Ин кори назариявӣ баҳс мекунад, ки идоракунии алгоритмӣ барои он ки инсонро бештар хондашаванда, пешгӯишаванда ва идорашаванда кунад, таҷрибаи ӯро ба категорияҳои танг табдил медиҳад. Муаллиф инро фишурдашавии онтологӣ меномад. Яъне таҷрибаи чандқабата, пайваста ва вобаста ба контексти инсон ба нишонаҳо, холҳо ва синфҳои маҳдуде тақсим мешавад, ки мошинҳо метавонанд бо онҳо кор кунанд.

Мушкили асосӣ

Низомҳои рақамӣ барои фаҳмидани рафтори инсон аксаран ба аломатҳои ченшаванда такя мекунанд: ҳаракати чеҳра, тапиши дил, таърихи клик, нишондиҳандаи маҳсулнокӣ ё намунаи рафтор. Аммо саволи асосии муаллиф ин аст: оё он чизе, ки хонда мешавад, воқеан тамоми таҷрибаи инсон аст? Агар низом муайян кунад, ки чӣ «сигнали муҳим» асту чӣ «шӯриш» шумурда шуда хориҷ мешавад, пас он инсонро бетараф инъикос намекунад, балки ӯро ба формати худ мутобиқ месозад.

Усул

Ин кор таҷриба нест. Он бо такя ба фалсафа, таҳқиқоти интиқодии додаҳо, мантиқи ченкунӣ ва назарияи аффект маҳдудиятҳои таснифоти алгоритмиро назариявӣ таҳлил мекунад. Муаллиф махсусан низомҳои шинохти эҳсосро мисол меорад: баровардани эҳсос аз чеҳра, пешгӯии ҳолати дохилӣ аз сигналҳои физиологӣ ё хондани ният аз рафтор метавонанд таҷрибаи инсонро аз ҳад зиёд сода кунанд.

Натиҷаҳо

Хулосаи асосӣ ин аст, ки маълумоти бештар ё модели мураккабтар ҳатман маънои беҳтар фаҳмидани инсонро надорад. Агар намояндагии ибтидоӣ худ аз аввал танг бошад, ҳатто бо зиёд шудани тафсилот табиати зинда, номуайян ва тағйирёбандаи таҷриба гум шуда метавонад. Ба гуфтаи муаллиф, эҳсос ва ҳолати инсон ҳамеша ба категорияҳои сахт намегунҷад.

Аз ҳамин сабаб, «ҳуқуқ ба баромад»-и пешниҳодшуда маънои фирор аз ҳамаи низомҳоро надорад. Ин мавқеи ахлоқист, ки мегӯяд на ҳар ҷанбаи таҷрибаи инсон бояд ҳатман чен, баҳогузорӣ ва оптимизатсия карда шавад. Номуайянӣ, ифодаи ғайримустақим, контекст ва боқимондаи ченнашуда низ бояд ҳифз шаванд.

Чаро ин муҳим аст?

Ин масъала ба соҳаҳои зиёде — аз қабул ба кор ва маориф то тандурустӣ, амният, реклама ва идоракунии платформаҳо — дахл дорад. Агар арзиши инсон танҳо аз рӯи аломатҳое муайян шавад, ки система хонда метавонад, пас ҷанбаҳои ченнашудаи ӯ беаҳамият мешаванд. Ин хатари табдил додани инсонро ба объекти қулайи ҳисобшаванда тақвият медиҳад.

Барои Verianla паёми асосӣ чунин аст: дар давраи зеҳни сунъӣ ахлоқ танҳо бо саволи «модел дуруст аст ё не?» анҷом намеёбад. Саволи амиқтар ин аст — оё система ҳангоми кӯшиши фаҳмидани мо, ҳамзамон моро маҷбур намекунад, ки дар шакли тангтар зиндагӣ кунем?