Арзёбии ташхисии сепсиси навзодон раванди ҳамгирошудаи ташхисӣ мебошад, ки дар он сирояти гумонбаршудаи инвазивии бактериявӣ ё занбӯруғӣ дар навзод тавассути якҷоя тафсир кардани намунагирии мувофиқ, кишт, шиносоии босуръати микроорганизм, озмоишҳои молекулавӣ, ҳассосияти зиддимикробӣ ва биомаркерҳои посухи мизбон дар заминаи клиникӣ арзёбӣ мешавад. Шарҳи васеи ривоятии Elena Teona Cosovanu ва ҳамкоронаш баррасӣ мекунад, ки чаро кишти хун то ҳол стандарти истинодӣ боқӣ мемонад ва MALDI-TOF MS, multiplex PCR, broad-range 16S rRNA PCR, metagenomic next-generation sequencing, microbial cell-free DNA ва биомаркерҳои посухи мизбон кадом мушкилотро ҳал карда метавонанд. Хулосаи асосии таҳқиқот ин аст, ки технологияҳои нав метавонанд баъзе камбудиҳои киштро бартараф кунанд, аммо ҳеҷ яке аз онҳо имрӯз ба танҳоӣ маҷмӯи изоляти зинда + фарогирии васеи патогенҳо + ҳассосияти дақиқи фенотипии зиддимикробиро, ки кишт таъмин мекунад, пешниҳод карда наметавонад.

Навзод аз нигоҳи ташхис нусхаи хурдшудаи шахси калонсол нест. Бори бактериявии гардишкунанда метавонад хеле паст бошад, ҳаҷми хуне, ки бехатар гирифтан мумкин аст, маҳдуд аст, таъсири антибиотикҳои intrapartum ё эмпирикӣ метавонад мусбатии киштро коҳиш диҳад ва муайян кардани он ки намояндагони флораи пӯст, монанди стафилококкҳои коагулаза-манфӣ, сирояти воқеӣ ҳастанд ё ифлосшавӣ, ҳамеша осон нест. Аз ин сабабҳо кишти манфӣ сепсисро пурра истисно намекунад; ҳамзамон, бинобар аломатҳои клиникии ғайрихос, бисёр навзодони дорои кишти манфӣ антибиотики эмпирикӣ мегиранд.

Ҳалли пешниҳодкардаи шарҳ “даст кашидан аз кишт” нест, балки қабатбандии озмоишҳо мувофиқи вазифаҳои онҳост. Кишти хун бо ҳаҷми кофӣ ҳамчун асос нигоҳ дошта мешавад; агар кишт мусбат шавад, MALDI-TOF ва multiplex PCR метавонанд шиносоиро суръат диҳанд; агар гумони клиникӣ қавӣ бошад, вале кишт манфӣ бошад, 16S rRNA PCR, mcfDNA ё mNGS метавонанд дар ҳолатҳои интихобшуда ёрирасон бошанд; биомаркерҳое чун CRP, прокалситонин, IL-6 ва пресепсин бештар барои аз нав арзёбӣ кардани эҳтимоли сепсис ва кӯтоҳ кардани таъсири нолозими антибиотик истифода мешаванд, на барои нишон додани худи патоген. Арзиши клиникии ҳамаи ин усулҳо ба ҳамкории онҳо бо diagnostic stewardship ва antimicrobial stewardship вобаста аст.

Чаро сепсиси навзодон аз нигоҳи ташхис мушкили махсус аст?

Намуди клиникии сепсиси навзодон хеле ғайрихос аст. Дар кӯдак метавонад танҳо тағйири рафтор, мушкили ғизогирӣ, бетартибии нафаскашӣ ё тағйири ҳарорат дида шавад, ё ҳолат метавонад зуд ба норасоии бисёрузвӣ пеш равад. Дидани ҳамин нишонаҳо дар мушкилоти ғайрисироятии давраи гузариши баъди таваллуд арзёбии клиникиро душвор мегардонад.

Ба ин мушкили дуюм ҳамроҳ мешавад: барои сепсиси навзодон таърифи ягонаи консенсусии дар саросар пазируфташуда вуҷуд надорад. Тафовутҳо дар таърифҳои “сепсиси кишт-манфӣ”, “сепсиси оғози барвақт” ё сепсиси клиникӣ дар таҳқиқот муқоисаи ҳассосият ва хосияти озмоишҳои ташхисиро душвор мегардонанд.

Сепсиси оғози барвақт ва дер

Early-onset sepsis (EOS) одатан ҳамчун сироят дар 72 соати аввали ҳаёт таъриф мешавад; баъзе таҳқиқот ҳадро то ҳафт рӯз дароз мекунанд. EOS маъмулан бо микроорганизмҳое алоқаманд аст, ки ҳангоми таваллуд аз модар мегузаранд. Streptococcus agalactiae ва Escherichia coli ангезандаҳои асосӣ мебошанд.

Late-onset sepsis (LOS) баъд аз давраи барвақт пайдо мешавад ва бо муҳити постнаталии навзод бештар алоқаманд аст. Дар навзодони норасидаи дар беморхона бистаришуда стафилококкҳои коагулаза-манфӣ, Staphylococcus aureus ва бациллаҳои Gram-манфӣ патогенҳои муҳим мебошанд.

Ин ҷудокунӣ танҳо эпидемиологӣ нест. Интихоби антибиотики эмпирикӣ ва эҳтимоли пеш аз санҷиши натиҷаи мусбати микробиологӣ мувофиқи ин таснифи вақт тағйир меёбад.

Чаро бори пасти бактериявӣ дар навзод муҳим аст?

Бактериемияи неонаталӣ дар баъзе ҳолатҳо метавонад аз чор CFU дар як миллилитр камтар бошад. Дар чунин ҳолат имкон дорад, ки ба намунаи хурди хун аз ҷиҳати физикӣ ҳеҷ бактерия ворид нашавад.

Ин ҳолат ҳам ба кишт ва ҳам ба усулҳои молекулавии мустақим аз хун таъсир мерасонад. Ҳатто агар усули PCR аз нигоҳи назариявӣ ниҳоят ҳассос бошад, агар дар найчаи истифодашаванда молекулаи ҳадафи DNA набошад, мушкил ҳал намешавад.

Чаро кишти хун дар сепсиси навзодон то ҳол стандарти истинодӣ аст?

Гарчанде кишти хун суст ва вобаста ба ҳаҷм аст, он усули муқаррарие мебошад, ки микроорганизми зиндаро барқарор мекунад, бе пешакӣ муайян кардани рӯйхати патогенҳо кор карда метавонад ва барои анҷом додани озмоиши дақиқи фенотипии ҳассосияти зиддимикробӣ имкон медиҳад; ҳеҷ яке аз усулҳои мавҷудаи молекулавӣ ё бар асоси биомаркер ин се натиҷаи асосиро ҳамзамон таъмин намекунад.

Ҷанбаҳои қавии кишти хун

• Изоляти зинда ба даст меорад.
• Ба рӯйхати пешакӣ муайяншудаи ҳадафҳо вобаста нест.
• Барои гузаронидани фенотипии antimicrobial susceptibility testing имкон медиҳад.
• Имкон медиҳад ангезанда барои эпидемиологияи клиникӣ ва назорат нигоҳдорӣ шавад.

Маҳдудиятҳои асосии кишти хун

• Дар ҳаҷми ками хун ҳассосият метавонад коҳиш ёбад.
• Антибиотикҳои қаблан додашуда метавонанд афзоиши микроорганизмро боздоранд.
• Микроорганизмҳои fastidious ё суструшдкунанда метавонанд аз назар дур монанд.
• Шиносоӣ ва натиҷаи пурраи ҳассосият метавонад аз як то се рӯз тӯл кашад.
• Микроорганизмҳои флораи пӯст метавонанд байни ифлосшавӣ ва бактериемияи воқеӣ номуайянӣ эҷод кунанд.

Чаро як миллилитр муҳим аст?

Маълумоти классикии таҷрибавие, ки дар манбаъ арзёбӣ шудааст, нишон медиҳад, ки 0,5 mL хун барои боэътимод нишон додани бактериемияи неонаталӣ нокифоя буда метавонад ва ҳангоми имконпазир будан барои ҳар шишаи кишт ҳадди ақал 1 mL ҳадаф қарор дода шавад.

Мақсад дар ин ҷо гуфтан нест, ки “1 mL ҳамеша аз ҳамаи навзодон гирифтан мумкин аст”. Хусусан дар extremely-low-birth-weight навзодон байни ҳаҷми бехатари намуна ва ҳассосияти ташхисӣ таниши воқеии клиникӣ вуҷуд дорад. Муаллифон инро яке аз саволҳои ҳанӯз ҳалношудаи таҳқиқотӣ меҳисобанд.

Чаро Time-to-positivity ба қарори антибиотик таъсир мерасонад?

Системаҳои автоматикунонидашудаи кишт аксари патогенҳои воқеиро дар 24–36 соати аввал муайян мекунанд. Арзиши пешгӯии манфии кишти манфӣ тақрибан дар 36 соат ба %97 ва дар 48 соат ба %99 мерасад.

Аз ин рӯ, дар навзодони аз ҷиҳати клиникӣ устувор, бо кишти манфӣ ва бе дигар далелҳои қавии сироят, дар атрофи 36–48 соат табобати антибиотикии эмпирикиро аз нав арзёбӣ кардан мумкин аст. Ин равиш коҳиш додани истифодаи беасос тӯлкашидаи антибиотикро бинобар culture-negative sepsis ҳадаф мегирад.

Мушкилоти стафилококкҳои коагулаза-манфӣ

CoNS дар табобати интенсивии неонаталӣ ҳам яке аз сабабҳои муҳими late-onset bloodstream infection воқеӣ ва ҳам яке аз маъмултарин ифлоскунандаҳои кишти хун мебошад.

Афзоиши CoNS дар як кишти ҳаҷмаш кам набояд ба таври худкор ҳамчун “ифлосшавӣ” ё “сепсиси воқеӣ” тасниф карда шавад. Киштҳои такрорӣ, time-to-positivity, зичии колонизатсия, мавҷудияти катетери марказӣ ва заминаи клиникӣ бояд якҷоя арзёбӣ шаванд.

Агар кишти хун манфӣ бошад, оё менингитро истисно кардан мумкин аст?

Не. Дар силсилаи менингити неонаталии бо кишт тасдиқшуда, ки дар шарҳ оварда шудааст, танҳо дар %62 ҳолат ҳамзамон кишти хун мусбат буд. Аз ин рӯ, дар шароити мувофиқи клиникӣ кишти BOS бояд ҳамчун компартменти ҷудогонаи ташхисӣ арзёбӣ шавад.

Ҷойгоҳи кишти пешоб

Urinary tract infection махсусан дар арзёбии late-onset sepsis муҳим аст. Намуна бояд бо усулҳои боэътимод, монанди аспиратсияи супрапубикӣ ё катетеризатсия гирифта шавад; хатари ифлосшавии намунаҳои халтаӣ баланд аст.

Азбаски UTI дар рӯзҳои аввали ҳаёт хеле нодир аст, urine culture қисми стандартии арзёбии муқаррарии EOS нест.

Necrotizing enterocolitis ва микробиом

Necrotizing enterocolitis сирояте нест, ки бо як патогени ягона таъриф шавад. Дар адабиёти микробиомие, ки манбаъ овардааст, пеш аз беморӣ намунаҳои dysbiosis, монанди афзоиши Proteobacteria ва коҳиши Firmicutes/Bacteroidetes мушоҳида шудаанд.

Аз ин рӯ, профилсозии микробиом имрӯз бештар ҳамчун воситаи омӯзиши механизми беморӣ ва қабатбандии хавф арзёбӣ мешавад, на ҳамчун bedside sepsis test.

Чаро муқовимати зиддимикробӣ арзиши технологияҳои ташхисиро зиёд мекунад?

Дуруст муайян кардани патоген дигар ба танҳоӣ кофӣ нест. Афзоиши муқовимат дар E. coli, K. pneumoniae, Acinetobacter ва дигар патогенҳои сепсиси навзодон ба саволи “кадом микроорганизм?” саволи “кадом антибиотик воқеан самаранок аст?”-ро илова мекунад.

Enterobacterales-и ESBL-истеҳсолкунанда, carbapenem-resistant K. pneumoniae ва дигар фенотипҳои MDR/XDR эътимоднокии режимҳои эмпирикиро коҳиш медиҳанд. Аз ин рӯ, кӯтоҳ шудани фосилаи ташхисӣ аҳамияти мустақими клиникӣ пайдо мекунад.

Оё усулҳои ташхиси молекулавӣ метавонанд ҷойи кишти хунро гиранд?

Мувофиқи далелҳои мавҷуда, не; усулҳои ташхиси молекулавӣ метавонанд баъзе микроорганизмҳоро зудтар муайян кунанд ё ҳангоми манфӣ шудани кишт бинобар антибиотик сигнали иловагӣ диҳанд, аммо бинобар ҳаҷми хурди намунаи неонаталӣ, маҳдудияти ҳадафҳо, ифлосшавӣ, набудани маълумоти фенотипии ҳассосият ва нокифоя будани тасдиқи клиникии неонаталӣ, бештар киштро пурра мекунанд, на онро иваз.

MALDI-TOF mass spectrometry

MALDI-TOF MS микроорганизмҳоро аз рӯи спектрҳои сафедаашон шиносоӣ мекунад. Он метавонад бактерияҳои маъмулро аз шишаи мусбати кишти хун тақрибан дар як соат муайян карда, вақти классикии overnight subculture-ро кӯтоҳ намояд.

Аммо барои кори MALDI-TOF одатан аввал кишт бояд мусбат шавад. Аз ин рӯ, мушкили асосиро дар ҳолатҳои инокулуми паст ё кишт-манфӣ ҳал намекунад.

Syndromic multiplex PCR

Платформаҳои Cartridge-based multiplex PCR метавонанд тақрибан дар як соат панели пешакӣ муайяншудаи патогенҳо ва баъзе resistance determinants-ро нишон диҳанд.

Бартарии он суръат аст. Маҳдудияти он низ паҳлуи дигари ҳамин хусусият аст: танҳо ҳадафҳои дар картридж муайяншударо меҷӯяд. Микроорганизми берун аз ҳадафро муайян карда наметавонад ва одатан танҳо генҳои муайяни муқовиматро медиҳад; phenotypic AST-и пурраро таъмин намекунад.

Broad-range 16S rRNA PCR

Broad-range PCR, ки минтақаҳои ҳифзшудаи гени 16S rRNA-ро ҳадаф мегирад, метавонад бе интихоби пешакии бактерияи мушаххас DNA-и бактериявиро муайян кунад. Хусусан дар ҳолатҳое, ки кишт бинобар таъсири антибиотик манфӣ шудааст, арзиши консептуалӣ дорад.

Аммо ифлосшавии DNA-и муҳитӣ ё reagent метавонад натиҷаи false-positive эҷод кунад, тавоноии ҷудокунии сатҳи намуд ҳамеша кофӣ нест ва AST намедиҳад. Аз ин рӯ, дар ҳолатҳои интихобшудаи culture-negative ҳамчун озмоиши ёрирасони сатҳи дуюм мувофиқтар аст.

Чаро PCR-и мустақим аз хун душвор аст?

Ҳаҷми хеле ками хуни навзод татбиқи мустақими платформаҳои барои калонсолон таҳияшударо маҳдуд мекунад. Манбаъ ҳамчун намуна қайд мекунад, ки SeptiFast метавонад тақрибан 1,5 mL ва платформаҳои T2MR тақрибан 4 mL хун талаб кунанд; дар ҳоле ки намунаҳои неонаталӣ аксар вақт 1 mL ё камтар мебошанд.

Аз ин рӯ, ҳалли воқеӣ танҳо PCR-и ҳассостар нест, балки таҳияи платформаи неонаталии махсус барои ҳаҷми кам ва бори пасти template тасдиқшуда мебошад.

Дақиқии умумии усулҳои молекулавӣ

Дар синтези кунунии Cochrane, ки дар шарҳ оварда шудааст, pooled sensitivity-и озмоишҳои молекулавӣ нисбат ба сепсиси неонаталии кишт-мусбат 0,92 (%95 GA 0,86–0,95) ва pooled specificity 0,88 (%95 GA 0,82–0,92) гузориш шудааст.

Ин арзишҳои баланднамо ҳам барои иваз кардани кишт кофӣ ҳисоб намешаванд; илова бар ин, сатҳи certainty-и далелҳо паст аст ва худи culture низ стандарти истинодии номукаммал мебошад.

Ташхиси сепсиси занбӯруғӣ

Invasive candidiasis махсусан дар extremely-low-birth-weight навзодон сабаби ҷиддии late-onset infection мебошад. Ҳассосияти Fungal blood culture метавонад маҳдуд бошад ва баъд аз мусбат шудан муайян кардани намуд вақт гирад.

Усулҳое чун T2MR, panfungal PCR, mNGS ва mcfDNA метавонанд сигнали занбӯруғиро зудтар муайян кунанд; аммо манбаъ қайд мекунад, ки тасдиқҳои неонаталӣ маҳдуданд ва ҳеҷ яке ҷойи culture + antifungal susceptibility testing-ро намегирад.

Metagenomic next-generation sequencing

mNGS microbial ва host nucleic acid-и мавҷуд дар намунаро бе интихоби пешакии патоген таҳлил мекунад. Ғайр аз бактерия, вирус, занбӯруғ ва паразитҳо, resistance genes низ метавонанд муайян шаванд.

Ин фарогирии васеъ махсусан дар сироятҳои fastidious, novel, polymicrobial ё culture-negative ҷолиб аст. Бо вуҷуди ин, дар истифодаи неонаталӣ хароҷот, ниёз ба bioinformatics, заминаи DNA-и инсон, ифлосшавии муҳитӣ ва стандартизатсия нашудани ҳадҳои тафсир монеаҳои муҳим мебошанд.

Microbial cell-free DNA

Озмоиши mcfDNA худи организми зиндаро не, балки пораҳои microbial DNA-и дар плазма гардишкунандаро меҷӯяд. Ин хусусият дар ҳолатҳое, ки пас аз антибиотик организми зинда дар кишт афзоиш дода намешавад, бартарии назариявӣ медиҳад.

Ҳамин хусусият мушкили нави тафсириро ба вуҷуд меорад: DNA-и муайяншуда воқеан ба патогени сабабгори беморӣ тааллуқ дорад, сигнали муваққатии микробист ё DNA-и комменсалӣ?

Манбаъ ҳоло mcfDNA-ро на ҳамчун routine frontline neonatal test, балки ҳамчун усули таҳқиқотӣ/ёрирасон дар ҳолатҳои интихобшудаи culture-negative ё refractory ҷойгир мекунад.

Вазифаи асосии клиникии биомаркерҳои посухи мизбон чист?

Биомаркерҳои посухи мизбон, монанди CRP, прокалситонин, IL-6, пресепсин ва nCD64, патоген ё ҳассосият ба антибиотикро нишон намедиҳанд; самтҳои пурқуввати истифодаи онҳо аз нав танзим кардани эҳтимоли сепсис, дастгирии истиснои сироят бо ченкуниҳои пайдарпай ва бехатар кӯтоҳ кардани давомнокии антибиотики эмпирикӣ дар навзоди аз ҷиҳати клиникӣ устувор мебошанд.

CRP

C-reactive protein пас аз оғози сироят нисбатан дер боло меравад. Аз ин рӯ, ҳассосияти як ченкунии барвақт маҳдуд аст; аммо ченкуниҳои пайдарпай метавонанд барои пайгирии раванди беморӣ ва қабули қарор дар бораи қатъи антибиотик кӯмак кунанд.

Дар мета-таҳлили неонаталии дар манбаъ овардашуда pooled sensitivity 0,71 ва AUC 0,85 мебошад.

Прокалситонин

PCT нисбат ба CRP барвақттар боло меравад; аммо болоравии физиологии постнаталии PCT дар рӯзҳои аввали ҳаёт метавонад арзёбии EOS-ро мураккаб кунад.

Дар манбаъ pooled sensitivity 0,85 ва AUC 0,91 оварда шудааст.

Далели қавитарини клиникӣ барои PCT бештар ба antibiotic duration дахл дорад, на худи ташхис. Таҳқиқоти назоратшавандаи тасодуфии NeoPInS нишон дод, ки алгоритми PCT-guided метавонад давомнокии антибиотикро дар EOS-и гумонбаршуда кӯтоҳ кунад.

IL-6

Interleukin-6 дар марҳилаи аввали посухи илтиҳобӣ боло меравад, аммо бинобар нимумри кӯтоҳ равзанаи ташхисӣ танг аст. Дар мета-таҳлили late-onset sepsis pooled sensitivity 0,85 ва specificity 0,84 мебошад.

Пресепсин

Пресепсин host-response marker мебошад, ки ҳамчун soluble CD14 subtype чен карда мешавад. Дар манбаъ pooled sensitivity ва specificity 0,91/0,91 ва summary AUC тақрибан 0,98 оварда шудааст.

Гарчанде ин арзиш хеле баланд менамояд, муаллифон махсус таъкид мекунанд, ки бинобар таъсири таҳқиқоти хурд, spectrum bias ва гетерогении ҳадҳо бояд бо эҳтиёт тафсир шавад.

Neutrophil CD64

Барои nCD64 pooled sensitivity 0,77, specificity 0,74 ва summary AUC тақрибан 0,87 мебошад. Манбаъ онро ҳамчун standalone marker кофӣ намеҳисобад ва истифодаи якҷоя бо дигар тестҳоро тавсия медиҳад.

Чаро арзишҳои биомаркерҳоро барои рейтинг истифода бурдан мумкин нест?

Арзишҳои CRP, PCT, IL-6, пресепсин ва nCD64 аз мета-таҳлилҳои гуногун, таърифҳои гуногуни сепсис, cut-off-ҳои гуногун ва популятсияҳои гуногуни неонаталӣ гирифта шудаанд. Аз ин рӯ, AUC ё ҳассосияти баландтар дар ҷадвал исбот намекунад, ки як маркер аз дигараш қатъиян беҳтар аст.

Figure 3 чӣ гуна хонда шавад?

Figure 3-и манбаъ qualitative schematic мебошад, ки барои нишон додани кинетикаи нисбии биомаркерҳо омода шудааст. Пресепсин ва IL-6 ҳамчун маркерҳои барвақт, PCT дар давраи миёна ва CRP ҳамчун маркери дертар болораванда нишон дода мешаванд.

Каҷҳо модели миқдории аз консентратсияҳои воқеии беморон ҳисобшуда нестанд. Муаллифон равшан мегӯянд, ки вақтҳо approximate relative sequence мебошанд ва набояд ҳамчун neonatal kinetic values-и дақиқ истифода шаванд.

Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот

Навъи шарҳ

Мақола SANRA-guided narrative comprehensive review мебошад. Ибораи “Comprehensive” аз ҷиҳати методологӣ маънои systematic review надорад, балки ба фарохии фарогирӣ ишора мекунад.

Ҷустуҷӯи адабиёт

Самтҳои ташхисии баррасишуда

• Кишти хун, BOS ва пешоб.
• MALDI-TOF MS.
• Syndromic multiplex PCR.
• Broad-range 16S rRNA PCR.
• Direct-from-blood molecular assays.
• Fungal molecular diagnostics.
• mNGS ва plasma mcfDNA.
• Microbiome characterization.
• CRP, PCT, IL-6, пресепсин ва nCD64.
• Фенотипӣ ва генотипии antimicrobial susceptibility testing.
• Diagnostic ва antimicrobial stewardship.

Муқоисаи модалиятҳои асосии ташхисӣ

Озмоиши фенотипии ҳассосияти зиддимикробӣ

Phenotypic AST, ки бо Disk diffusion, broth microdilution ё automated commercial systems гузаронида мешавад, бо истифода аз EUCAST ё CLSI breakpoints посухи воқеии микроорганизмро ба дору чен мекунад.

Манбаъ онро definitive standard барои treatable resistance меҳисобад. Камбудии асосӣ ин аст, ки барои гузаронидани озмоиш аввал изоляти зинда бояд ба даст оварда шавад ва баъд аз мусбат шудани кишт метавонад тақрибан як рӯзи иловагӣ талаб кунад.

Rapid phenotypic susceptibility

Равиши EUCAST rapid AST ҳадаф дорад, ки inhibition zone-ҳоро дар кишти мусбати хун дар 4, 6 ва 8 соат хонда, provisional susceptibility classification пешниҳод кунад.

Бо вуҷуди ин, баъзе натиҷаҳо метавонанд дар area of technical uncertainty боқӣ монанд ва тасдиқ талаб кунанд; инчунин фарогирии breakpoint барои ҳамаи намудҳо ва антибиотикҳо мавҷуд нест.

Муайянкунии генотипии муқовимат

Determinants монанди mecA/mecC, vanA/vanB, ESBL ва carbapenemase genes метавонанд бо усулҳои multiplex ё sequencing босуръат муайян карда шаванд.

Аммо ёфт шудани resistance gene маънои онро надорад, ки ген ҳатман ифода мешавад. Баръакс, набудани механизми муқовимате, ки дар панел ҷустуҷӯ нашудааст, ҳассосиятро кафолат намедиҳад.

Аз ин рӯ, genotypic resistance detection ҷойи phenotypic AST-ро намегирад.

Diagnostic stewardship

Diagnostic stewardship танҳо маънои анҷом додани тестҳои бештарро надорад. Он гирифтани намунаи дуруст аз бемори дуруст дар вақти дуруст; интихоби тест мувофиқи pre-test probability ва тафсири натиҷаҳои номуайян дар заминаи клиникиро дар бар мегирад.

Ба гуфтаи манбаъ, муҳимтарин pre-analytic intervention гирифтани кишти хун бо ҳаҷми мувофиқ, агар мумкин бошад, пеш аз оғози антибиотик мебошад.

Antimicrobial stewardship

Antimicrobial stewardship марҳилаест, ки натиҷаи тест ба табобат табдил меёбад. Rapid diagnostic танҳо натиҷаро тез мекунад; фоидаи клиникӣ танҳо вақте пайдо мешавад, ки натиҷа воқеан интихоби антибиотик, escalation, de-escalation ё discontinuation-ро тағйир диҳад.

Алгоритми ташхисии Figure 2

1. Гумони клиникӣ ба сепсис пайдо мешавад.
2. Агар имкон бошад, пеш аз оғози антибиотик ≥1 mL кишти хун гирифта мешавад.
3. Мувофиқи нишондоди клиникӣ CSF ва urine culture илова карда мешаванд.
4. Host-response biomarkers монанди IL-6/пресепсин ва CRP/PCT-и пайдарпай ҳамчун ёрирасон арзёбӣ мешаванд.
5. Ampicillin ё penicillin + gentamicin ба таври эмпирикӣ оғоз мешавад.
6. Дар 36–48 соат натиҷаи кишт ва ҳолати клиникӣ аз нав арзёбӣ мешаванд.
7. Ҳангоми кишти мусбат ба identification-и зуд, AST ва targeted therapy гузаронида мешавад.
8. Агар кишт манфӣ + ҳолати клиникӣ хуб + reassuring biomarkers бошад, антибиотикро қатъ кардан мумкин аст.
9. Агар сарфи назар аз кишти манфӣ гумони қавии клиникӣ боқӣ монад, 16S rRNA PCR, mcfDNA ё mNGS-и интихобшуда баррасӣ шуда метавонанд.
10. Ҳар марҳила дар доираи diagnostic ва antimicrobial stewardship аз нав арзёбӣ мешавад.

Нишондиҳандаҳои биомаркерҳои посухи мизбон, ки дар манбаъ оварда шудаанд

Ин арзишҳо аз таҳқиқоти ҷудогона ва популятсияҳои гуногуни неонаталӣ гирифта шудаанд. AUC ё sensitivity-и баландтар дар як сатр далели бартарӣ нисбат ба маркерҳои дигар нест.

Холигиҳои далелҳо

Самтҳои ояндаи таҳқиқот дар манбаъ

• Платформаҳои неонаталии point-of-care, ки бо намунаҳои Sub-milliliter кор карда метавонанд.
• Озмоишҳои молекулавии барои бори пасти template-и неонаталӣ оптимизатсияшуда.
• Standardized positivity thresholds.
• Тасдиқи Resistance genotype–phenotype prediction.
• Host transcriptomic classifiers.
• Integrated host–microbe multi-omics.
• Тасдиқи проспективии неонаталии AI/ML decision-support validation.
• Таҳқиқоти Explainable AI ва calibration.
• Намояндагии маълумоти бисёрмарказии неонаталӣ бо Federated learning.
• Prospective trials, ки ба ҷойи Analytical accuracy натиҷаҳои воқеии беморонро чен мекунанд.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ мекунад

• Кишти хун ҳамчун усули асосии истинодӣ барои neonatal bloodstream infection боқӣ мемонад.
• Яке аз муҳимтарин омилҳои тағйирпазири ҳассосияти кишт ҳаҷми намуна аст.
• Ҳангоми имкон гирифтани тақрибан ≥1 mL намунаи хун самаранокии ташхисиро дастгирӣ мекунад.
• Усулҳои молекулавӣ метавонанд ташхисро суръат диҳанд ё ҳолатҳои интихобшудаи culture-negative-ро дастгирӣ кунанд.
• MALDI-TOF ва multiplex PCR махсусан дар ҳолатҳои culture-positive фосилаи ташхисиро кӯтоҳ карда метавонанд.
• mNGS ва mcfDNA барои истифодаи муқаррарии неонаталӣ ҳанӯз ба қадри кофӣ тасдиқ нашудаанд.
• Host-response biomarkers бештар барои rule-out ва stewardship арзишманданд, на барои pathogen identification.
• Алгоритмҳои неонаталии PCT-guided метавонанд давомнокии антибиотикро кам кунанд.
• Genotypic resistance signal муодили пурраи натиҷаи phenotypic susceptibility нест.
• Rapid diagnostics ҳангоми якҷоя истифода шудан бо stewardship бештар арзиши клиникӣ медиҳанд.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ намекунад

• Нишон дода нашудааст, ки усулҳои молекулавии PCR метавонанд кишти хунро пурра иваз кунанд.
• Кишти манфӣ ба танҳоӣ сепсиси навзодонро пурра истисно намекунад.
• CRP, PCT, IL-6 ё пресепсини мусбат ба танҳоӣ ташхиси сепсис намегузорад.
• Нишон дода нашудааст, ки пресепсин аз ҳамаи биомаркерҳои дигар беҳтар аст.
• Нишон дода нашудааст, ки mNGS фавти сепсиси навзодонро коҳиш медиҳад.
• Нишон дода нашудааст, ки mcfDNA routine frontline neonatal test аст.
• Ёфт шудани resistance gene маънои қатъии вуҷуд доштани муқовимати фенотипиро надорад.
• Натиҷаҳои mNGS/mcfDNA-и калонсолон, ки дар манбаъ оварда шудаанд, наметавонанд ҳамчун фоидаи клиникии неонаталӣ умумӣ карда шаванд.
• Системаҳои пешгӯии сепсис бар асоси зеҳни сунъӣ барои дастгирии муқаррарии қарори антибиотики неонаталӣ ҳанӯз тасдиқ нашудаанд.

Маҳдудиятҳои асосии шарҳ

Таҳқиқот formal systematic review нест; протоколи PRISMA, dual independent screening ва formal risk-of-bias assessment татбиқ нашудаанд.

Набудани universal consensus definition барои сепсиси навзодон боис мешавад, ки таҳқиқоти гуногун гурӯҳҳои гуногуни беморонро ҳамчун “сепсис” тасниф кунанд.

Таҳқиқоти Biomarker аз рӯи threshold-и истифодашуда ва популятсияи беморон гетерогенӣ мебошанд.

Қисми муҳими далелҳо дар бораи mNGS, mcfDNA, direct-from-blood molecular testing ва баъзе платформаҳои rapid diagnostic аз калонсолон ё кӯдакони калонтар extrapolate шудааст.

Шумораи Neonatal-specific clinical-outcome trial маҳдуд аст. Аз ин рӯ, analytical detection-и баланд дар технологияҳои нав набояд мустақиман ҳамчун фоидаи бемор тафсир шавад.

Азбаски соҳа хеле босуръат рушд мекунад, ин шарҳ низ буриши замонии ҷустуҷӯи адабиётро, ки дар Июн 2026 анҷом ёфтааст, инъикос мекунад.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Унвони аслӣ: Diagnosing Neonatal Sepsis: A Comprehensive Review of Conventional Culture, Molecular Methods, and Host-Response Biomarkers

Муаллифон: Elena Teona Cosovanu; Eric Oliviu Cosovanu; Silvia Gabriela Ionescu; Andreea Asaftei; Costin Damian; Gabriela Smarandita Asaftei-Titianu; Madalina Andreea Donos; Antoneta Dacia Petroaie; Ileana Katerina Ioniuc; Ovidiu Rusalim Petris; Elena Adorata Coman; Luminita Smaranda Iancu; Irina Draga Caruntu; Ramona Gabriela Ursu.

Corresponding author: Eric Oliviu Cosovanu.

Муассисаҳо: “Grigore T. Popa” University of Medicine and Pharmacy, Iasi, Romania; Iaşi Regional Center for Public Health, National Institute of Public Health, Iasi, Romania; “Cuza-Vodă” Clinical Hospital of Obstetrics and Gynecology, Iasi, Romania.

Маҷалла: Acta Microbiologica Hellenica.

Ношир: MDPI, аз номи Hellenic Society for Microbiology.

Сабти библиографӣ: Acta Microbiol. Hell. 2026, Volume 71, Article 28.

DOI: 10.3390/amh71030028

Санаи нашр: 4 Август 2026.

Санаҳои таҳрирӣ: Received 28 June 2026; Revised 23 July 2026; Accepted 24 July 2026.

Навъи манбаъ: Шарҳи ривоятии фарогири SANRA-guided, ки аз баррасии ҳамтоён гузаштааст.

Литсензия: Creative Commons Attribution (CC BY).

Манбаъҳои ҷустуҷӯи адабиёт: PubMed/MEDLINE, PubMed Central, Scopus, Web of Science Core Collection, Cochrane Library ва Google Scholar.

Давраи асосии ҷустуҷӯ: 2021–2026; дар мавзӯъҳои зарурӣ ба адабиёти кӯҳнатар васеъ карда шудааст.

Ҷустуҷӯи охирини пойгоҳи додаҳо: Июн 2026.

Ҳолати Formal systematic-review: PRISMA татбиқ нашудааст; dual independent study selection ва formal risk-of-bias appraisal анҷом дода нашудаанд.

Технологияҳои марказии ташхисӣ: Conventional blood culture; MALDI-TOF MS; multiplex PCR; broad-range 16S rRNA PCR; mNGS; plasma microbial cell-free DNA; CRP, PCT, IL-6, пресепсин ва nCD64; phenotypic/genotypic antimicrobial susceptibility testing.

Маблағгузорӣ: Маблағгузории беруна гирифта нашудааст.

Institutional Review Board: Татбиқ намешавад; ин шарҳи адабиёти нашршуда аст ва таҳқиқоти нав бо иштироки инсон/ҳайвон анҷом дода нашудааст.

Informed Consent: Татбиқ намешавад.

Дастрасии додаҳо: Додаҳои нав эҷод ё таҳлил нашудаанд; data sharing татбиқ намешавад.

Ихтилофи манфиатҳо: Муаллифон ихтилофи манфиатҳоро гузориш надодаанд.

Изҳороти истифодаи AI: Дар бахши изҳороти ниҳоии манбаъ гузориши ҷудогона дар бораи истифодаи зеҳни сунъии тавлидкунанда оварда нашудааст.

Саҳми муаллифон: Conceptualization: E.T.C. ва R.G.U.; methodology: E.T.C., E.O.C. ва R.G.U.; validation: L.S.I., I.D.C. ва R.G.U.; formal analysis: E.T.C. ва E.O.C.; investigation: S.G.I., A.A., C.D., G.S.A.-T., M.A.D., A.D.P., I.K.I., O.R.P. ва E.A.C.; resources: L.S.I. ва R.G.U.; data curation: E.T.C., E.O.C., S.G.I. ва A.A.; original draft: E.T.C. ва E.O.C.; review/editing: L.S.I., I.D.C., R.G.U. ва E.A.C.; visualization: E.T.C. ва E.O.C.; supervision: L.S.I., I.D.C. ва R.G.U.; project administration: E.T.C., E.O.C. ва R.G.U.

Маҳдудияти асосии методологӣ: Гарчанде таҳқиқот фарогир аст, systematic review нест. Хусусан барои metagenomics, microbial cell-free DNA ва direct-from-blood molecular diagnostics ҳаҷми далелҳои аз калонсолон extrapolateшуда баланд аст. Даъвати асосии муаллифон барои таҳқиқоти оянда бештар анҷом додани neonatal-specific validation, standardize interpretive thresholds ва prospective trials-и натиҷамеҳвар аст, на танҳо илова кардани технологияҳои нав.