Girişimcilik dünyasında profesyonel ağlar; yatırımcıya ulaşmak, bilgi edinmek, iş ortağı bulmak, meşruiyet kazanmak ve yeni fırsatlara erişmek için temel bir kaynak olarak görülür. Bu nedenle girişimcilere daha fazla insanla tanışmaları, etkinliklere katılmaları ve geniş bir profesyonel çevre oluşturmaları tavsiye edilir. Ancak ağlara katılabilmek ile bu ağların içinde güvenli biçimde bulunabilmek aynı sonuç değildir.

Takanori Kashino tarafından Japonya’nın girişimcilik ekosisteminde yürütülen çalışma, profesyonel temasların destek ve kaynak akışını taşıdığı yüzeyin aynı zamanda cinsel taciz riskini de taşıyabileceğini göstermeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın temel sorusu, kadınlarla erkekler arasındaki taciz farkının yalnızca kurdukları temasların sayısı, çeşitliliği veya hangi aktörlerle temas kurduklarıyla açıklanıp açıklanamayacağıdır.

Analitik örneklemde girişimciler, startup çalışanları ve yöneticileri, yatırım-finans aktörleri, hızlandırıcı ve danışmanlık kuruluşları ile akademi, kamu, medya ve büyük şirket temsilcilerinden oluşan 206 kişi bulunmaktadır. Taciz durumuna ilişkin geçerli verisi bulunan 161 kişiden 72’si en az bir cinsel taciz deneyimi bildirmiştir. Kadın ve erkek olarak sınıflandırılan 158 katılımcı karşılaştırıldığında kadınların yüzde 69,9’u, erkeklerin ise yüzde 21,2’si taciz bildirmiştir. Kadınların taciz bildirme odds’u erkeklerin 8,63 katıdır; ancak bu değer bir nüfus prevalansı veya nedensel risk oranı değildir.

Temas miktarı, destek verme ve taciz bildirimiyle aynı anda ilişkili görünmüştür. Logaritmik temas hacmindeki bir standart sapmalık artış, verilen destekte 0–1 ölçeğinde yaklaşık 0,10 birimlik artışla ve son bir yılda taciz bildirme olasılığında yaklaşık 23,6 yüzde puanlık artışla ilişkilendirilmiştir. Bununla birlikte kesitsel tasarım, daha fazla temasın tacize yol açtığını kanıtlamamaktadır. Taciz deneyimi de kişinin daha sonraki temas davranışlarını değiştirmiş olabilir.

Çalışmanın en önemli bulgusu, temas hacmi, temas çeşitliliği, temas edilen alanların dağılımı ve alanlara özgü temas sayıları hesaba katıldığında dahi kadınlarla erkekler arasındaki taciz farkının azalmamasıdır. Kadınlar ve erkekler için temas hacmi ile taciz arasındaki eğim neredeyse aynıdır; fakat kadınların başlangıçtaki taciz düzeyi daha yüksektir. Başka bir ifadeyle, aynı ölçülmüş katılım benzer güvenlik üretmemektedir.

Taciz sonrasındaki süreç de ayrıca önemlidir. Açıklama veya danışma bilgisi bulunan 40 mağdurdan 30’u birine konuşmuş ya da danışmış, bunların 19’u ikincil mağduriyet bildirmiştir. İkincil mağduriyet; suçlama, geçersizleştirme, kurumsal eylemsizlik, itibar kaybı veya kariyer ve kaynak misillemesi biçiminde ortaya çıkmıştır. Mağdurlar, taciz failiyle bağlantılı kuruluşun danışma masasını mağdur olmayanlara göre daha düşük güvenilirlikte değerlendirmiştir.

Araştırma, ağ kurmanın kendisinin kötü veya kaçınılması gereken bir faaliyet olduğunu ileri sürmemektedir. Temel sonuç daha sınırlı ve daha önemlidir: Ağlara erişim ile ağların güvenliği ayrı ayrı ölçülmeli ve ayrı politika hedefleri olarak ele alınmalıdır.

Girişimcilikte Profesyonel Ağlar Neden Bu Kadar Önemlidir?

Yeni bir girişim çoğu zaman yalnızca kurucunun fikri, teknik bilgisi veya sermayesiyle gelişmez. Yatırımcılara, müşterilere, deneyimli yöneticilere, çalışan adaylarına, danışmanlara, üniversitelere ve kamu kurumlarına ulaşmak gerekir. Bu ilişkiler girişime aşağıdaki imkânları sağlayabilir:

• Finansman ve yatırımcı erişimi,
• pazar ve sektör bilgisi,
• yeni müşteri ve iş ortakları,
• teknik veya yönetsel danışmanlık,
• nitelikli çalışanlara ulaşma,
• girişimin güvenilir ve meşru kabul edilmesi,
• hızlandırıcı programlarına ve kurumsal ağlara giriş.

Bu nedenle girişimcilik araştırmaları profesyonel ağları çoğunlukla kaynakların dolaştığı kanallar olarak ele alır. Ancak bu yaklaşım, ağ içindeki bütün katılımcıların aynı koşullarda hareket ettiğini varsayabilir. Bir kişinin toplantıya, yatırımcı etkinliğine veya iş yemeğine katılmış olması, o ortamda aynı saygıyı gördüğünü veya aynı güvenlik düzeyine sahip olduğunu göstermez.

Çalışma bu ayrımı “temas yüzeyi” düşüncesiyle kurmaktadır. Aynı profesyonel temas yüzeyi bir kişiye bilgi, finansman ve destek taşırken; başka bir kişi için cinsiyetçi küçümseme, istenmeyen cinsel ilgi, baskı veya misilleme riski taşıyabilir.

Araştırmanın Temel Sorusu

Çalışma üç bağlantılı soruya odaklanmaktadır:

1. Profesyonel temas miktarı ve çeşitliliği, verilen veya alınan destekle ilişkili midir?
2. Aynı temas ölçüleri cinsel taciz bildirimiyle ilişkili midir?
3. Kadınlarla erkekler arasındaki taciz farkı, temas hacmi, temas çeşitliliği ve temas edilen aktörlerin bileşimi hesaba katıldığında azalmakta mıdır?

Üçüncü soru özellikle önemlidir. Kadınların daha fazla taciz bildirmesi yalnızca daha fazla insanla karşılaşmalarından kaynaklanıyorsa, temas miktarı eşitlendiğinde farkın küçülmesi beklenebilir. Fark küçülmüyorsa sorun yalnızca kaç kişiyle temas edildiği değil, aynı temas yüzeyindeki davranışların ve güç ilişkilerinin cinsiyete göre farklılaşması olabilir.

Örneklem Kimlerden Oluşuyor?

Veriler Nisan 2025’in sonlarından Aralık 2025’e kadar Japonya’daki startup ve girişimcilik ekosisteminden toplanmıştır. Katılımcılara hızlandırıcılar, girişim sermayesi kuruluşları, üniversiteler, girişimcilik dernekleri ve profesyonel ağlar aracılığıyla ulaşılmıştır.

Katılımcıların 97’si kadın, 104’ü erkek, 5’i ise “diğer” kategorisinde sınıflandırılmıştır. Ortalama yaş 40,1’dir ve katılımcıların yüzde 84,5’i en az lisans derecesine sahiptir. Örneklemin yüzde 59,7’si Tokyo metropol bölgesindedir.

Çalışmanın kadın-erkek karşılaştırmaları ikili cinsiyet sınıflandırması üzerinden yürütülmüştür. “Diğer” kategorisindeki katılımcı sayısının yalnızca beş olması nedeniyle bu grubun deneyimleri hakkında istatistiksel sonuç üretilmemiştir. Dolayısıyla bulgular bütün cinsiyet kimliklerini kapsayan bir karşılaştırma değildir.

Profesyonel Temas Nasıl Ölçüldü?

Katılımcılardan son bir yılda startup ekosistemindeki 15 aktör kategorisiyle yaklaşık kaç temas kurduklarını belirtmeleri istenmiştir. Kesin sayı yerine sıralı sayı aralıkları kullanılmış, daha sonra bu aralıkların orta noktaları hesaplamalara aktarılmıştır.

Üç temel ağ ölçüsü oluşturulmuştur:

• Temas hacmi: On beş kategoride bildirilen yaklaşık temas sayılarının toplamı.
• Temas genişliği: En az bir temas bildirilen kategori sayısı; en fazla 15 olabilir.
• Temas bileşimi: Toplam temasların girişimcilik, yetenek, finans, destek ve kurum alanlarına düşen yüzdesi.

Bu ölçümler, katılımcının kendi çevresini özetleyen ego-ağ ölçüleridir. Bütün Japon startup ekosisteminin gerçek ağ haritasını, merkezî aktörlerini veya aktörler arasındaki bağlantıları göstermemektedir. İlişkilerin kalitesi, bağımlılık derecesi, güven düzeyi ve güç asimetrisi de doğrudan ölçülmemiştir.

Rol Gruplarına Göre Ağ Katılımı

Tablo 2’de finans grubunun en yüksek ortanca temas hacmine sahip olduğu görülmektedir. Kurum ve destek aktörleri ise en geniş kategori çeşitliliğine ulaşmıştır.

Çoğu grup temaslarını kendi faaliyet alanında yoğunlaştırmıştır. Girişimcilerin temaslarının ortalama yüzde 37,4’ü diğer girişimcilerle, finans grubunun temaslarının yüzde 39,2’si finans aktörleriyle, kurum grubunun temaslarının yüzde 34,8’i kurumsal aktörlerle gerçekleşmiştir. Destek grubunun temasları ise alanlar arasında daha dengeli dağılmıştır.

Kadınlarla erkekler arasında genel temas hacmi ve temas genişliği bakımından görülen ham farklar, Benjamini–Hochberg düzeltmesinden sonra istatistiksel olarak dayanıklı değildir. Bununla birlikte kadınların yetenek alanındaki herhangi bir aktörle temas etme odds’u, rol grubu ayarlandıktan sonra erkeklerden daha düşük bulunmuştur; OR 0,21, yüzde 95 güven aralığı 0,07–0,63 ve düzeltilmiş p değeri 0,043’tür. Bu tekil sonuç, bütün ağ erişiminin genel olarak cinsiyete göre farklı olduğu anlamına gelmemektedir.

Cinsel Taciz Nasıl Ölçüldü?

Araştırmada startup bağlamına uyarlanmış, davranışları açıkça tanımlayan 19 maddelik Sexual Experiences Questionnaire kullanılmıştır. Davranışa dayalı soru biçimi, katılımcının yaşadığını “cinsel taciz” olarak adlandırmasına bağlı değildir. Böylece bir kişi olayı taciz etiketiyle tanımlamamış olsa bile belirli davranışları bildirilebilir.

Maddeler dört alanda toplanmıştır:

• Cinsiyetçi düşmanlık: Cinsiyet nedeniyle farklı davranma, küçümseme ve cinsiyetçi yorumlar.
• Cinsel düşmanlık: İstenmeyen cinsel şakalar, cinsel konuşmalar, beden veya görünüş hakkında rahatsız edici yorumlar.
• İstenmeyen cinsel ilgi: Reddedilmesine rağmen randevu veya ilişki talebi, izleme, istenmeyen dokunma ve yakınlaşma.
• Cinsel zorlama: Para, kaynak veya olumlu muamele karşılığında cinsel talep; reddetme hâlinde dezavantaj tehdidi veya yaptırım.

Üç özet sonuç üretilmiştir:

• Taciz genişliği: Onaylanan 19 maddenin oranı.
• Taciz yükü: Bildirilen davranışların 0–4 aralığındaki ortalama sıklığı.
• Son bir yıl maruziyeti: Son bir yılda en az bir deneyim bulunup bulunmadığı.

Yalnızca daha eski bir olay bildiren kişiler, son bir yıl analizinde “olay yaşamamış” olarak kodlanmamış; bu analizden dışlanmıştır. Bu tercih, geçmişteki tacizin son bir yılda olay yokmuş gibi değerlendirilmesini önlemektedir.

Örneklemde Bildirilen Taciz Düzeyi

Taciz durumuna ilişkin geçerli cevabı bulunan 161 kişiden 72’si en az bir cinsel taciz deneyimi bildirmiştir. Bunların 27’si güncel girişimci, 45’i ise diğer ekosistem rollerindedir.

İkili cinsiyet verisi bulunan 158 katılımcı içinde sonuçlar şöyledir:

Kadınların taciz bildirme odds’u erkeklerin 8,63 katıdır; yüzde 95 güven aralığı 4,19–17,76 ve p değeri 0,001’in altındadır.

Odds oranı doğru yorumlanmalıdır: OR = 8,63, kadınların taciz yaşama olasılığının tam olarak 8,63 kat olduğu anlamına gelmez. Odds, bir olayın gerçekleşme olasılığının gerçekleşmeme olasılığına oranıdır. Özellikle olay oranının yüksek olduğu durumlarda odds oranı ile risk oranı arasında önemli fark bulunabilir.

Benzer fark girişimciler ve diğer ekosistem aktörleri ayrı ayrı incelendiğinde de görülmüştür:

Buna karşılık girişimcilerle girişimci olmayanlar arasında genel mağduriyet farkı istatistiksel olarak belirgin değildir. Girişimcilerde 27/52 kişi, yani yüzde 51,9; diğer rollerde 45/109 kişi, yani yüzde 41,3 taciz bildirmiştir. OR 1,53, güven aralığı 0,75–3,15 ve p değeri 0,237’dir.

Bu sonuç, sorunun yalnızca girişimci kadınlarla sınırlı olmadığını; startup çalışanları, yöneticiler, destek aktörleri ve kurumsal roller dâhil olmak üzere ekosistemin farklı noktalarında görülebildiğini düşündürmektedir.

Şekil 1: Hangi Taciz Alanlarında Cinsiyet Farkı Daha Belirgin?

Çalışmanın 21. sayfasındaki Şekil 1, kadınlarla erkekler arasındaki farkı üç boyutta göstermektedir:

• Taciz genişliği,
• taciz yükü,
• işte bozulma veya işlev kaybı.

Mavi noktalar çoklu karşılaştırma için Benjamini–Hochberg düzeltmesinden sonra anlamlılığını koruyan sonuçları, gri noktalar ise korumayan sonuçları göstermektedir.

Kadınlar cinsiyetçi düşmanlık ve cinsel düşmanlık alanlarında hem daha fazla davranış türü hem de daha yüksek sıklık bildirmiştir. Bu iki alanın genişlik ve yük farkları düzeltme sonrasında da belirgindir. İstenmeyen cinsel ilgi ve işte bozulma yönündeki farklar kadınlar aleyhine görünse de düzeltme sonrasında istatistiksel olarak dayanıklı değildir.

Cinsel zorlama maddeleri şekilde gösterilmemiştir; çünkü her maddede yalnızca sıfır veya bir kadın bildirimi ve hiç erkek bildirimi bulunmaktadır. Bu seyrek sayılar, zorlama davranışlarının önemsiz olduğu anlamına gelmez. Yalnızca bu örneklemde güvenilir karşılaştırma yapmak için yeterli gözlem bulunmadığını gösterir.

Davranış Maddelerindeki Ayrıntılar

Ek Tablo A4, son bir yılda taciz bildiren 27 kadın ve 9 erkek içinde davranış maddelerinin dağılımını göstermektedir. Bu yüzdeler bütün kadın ve erkek katılımcıların değil, yalnızca son bir yıl mağdurlarının yüzdeleridir.

En belirgin örüntünün doğrudan cinsel tekliflerden önce cinsiyetçi küçümseme ve yetkinliğin değersizleştirilmesi alanında ortaya çıkması önemlidir. Bu tür davranışlar yalnızca kişisel rahatsızlık yaratmaz; girişimcinin uzmanlığı, meşruiyeti ve kaynaklara layık görülmesi üzerinde de etkili olabilir.

Failler Hangi Ekosistem Alanlarında Bildirildi?

Çalışma, tacizin yalnızca aynı işyerindeki yönetici veya çalışma arkadaşından gelmediğini göstermektedir. Startup ekosistemi kurumlar arası ilişkilerden oluştuğu için müşteriler, yatırımcılar, danışmanlar, diğer girişimciler ve destek kuruluşları da temas yüzeyinin parçasıdır.

Kadın girişimci mağdurlar arasında bildirilen fail alanları şöyledir:

• Finans aktörleri: 12/21, yüzde 57,1,
• diğer startup aktörleri: 10/21, yüzde 47,6,
• destek aktörleri: 9/21, yüzde 42,9,
• kurum içi aktörler: 3/21, yüzde 14,3.

Girişimci olmayan kadın mağdurlarda ise kurum içi aktörler 15/29 kişiyle, yüzde 51,7 oranında en sık bildirilen alandır.

Bu farklılık, girişimcilerin ve çalışanların bağımlılık biçimlerinin farklı olabileceğini düşündürmektedir. Girişimci için yatırımcı veya finans sağlayıcı, işletmenin devamı açısından kritik dış kaynak sahibidir. Startup çalışanı için ise örgüt içindeki yönetici ve çalışma ilişkileri daha belirleyici olabilir.

Ancak bazı alt gruplarda örneklem son derece küçüktür. Örneğin erkek girişimci mağdur sayısı yalnızca dörttür. Bu nedenle fail alanlarına ilişkin cinsiyet ve rol karşılaştırmaları kesin sıralamalar olarak değerlendirilmemelidir.

Taciz En Çok Hangi Ortamlarda Bildirildi?

Tablo 5’e göre en yaygın ortam iş ile sosyalliğin iç içe geçtiği ortamlardır. İş yemekleri, partiler, networking toplantıları ve resmî olmayan profesyonel buluşmalar bu alana girmektedir.

İş-sosyal ortamlarının öne çıkması, profesyonel ve özel sınırların belirsizleştiği girişimcilik kültürüne dikkat çekmektedir. Akşam etkinlikleri, yemekler veya gayriresmî toplantılar resmî çalışma alanı dışında görünse de yatırım, müşteri ve iş fırsatlarının üretildiği iş ortamları olabilir.

Sağlık, İş ve İlişkisel Sonuçlar

Mağdurların bildirdiği etkiler en çok sağlık ve iyi oluş, ilişkisel geri çekilme ve iş motivasyonu alanlarında yoğunlaşmıştır.

“Geri çekilme ve kaçınma”, yalnızca failden uzak durmayı değil, belirli etkinlikleri, yatırımcıları, müşterileri veya ağ ortamlarını terk etmeyi de kapsayabilir. Bu davranış kişiyi kısa vadede koruyabilir; ancak profesyonel kaynaklara erişimini de azaltabilir. Böylece tacizin maliyeti yalnızca olay anındaki psikolojik zarar değil, daha sonraki ağ ve kariyer kararları olabilir.

Ekonomik Maliyetler Nasıl Okunmalıdır?

Ekonomik maliyet bildirenlerin sayısı oldukça düşüktür:

• Kadın girişimciler: 5 kişi,
• erkek girişimciler: 1 kişi,
• girişimci olmayan kadınlar: 4 kişi,
• girişimci olmayan erkekler: 2 kişi.

Bu küçük gruplarda sağlık, danışmanlık ve hukuk masrafları, kişisel gelir kaybı ve şirket geliri kaybı bildirilmiştir. Kadın girişimci maliyet bildiricilerinde toplam maliyet ortancası yaklaşık 31 bin ABD doları veya 4,9 milyon Japon yeni olarak verilmiştir.

Ancak bu sayı bütün mağdurların tipik maliyeti olarak yorumlanamaz. Yalnızca maliyet bildiren beş kadın girişimcinin ortancasıdır ve birkaç yüksek değer sonucu güçlü biçimde etkileyebilir. Araştırma Japonya startup ekosisteminin toplam ekonomik taciz maliyetini hesaplamamaktadır.

Açıklama Sonrası İkincil Mağduriyet

Tacizin etkisi olayla sona ermeyebilir. Mağdurun olayı anlattıktan sonra suçlanması, ciddiye alınmaması, kurumun hareketsiz kalması veya iş fırsatlarını kaybetmesi yeni bir zarar oluşturabilir. Çalışma bu durumu ikincil mağduriyet olarak değerlendirmektedir.

Açıklama zinciri verisi bulunan 40 mağdurdan:

• 30’u konuşmuş veya birine danışmıştır.
• 10’u konuşmamış veya danışmamıştır.
• Konuşan 30 kişinin 19’u ikincil mağduriyet bildirmiştir.

Bu, açıklama yapanların yüzde 63,3’üne karşılık gelmektedir. Ancak yalnızca 30 kişilik bir alt örnekleme dayanır ve daha geniş nüfus için sabit bir oran olarak değerlendirilmemelidir.

Girişimci mağdurlarda geçersizleştirme ve suçlama daha sık öne çıkarken, diğer ekosistem rollerinde kariyer ve kaynak misillemesi belirgin görünmektedir. Fakat alt grup sayıları küçük olduğu için bu farklar keşifsel örüntülerdir.

Şekil 2: Mağdurlar Hangi Kanallara Güveniyor?

Çalışmanın 22. sayfasındaki Şekil 2, avukat, polis, doktor, danışman, hemşire, özel üçüncü taraf, kamusal üçüncü taraf ve failin kuruluşundaki danışma masasının 1–5 ölçeğinde güven puanlarını göstermektedir.

Mağdur olmayanlar failin kuruluşundaki danışma masasını ortalama 1,97, mağdurlar ise 1,56 puanla değerlendirmiştir. Fark −0,41’dir ve Benjamini–Hochberg düzeltmesinden sonra anlamlı kalan tek kanal farkıdır; düzeltilmiş p değeri 0,043’tür.

Bu sonuç, mağdurların faille bağlantılı kurumun kendi mekanizmasına daha az güven duyduğunu göstermektedir. Bunun nedeni bu çalışmayla belirlenememektedir. Düşük güven kötü deneyimden sonra oluşmuş olabilir veya baştan düşük güven şikâyet davranışını etkilemiş olabilir.

Şeklin sağ panelinde açıklama yapanlarla yapmayanlar arasındaki güven farkları gösterilmiştir. Bu karşılaştırmaların hiçbiri çoklu test düzeltmesinden sonra anlamlı değildir. Dolayısıyla belirli bir güven kanalının açıklama yapmayı artırdığı sonucuna varılamaz.

Aynı Ağ Yüzeyinde Destek ve Risk

Çalışmanın 23. sayfasındaki Şekil 3 dört panelden oluşmaktadır:

• A1: Temas genişliği ve hacmi ile destek verme/alma ilişkisi.
• A2: Destek akışındaki kadın-erkek farkları.
• B1: Temas genişliği ve hacmi ile taciz sonuçları.
• B2: Farklı temas ayarları altında kadın-erkek taciz farkı.

Şekilde mavi katsayılar Benjamini–Hochberg düzeltmesinden sonra istatistiksel anlamlılığını koruyan sonuçları, gri katsayılar ise korumayanları göstermektedir.

Temas hacmi ve destek verme

Logaritmik temas hacmindeki bir standart sapmalık artış, 0–1 ölçeğine dönüştürülmüş destek verme sonucunda 0,100 birimlik artışla ilişkilidir:

• Katsayı: 0,100
• %95 güven aralığı: 0,022–0,178
• Ham p değeri: 0,011
• Ek Tablo A6’daki BH düzeltilmiş p değeri: 0,044

Destek alma için tahmin 0,050’dir; ancak güven aralığı sıfırı içerir ve düzeltilmiş p değeri 0,456’dır. Temas genişliği ne destek verme ne de destek alma ile belirgin biçimde ilişkili bulunmuştur.

Bu sonuç, daha çok temas kuran kişilerin daha çok destek verdiğini göstermektedir; daha çok destek aldığını kesin olarak göstermemektedir. Temas kurmanın kaynakları otomatik olarak kişiye geri döndürdüğü varsayılamaz.

Temas hacmi ve taciz bildirimi

Aynı temas hacmi ölçüsü, son bir yıldaki taciz bildirimiyle de pozitif ilişkilidir:

• Katsayı: 0,236
• %95 güven aralığı: 0,100–0,371
• Ek Tablo A6’daki BH düzeltilmiş p değeri: 0,004

Sonuç doğrusal olasılık modeliyle üretildiği için katsayı, log temas hacmindeki bir standart sapmalık artışla taciz bildirme olasılığı arasında yaklaşık 23,6 yüzde puanlık fark olarak yorumlanmaktadır.

Ancak bu bir nedensel etki değildir. Model, temasların zaman sırasını ve tacizin temas davranışından önce mi sonra mı gerçekleştiğini kesin olarak ayıramaz. Daha fazla temas, tacizin gerçekleşebileceği etkileşim sayısını artırmış olabilir. Taciz deneyimi de kişinin daha sonra daha fazla destek aramasına veya ağını değiştirmesine yol açmış olabilir.

Temas hacmi ile taciz genişliği arasındaki tahmin 0,040’tır; güven aralığı −0,006 ile 0,087 arasındadır ve BH düzeltilmiş p değeri 0,135’tir. Temas genişliği ile son bir yıl maruziyeti arasındaki tahmin koruyucu yönde −0,093 olsa da güven aralığı −0,205 ile 0,018 arasındadır ve düzeltilmiş p değeri 0,135’tir. Bu nedenle daha çeşitli bir ağın tacize karşı koruma sağladığı sonucuna varılamaz.

Taslakta küçük p değeri farklılıkları

Ana metin ile Ek Tablo A6 arasında iki küçük sayısal fark bulunmaktadır:

• Destek verme sonucu ana metinde \(p_{BH}=0{,}046\), Ek Tablo A6’da \(p_{BH}=0{,}044\) olarak yazılmıştır.
• Temas hacmi–taciz maruziyeti sonucu ana metinde \(p_{BH}=0{,}003\), Ek Tablo A6’da \(p_{BH}=0{,}004\) olarak yazılmıştır.

Katsayılar ve güven aralıkları aynı sonuca işaret etmektedir; ancak preprintin sonraki sürümünde bu küçük aktarım veya yuvarlama farklarının uyumlu hâle getirilmesi gerekir.

Kadın-Erkek Taciz Farkı Temasla Açıklanıyor mu?

Çalışmanın en güçlü sonucu Şekil 3’ün B2 panelindedir. Araştırmacı, kadın-erkek farkını art arda daha kapsamlı modellerle değerlendirmiştir:

1. Yalnızca cinsiyet,
2. temas hacmi ve genişliği eklenmiş model,
3. temas alanlarının yüzdeleri eklenmiş model,
4. alanlara özgü temas hacimleri eklenmiş model.

Bunlar kadınlar ile erkekler arasındaki standartlaştırılmış OLS katsayılarıdır ve bütün modellerde BH düzeltilmiş p değerleri 0,001’in altındadır.

Temas değişkenleri eklendiğinde katsayıların küçülmesi beklenirken yaklaşık aynı kalması, hatta bir miktar büyümesi dikkat çekicidir. Bu sonuç, örneklem içindeki taciz farkının basit biçimde kadınların daha fazla, daha az veya farklı türde profesyonel temas kurmasıyla açıklanamadığını göstermektedir.

Bu bulgu bütün olası ağ farklarının dışlandığı anlamına gelmez. Araştırmada temasın niteliği, güç asimetrisi, kişisel bağın yakınlığı, ekonomik bağımlılık veya ağdaki merkezî konum ölçülmemiştir. Sonuç yalnızca ölçülen temas hacmi, genişliği ve bileşimi için geçerlidir.

Fark Düzeyde mi, Eğimde mi?

Ek Tablo A7, temas hacmi ile son bir yıl taciz bildirimi arasındaki ilişkiyi kadınlar ve erkekler için ayrı eğimler hâlinde göstermektedir:

Eğimler neredeyse aynıdır. Temas hacmi arttıkça taciz bildirimiyle gözlenen ilişki kadınlar ve erkeklerde benzer büyüklüktedir. Buna karşılık kadınların genel taciz seviyesi daha yüksektir.

Bu nedenle araştırmacı farkı “eğim farkı” değil, “düzey farkı” olarak yorumlamaktadır. Aynı temas artışı iki grup için benzer ilişki gösterse de kadınlar temas yüzeyine daha yüksek başlangıç yüküyle girmektedir.

“Eşit Katılım, Eşitsiz Güvenlik” Ne Anlama Geliyor?

Başlığın temel anlamı şudur: Bir kadın ile bir erkek benzer sayıda profesyonel temas kurabilir, benzer alanlara erişebilir ve benzer destek alışverişi bildirebilir. Buna rağmen kadın çok daha fazla cinsiyetçi düşmanlık, cinsel düşmanlık veya istenmeyen davranışla karşılaşabilir.

Bu durumda yalnızca kadınların ağlara daha fazla katılmasını hedefleyen bir politika yeterli değildir. Katılım sayısı yükselirken temas yüzeyindeki güvenlik, hesap verebilirlik ve şikâyet sonrası koruma değişmezse kadınlar daha fazla kaynağa ulaşırken daha fazla riskle de karşılaşabilir.

Güç ve Bağımlılık İlişkisi

Çalışmanın yorumunda taciz yalnızca bireysel kötü davranış olarak değil, kaynak bağımlılığıyla ilişkili bir sorun olarak ele alınmaktadır. Bir girişimci yatırımcıya, büyük müşteriye veya hızlandırıcı yöneticisine ihtiyaç duyabilir. Bir çalışan yöneticisine veya şirket içi referanslara bağımlı olabilir.

Bu bağımlılık aşağıdaki nedenlerle kaçınmayı veya bildirimde bulunmayı güçleştirebilir:

• Yatırım veya sözleşme kaybı korkusu,
• sektör içinde olumsuz itibar oluşması,
• başka yatırımcılara veya müşterilere erişimin kapanması,
• küçük ekosistemlerde tarafların birbirini tanıması,
• şikâyet kanalının failin kuruluşuna bağlı olması,
• iş ilişkisinin gelecekte de sürmek zorunda olması.

Bu nedenle mağdura yalnızca “failden uzak durması” önerisi gerçekçi olmayabilir. Uzak durulan kişi aynı zamanda finansman, müşteri, referans veya uzmanlık kaynağıysa kaçınmanın ekonomik ve mesleki bedeli vardır.

Girişimcilik Ekosistemleri İçin Olası Uygulama Alanları

Makale belirli bir müdahalenin etkili olduğunu deneysel olarak test etmemiştir. Buna rağmen bulguların işaret ettiği aday uygulama alanları bulunmaktadır:

• Kuruluşlar arası bağımsız bildirim kanalları,
• networking etkinliklerine özgü erişilebilir şikâyet sistemleri,
• yatırımcı, mentor ve diğer kapı bekçilerinin hesap verebilirliği,
• failin kendi kuruluşundan bağımsız inceleme mekanizmaları,
• şikâyet sonrasında finansman ve kariyer misillemesine karşı koruma,
• iş-sosyal etkinliklerin de çalışma ortamı olarak değerlendirilmesi,
• ekosistem değerlendirmelerinde erişim ve güvenlik göstergelerinin ayrı raporlanması.

Bunlar çalışmanın kanıtladığı çözümler değildir. Araştırmacı bunları daha sonraki müdahale çalışmalarında test edilebilecek aday yanıtlar olarak sunmaktadır.

Çalışmanın Güçlü Yönleri

• Girişimcilik ağlarını yalnızca kaynak erişimi açısından değil, güvenlik açısından da incelemesi.
• Tacizi genel bir öz-etiket yerine davranışa özgü 19 maddeyle değerlendirmesi.
• Temas hacmi, genişliği ve alan bileşimini birbirinden ayırması.
• Destek ve taciz sonuçlarını aynı temas değişkenleriyle karşılaştırması.
• Kadın-erkek farkını art arda daha kapsamlı temas ayarlarıyla sınaması.
• Çoklu testlerde yanlış keşif oranını azaltmak için Benjamini–Hochberg düzeltmesi kullanması.
• Taciz olayının yanı sıra sağlık, iş, ekonomik maliyet, açıklama ve ikincil mağduriyet süreçlerini incelemesi.
• Failleri yalnızca kurum içi kişilerle sınırlamayıp yatırımcı, müşteri ve destek aktörlerini de kapsaması.
• Etik kurul, ön kayıt ve yapay zekâ kullanım açıklamalarını şeffaf biçimde vermesi.

Çalışmanın Temel Sınırlılıkları

• Çalışma hakem değerlendirmesinden geçmemiş bir preprinttir.
• Örneklem öz-seçimli ve olasılıksızdır; nüfus prevalansı üretmez.
• Kesitsel tasarım nedensellik veya zaman sırası kuramaz.
• Temas hacmi tacizden önce mi sonra mı oluştuğu kesin olarak bilinmemektedir.
• Çalışmaya katılmayı seçen kişiler, katılmayanlardan sistematik olarak farklı olabilir.
• Bütün sorular gönüllü olduğu için analizlerde değişen ve bazen küçük paydalar kullanılmıştır.
• Taciz verisi öz bildirime dayanır; olaylar bağımsız kayıtlarla doğrulanmamıştır.
• Bütün temel ölçümlerin aynı ankette toplanması ortak yöntem yanlılığı yaratabilir.
• Ağ ölçümleri ilişki kalitesini, bağımlılığı, güveni ve yapısal merkezîliği ölçmemektedir.
• Yalnızca hâlihazırda ekosistemde rolü bulunan kişiler incelenmiştir; ekosisteme hiç giremeyenlerin karşılaştığı engeller ölçülmemiştir.
• İkincil mağduriyet ve açıklama modellerinin örneklemleri kararlı çıkarım için küçüktür.
• Kadın ve erkek dışındaki cinsiyet grupları sayı yetersizliği nedeniyle karşılaştırılamamıştır.
• Japonya’nın hukuki ve kültürel bağlamı sonuçların başka ülkelere aktarılmasını sınırlar.
• Ön kayıt esas olarak conjoint deneyini kapsamaktadır; bu makalenin analizleri doğrulayıcı değil keşifseldir.

Çalışma Ne Söylüyor?

• Profesyonel ağların hem kaynak hem de zarar taşıyabileceğini söylüyor.
• Örneklem içinde kadınların erkeklerden çok daha fazla taciz bildirdiğini gösteriyor.
• Bu farkın ölçülen temas hacmi, genişliği veya alan bileşimiyle açıklanmadığını gösteriyor.
• Daha yüksek temas hacminin hem verilen destekle hem de taciz bildirimiyle ilişkili olduğunu gösteriyor.
• Tacizin yatırımcı, müşteri ve dış ekosistem aktörlerinden de gelebileceğini gösteriyor.
• Taciz sonrasında açıklama yapan kişilerin önemli bir bölümünün ikincil mağduriyet bildirdiğini gösteriyor.
• Ağ erişimi ile ağ güvenliğinin ayrı sonuçlar olarak değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor.

Çalışma Ne Söylemiyor?

• Japonya’daki bütün girişimcilerin yüzde 69,9’unun tacize uğradığını söylemiyor.
• Bütün profesyonel temasların taciz riski taşıdığını söylemiyor.
• Daha fazla networking yapmanın kesin olarak tacize neden olduğunu kanıtlamıyor.
• Kadınların ve erkeklerin bütün ağ özelliklerinin eşit olduğunu göstermiyor.
• Belirli bir yatırımcı grubunun veya kurumun bütün üyelerini fail olarak sınıflandırmıyor.
• Bağımsız bildirim kanallarının tacizi kesin olarak azaltacağını kanıtlamıyor.
• Taciz bildirmeyen katılımcıların hiç taciz yaşamadığını doğrulamıyor.
• Bir şikâyetin hukuki açıdan cinsel taciz sayılıp sayılmadığını karara bağlamıyor.
• Temas genişliğinin koruyucu olduğunu kanıtlamıyor.
• İkincil mağduriyet oranlarının bütün girişimcilik ekosistemlerine genellenebileceğini göstermiyor.

Geçmiş, Bugün ve Gelecek Açısından Önemi

Girişimcilik araştırmalarının önemli bir bölümü geçmişte ağların büyüklüğünü, kaynaklara erişimi ve bağlantıların ekonomik getirisini incelemiştir. Bu çalışma, aynı ilişkilerin güvenli olup olmadığını ayrıca sormaktadır. Böylece “Daha fazla erişim her zaman daha iyi sonuç üretir” varsayımına önemli bir sınır getirmektedir.

Bugün açısından çalışma, girişimcilik ekosistemlerinin kapsayıcılığının yalnızca kadınların etkinliklere veya finansman görüşmelerine katılımıyla ölçülemeyeceğini göstermektedir. Katılım sayıları eşitlense bile cinsiyetçi küçümseme, istenmeyen davranış, misilleme ve güvensiz şikâyet sistemleri devam edebilir.

Gelecekte uzunlamasına araştırmaların temas hacminin tacizden önce mi sonra mı değiştiğini belirlemesi gerekir. Ağdaki güç, ekonomik bağımlılık, bağ kalitesi ve aktör merkezîliği ölçülmelidir. Bağımsız bildirim kanalları, etkinlik düzeyinde müdahaleler ve kapı bekçisi hesap verebilirliği deneysel veya yarı deneysel tasarımlarla sınanmalıdır.

Çalışmanın Yöntemi ve Bulguları

Araştırma Tasarımının Teknik Özeti

Değişkenler

İstatistiksel Yaklaşım

• Destek alışverişi ve taciz genişliği için OLS modelleri kullanılmıştır.
• Son bir yıl taciz maruziyeti için doğrusal olasılık modeli kullanılmıştır.
• Temas hacmi logaritmik dönüşümden sonra standartlaştırılmıştır.
• Ortak ayar değişkenleri cinsiyet, ekosistem rolü, yaş, risk tercihi ve genel güvendir.
• Kadın-erkek farkları standartlaştırılmış OLS katsayılarıyla sunulmuştur.
• Oranlar için kesin binom yüzde 95 güven aralıkları raporlanmıştır.
• Çoklu karşılaştırmalarda Benjamini–Hochberg yanlış keşif oranı düzeltmesi uygulanmıştır.
• Yalnızca ham p değeri anlamlı olan sonuçlar kesin bulgu yerine keşifsel sinyal olarak değerlendirilmiştir.

Ana Bulguların Teknik Özeti

Bulguların Bilimsel Statüsü

Çalışmanın sonuçları, örneklem içindeki ilişkileri tanımlar. Aşağıdaki iddiaları desteklemez:

• Japonya girişimcilik ekosistemindeki nüfus prevalansı,
• temas hacminin tacize neden olduğu yönünde nedensellik,
• belirli müdahalelerin tacizi azaltacağına ilişkin etkililik,
• bütün girişimcilik ekosistemlerine kültürler arası genelleme,
• hukuki anlamda doğrulanmış olay sayısı.

En sağlam örneklem içi sonuç, kadın-erkek taciz farkının farklı temas ayarlarında devam etmesidir. Temas hacmiyle taciz arasındaki pozitif ilişki de çoklu test düzeltmesinden sonra anlamlıdır; ancak nedensel yönü belirsizdir. Açıklama ve ikincil mağduriyet analizleri ise küçük örneklemleri nedeniyle daha ihtiyatlı değerlendirilmelidir.

Kaynak ve Yöntem Notu

Çalışmanın tam özgün adı:Equal Participation, Unequal Safety: Sexual Harassment in Entrepreneurial Networking

Yazarların tam listesi ve sıralaması: Takanori Kashino. Çalışma tek yazarlıdır.

Eş birinci yazar: Yoktur.

Sorumlu yazar: Takanori Kashino. PDF’de yıldız işaretiyle sorumlu yazar olarak açıkça belirtilmiştir.

Kurumsal bağlantı: Eirene Management School, Tokyo, Japonya.

DOI: Bu sürümde DOI bilgisi yer almamaktadır ve SSRN kaydı üzerinden DOI doğrulanamamıştır.

Dergi: Hakemli bir dergide yayımlanmış sürüm doğrulanmamıştır.

Özgün yayınevi: Hakemli dergi yayınevi bulunmamaktadır. Çalışma SSRN preprint platformunda barındırılmaktadır.

Yayın platformu: SSRN.

SSRN özet numarası: 7082201.

Yayın yılı: 2026.

SSRN’ye yüklenme tarihi: 8 Temmuz 2026.

Kaynak türü: Kesitsel ve keşifsel anket araştırması sunan preprint araştırma makalesi.

Hakemlik durumu: Bu çalışma bir preprinttir ve hakem değerlendirmesinden geçmemiştir. PDF’nin her sayfasında “This preprint research paper has not been peer reviewed” uyarısı bulunmaktadır.

Resmî kaynak bağlantısı:SSRN resmî çalışma kaydı

Ön kayıt bağlantısı:Open Science Framework ön kayıt sayfası

Etik kurul: University of Chicago Institutional Review Board, IRB24-1649.

Yapay zekâ kullanım açıklaması: Yazar, çalışma hazırlanırken Claude Opus 4.8’in dilbilgisi ve doğal olmayan İngilizce ifadelerin kontrolünde ve yazarın R/Quarto iş akışıyla ürettiği istatistiksel sonuçların metne doğru aktarılıp aktarılmadığının denetlenmesinde kullanıldığını açıklamıştır. Yazar çıktıları gözden geçirdiğini, düzenlediğini ve içeriğin sorumluluğunu üstlendiğini belirtmiştir.

Bu Türkçe makale yüklenen 31 sayfalık PDF’nin metni, üç şekli, ana tabloları, ek tabloları, yöntem ve sınırlılık bölümleri incelenerek hazırlanmıştır. PDF’de bulunmayan yeni bir taciz oranı, nedensel sonuç veya müdahale başarısı eklenmemiştir.

Örneklem öz-seçimli ve olasılıksız olduğundan verilen oranlar Japonya’daki bütün girişimcileri veya startup çalışanlarını temsil eden nüfus oranları değildir. Kesitsel yapı nedeniyle temas hacmi ile taciz arasındaki ilişkinin yönü belirlenememektedir.

Çalışmadaki taciz sonuçları davranışa özgü öz bildirimlere dayanır. Bunlar katılımcıların bildirdiği deneyimlerdir; bağımsız soruşturmayla doğrulanmış hukuki kararlar değildir.

Ana metin ile Ek Tablo A6 arasında iki BH düzeltilmiş p değerinde küçük fark bulunmaktadır: destek verme sonucu için 0,046 ve 0,044; temas hacmi–taciz maruziyeti sonucu için 0,003 ve 0,004. Bulguların yönü değişmemekle birlikte sonraki sürümde değerlerin uyumlu hâle getirilmesi gerekmektedir.

Ön kayıt esas olarak conjoint deneyine ilişkin olduğundan, bu makaledeki ağ ve taciz analizleri önceden doğrulayıcı hipotez testi olarak değil, betimleyici ve keşifsel analizler olarak okunmalıdır.