresholds-и 21, 22, 23 ва 24 years санҷида шуданд. Threshold бо highest explanatory power ва lowest error 23 years интихоб шуд. Биологӣ ҳам this threshold бо завершение-и craniofacial maturation дар early twenties compatible ҳисоб шудааст.
Explanatory power of regression models чунин report шуд:
- For under 23 years R² = 0,72
- For 23 years and over R² = 0,70
- Mean absolute error approximately 2,1 years
R² нишон медиҳад model чӣ қадар variation-и age variable-ро explain карда метавонад. R² = 0,72 means model about %72 of age variation in that group explains. Аммо ин маънои error-free individual prediction надорад. For forensic age estimation average error around 2 years may be noteworthy, аммо method alone definite age-determination tool нест.
Regression formulas чӣ гуна бояд хонда шаванд?
Study барои age estimation чор regression formula аз рӯи sex ва 23-year threshold пешниҳод кардааст. Ин formulas measurements-и right and left maxillary sinus length, height, width ва volume-ро истифода карда estimated age медиҳанд.
Abbreviations чунин фаҳмида мешаванд:
- L.Msl: дарозии синуси ҷоғи болоии чап
- R.Msl: дарозии синуси ҷоғи болоии рост
- L.Msh: баландии синуси ҷоғи болоии чап
- R.Msh: баландии синуси ҷоғи болоии рост
- L.Msw: паҳноии синуси ҷоғи болоии чап
- R.Msw: паҳноии синуси ҷоғи болоии рост
- L.Msv: ҳаҷми синуси ҷоғи болоии чап
- R.Msv: ҳаҷми синуси ҷоғи болоии рост
Формула барои занони зери 23 сол:
\[ Age = 5.8 + 0.14 \times L.Msl + 0.05 \times R.Msl - 0.23 \times L.Msh - 0.13 \times R.Msh + 0.05 \times L.Msw + 0.13 \times R.Msw + 0.2 \times L.Msv + 0.12 \times R.Msv \]
Формула барои мардони зери 23 сол:
\[ Age = 34.8 - 0.12 \times L.Msl + 0.02 \times R.Msl - 0.15 \times L.Msh + 1.5 \times R.Msh - 1.3 \times L.Msw + 0.7 \times R.Msw + 0.69 \times L.Msv - 1.6 \times R.Msv \]
Формула барои занони 23 сола ва калонтар:
\[ Age = 19.3 + 0.14 \times L.Msl + 0.2 \times R.Msl + 1.3 \times L.Msh - 1.8 \times R.Msh - 0.13 \times L.Msw + 0.23 \times R.Msw - 0.8 \times L.Msv + 0.9 \times R.Msv \]
Формула барои мардони 23 сола ва калонтар:
\[ Age = 5.24 + 0.27 \times L.Msl + 0.06 \times R.Msl + 0.57 \times L.Msh + 0.1 \times R.Msh + 0.66 \times L.Msw + 0.19 \times R.Msw - 0.7 \times L.Msv - 1.01 \times R.Msv \]
Ин formulas набояд ҳамчун universal formula дар clinical ё forensic application directly истифода шаванд. Зеро онҳо аз sample-и specific Iranian population, specific device ва measurement protocol derived шудаанд. Accuracy-и same model дар populations-и дигар, age distributions-и дигар, CBCT devices-и дигар ва observers-и дигар guaranteed нест.
Мантиқи regression formulas чист?
Regression formulas age-ро бо истифодаи simultaneously multiple sinus measurements estimate мекунанд. Coefficient-и назди ҳар measurement нишон медиҳад, ки change-и он variable age prediction-ро ба кадом direction ва чӣ қадар influence мекунад. Positive coefficient маънои онро дорад, ки бо зиёд шудани measurement model age-ро increase мекунад; negative coefficient бошад age prediction-ро decrease мекунад.
Аммо coefficients набояд ҳамчун biological causality interpreted шаванд. Масалан, negative coefficient does not mean biological measurement definitely decreases age. Он relationship-и statistical within sample-ро represent мекунад. Especially when sample small and sex distribution imbalanced, generalizability of coefficients limited буда метавонад.
Actual age ва predicted age то чӣ андоза мувофиқ буданд?
Prediction table нишон медиҳад, ки mean actual age ва mean predicted age дар subgroups хеле наздиканд. Масалан, дар women under 23 actual mean age 19,19, predicted mean age ҳам 19,19 буд. Дар men under 23 both actual and predicted mean 18,70 буданд. Дар women 23 and over actual/predicted mean 35,25, in men 31,71 report шуд.
Ин agreement at mean level нишон медиҳад model groups-ро generally well capture кардааст. Аммо minimum and maximum values нишон медиҳанд individual-level prediction range narrower мешавад. Масалан, дар women 23 and over actual age 24–53 ranged, while predicted age range 30,87–41,21 буд. Ин suggests model extreme ages-ро toward center shrink мекунад. In forensic use this is important because individual prediction error more critical than mean agreement мебошад.
Sinus septa чӣ маъно дорад?
Maxillary sinus septum an anatomical variation in form of bony partition or projection inside sinus cavity мебошад. It is important for dental-implant planning, sinus lifting and maxillary-sinus surgery because presence of septa can affect surgical access and risk of membrane perforation.
Дар study left maxillary sinus septa дар %5,3 of men and %22,5 of women observed шуд. Difference statistically significant буд (χ² = 5,7; p = 0,02). In right maxillary sinus septa in %7,9 of men and %15 of women observed, but difference not significant (p = 0,26).
No significant association between age and septa presence was found. This suggests septa in this sample did not systematically increase or decrease with age. Аммо septa prevalence can vary widely across studies because of genetic differences, sampling and definition of septum.
Graphs-и study чӣ мегӯянд?
Sex-comparison graph visually shows men have higher values than women for left/right maxillary sinus volume, length, height and width. This graph supports sexual dimorphism consistent with p-values in tables.
Age-related sinus-volume trend graphs show breakpoint around 23 years. In men volume rises until early twenties and then tends to decline. In women a different trend line also appears around 23-year threshold. Vertical dashed line in graphs represents selected 23-year cutoff. These visuals make clear why researchers used piecewise regression instead of one linear model.
Findings барои forensic science чӣ маъно доранд?
Most important forensic message is that maxillary sinus morphometry can provide adjunctive information for age and sex estimation. Significantly larger sinus dimensions in men may contribute to sex estimation. Pattern of volume increasing to certain age and then decreasing may help age estimation.
However this method alone is not sufficient for identification. Maxillary sinus measurements should be interpreted with DNA, dental records, skeletal analysis, facial reconstruction, radiologic comparison and other anthropological data. Study also positions sinus measurements as an “adjunctive tool,” not single definitive method.
This approach can be especially relevant when conventional identification methods unavailable. Paranazal sinuses may sometimes survive trauma or explosion relatively protected, so CBCT/CT-based sinus morphometry can provide valuable additional evidence.
Clinical implications чӣ ҳастанд?
Clinical importance is not limited to forensic science. Maxillary sinus volume and morphology are important for posterior maxillary surgery. Knowledge of sinus anatomy in implant planning, sinus augmentation, sinus lifting, post-extraction bone-volume evaluation and oral/maxillofacial surgery can reduce complication risk.
Knowing normal variations by age and sex may help interpret pathological findings more accurately. For example age-related volume reduction, mucosal thickening or bony remodeling should be considered during clinical interpretation. Septa presence also directly matters in sinus surgery or pre-implant planning.
Ҷиҳатҳои қавии study
One strength is reliance on three-dimensional CBCT data. This allows evaluation of complex maxillary-sinus anatomy without limiting to 2D measurements.
Second strength is separate measurement of both right and left sinuses, enabling assessment of bilateral asymmetry.
Third strength is use of piecewise regression based on 23-year threshold rather than one linear model for age prediction. This is more biologically plausible because sinus development does not proceed at same rate and direction throughout life.
Fourth strength is discussion of both forensic and clinical implications. Maxillary-sinus morphometry has value not only for identification but also surgical planning and radiological evaluation.
Маҳдудиятҳои study
Main limitation is retrospective cross-sectional design. Thus changes within same individuals over time were not directly followed. Age-related change inferred from comparing different people of different ages.
Second limitation is imbalanced sex distribution. There were 120 women but only 38 men. This may limit reliability of some age analyses especially in male subgroups.
Third limitation is single geographic region, Arak. Sinus size may be affected by genetic, ethnic, environmental and craniofacial factors, so findings cannot be directly generalized to all Iranian population or other countries.
Fourth limitation is not including potentially relevant craniofacial variables such as facial measurements, skeletal pattern, dental status, tooth loss and masticatory force.
Fifth limitation is absence of intra-observer and inter-observer reliability analyses. Repeated measurements by same observer and agreement across different observers were not evaluated. Measurement reproducibility is crucial in CBCT morphometry.
Sixth limitation is preprint status without peer review. Therefore method, analysis and interpretation may change or be strengthened after independent academic review.
Study чӣ мегӯяд ва чӣ намегӯяд?
Study says in 158 CBCT images from Arak, Iran, maxillary-sinus volume, length, height and width are significantly larger in men than women. Sinus volume tends to increase until around 23 years, then stabilize or decrease. No significant right-left asymmetry was found. CBCT-based sinus measurements may aid forensic age and sex estimation.
Study does not say maxillary-sinus measurements alone determine exact age or sex. Developed regression formulas are not universal models applicable to all populations. Because study is not longitudinal, it does not directly show individual sinus aging. Findings should be used cautiously with other clinical and forensic indicators.
Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот
Тарҳи таҳқиқот
| Ҷузъи усул | Истифода дар таҳқиқот | Маъно |
|---|---|---|
| Навъи таҳқиқот | Retrospective cross-sectional CBCT study | Existing images reviewed retrospectively; no longitudinal follow-up. |
| Ҷой | Arak, Iran | Results based on specific regional population. |
| Намуна | 158 CBCT images | Selected patients without maxillary-sinus pathology analyzed. |
| Sex distribution | 38 men, 120 women | Women markedly overrepresented; this is limitation. |
| Age range | 15–55 years | Adolescence through middle age assessed. |
| Imaging device | NewTom Giano HR | CBCT-based three-dimensional sinus measurement performed. |
| Software | NNTviewer | Volume and linear morphometric measurements performed. |
| Statistical analysis | Shapiro-Wilk, t-test, Mann-Whitney U, chi-square, piecewise linear regression | Different statistical methods selected according to distribution and variable type. |
Умумии population
| Parameter | Value |
|---|---|
| Total patients | 158 |
| Men | 38 (%24,1) |
| Women | 120 (%75,9) |
| Age range | 15–55 years |
| Mean age of men | 28,29 ± 9,32 years |
| Mean age of women | 27,35 ± 9,63 years |
Comparison of right and left maxillary sinuses
| Parameter | Left maxillary sinus | Right maxillary sinus | p value | Interpretation |
|---|---|---|---|---|
| Volume | 16,32 ± 5,29 cm³ | 15,64 ± 4,92 cm³ | 0,23 | Left slightly larger, not significant. |
| Length | 38,78 ± 3,27 mm | 38,74 ± 3,21 mm | 0,91 | Nearly same. |
| Height | 36,32 ± 5,23 mm | 35,78 ± 5,25 mm | 0,36 | No significant difference. |
| Width | 27,06 ± 4,43 mm | 26,84 ± 4,33 mm | 0,66 | No significant difference. |
Basic morphometric findings by sex
| Side and parameter | Men | Women | p value |
|---|---|---|---|
| Left volume | 20,04 ± 6,53 cm³ | 15,14 ± 4,24 cm³ | <0,001 |
| Left length | 40,58 ± 3,97 mm | 38,22 ± 2,80 mm | <0,001 |
| Left height | 41,04 ± 5,01 mm | 34,83 ± 4,36 mm | <0,001 |
| Left width | 28,56 ± 4,97 mm | 26,58 ± 4,16 mm | 0,02 |
| Right volume | 18,95 ± 6,04 cm³ | 14,59 ± 4,01 cm³ | <0,001 |
| Right length | 40,74 ± 4,00 mm | 38,11 ± 2,65 mm | <0,001 |
| Right height | 40,39 ± 6,08 mm | 34,33 ± 4,00 mm | <0,001 |
| Right width | 28,60 ± 4,84 mm | 26,29 ± 4,02 mm | <0,001 |
Sinus volume by age groups
| Side and age group | Male volume | Female volume | p value |
|---|---|---|---|
| Left, 15–20 | 20,20 ± 6,675 cm³ | 16,49 ± 2,998 cm³ | 0,03 |
| Left, 21–30 | 21,00 ± 6,860 cm³ | 16,06 ± 4,968 cm³ | 0,01 |
| Left, 31–40 | 18,42 ± 8,513 cm³ | 12,20 ± 3,792 cm³ | 0,01 |
| Left, 41–50 | 18,45 ± 1,344 cm³ | 14,01 ± 3,844 cm³ | 0,05 |
| Right, 15–20 | 19,51 ± 4,752 cm³ | 15,96 ± 2,642 cm³ | 0,04 |
| Right, 21–30 | 19,86 ± 5,516 cm³ | 15,76 ± 4,884 cm³ | 0,009 |
| Right, 31–40 | 17,08 ± 8,663 cm³ | 11,10 ± 3,186 cm³ | 0,03 |
| Right, 41–50 | 16,79 ± 1,435 cm³ | 13,73 ± 2,764 cm³ | 0,07 |
Summary of age-prediction model
| Model component | Value in study | Meaning |
|---|---|---|
| Cutoff point | 23 years | Selected as best threshold for transition from volume increase to stabilization/decrease. |
| R² below 23 | 0,72 | Model explains approximately %72 of age variation in this group. |
| R² at 23 and above | 0,70 | Model explains approximately %70 of age variation in this group. |
| MAE | Approximately 2,1 years | Mean absolute error considered adjunctive for forensic age estimation. |
| Validation | 10-fold cross-validation | Attempted to test within-sample robustness. |
Sinus-septa findings
| Side | Septa in men | Septa in women | p value | Interpretation |
|---|---|---|---|---|
| Left maxillary sinus | %5,3 | %22,5 | 0,02 | Significant association with sex. |
| Right maxillary sinus | %7,9 | %15 | 0,26 | No significant association with sex. |
General technical conclusion
Technical conclusion is that CBCT-measured maxillary-sinus volume and dimensions are associated with both age and sex. All main sinus dimensions are larger in men. Sinus volume tends to increase until around age 23, then stabilizes or decreases. Right-left differences are generally not significant. Therefore maxillary-sinus morphometry may be useful as adjunctive parameter for forensic age and sex estimation, but should not be used alone as definitive identification tool.
Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул
Ин мақола бар таҳқиқоти Emad Torabi Goodarzi, Mehdi Heidarizadeh, Malihe Safari ва Maryam Mohebiniya бо унвони “Age- and Sex-Related Variations in Maxillary Sinus Volume and Morphometry: A CBCT Study in an Iranian Population” асос ёфтааст. Study aims to evaluate maxillary sinus volume and morphometry with CBCT in relation to age and sex in an Iranian population.
Source text is a preprint research article and explicitly states “This preprint research paper has not been peer reviewed”. Therefore it has not undergone peer review. Findings should be interpreted as regional CBCT morphometry data requiring caution, not established forensic-identification standard or universal age-prediction model.
This content is based only on methods, patient numbers, measurement parameters, tables, graphs, regression formulas, septa findings and discussion presented in PDF. No claims of exact age-determination guarantee, universal applicability to all populations, clinical-diagnosis guarantee or stand-alone forensic-use recommendation not present in PDF have been added.
Study is retrospective and cross-sectional; it does not directly follow sinus changes within same individuals over time. Women substantially outnumber men. Data come from one geographic region. Intra-observer and inter-observer reliability analyses were not performed. Therefore future studies need larger, sex-balanced, multi-population samples and reproducibility testing.
Шарҳ гузоред
Нишонии почтаи электронии шумо нашр намешавад. Майдонҳои ҳатмӣ бо * нишон дода шудаанд