Ин таҳқиқот баррасӣ кардааст, ки моделҳои якандозаи гигротермалӣ, ки барои ҳисоб кардани ҳарорат, намии нисбӣ ва миқдори намии чӯб дар ковокиҳои боми вентилятсияшаванда истифода мешаванд, то чӣ андоза сохторҳои воқеиро ифода карда метавонанд. Муҳаққиқон ченкуниҳои саҳроиро, ки дар тӯли чанд сол дар бомҳои ду бинои чӯбии воқеъ дар Шветсия ҷамъоварӣ шудаанд, бо моделҳои ҳисоббарории дар WUFI Pro 1D сохташуда муқоиса кардаанд. Тағйирёбандаҳои омӯхташуда инҳо буданд: меъёри мубодилаи ҳаво, хусусиятҳои радиатсионии сатҳи бом, тарзи ифодаи қабати ҳавои вентилятсияшаванда дар модел, умқи баҳодиҳӣ, ҷобаҷогузории вақт ва қабати содакардашудаи барф.

Хулосаи асосии таҳқиқот ин аст, ки тағйирёбандаи аз ҳама таъсиргузор ба натиҷаҳои модел меъёри мубодилаи ҳаво дар як соат (Air Changes per Hour, ACH) мебошад. Аммо таъсири ACH дар ҳамаи натиҷаҳои гигротермалӣ як самт надорад. Бо афзоиши ACH мувофиқати ҳароратҳои ҳисобшуда бо ченкуниҳо одатан беҳтар мешуд, дар ҳоле ки барои намии нисбӣ натиҷаҳои беҳтарин дар сатҳҳои миёна ба даст омаданд. Аз ин рӯ, дар модел муайян кардани вентилятсияи бештар барои ҳар як тағйирёбанда худкор натиҷаи дақиқтар намедиҳад.

Дар боми Willa бо сафолҳои бетонии хокистарӣ, модели IBP, ки ба ҷойи моделсозии алоҳидаи сафолҳо ва ковокии ҳавои зери онҳо радиатсия ва конвексияро бо параметрҳои эквивалентии сарҳадӣ ифода мекунад, мувофиқати қавитаринро таъмин кардааст. Ҳангоми истифодаи ин модел, фосилаи тақрибан 50–100 ACH ҳамчун фосилаи муносиби ҳисоббарорӣ барои ковокии вентилятсияшавандаи зери сафол бо ғафсии тақрибан 50 mm пешниҳод шудааст. Дар болохонаҳои хурд ва маҳдудвентилятсия бошад, истифодаи 20–30 ACH дар модел, бо дарназардошти фарқи ҳаҷми воқеӣ, вентилятсияи физикиро дар ҳудуди тақрибан 1 ACH ифода кардааст.

Таҳқиқот нишон додааст, ки моделҳои стандартӣ метавонанд махсусан дар бомҳои ба ҷануб нигаронидашуда ва ранги торик дошта, дастоварди гармиро аз офтоб аз ҳад зиёд баҳогузорӣ кунанд. Дар боми сиёҳи битумии бинои MARTIN, коҳиш додани коэффисиенти фурӯбарии мавҷи кӯтоҳ аз 0,88 то 0,60 барои ифодаи сатҳи ранги равшантар мувофиқатро бо ченкуниҳо беҳтар кардааст. Ин натиҷа маънои онро надорад, ки ранги боми воқеӣ дигар буд; балки нишон медиҳад, ки таъсири радиатсионӣ дар модели стандартӣ метавонад аз ҳад зиёд қавӣ бошад.

Муваффақияти модел бо меъёри JGAP арзёбӣ шудааст, ки мувофиқати байни ҳарорат, намии нисбӣ ва миқдори намиро дар як арзиши беандоза муттаҳид мекунад. Ҳар қадар JGAP хурдтар бошад, мувофиқати байни ченкунӣ ва ҳисоб зиёдтар аст. Дар бинои Willa моделҳои такмилёфта ва бар асоси IBP аксаран арзишҳои пасттари JGAP додаанд. Натиҷаҳои бинои MARTIN бошад, махсусан дар қисмҳои ба ҷануб нигаронидашудаи болохонаи хурд, хатои бештар нишон дода, сатҳҳои умумии JGAP тақрибан ду баробари Willa буданд.

Ифода кардани қабати барф бо як қабати содакардашудаи гармӣ дар бинои MARTIN дар баъзе моҳҳои зимистон, махсусан, хатогиҳои ҳароратро коҳиш дод. Бо вуҷуди ин, натиҷаҳо вобаста ба сохтор, моҳ ва арзиши ACH тағйир ёфтанд; дар Willa аз сабаби набудани маълумоти кофии барф хулосаи боэътимод баровардан имконнопазир буд. Аз ин рӯ, муҳаққиқон модели барфро на ҳамчун тасдиқи умумӣ, балки ҳамчун санҷиши ҳассосият арзёбӣ карданд.

Арзёбӣ аз нигоҳи Туркия: Ин таҳқиқот барои муҳандисоне, ки дар Туркия бо бомҳои нишебии вентилятсияшаванда, бомҳои чӯбӣ, болохонаҳои сард ва амнияти намии пӯсти бино кор мекунанд, огоҳии муҳими методологӣ медиҳад. Симулятсияҳои гигротермалӣ махсусан дар иқлими нами минтақаи Баҳри Сиёҳ ва минтақаҳои сард ва барфии Анатолияи Марказӣ ва Шарқӣ метавонанд истифода шаванд. Аммо фосилаҳои ACH дар таҳқиқот аз ду бинои Шветсия ва маълумоти иқлимии Шветсия гирифта шудаанд. Пеш аз татбиқ дар Туркия онҳо бояд бо радиатсияи офтобии маҳаллӣ, шамол, намии берунӣ, қабати барф, ранги бом, навъи сафол, геометрияи ковокии ҳаво ва хусусиятҳои маҳаллии мавод дубора тасдиқ карда шаванд. Таҳқиқот барои ягон боми Туркия мустақиман андозаи сӯрохии вентилятсия, ҷараёни физикии ҳаво ё арзиши бехатари тарҳрезиро пешниҳод намекунад.

Саволи асосии таҳқиқот чист?

Саволи асосии таҳқиқот ин аст, ки моделҳои якандозаи гигротермалӣ, ки дар тарҳрезии амалии бино васеъ истифода мешаванд, дар зери кадом фарзияҳои моделсозӣ рафтори воқеии ҳарорат ва намии бомҳои вентилятсияшавандаро боэътимод ифода карда метавонанд.

Таҳқиқот махсусан ба саволҳои зерин тамаркуз кардааст:

• Арзиши ACH, ки дар модел истифода мешавад, ҳарорат, намии нисбӣ ва миқдори намии чӯбро чӣ гуна тағйир медиҳад?
• Оё ифода кардани ковокии ҳавои вентилятсияшаванда ҳамчун як қабат ё якчанд қабати дорои хусусиятҳои гуногун ба натиҷа таъсир мерасонад?
• Агар фурӯбарии радиатсияи офтобӣ ва ихроҷи гармии мавҷи дарози сатҳи бом дуруст моделсозӣ нашавад, кадом хатогиҳои системавӣ ба вуҷуд меоянд?
• Оё барои бомҳои сафолдор модели эквивалентии интиқоли гармӣ метавонад аз модели муфассали қабатҳо боэътимодтар бошад?
• Оё қабати содакардашудаи барф пешгӯиҳои ҳарорат ва намиро дар шароити зимистон беҳтар мекунад?
• Умқи воқеии муассири сенсори ченкунӣ дар дохили чӯб чӣ гуна бояд бо натиҷаи ҳисоб мутобиқ карда шавад?

Ҳисоббарории гигротермалӣ чиро ифода мекунад?

Ҳисоббарории гигротермалӣ моделсозии ҳамзамони интиқоли гармӣ ва намӣ дар як ҷузъи бино мебошад. Гармшавии сатҳи бом аз офтоб, ҳарорат ва намии ҳавои берунӣ, гармӣ ва буғи обе, ки аз дохил мегузарад, хусусиятҳои нигоҳдории намии мавод ва вентилятсия дар ковокии ҳаво ба ҳамдигар таъсири мутақобила доранд.

Тағйир ёфтани ҳарорат дар ковокии бом миқдори буғи оберо, ки ҳаво нигоҳ дошта метавонад, ва аз ин рӯ намии нисбиро тағйир медиҳад. Тағйири намии нисбӣ бошад, ба гирифтани намӣ ва хориҷ кардани он аз чӯб таъсир мекунад. Аз ин рӯ, ҳарорат, намии нисбӣ ва миқдори намии мавод натиҷаҳои аз ҳам мустақил нестанд.

Се бузургии асосие, ки дар таҳқиқот арзёбӣ шудаанд, инҳоянд:

• Ҳарорат (T): Ҳарорати ҳаво дар ковокии бом ё сарҳади мавод.
• Намии нисбӣ (RH): Таносуби буғи оби ҳаво ба сатҳи сершавӣ дар ҳамон ҳарорат.
• Миқдори намӣ (MC): Намии маводе, ки дар тахтаи чӯбии шип-пазӣ чен ва ҳисоб карда шудааст.

Чаро ковокии боми вентилятсияшаванда моделсозӣ мешавад?

Дар бомҳои анъанавии нишеб, зери рӯйпӯши берунӣ метавонад қабати бомӣ бошад, ки ба гузариши об ва буғи об муқовимати баланд дорад. Ҳадафи ковокии вентилятсияшавандаи зери он ин аст, ки намии зиёдатиро пеш аз ҷамъ шудан дар қабатҳои берунӣ ба берун барорад.

Аммо бузургии вентилятсияи табиӣ собит нест. Ҳаракати ҳаво бо омилҳои зерин тағйир меёбад:

• Суръат ва самти шамол,
• Фарқиятҳои фишор дар болои бом,
• Фарқи ҳарорат байни муҳити дохилӣ ва берунӣ,
• Нишебии бом,
• Геометрияи даромад ва баромади ҳаво,
• Ғафсӣ ва дарозии ковокӣ,
• Гармшавии ба вуҷудомада аз радиатсияи офтобӣ,
• Тангшавӣ ва монеаҳо дар роҳи ҷараён.

Аз сабаби ин тағйирпазирӣ дар бомҳои воқеӣ арзишҳо аз чанд ACH то чандсад ACH гузориш дода мешаванд. Ҳадафи таҳқиқот муайян кардани як ACH-и ягонаи физикӣ барои ҳамаи бомҳо нест, балки таҳияи фосилаҳои моделии муҳандисӣ аст, ки рафтори гигротермалии ченшуда дар навъҳои гуногуни бомро ифода кунанд.

ACH чӣ маъно дорад?

ACH меъёри мубодилаи ҳаво мебошад, ки назариявӣ нишон медиҳад як ҳаҷми ҳаво дар давоми як соат чанд маротиба нав мешавад ва воҳиди он метавонад ҳамчун h⁻¹ навишта шавад. Масалан, 30 ACH маънои онро дорад, ки ҳаҷми ҳавои дар модел муайяншуда дар як соат бо мубодилаи ҳавое вобаста аст, ки ба 30 баробари ҳаҷми худ баробар аст.

Дар ин таҳқиқот ACH ченкунии мустақими саҳроӣ нест. Азбаски қабати ҳаво дар модел метавонад аз ковокии воқеии бом хурдтар ё ба шакли дигар ифода шавад, ҳамон ҷараёни физикии ҳаво дар ҳаҷми модел метавонад ба арзиши калонтари ACH мувофиқ ояд.

Дар болохонаи хурди бинои MARTIN ҳаҷми воқеии ҳаво тақрибан 20 баробари ҳаҷми модел аст. Аз ин рӯ, 20 ACH-и дар модел истифодашуда метавонад тақрибан ба 1 ACH-и физикӣ ва 30 ACH тақрибан ба 1,5 ACH-и физикӣ мувофиқ бошад. Муҳаққиқон натиҷаҳоро гирд карда, 20–30 ACH-и моделӣ-ро ҳамчун ифодаи вентилятсияи сусти табиӣ дар сатҳи тақрибан 1 ACH-и воқеӣ шарҳ додаанд.

Аз ин рӯ, арзишҳои 20, 50, 100 ё 200 ACH дар таҳқиқот мубодилаи ҳавое нестанд, ки бояд мустақиман дар саҳро чен шаванд ё айнан ба мушаххасоти тарҳ ворид карда шаванд.

Меъёри JGAP чӣ гуна кор мекунад?

JGAP меъёри беандоза ва таркибии иҷроиш мебошад, ки мувофиқати натиҷаҳои ҳисоббарориро бо ченкуниҳои дарозмуддати саҳроӣ арзёбӣ мекунад. Дар манбаъ муодилаи пурраи математикии JGAP дубора оварда нашудааст; усули дар таҳқиқоти қаблӣ таҳияшуда истифода шудааст.

Арзёбии JGAP ҷузъҳои зеринро якҷо мекунад:

• Коррелятсияи байни қаторҳои вақти ченшуда ва ҳисобшуда,
• Каҷравии решаи миёнаи квадратӣ,
• Хатогиҳо дар қисмҳои канорӣ ё процентилҳои баланд,
• Филтри бақияҳо, ки арзёбӣ мекунад хатогиҳо дар тӯли вақт чӣ қадар зуд-зуд ва чӣ қадар дароз рух медиҳанд,
• Пайвандҳои физикӣ байни ҳарорат, намии нисбӣ ва миқдори намӣ.

Арзиши пасттари JGAP мувофиқати беҳтарро нишон медиҳад. Манбаъ ҳадҳои тахминии аз таҳқиқоти қаблӣ овардашударо чунин медиҳад:

Ин арзишҳо ҳадҳои қатъии қабул–рад нестанд. Таҳқиқот онҳоро ҳамчун нишондиҳандаҳои таҷрибавии муҳандисӣ арзёбӣ мекунад.

Кадом биноҳо омӯхта шуданд?

Сенсорҳо дар бинои Willa дар куҷо ҷойгир буданд?

Расми 1 дар саҳифаи 6-и манбаъ фасади шимолии Willa ва чор ҷойи сенсорро нишон медиҳад. Сенсорҳо ба сатҳи дохилии тахтаи чӯбии шип-пазӣ гузошта шудаанд, ки ба боми берунӣ наздиктарин буда, аз нигоҳи намӣ критикӣ ҳисоб мешуд.

• 36 ва 39: Ҷойҳое ҳастанд, ки ба лабаи бом ва даромади ҳаво наздик буда, дар ковокии ҳавои тангтар ҷойгир шудаанд.
• 42 ва 45: Ҷойҳое ҳастанд, ки ба қуллаи бом наздик буда, дар қисми васеъшавандаи ковокии ҳаво ҷойгир шудаанд.

Расм нишон медиҳад, ки баландии ковокии ҳавои бом дар тӯли нишебӣ зиёд мешавад. Баландии миёнаи воқеии вентилятсияшаванда аз рӯи нақшаҳо тақрибан 200 mm ҳисоб шудааст; дар манбаъ ҳаҷми умумии ҳаво, ки мустақиман чен шуда бошад, дода нашудааст.

Тарҳи боми бинои MARTIN чӣ гуна аст?

Расми 3 дар саҳифаи 8-и манбаъ буриши бинои ҳафтошёнаи MARTIN, қисмҳои бом ва ҷойҳои сенсорҳоро нишон медиҳад. Дар бино ду принсипи гуногуни бом истифода шудааст:

1. Боми параллелии комилан изолятсияшуда ва тақрибан 12° нишеб, ки бевосита зери рӯйпӯши берунии чӯбӣ ковокии ҳавои вентилятсияшаванда дорад,
2. Болохонаи сарди тақрибан 3,5° нишеб, ҳаҷмаш хурд ва баромади ҳавояш маҳдуд.

Сенсорҳои M ва S дар ковокии ҳавои боми параллелӣ; сенсорҳои D, E, I ва J дар болохонаи хурд ҷойгир шудаанд. Аммо самтҳои шимолӣ ва ҷанубии сенсорҳо дар тавсифи усул ва баъзе шарҳҳои расмҳои қисми натиҷаҳо бо номгузории гуногун зикр шудаанд. Аз ин рӯ, ҳангоми тафсири натиҷаҳои ададӣ аз рӯи самт, мушкили номгузорӣ дар манбаъ бояд ба назар гирифта шавад.

Кадом навъҳои модели WUFI муқоиса шуданд?

Дар модели асосӣ қабати ҳаво чӣ гуна ифода шудааст?

Ковокии вентилятсияшавандаи тақрибан 50 mm дар модели WUFI ба се қабати зерин тақсим шудааст:

• Қабати борики 2 mm ҳаво дар сарҳади мавод,
• Қабати 46 mm ҳаво дар миёна, ки бо муҳити берунӣ вентилятсия мешавад ва хусусияти воқеъбинонаи нигоҳдории намӣ дорад,
• Қабати борики 2 mm ҳаво дар сарҳади дигари мавод.

Ба қабатҳои борики сарҳадӣ барои ифодаи намии зиёдатие, ки метавонад дар рӯйи мавод пайдо шавад, иқтидори баландтари намӣ дода шудааст. Қабати марказӣ бошад, қисми татбиқи вентилятсия ва ифодаи ҳаҷми ҳаво мебошад.

Барои ковокии калонтар, тақрибан 150 mm, ҳамин принсип ба шакли 2+146+2 mm татбиқ шудааст. Ҳадаф ин аст, ки ба ҷойи як қабати якхела ва дорои як хусусият ҳисоб кардани тамоми ковокии ҳаво, таъсирҳои сарҳадӣ аз ҳавои вентилятсияшудаи марказ ҷудо карда шаванд.

Қабатҳои асосии боми Willa кадомҳоянд?

Буриши ҳисоббарории Willa дар наздикии лабаи бом ҷузъҳои асосии зеринро дар бар мегирад:

• Мембранаи боми PVC бо ғафсии тақрибан 1 mm ва эквиваленти диффузияи буғ \(S_d=15\) m,
• Рӯйпӯши чӯбии шип-пазии арчаи сахт бо ғафсии 22 mm,
• Ковокии ҳавои вентилятсияшавандаи тақрибан 50 mm,
• Изолятсияи пашми минералӣ бо ғафсии тақрибан 450 mm,
• Монеаи буғ бо ғафсии тақрибан 1 mm ва арзиши \(S_d=50\) m,
• Қабати дохилии ҳавои вентилятсиянашавандаи 30 mm,
• Гипсокартони 13 mm.

Дар варианте, ки сафол алоҳида моделсозӣ шудааст, маводи сафоли тақрибан 15 mm, қабати дуюми ҳавои 50 mm, ки бо муҳити берунӣ вентилятсия мешавад, ва мембранаи PVC якҷо истифода шудаанд.

Модели IBP кадом параметрҳоро истифода кардааст?

Дар боми Willa бо сафоли хокистарӣ барои модели эквивалентии IBP параметрҳои зерини сатҳ ва интиқоли гармӣ истифода шудаанд:

Модели IBP қабати физикии сафол ва ҳар як роҳи ҷараёни ҳаворо алоҳида ҳал намекунад. Он таъсири якҷояи онҳоро ба шартҳои сарҳадӣ табдил медиҳад.

Чаро моделсозии радиатсия критикӣ ҳисобида шуд?

Дар таҳқиқот ҳароратҳои ҳисобшуда махсусан дар бомҳои ба ҷануб нигаронидашуда ба таври системавӣ аз ченкуниҳо баландтар буданд. Афзоиши сояафканӣ, равшантар қабул кардани ранги сатҳ ё ифодаи таъсири сафол бо модели IBP ин фарқро кам кардааст.

Ин бозёфт нишон медиҳад, ки модели стандартӣ дастоварди гармии офтобиро аз ҳад зиёд баҳогузорӣ мекунад. Дастоварди аз ҳад зиёд ҳисобшудаи офтоб метавонад ба натиҷаҳои зерин оварда расонад:

• Ҳарорати рӯзонаи ковокии бом аз ҳад баланд ҳисоб шавад,
• Намии нисбӣ аз сабаби ҳарорат ба таври сунъӣ паст шавад,
• Хатари воқеии намӣ гӯё дар вақтҳои нодуруст ба вуҷуд ояд,
• ACH барои ҷуброни хатои радиатсия то сатҳҳои ғайривоқеӣ баланд карда шавад.

Аз ин рӯ, ACH ва параметрҳои радиатсия тағйирёбандаҳои комилан мустақили калибрсозӣ нестанд. Вуруди нодурусти радиатсия метавонад чунин таассурот ба вуҷуд орад, ки барои ба ҳарорати дуруст расонидани модел ACH-и муассири баландтар зарур аст.

Ранги бом ба натиҷаҳо чӣ гуна таъсир кард?

Рӯйпӯши воқеии боми MARTIN намаки битумии сиёҳ аст. Дар модели ибтидоӣ коэффисиенти фурӯбарии мавҷи кӯтоҳ 0,88 истифода шудааст. Дар таҳлили ҳассосият коэффисиент то 0,60 коҳиш дода шуда, сенарияи “боми хокистарӣ” сохта шудааст.

Сенарияи дорои арзиши 0,60, махсусан дар сатҳҳои пасти ACH, хатогиҳои ҳарорат ва арзиши умумии JGAP-ро кам кардааст. Ин натиҷа маънои онро надорад, ки боми воқеии сиёҳ хокистарӣ аст. Он нишон медиҳад, ки энергияи офтобие, ки сатҳ дар модел мегирад ё ба қабатҳои поёнӣ интиқол медиҳад, метавонад аз ҳад зиёд ҳисоб шуда бошад.

Таҳқиқот инчунин гузориш додааст, ки пурра хориҷ кардани тавозуни радиатсионӣ дар баъзе ҷойҳои ҷанубӣ беҳбудии хурд додааст. Бо вуҷуди ин, муҳаққиқон махсусан дар бомҳои камнишеб хориҷ кардани ҳисоби радиатсияро аз модел тавсия надода, истифодаи параметрҳои дақиқтари фурӯбарӣ, ихроҷ ва сояафканиро ҷонибдорӣ кардаанд.

Қабати барф чӣ гуна моделсозӣ шудааст?

Дар тартиби модели WUFI ҷамъшавии барф, обшавӣ, яхбандӣ ва интиқоли оби гудохта мустақиман ҳал нашудааст. Аз ин рӯ, муҳаққиқон барфро танҳо ҳамчун қабати махсуси мавод муайян кардаанд, ки таъсири гармии онро тахминан ифода мекунад.

Мавҷудияти барф дар замин маънои онро надорад, ки дар бом ҳамон миқдор барф вуҷуд дорад. Дар бомҳои нишеб ва ба шамол кушода нигоҳдории барф, обшавӣ ё интиқоли он метавонад аз замин фарқ кунад. Таҳқиқот ин маълумотро танҳо аз он сабаб истифода кардааст, ки нишондиҳандаи метеорологии мунтазам дастрасшуда барфи рӯи замин буд.

Миқдори намии чӯб дар кадом умқ арзёбӣ шудааст?

Дар манбаъ гуфта шудааст, ки умқи муассири ченкунии сенсорҳои истифодашуда дар чӯб тақрибан ба 6 mm аввали он мувофиқ аст. Баръакс, ҳисоб кардани намии миёнаи як қабати ягонаи 22 mm чӯб қисмҳои амиқтареро низ бо вазни баробар ба арзёбӣ дохил мекунад, ки сенсор воқеан онҳоро намесанҷад.

Аз ин рӯ, қабати 22 mm чӯби шип-пазӣ ба ду қисми 6 mm ва 16 mm ҷудо карда шуда, арзиши намии ченшуда пеш аз ҳама бо қабати ҳисоббарории 6 mm, ки ба сатҳи дохилӣ наздик аст, муқоиса шудааст.

Ин равиш стандарти умумии ченкунии чӯб нест. Изолятсияшуда ё изолятсиянашуда будани сӯзанҳои сенсор, умқи ҷойгиркунӣ ва градиенти воқеии намӣ дар чӯб метавонанд натиҷаҳоро тағйир диҳанд.

Чаро ҷобаҷогузории вақт санҷида шуд?

Дар баъзе сенсорҳо мушоҳида шуд, ки тағйирёбиҳои рӯзонаи ҳарорат ва намии нисбии ҳисобшуда шакле монанд ба ченкуниҳо доранд, аммо қуллаҳо ва нуқтаҳои пасттарин чанд соат дар вақти дигар рух медиҳанд. Аз ин рӯ, қаторҳои вақти ченкунӣ ба пеш кӯчонида шуда, мувофиқат дубора арзёбӣ шуд.

• Дар Willa, дар нуқтаҳои 36 ва 39 наздики лабаи бом, ҷобаҷогузории тақрибан 2 соат мувофиқатро беҳтар кард.
• Дар нуқтаҳои 42 ва 45 наздики қуллаи бом, ҷобаҷогузории тақрибан 4 соат натиҷаи беҳтар дод.
• Дар болохонаи хурди MARTIN ҷобаҷогузориҳои 0–1 соат дар баъзе ҷойҳо беҳбудиҳои хурд доданд.
• Дар варианти Willa, ки сафол ҳамчун қабати алоҳидаи мавод моделсозӣ шуда буд, ба ҷобаҷогузории вақт эҳтиёҷ набуд.

Фарқиятҳои вақт метавонанд аз соати ченкунӣ, инерсияи гармии сенсор, сояафкании маҳаллӣ, фарқи шароити байни истгоҳи иқлимӣ ва бино ё якандоза будани модел сар зананд. Азбаски дар таҳлили байниҳолатӣ беҳбудиҳо маҳдуд ва вобаста ба ҷой буданд, ҷобаҷогузории вақт ба тавсияи умумии модел дохил карда нашуд.

Таҳқиқот кадом натиҷаҳоро дастгирӣ мекунад?

• ACH яке аз вурудҳои аз ҳама таъсиргузор дар муайян кардани натиҷаҳои ҳарорат ва намӣ дар моделҳои омӯхташуда мебошад.
• Мувофиқати ҳарорат одатан бо афзоиши ACH беҳтар мешавад.
• Барои намии нисбӣ натиҷаҳои беҳтарин аксаран дар сатҳҳои паст ё миёнаи ACH ба даст меоянд.
• Арзишҳои хеле пасти ACH-и муассир, махсусан поёнтар аз тақрибан 20 ACH, метавонанд мувофиқати моделро ба таври назаррас бад кунанд.
• Дар боми сафолдори Willa модели эквивалентии IBP нисбат ба моделҳои стандартӣ ва муфассали сафол JGAP-и пасттар додааст.
• Модели стандартӣ махсусан дар бомҳои ба ҷануб нигаронидашуда ва сатҳи торик метавонад дастоварди гармии офтобиро аз ҳад зиёд баҳогузорӣ кунад.
• Умқи баҳодиҳии мувофиқ ба сенсор ва ҷойи баҳодиҳӣ дар қабати ҳаво мувофиқати модел–ченкуниро тағйир медиҳанд.
• Қабати барф метавонад дар баъзе давраҳои зимистон хатогиҳои ҳароратро коҳиш диҳад.
• Моделҳои якандозаи дуруст сохташуда метавонанд барои дастгирии қарорҳои муҳандисӣ истифода шаванд.

Таҳқиқот чиро исбот намекунад?

• Он нишон намедиҳад, ки арзишҳои пешниҳодшудаи ACH мубодилаи физикии ҳавое ҳастанд, ки дар бомҳои воқеӣ мустақиман чен шудаанд.
• Он нишон намедиҳад, ки 50–100 ACH барои ҳамаи бомҳои сафолдор арзиши бехатар ё оптималии тарҳ аст.
• Он нишон намедиҳад, ки вентилятсияи бештар ҳамеша хатари намиро кам мекунад.
• Он исбот намекунад, ки дар бомҳои омӯхташуда рушди қолаб пурра пешгирӣ шудааст ё ба вуҷуд омадааст.
• Он индекси қолаб, рушди биологӣ, пӯсиш ё миқдори зарари воқеан баамаломадаро ҳисоб намекунад.
• Он нишон намедиҳад, ки модели IBP дар ҳамаи маводҳои бом ва иқлимҳо аз модели стандартӣ беҳтар аст.
• Он нишон намедиҳад, ки модели содакардашудаи барф метавонад бори воқеии барфи бом ё оби гудохтаро пешгӯӣ кунад.
• Он нишон намедиҳад, ки параметрҳои дар Шветсия таҳияшуда дар иқлими Туркия мустақиман қобили татбиқанд.
• Он нишон намедиҳад, ки модели якандоза метавонад ҳамаи ҷараёнҳои маҳаллии ҳаво ва фарқиятҳои сеченакаи ҳароратро дар болохона ҳал кунад.

Ҷиҳатҳои қавии таҳқиқот кадомҳоянд?

• Ҳисобҳо ба ҷойи маълумоти лаборатории чандҳафтаина бо ченкуниҳои воқеии бино, ки чанд солро фаро мегиранд, муқоиса шудаанд.
• Ду бинои чӯбии гуногун — як оилавӣ ва бисёрошёна — омӯхта шудаанд.
• Тарҳҳои гуногун, аз ҷумла боми сафолдор, боми параллелии битумӣ ва болохонаи хурди сард арзёбӣ шудаанд.
• Ҳарорат, намии нисбӣ ва миқдори намии чӯб якҷо омӯхта шудаанд.
• Муваффақияти модел на танҳо бо муқоисаи визуалии каҷҳо, балки бо меъёри таркибии JGAP арзёбӣ шудааст.
• Якчанд параметр, аз ҷумла меъёри мубодилаи ҳаво, радиатсия, қабати ҳаво, ранги сатҳ, умқи баҳодиҳӣ, ҷобаҷогузории вақт ва барф ба таври системавӣ тағйир дода шуданд.
• Натиҷаҳо бар силсилаи дарозмуддати таҳқиқоте асос ёфтаанд, ки ба моделҳои қаблан ба таври нобино сохташуда такя мекарданд.
• Ба таври равшан гуфта шудааст, ки ACH ченкунии физикӣ нест, балки параметри муассири модел мебошад.
• Нишон дода шудааст, ки ACH-и баландтар барои ҳар як тағйирёбанда натиҷаи беҳтар намедиҳад.

Маҳдудиятҳои таҳқиқот кадомҳоянд?

• Танҳо ду бино дар Шветсия омӯхта шудаанд.
• Суръат ва самти шамол дар сатҳи бино чен карда нашудааст.
• Вурудҳои иқлимӣ аз истгоҳҳои миллии наздики метеорологӣ гирифта шудаанд ва метавонанд микроиқлими дақиқи болои биноро ифода накунанд.
• Модел якандоза аст; он ҷараёни сеченака ва вобаста ба ҷойи ҳаворо дар ковокии бом ҳал намекунад.
• ACH дар саҳро мустақиман чен нашуда, ҳамчун арзиши муассире интихоб шудааст, ки бо ченкуниҳо мувофиқат мекунад.
• Ҳаҷми воқеии ҳавои Willa мустақиман дода нашуда, аз нақшаҳо тахминан ҳисоб шудааст.
• Таносуби ҳаҷми воқеӣ–модел дар болохонаи MARTIN тақрибан 20:1 аст ва тафсири ACH-ро ба таври назаррас тағйир медиҳад.
• Беҳтарин танзимоти модел аз рӯи ченкуниҳои ҳамин биноҳо муайян шудаанд; дар бинои мустақили сеюм тасдиқи беруна анҷом дода нашудааст.
• Ҷойгиршавии сенсор, умқи ченкунӣ, иқтидори гармии сенсор ва ҷобаҷогузории вақт ба натиҷаҳо таъсир мерасонанд.
• Дар миқдори намӣ хатогиҳои процентилҳои баланд ва каҷравиҳои думдароз боқӣ мондаанд.
• Натиҷаҳои MARTIN арзишҳои JGAP-и ба таври намоён баландтар аз Willa додаанд.
• Модели барф танҳо эквиваленти гармӣ мебошад ва физикаи воқеии барфро ифода намекунад.
• Қабати барфи дар замин гузоришшуда ҳамчун нишондиҳандаи ғайримустақими барфи воқеии рӯи бом истифода шудааст.
• Модел мустақиман натиҷаи қолаб ё пӯсиш тавлид накардааст.
• Муодилаи пурраи JGAP дар матни ин таҳқиқот дубора оварда нашудааст.
• Барои параметрҳо фосилаи эътимод, санҷиши гипотеза ё таҳлили аҳамияти оморӣ гузориш дода нашудааст.
• Дар шарҳҳои расм ва матн оид ба самтҳои сенсорҳои MARTIN номувофиқӣ вуҷуд дорад.
• Ишораи дохилиматнӣ ба рақамҳои расмҳои натиҷаҳои барф нодуруст аст.

Аҳамияти он аз нигоҳи гузашта, имрӯз ва оянда чист?

Дар гузашта бомҳои вентилятсияшаванда аксаран аз рӯи андозаи ҳадди ақали сӯрохӣ дар меъёрҳо ё як арзиши ягонаи фарзии ACH баҳогузорӣ мешуданд. Ин таҳқиқот нишон медиҳад, ки ҳамон ACH дар геометрияҳои гуногуни бом ва ҳаҷмҳои гуногуни ҳисоббарорӣ маънои якхелаи физикӣ надорад.

Саҳми имрӯзаи он дар он аст, ки бо маълумоти дарозмуддати саҳроӣ нишон медиҳад моделҳои якандозаи WUFI, ки дар амал васеъ истифода мешаванд, ба кадом вурудҳо бештар ҳассосанд. Махсусан, он нишон медиҳад, ки интихоби нодурусти параметрҳои радиатсия метавонад тавассути ACH ҷуброн карда шавад ва ин метавонад тафсирҳои физикиро гумроҳ кунад.

Дар оянда тасдиқи беруна бо биноҳои бештар, иқлимҳои гуногун, ченкуниҳои мустақими ҷараёни ҳаво, маълумоти маҳаллии шамол ва моделҳои пешрафтаи барф зарур аст. Барои фаҳмидани фарқиятҳои фазоӣ дар ковокии бом низ арзёбии якҷояи моделҳои бисёрандозаи ҷараён ва моделҳои якандозаи гигротермалӣ муҳим мебошад.

Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот

Хулосаи техникии тарҳи таҳқиқот

Ҳолатҳои ҳисоббарории муқоисашуда барои Willa

Натиҷаҳои JGAP-и Willa чиро нишон доданд?

Расми 5 дар саҳифаи 10 ҷузъҳои JGAP-и ҳарорат, намии нисбӣ ва миқдори намиро барои ҷойҳои 36, 39, 42 ва 45 бо сутунҳои болои ҳам ҷойгиршуда нишон медиҳад. Сутунҳои умумии пасттарин мувофиқати беҳтаринро ифода мекунанд.

Моделҳои аслии истинодӣ дар бисёр ҷойҳо JGAP-и умумии тақрибан 7–10 ё баландтар додаанд, дар ҳоле ки моделҳои асосии такмилёфта ва махсусан вариантҳои IBP тавонистаанд то фосилаи тақрибан 3–5 поён раванд. Сутуне, ки номуайянии ченкуниро ифода мекунад, тақрибан дар сатҳи 2 аст; бинобар ин, сифр шудани пурраи хатои модел интизор намешавад.

Хулосаҳои асосӣ аз расмҳои 5 ва 6 чунинанд:

• Мувофиқати ҷойҳои 42 ва 45 наздики қуллаи бом одатан аз ҷойҳои 36 ва 39 наздики лабаи бом беҳтар аст.
• Ҷобаҷогузории 2–4 соат баъзе ҳолатҳои истинодиро беҳтар кардааст.
• Дар модели асосӣ баланд кардани ACH махсусан хатогиҳои ҳароратро кам кардааст.
• Модели IBP дар ҳамаи арзишҳои ACH нисбат ба модели асосӣ натиҷаҳои устувортар додааст.
• Баланд кардани индекси абр то %80 беҳбудии иловагии намоён надодааст.
• Моделсозии сафол ҳамчун қабати алоҳида аз истинод каме беҳтар, аммо аз модели эквивалентии IBP заифтар буд.
• Хатогиҳои миқдори намӣ нисбат ба ҳарорат ва намии нисбӣ баландтар буда, дар давраҳои канорӣ пойдортар мондаанд.

ACH ба ҳарорат ва намии нисбӣ дар Willa чӣ гуна таъсир кард?

Расми 7 дар саҳифаи 12 нишон медиҳад, ки бо афзоиши меъёри мубодилаи ҳаво арзиши JGAP-и ҳарорат одатан коҳиш меёбад. Дар модели асосӣ ин коҳиш то 200 ACH идома кардааст, дар ҳоле ки дар модели IBP натиҷаҳои ҳарорат баъд аз тақрибан 100 ACH ба ACH камтар ҳассос шудаанд.

Тамоюл барои намии нисбӣ дигар аст. Дар ковокии лабаи бом арзишҳои паст ё миёнаи ACH мувофиқати беҳтар додаанд; ACH-и хеле баланд фоидаи иловагӣ надодааст. Дар болохонаи хурди наздики қуллаи бом барои намии нисбӣ фосилаи тақрибан 20–30 ACH бештар барҷаста буд.

Самти каҷравиҳои ченкунӣ дар Willa чӣ гуна аст?

• Дар ҷойи 36 модел ҳароратро одатан зиёд ва миқдори намӣ ва намии нисбиро паст ҳисоб кардааст.
• Дар ҷойи 39 модел ҳар се бузургиро одатан зиёд ҳисоб кардааст.
• Дар ҷойҳои 42 ва 45 хатогиҳои миёнаи ҳарорат ва миқдори намӣ хурданд.
• Дар ҷойҳои 42 ва 45 намии нисбӣ метавонад тақрибан фоиз 10–15 зиёд баҳогузорӣ шуда бошад.

Ин фарқиятҳои вобаста ба ҷой нишон медиҳанд, ки ҳатто дар дохили як бом ҳам як самти хатои моделро ба ҳамаи сенсорҳо татбиқ кардан мумкин нест.

Барои MARTIN кадом тағйироти параметрҳо омӯхта шуданд?

Натиҷаҳои JGAP-и MARTIN чиро нишон доданд?

Расмҳои 8 ва 9 дар саҳифаҳои 14 ва 15 нишон медиҳанд, ки натиҷаҳои болохонаи хурд нисбат ба Willa JGAP-и хеле баландтар додаанд. Арзишҳои умумӣ дар бисёр ҳолатҳо тақрибан 8–16 мебошанд ва аз сутуни хатои ченкунӣ ба таври намоён баландтаранд.

Тибқи арзёбии ҷузъҳои оморӣ дар манбаъ:

• Миёни сохторҳои хатои ҷойҳои D, E, I ва J монандӣ вуҷуд дорад.
• Ҷобаҷогузории 0–1 соат баъзе ҷойҳоро ба дараҷаи маҳдуд беҳтар кардааст.
• Коррелятсияи қаторҳои вақти ҳарорат дар аксари ҳолатҳо хуб боқӣ мондааст.
• Гарчанде миқдори намӣ бо ченкунӣ коррелятсия нишон додааст, бузургии хато баланд мондааст.
• Модел миқдори намӣ ва намии нисбиро одатан зиёд, ҳароратро бошад паст баҳогузорӣ кардааст.
• Арзишҳои умумии JGAP ҳадди ақал тақрибан ду баробари сатҳҳои Willa мебошанд.

Дар MARTIN фосилаҳои аз ҳама мувофиқи ACH кадомҳоянд?

Расми 10 дар саҳифаи 16 нишон медиҳад, ки дар болохонаи хурди MARTIN арзиши тақрибан 30 ACH-и моделӣ боэътимодтарин мувофиқати умумиро додааст. Азбаски ҳаҷми воқеии болохона тақрибан 20 баробари ҳаҷми модел аст, ин арзиш набояд ҳамчун мубодилаи воқеии физикии ҳаво хонда шавад.

Дар ковокии ҳавои тақрибан 50 mm-и боми параллелӣ барои мувофиқати ҳарорат 100 ACH ё бештар лозим шудааст. Аммо азбаски сенарияи сатҳи ранги равшантар хаторо дар ACH-и паст кам кардааст, як қисми ин арзишҳои баланд бештар аз ҷараёни воқеии ҳаво, гармшавии зиёдатиро дар модели радиатсия мувозинат мекунад.

Таҳлилҳои барф чиро нишон доданд?

Расмҳои 11 ва 12 дар саҳифаи 17 ҳисобҳои бо қабати барф ва бе он барои 10 ва 100 ACH дар давраҳои январ–апрелро муқоиса мекунанд. Сутунҳо ҷузъҳои JGAP-и ҳарорат, намии нисбӣ ва миқдори намиро нишон медиҳанд.

Дар баъзе моҳҳои зимистони MARTIN қабати барф JGAP-и умумиро ба таври назаррас кам кардааст. Беҳбудии калонтарин дар ҷузъи ҳарорат дида шудааст. Ин бо он мувофиқ аст, ки барф метавонад дар рӯи бом муқовимати иловагии гармӣ эҷод карда, тағйироти кӯтоҳмуддати ҳароратро кам кунад.

Бо вуҷуди ин:

• Беҳбудӣ дар ҳар моҳ ва ҳар арзиши ACH яксон нест.
• Модел қабати доимии барфро фарз мекунад.
• Барфи воқеии рӯи бом чен нашудааст.
• Обшавӣ ва яхбандии дубораи барф моделсозӣ нашудааст.
• Азбаски барои Willa давраи кофии барф вуҷуд надошт, натиҷаҳо гузориш дода нашуданд.

Аз ин рӯ, таҳқиқот модели барфро на ҳамчун воситаи тасдиқшудаи пешгӯӣ, балки ҳамчун таҳлили ҳассосият пешниҳод мекунад, ки нишон медиҳад дар баъзе шароити зимистон барфро набояд нодида гирифт.

Таъсирҳои умумии параметрҳо

Натиҷаҳое, ки худи расмҳо нишон медиҳанд

Тафсири мутавозини натиҷаҳо

Қавитарин хулосаи таҳқиқот ин аст, ки ACH дар моделҳои боми вентилятсияшаванда набояд танҳо ҳамчун ҷараёни физикии ҳаво тафсир шавад. Як арзиши ACH-и модел вобаста ба ғафсии ковокии ҳаво, ҳаҷми модел ва тартиби қабати ҳавои истифодашуда метавонад ҷараёнҳои гуногуни физикиро ифода кунад.

Хулосаи муҳими дуюм ин аст, ки кӯшиши ислоҳи хатогиҳои ҳарорат танҳо бо тағйир додани ACH метавонад гумроҳкунанда бошад. Агар радиатсияи офтобӣ аз ҳад зиёд ҳисоб шавад, ACH-и баланд метавонад моделро ба ҳарорати ченшуда наздик кунад; аммо дар ин ҳолат ACH-и бадастомада метавонад вентилятсияи воқеиро ифода накунад.

Хулосаи сеюм ин аст, ки як танзими модел дар ҳамаи ҳарорат, намии нисбӣ ва миқдори намии чӯб натиҷаи беҳтарин намедиҳад. Барои ҳарорат ACH-и баланд метавонад муфид бошад, дар ҳоле ки намии нисбӣ дар арзишҳои миёна беҳтар ифода мешавад. Интихоби модел набояд танҳо аз рӯи як натиҷа анҷом дода шавад.

Фосилаҳои тавсияшудаи 50–100 ACH ва 20–30 ACH вурудҳои муҳандисие мебошанд, ки барои ҳаҷмҳои муайяни модели ду бинои омӯхташудаи Шветсия калибр шудаанд. Барои ғафсиҳои дигари бом миқёсбандии мутаносиб ба ҳаҷм ва барои сатҳҳо ва иқлимҳои дигар тасдиқи нави саҳроӣ лозим аст.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Номи пурраи аслии таҳқиқот: Evaluation of hygrothermal calculation models for ventilated roofs

Муаллифон ва тартиби дурусти онҳо: Johan Öberg; S. Olof Mundt-Petersen.

Маълумоти ORCID-и муаллифон:

• Johan Öberg: 0009-0008-1919-6572.
• S. Olof Mundt-Petersen: 0000-0002-3118-1276.

Муаллифи ҳамаввал: Маълумот дар бораи саҳми баробар ё муаллифии ҳамаввал зикр нашудааст.

Муаллифи масъул: S. Olof Mundt-Petersen.

Суроғаи тамос: olof.mundt.petersen@tmf.se

Муассисаҳо:

• Polygon Sweden Ltd., Box 1227, SE-171 23 Solna, Sweden.
• The Swedish Federation of Wood and Furniture Industry, Box 55525, SE-102 04 Stockholm, Sweden.
• Lund University, Division of Building Physics, Box 118, SE-221 00 Lund, Sweden.

DOI:10.2139/ssrn.6926467

Пайванди расмии манбаъ:https://ssrn.com/abstract=6926467

Платформаи нашр: SSRN.

Санаи нашр: 12 июни 2026.

Соли нашр: 2026.

Шумораи саҳифаҳо: 24.

Навъи манбаъ: Мақолаи таҳқиқотии preprint, ки арзёбии параметрии модели якандозаи гигротермалиро дар муқоиса бо ченкуниҳои дарозмуддати саҳроӣ дар бар мегирад.

Вазъи тақриз: Таҳқиқот аз тақризи ҳамтоён нагузаштааст. Параметрҳои пешниҳодшудаи модел ва фосилаҳои татбиқ бояд бо дарназардошти ин ҳолат истифода шаванд.

Маҷалла: Маълумот дар бораи маҷаллаи тақризшаванда мавҷуд нест.

Ношири аслӣ: Ношири маҷаллаи тақризшаванда вуҷуд надорад; таҳқиқот дар платформаи preprint-и SSRN пешниҳод шудааст.

Вазъи версияи тақризшуда: Дар санҷиши библиографии 5 августи 2026 версияи маҷаллаи тақризшуда бо ҳамин ном тасдиқ нашудааст.

Саҳми муаллифон: Дар манбаъ изҳороти алоҳидаи CRediT оид ба саҳми муаллифон мавҷуд нест.

Маблағгузорӣ: Таҳқиқот қисми лоиҳаи тадқиқотии “Design Instructions for Moisture-Proof Wooden Houses and Buildings” мебошад. Гуфта шудааст, ки TCN, TMF, Akademiska Hus ва Heidelberg Materials дастгирии молиявӣ расонидаанд.

Сипосгузорӣ: Ба Dr. Wallentén аз Шуъбаи физикаи бинои Lund University барои шарҳҳояш сипосгузорӣ шудааст.

Бархӯрди манфиатҳо: Дар версияи боршуда изҳороти алоҳида ва равшани бархӯрди манфиатҳо муайян карда нашудааст. Ин ҳолат набояд ҳамчун набудани бархӯрди манфиатҳо тафсир шавад.

Дастрасӣ ба маълумот: Дар манбаъ пайванди нави мустақили анбори маълумот дода нашудааст. Ченкуниҳои истифодашуда аз таҳқиқоти пешинаи саҳроии Willa ва MARTIN, вурудҳои иқлимӣ бошад аз истгоҳҳои наздики SMHI ва истгоҳҳои радиатсионии Stockholm ва Luleå гирифта шудаанд.

Нармафзор: Ҳисобҳои якандозаи гигротермалӣ бо WUFI Pro 1D анҷом дода шудаанд. Рӯйхати манбаъҳо ба нармафзор ва пойгоҳи додаҳои WUFI 6.7 истинод мекунад; аммо дар қисми усул рақами дақиқи build барои ҳамаи ҳисобҳо алоҳида нишон дода нашудааст.

Ин мақолаи тоҷикӣ бо баррасии матни таҳқиқоти боршуда, буришҳои сохтмонӣ, ҷойгиршавии сенсорҳо, схемаҳои қабатҳои WUFI, графикҳои сутунии JGAP, каҷҳои ҳассосияти ACH, ҳисобҳои барф, муҳокима ва қисми хулоса омода шудааст. Натиҷаҳои илмии беруние, ки дар таҳқиқот вуҷуд надоранд, илова нашудаанд. Санҷиши манбаъҳои беруна танҳо барои тасдиқи библиографии DOI, санаи сабти SSRN, шумораи саҳифаҳо ва вазъи нашр истифода шудааст.

Маҳдудиятҳои асосии методологии таҳқиқот иборатанд аз: маҳдуд будан ба ду бино ва иқлими Шветсия, набудани ченкуниҳои мустақими ҷараёни ҳаво ва шамоли маҳаллӣ, истифодаи модели якандоза, калибр шудани арзишҳои муассири ACH бо ҳамон маълумоти ченкунӣ, анҷом нашудани тасдиқи мустақили беруна, номуайяниҳои ҷойгиршавии сенсор ва умқи ченкунӣ, инчунин ифода шудани барф танҳо ҳамчун қабати содакардашудаи гармӣ.

Дар манбаъ ҳамчунин шарҳҳои гуногун дар бораи самтҳои шимол–ҷануби сенсорҳои MARTIN, ишораи нодуруст ба расмҳои 13–14 ба ҷойи расмҳои 11–12 дар натиҷаҳои барф ва масъалаи равшанӣ дар тарзи баён кардани ҳадҳои JGAP вуҷуд доранд. Ин фарқиятҳои таҳрирӣ бе ислоҳи хомӯшона зикр шудаанд.

Таҳқиқот дастгирӣ мекунад, ки моделҳои якандозаи дуруст сохташуда метавонанд дар бомҳои вентилятсияшаванда барои дастгирии қарорҳои муҳандисӣ истифода шаванд. Таҳқиқот нишон намедиҳад, ки арзишҳои пешниҳодшудаи ACH ҷараёни мустақими физикии ҳаво, арзиши универсалии тарҳ барои ҳамаи иқлимҳо ё ҳадҳои кафолатдодашуда барои пешгирии қолаб ва зарари намӣ мебошанд.